วัฒนธรรมไทย 4 ภาค จัดทำ โดย ด.ญ.ปลื้มกมล ศิริพันธ์ เลขที่31 ม.2/11 ด.ญ.อาทิตยา มามี เลขที่37 ม.2/11
คำ นำ ด.ญ.ปลื้มกมล ศิริพันธ์ เลขที่31 ด.ญ.อาทิตยา มามี เลขที่37 หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book) เล่มนี้จัดเป็นป็หนึ่งของ วิชวิานาฎศิลป์โป์ดยหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้จะเกี่ยวกับ นาฏศิลป์พื้ป์ พื้นเมือง4ภาคซึ่งจะมีเนื้อหาความเป็นมาวิถีวิ ถีชีวิตวิ ภูมิลำ เนา ศาสนา อาชีพ ความเชื่อ เครื่องดนตรีและ ประเพณี4ภาครวมถึงตัวอย่างการแสดงของแต่ละภาคไว้ใว้น หนังสืออิเล็กทรอนิกส์(E-book) ผู้จัดทำ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์(E-book) เล่มนี้จะให้ ความรู้และเป็นป็ ประโยชน์แก่ผู้อ่านทุกคน
ภาคเหนือนื ภาคอีสาน ภาคกลาง ภาคใต้
ภาคเหนือเป็นดินแดนที่มีอาณาเขตกว้าว้งขวางมีวัฒวันธรรมและ วิถีวิ ถีชีวิตวิที่เป็นเอกลักษณ์ผู้ณ์ ผู้คนอาศัยในดินแดนแบ่งออกเป็น2กลุ่ม ใหญ่คือคนเมืองกับชาวเขา คนเมืองใช้เรียกคนที่อาศัยในบริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำ ในเขตจังหวัดวั เชียงใหม่,เชียงราย,ลำ พูนแพร่,น่าน,พะเยาและแม่ฮ่องสอนจาก สภาพภูมิศาสตร์อันอุดมสมบูรณ์คนเมืองในภาคเหนือมีอาชีพ ทางการเกษตรเป็นหลักมีวัฒวันธรรมประเพณีหลายอย่างเกี่ยวข้อง กับการเกษตรและขนบธรรมเนียมเก่าแก่ที่ปฏิบัติสืบต่อกันมาแต่ ครั้งปู่ย่าตายาย เช่น การนับถือผีเมื่อพุทธศาสนาเจริญรุ่งเรืองขึ้น ทำ ให้เกิดประเพณีต่าง ๆ ตามความเชื่อทางศาสนา เช่น ประเพณีสงกรานต์ งานปอย ทานขัน ข้าว ตักบาตรเทโว ชาวเขาเป็นชนกลุ่มน้อยเผ่าต่างๆที่เคลื่อนย้ายเข้ามาและกระจาย ตัวอยู่ทั่วไปตามพื้นที่สูงของภาคเหนือชนกลุ่มน้อยมีอยู่หลายเผ่า เช่น ม้ง ลาหู่ อาข่า ลีซูหรือลีซอ เป็นต้นชนเผ่าต่างๆมีความผูกพันธ์ กับป่าเขาดำ รงชีวิตวิด้วยการเพาะปลูกบนที่สูงและการเลี้ยงสัตว์มีว์ มี วัฒวันธรรมประเพณีเป็นของตนเองทั้งภาษา เครื่องแต่งกาย ศาสนา พิธีกรรมและความเป็นอยู่ นาฏศิลป์ภาคเหนือ “ วิถีชีวิต”
นาฏศิลป์ภาคเหนือ “ ศาสนา” ศาสนาพุทธ 91.80% ศาสนาอิสลาม 1.17% ศาสนาอื่นๆ 1.41% ศาสนาคริสต์ 5.60%
นาฏศิลป์ภาคเหนือ “ อาชีพ ” “ ความเชื่อ “ ภาคเหนือ อาชีพหลัก คือ อาชีพเกษตรกรรม และ อุตสาหกรรมไม้แปรรูป โดยเฉพาะไม้สัก ความเชื่อเกี่ยวกับการนับถือผีชาวเหนือหรือที่เรียกกัน ว่า"ชาวล้านนา" มีความเชื่อในเรื่องการนับถือผีตั้งแต่เดิม โดย เชื่อว่าสถานที่แทบทุกแห่งมีผีให้ความคุ้มครองรักษาอยู่ ความ เชื่อนี้จึงมีอิทธิพลต่อการดำ เนินชีวิตประจำ วันเห็นได้จาก ขนบธรรมเนียม ประเพณี และพิธีกรรมต่างๆ ของชาวเหนือ
นาฏศิลป์ภาคเหนือ “ ประเพณี ” ประเพณีของภาคเหนือ เกิดจากการผสมผสานการดำ เนินชีวิต และ ศาสนาพุทธความเชื่อเรื่องการนับถือผี ส่งผลทำ ให้มีประเพณีที่เป็นเอกลักษณ์ ของประเพณีที่จะเเตกต่างกันไปตามฤดูกาล ทั้งนี้ ภาคเหนือจะมีงานประเพณี ในรอบปีเเทบทุกเดือน จึงขอยกตัวอย่างประเพณีภาคเหนือบางส่วนมานำ เสนอ ดังนี้ • สงกรานต์งานประเพณี ถือ เป็นช่วงเเรกของการ เริ่มต้นปีใหม่เมือง หรือ สงกรานต์งานประเพณี • แห่นางเเมว หากปีใดฝนน้ำ ไม่มี จะทำ ให้นาย้าวเสียหายชาวบ้าน จึงพึ่งพาสิ่งเหนือธรรมชาติ เช่น ทำ พิธีขอฝนโดยการเเห่นางเเมว • ประเพณีลอยกระทงสาย ที่จังหวัดตาก เพื่อบูชาเเม่คงคา ขอขมาเพื่อได้ทั้งสิ่งปฏิกูลในน้ำ เเละอธิฐานบูชารอยพระพุทธบาท
นาฏศิลป์ภาคเหนือ “ ประเพณี” • ประเพณีลอยโคม ชาวล้านนาจังหวัดเชียงใหม่ ที่มีความเชื่อ ในการปล่อยโคมลอย ว่า เป็นการปล่อยเคราะห์ปล่อยโศกเเละ และเรื่องร้าย ๆ ต่าง ๆ ให้พ้นจากตัว • ประเพณีเเข่งเรือยาว จังหวัดน่าน • ประเพณีเวียนเทียนกลางน้ำ วัดติโลกอาราม จังหวัดพะเยา • ประเพณีทานหลัวผิงไฟ คือ ประเพณี การถวายฟืนเเก่พระสงฆ์ • ประเพณีเเข่งเรือล้านนา • ประเพณีเลี้ยงผี • ประเพณีทอดผ้าป่าเเถว นอกจากงานเทศกาลประจำ ท้องถิ่นเเล้ว ยังมีประเพณีความเชื่อดั้งเดิม ของชาติไทยเผ่าต่าง ๆ ในพื้นที่ เช่น ไทยยวน ไทยลื้อ ไทยใหญ่ ไทยพวน ลัวะ และเรื่องร้ายเเละพวกเเมง ได้เเก่ ประเพณีกินวอของชาวไทยภูเขาเผ่า ลีซอ ประเพณีบุญกำ ฟ้าของชาวไทยพวนหรือไทยโข่ง ลวด
“ เครื่องดนตรี” นาฏศิลป์ภาคเหนือ จัดเป็นเครื่องสาย ใช้สายบรรเลงในการสีเเหล่ง กำ เนิดเสียงทำ จากกะลามะพร้าว ไม้ที่นิยมนำ มาสร้างเป็นเครื่องดนตรีชนิดนี้ส่วนใหญ่เเล้ว จะเป็นไม้เนื้อเเข็งอย่าง เช่น ไม้สัก เป็นต้น จัดเป็นเครื่องสาย ที่ใช้สายในการบรรเลง เพลงเฉก สำ หรับไม้ที่นิยมนำ มาสร้างเป็นมา สร้างเป็นเครื่องดนตรีชนิดนี้ต้องเป็นไม้เนื้อ เเข็ง เช่น ไม้สัก ซึ่งได้รับความนิยมมาก อุปกรณ์ที่ใช้ในการดีดทำ มาจากเขาสัตว์ที่นำ มา เจียระไนให้เกิดความบางสวนสายทำ จาก หรือ ทองเหลืองก็ได้ ลวด ขลุ่ยจะเป็นขลุ่ยที่ใช้การเเบ่งกระเเสลม จน กระทั้งทำ ให้เกิดเสียง มีลวดลาย เช่น ขลุ่ย อู้ มีเสียงต่ำ ที่สุด ส่วนเสียงระดับกลาง คือ ขลุ่ยเพียงออ เสีงสูง คือ ขลุ่ยหลีบ โดยขลุ่ย จัดเป็นเครื่องดนตรี ที่จะขาดไปไม่ได้เลยใน วงเครื่องสาย เเละ วงมโหรี ขลุ่ย ซึง สะล้อ หรือ ทะล้อ
การละเล่นพื้นบ้าน เคยหรือหลิ่น ไม้หึ่ง ลูกช่วง ปั่นหรือว้อง ม้าจกคอก โพงพาง เล่นตากระโดด
“ อาหาร” นาฏศิลป์ภาคเหนือ ทำ จากพริกชนิดหนึ่งที่เรียกว่าพริกหนุ่ม อาจจะใช้พริกหนุ่มที่แก่จัดหรือยังไม่แก่จัด ก็ได้แต่ส่วนมากใช้พริกหนุ่มที่ยังไม่แก่จัด หอม และะกระเทียม นำ มาย่างและโขลก ส่วนผสมและเกลือ รับประทานกับแคบหมู ผัก ข้าวเหนียว น้ำ พริกหนุ่ม แกงฮินเลเป็นอาหารไทประเภท แกงรสชาติเค็ม-เปรี้ยวแกง ฮังเลมีต้นกำ เนิดจากประเทศ พม่า โดยคำ ว่าฮี่นในภาษาพม่า แปลว่าแกงและเล่ในภาษาพม่า แปลว่า เนื้อสัตว์ แกงฮังเล แกงฮันเล
นาฏศิลป์ภาคเหนือ “ การเเสดง” ฟ้อนขันดอก ฟ้อนสาวไหม การถือพานไม้ด้านในพานจะใส่ดอกไม้นานาชนิดโดยส่วน ใหญ่จะเป็นดอกไม้เพื่อตบแต่งบูชา พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์และไฮไลท์ของการฟ้อนขันดอก คือการโปรยดอกไม้ ขึ้นเหนือศรีษ สาวไหมในการฟ้อนเจิงหรือร่ายรำ ท่าต่อสู้ด้วยมือเปล่าซึ่งมีลีลา กระบวนท่าที่แน่นอน และการฟ้อนสาวไหมที่เป็นการฟ้อนของผู้หญิงที่ แสดงความเคลื่อนไหวในลีลาร่ายรำ ที่นุ่มนวล มิได้ร้อนแรงเ
ภาคเหนือนื ภาคอีสาน ภาคกลาง ภาคใต้
นาฏศิลป์ภาคอีสาน “ วิถีชีวิต” วิถีชีวิตของคนอีสานมีวัฒนธรรม ประเพณีเฉพาะตน มีวิถีชีวิตความ เป็นอยู่ที่เรียบง่าย ส่วนใหญ่ทำ การเกษตรแบบยังชีพ จะเน้นที่การทำ นาใช้ แรงงานคนและสัตว์ การปลูกบ้านจะยกพื้นสูงรองรับการเลี้ยงสัตว์และเก็บ อุปกรณ์การเกษตร ปัจจุบันมีเทคโนโลยีเข้ามาการดำ รงชีวิตแบบเดิม เริ่มจางหายไป
นาฏศิลป์ภาคอีสาน "ศาสนา" ประชาชนส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ
นาฏศิลป์ภาอีสาน (ตะวันออกเฉียงเหนือ) “อาชีพ” ” ความเชื่อ “ การทำ มาหากิน หรือการประกอบอาชีพนั้น คนอีสานมีความรู้ความสามารถในด้านการเกษตร กรรม ทำ นาปลูกข้าวเป็นหลัก ทำ ไร่เป็นรอง ไร่สวนที่ ทำ ก็เช่น การปลูกปอ ปลูกมันสำ ปะหลัง ข้าวโพด ถั่ว เขียว ถั่วเหลือง ถั่วลิสง เลี้ยงสัตว์ เช่น วัว ควาย หมู ไก่ เป็ด ส่วนใหญ่ทำ เพื่อพออยู่พอกินตลอดปี เหลือก็นำ ไปขายหรือแลกเปลี่ยนเป็นอย่างอื่น บวงสรวงเจ้าปู่ซึ่งชาวบ้านถือว่าเป็น ที่ยำ เกรงชาวบ้านอีสานยังยึดศาสนา ศาสนาพราหมณ์ซึ่งเป็นศาสนาคู่ บ้านคู่เมืองมาในศาสนานี้มีการเชื่อ ถือเกี่ยวกับภูตผีปีศาจการที่มีการ เจ็บไข้หรือป่วยเป็นโรคอะไรต่างมัก บอกว่าเป็นผีทำ
งานประเพณีบุญหลวงและการละเล่นผีตาโขน เป็นงาน ประเพณีประจำ ปีของจังหวัดวัเลย จัดขึ้นเฉพาะที่อำ เภอด่านซ้าย เป็นเวลา 3 วันวั ในช่วงเดือน 7เป็นงานที่รวมประเพณีงานบุญที่วัดวั โพนชัยเข้ากับการละเล่นผีตาโขน โดยชาวบ้านจำ นวนมากจะใส่ หน้ากากผีซึ่งทำ จากหวดนึ่งข้าวเหนียวไม้ไผ่ที่นำ มาเขียนลาย พร้อมแต่งตัวด้วยเสื้อผ้าหลากสีทำ จากผ้าสีต่างๆ เย็บติดกัน และ แขวนเครื่องกระทบทำ ให้เกิดเสียงเมื่อขยับตัว ขบวนผีตาโขนเหล่า นี้จะกระโดดและเต้นไปรอบๆเมือง เป็นที่สนใจของนักท่องเที่ยวทั้ง ไทยและต่างชาติอย่างมาก การละเล่นผีตาโขนนี้แท้จริงแล้วเป็นการ บูชาผีเจ้านายและบรรพบุรุษที่คอยปกปักษ์รักษาคุ้มครอง ประชาชนในเมือง นอกจากนี้ยังเป็นการขอให้ผีปู่ย่าตายายดล บันดาลให้พืชผลมีความอุดมสมบูรณ์อีกด้วย นาฏศิลป์ภาคอีสาน “ประเพณี” งานประเพณีบุญหลวงและการละเล่นผีตาโขน
นาฏศิลป์ภาคอีสาน "ประเพณี" ประเพณีบุญบั้งไฟเป็นประเพณีที่จัดขึ้นทุกปีในทุกจังหวัดต่างใน ภาคอีสานมีการปลูกข้าวเป็นอาชีพหลักในช่วงก่อนการเริ่มทำ นา เพื่อบูชาพระยาแถนนที่เชื่อว่าเป็นเทพเจ้าที่ดูแลให้ฝนตกต้องตาม ฤดูโดยจะมีการประดับตกแต่งบั้งไฟซึ่งเป็นดอกไม้ไฟชนิดหนึ่ง ด้านนอกทำ จากลำ ไม้ไผ่อย่างสวยงามแห่ไปทั่วเมืองก่อนที่จะจัด ขึ้นฟ้าเพื่อบูชาพระยาแถนจังหวัดยโสธรและร้อยเอ็ดเป็นจังหวัดที่ มีชื่อเสียงที่สุดในการเฉลิมฉลองเทศกาลบุญบั้งไฟ “บุญบั้งไฟ”
นาฏศิลป์ภาคอีสาน "ดนตรี" เป็นเครื่องดนตรที่เป็นที่รู้จักมาก ที่สุดของชาวภาคอีสานเหนือ แคน เป็นเครื่องดนตรีที่บรรเลง ด้วยการดีดมี 2-3 สาย เเต่ขึ้นเป็นสอวคู่ โดยขึ้นคู่ 5 พิณ กรับคู่ เป็นกรับทำ ด้วยไม้เนื้อเเข็งลักษณะเหมือนกับ กรับเสภาของภาคกลางเเละภาคอื่น
งูกินหาง โปงลาง เต้นขาเดียว ฟ้อนผู้ไทย การเส็งกลอง แข่งเรือบก นาฏศิลป์ภาคอีสาน "การละเล่น" การละเล่น พื้นบ้าน การแข่งเรือ
นาฏศิลป์ภาคอีสาน "อาหาร" ซุปหน่อไม้ มีรสชาติจัดจ้าน เเละมีเครื่องปรุงหลัก ที่ขาดไม่ได้เลย คือ น้ำ ปลาร้า เเละ วิธีใน การปรุงซุปหน่อไม้นั้นอาจจะมีความ ความเเตกต่างกันไปในเเต่ละถิ่น เเต่ก็ ไม่ค่างกันอย่างสิ้นเชิง ส้มตำ ทำ มากจะทำ โดยนำ มะละกอดิบที่ขูดเป็นเส้น มา ตำ ในครกเเละมีเครื่องปรุงเป็นรสจัดจ้าน เป็น อาหารไทยอย่างหนึ่งมาจากภาคตะวันออก เฉียงเหนือ ของไทยและประเทศลาว
นาฏศิลป์ภาคอีสาน "การเเสดง" เซิ้งกระติ๊บข้าว เป็นป็การละเล่นพื้นเมืองของชาวภูไท ซึ่งเป็นป็ชาวไทยเผ่าหนึ่งที่มีเชื้อสาย สืบต่อกันมาช้านาน ในดินแดนทางภาคอีสานของไทย เช่น ในเขตจังหวัดวั สกลนคร กาฬสินธุ์ นครพนม และจังหวัดวัข้างเคียง นิยมเล่นกันในโอกาส รื่นเริงวันวันักขัตฤกษ์ต่างๆ เป็นป็การละเล่นพื้นเมืองอย่างหนึ่งของชาวผู้ไท เดิมที่นั้นการร่ายรำ แบบนี้เป็นป็การร่ายรำ เพื่อถวายพระธาตุเชิงชุมแต่อย่างเดียวต่อมาได้ใช้ ในงานแสดงในงานสนุกสนาน รื่นเริงต่างๆด้วย ฟ้อนภูไท
ภาคเหนือนื ภาคอีสาน ภาคกลาง ภาคใต้
นาฏศิลป์ภาคกลาง "วิถีชีวิต" ภาคกลางมีสภาพภูมิประเทศเเละูมิอากาศที่ อุดมสมบูรณ์ เอื้ออำ นวยต่อการทำ การเกษตรกรรม ภาคกลางเป็นป็ที่ตั้งเมืองหลวงของประเทศ เป็นป็ศูนย์ กลาง จองการบริหารราชการ กาศึกษา กิจกรรมทาง การคมนาคม จึงเป็นป็ชุมชนที่มีประชากรหนาเเน่น มี หลายเขื้อสายจีน คนไทยเขื้อสายญวน คนไทยเชื้อสาย ลาว
นาฏศิลป์ภาคกลาง ”ศาสนา“ พระพุทธศาสนา แต่ประชากรที่นับถือศาสนาอื่นก็มีอยู่มาก เช่น ชาว ไทยที่นับถือศาสนาอิสลามจะกระจายปะปนกันอยู่ในกรุงเทพฯส่วน ศาสนาคริสต์มีทั้งผู้นับถือนิกายโรมันคาทอลิกและนิกายโปรเตสแตนต์ นอกจากนี้ยังมีผู้นับถือศาสนาอื่น ๆ ปะปนอยู่อีกด้วย
นาฏศิลป์ภาคกลาง ”อาชีพ“ การทำ การทำ ประมง ทั้งประมงน้ำ จืด ประมงน้ำ กร่อยและประมงน้ำ เค็มนอกจากนี้ยังมีการพัฒนาการเติบโตเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจ ของประเทศ ที่มีโรงงานอุตสาหกรรมตั้งอยู่โดยทั่วไป ผู้คนในภาคกลางประกอบอาชีพทางการเกษตรก่อนเป็นหลักโดย เฉพาะการปลูกข้าวบริเวณภาคกลางมีแม่น้ำ ผู้คนในภาคกลางประกอบ อาชีพเซ็นทรัลก่อนเป็นหลักโดยเฉพาะการปลูกข้าวบริเวณภาคกลางมี แม่น้ำ ลำ คลองน้องดูทั่วไปและอยู่ใกล้อ่าวไทยจึงมี ”ความเชื่อ” มีความเชื่อดั้งเดิม ผีสางเทวดาชีวิตประจำ วันที่ผูกพันอยู่กับ อาชีชาวนา ชาวนาจึงเชื่อว่าในนาข้าวมี วิญญาณเเม่โพสพ มีการ ปฏิบัติพิธีกรรม เพื่อระลึกถึงเเม่โพสพ พร้อมนับถือ พระพุทธ ศาสนา
นาฏศิลป์ภาคกลาง ”ประเพณี“ ประเพณีรับบัวเป็นประเพณีเก่าแก่ที่สืบทอดกันมาตั้งแต่ โบราณของชาวอำ เภอบางพลีจังหวัดสมุทรปราการค่ะ ซึ่งจะ จัดขึ้นทุกวันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 11 โดยจะมีการอัญเชิญหลวง พ่อโตองค์จำ ลองจากวัดบางพลีใหญ่ในมาลงเรือตกแต่งอย่าง สวยงามด้วยดอกไม้ และล่องไปตาม คลองบางพลี เพื่อให้ชาว บ้านได้สักการะ โดยมีความเชื่อว่า หากอธิษฐานแล้วโยนบัวลง ประเพณีรับบัว ประเพณีวิ่งควาย เป็นหนึ่งในประเพณีอันเป็นเอกลักษณ์ของจังหวัดชลบุรีที่มีการ จัดมากว่า 100 ปีแล้ว ประเพณีวิ่งควาย เป็นประเพณีที่จัดขึ้นเป็น ประจำ ทุกปี ในวันขึ้น14ค่ำ เดือน11หรือก่อนออกพรรษา 1วันเพื่อ เป็นการทำ ขวัญควายและให้ควายได้พักผ่อนหลังจากการทำ นามา ยาวนานนอกจากนี้ประเพณีวิ่งควายยังเป็นการแสดงความกตัญญู รู้คุณต่อควายที่เป็นสัตว์มีบุญคุณต่อชาวนา
ระนาดทุ้ม เป็นเครื่องดนตรีประเภทเครื่องตี สันนิษฐาน ว่าแต่เดิมนั้นคงนำ ไม้ทำ อย่างกรับหลายๆอัน วางเรียงกันแล้วตีให้เกิดเสียงต่อมาจึงคิดทำ ไม้รองเป็นรางแล้วจึงประดิษฐ์ดัดแปลงให้มี ขนาดลดหลั่นกันวางบนรางเพื่อให้สามารถ อุ้มเสียงได้ ชื่อกลองชนิดหนึ่ง ลักษณะคล้าย เปิงมางแต่ขนาดใหญ่และยาวกว่าว่ ใช้ใบเดียวตีกำ กับจังหวะในวงปี่ พาทย์ไม้แข็งเสภาและกำ กับการ บรรเลงเพลงเดี่ยวเครื่องดนตรีของ วงปี่พปี่าทย์ ฆ้องวงเล็ก ฆ้องวงเล็กเป็นเครื่องดนตรีไทยสร้าง ขึ้นเมื่อรัชกาลที่3กรุงรัตนโกสินทร์โดยมี คณาจารย์ทางดุริยางคศิลปคิดประดิษฐ์ ฆ้องขึ้นอีกขนาดหนึ่งเหมือนกับฆ้องวง ก่อนทุกอย่าง แต่ขนาดย่อมกว่าเล็กน้อย วัดจากขอบ นาฏศิลป์ภาคกลาง ”เครื่องดนตรี“ กลองสองหน้า จะเข้ เป็นเครื่องดนตรีไทยประเภทเครื่องดีด มี 3 สาย ซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากมอญ และได้ ปรับปรุงแก้ไขมาจากกระจับปี่ซึ่งมี 4 สาย นำ มาวางดีดกับพื้นเพื่อความสะดวก มีประวัติและ มีหลักฐานครั้งแรกในสมัยกรุงศรีอยุธยา จะเข้ ได้นำ เข้าร่วมบรรเลงเป็นเครื่องนำ อยู่ในวง มโหรี
กระโดดเขือก การละเล่น พื้นบ้าน มวยไทย ลูกช่าง ชักเย่อ ตะกร้อ ขี่ม้าส่งเมือง หมากเก็บ
นาฏศิลป์ภาคกลาง ”อาหาร“ เป็นอาหารไทยที่กลายเป็นเอกลักษณ์ อย่างหนึ่งของประเทศไทย เเละ เป็นที่ นิยมสำ หรับของชาวต่างชาติ เป็นรสชาติ ครบรส เปรี้ยว เค็ม เผ็ด เล็กน้อย ต้มยำ กุ้ง ปลาดุกฟู ทอดปลาดุกฟูให้เนื้อกรอบพร้อมทำ น้ำ ยำ รสเเซ่บ เคล้ากับมะม่วงเปรี้ยว ซอยหอมเเดง เเละ ถั่วลิสง คลุกเคล้าให้เขากัน
นาฏศิลป์ภาคกลาง ”การแสดง“ เป็นป็การละเล่นของพม่าที่นิยมเล่นกันมาก่อน เมื่อครั้งพม่ามาทำ าสงครามกับไทยในสมัย กรุงธนบุรีหรือสมัยต้นแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ รำ กลองยาว ระบำ ชาวนา การแสดงระบำ ชาวนา เป็นป็การแสดงที่ไม่มีการขับ ร้อง ไม่มีเนื้อเพลง มีเพียงดนตรี ประกอบจังหวะซึ่ง เป็นป็ดนตรีที่มีความสนุกสนาน เพลิดเพลิน
ภาคเหนือนื ภาคอีสาน ภาคกลาง ภาคใต้
ที่อยู่อาศัยจะตั้งบ้านเรือนอยู่ใกล้แหล่งน้ำ เพื่ออุปโภคบริโภค ใกล้ ท่าน้ำ ,ลำ คลอง,อ่าวและทะเลเพื่อสะดวกในการสัญจรและการทำ มา หากิน คนไทยภาคใต้จะมีคติในการตั้งบ้านเรือนเช่นปลูกบ้านโดยมี ตีนเสารองรับเสาเรือนแทนการขุดหลุมฝังเสาเพื่อสะดวกในการโยก ย้ายและเป็นการป้องกันมด,ปลวก,มีคติห้ามปลูกเรือนขวางตะวัน เพราะจะขวางเส้นทางลมมรสุมซึ่งอาจทำ ให้หลังคาปลิวและถูกพายุ พัดพังได้ง่ายวัสดุที่นำ มาสร้างคือสิ่งที่หาได้ง่ายในท้องถิ่นบ้านเรือน มีหลายลักษณะมีทั้งบ้านเรือนเครื่องผูกหลังคาทรงจั่วและทรงปั้น หยามีใต้ถุนเตี้ยเพราะมีลมพายุเกือบทั้งปีหากปลูกเรือนสูงอาจ ต้านทานแรงลม ทำ ให้เรือนเสียหายได้ นาฏศิลป์ภาคใต้ "วิถีชีวิต"
นาฏศิลป์ภาคใต้ ”ศาสนา“ ศาสนาพุทธเป็นศาสนาสำ คัญของภาคใต้ จึงมีวัฒนธรรมประเพณี และความเชื่อที่เกี่ยวข้องมากมาย มีงานบุญที่สำ คัญ เช่น ประเพณี ทำ บุญเดือนสิบ ประกอบกับความเชื่อที่สำ คัญในศาสนาอิสลาม ทำ ให้มี ชุมชนชาวมุสลิมตั้งถิ่นฐานอาศัยรวมอยู่กับชาวพุทธอย่างสงบสุข
นาฏศิลป์ภาคใต้ “อาชีพ” ” ความเชื่อ “ ภาคใต้ส่วนมากประกอบอาชีพเกษตรกรรม คือ ทำ นา ทำ ไร่ ทำ สวน จับสัตว์น้ำ และทำ ประมงชายฝั่งทะเล ทั้งนี้แล้ว แต่ทำ เลที่ตั้งบ้านเรือนด้วย เช่น ผู้ที่อยู่ที่ราบเชิงเขา ที่ราบ ระหว่างเขา จะมีอาชีพทำ สวนยางพาราและทำ สวนผลไม้ ทำ ไร่ยาสูบ (ยากลาย) ส่วนผู้ที่อยู่ที่ราบลุ่ม มีอาชีพทำ นา จับ สัตว์น้ำ และพวกที่อยู่ริมชายฝั่งทะเล ก็จะทำ นา จับสัตว์น้ำ และทำ ประมงชายฝั่ง เป็นต้น คนภาคใต้มีความเชื่อตามศาสนาพราหมณ์ว่าว่คน ทุกคนมีช่วงเวลาที่ดาวพระ เคราะห์มาเสวยอายุยามใด ที่ดาวพระเคราะห์มาเสวยอายุก็จะเกิดโทษกับผู้นั้นอาจ จะเจ็บไข้ได้ป่วป่ยหรือมีเหตุการณ์ร้ายๆมากระทบต่อการ ดาเนินชีวิตวิของตัวเองและญาติมิตร ดังนั้นจึงนิยมลอย เคราะห์เพื่อให้ตนพ้นจากเคราะห์กรรม นั้น
ประเพณีสณีารทเดือนสิบหรือประเพณีชิงเปรตเป็นงานบุญ ประเพณีของคนภาคใต้ซึ่ต้ ซึ่งเป็นความเชื่อของพุทธศาสนิกชนที่เชื่อ ว่าว่บรรพบุรุษ ได้แก่ ปู่ ย่า ตา ยาย และญาติพี่น้องที่ล่วงลับไปแล้ว ผู้ที่ทำ บาปไว้มว้ากจะตกนรกกลายเป็นเปรตต้องทนทุกข์ทรมานใน อเวจี ต้องอาศัยผลบุญที่ลูกหลานอุทิศส่วนบุญกุศลให้ในแต่ละปี มายังชีพ เมื่อถึงวันวัแรม1 ค่ำ เดือน 10 พระยายมจะปล่อยคนบาป ทั้งหลาย ที่เรียกว่าว่ "เปรต” กลับไปพบญาติพี่น้องในเมืองมนุษย์ นาฏศิลป์ภาคใต้ “ประเพณี” ประเพณีบุญสารทเดือนสิบ การแข่งเรือยาว เป็นประเพณีหน้าน้ำ ของคนไทยและประเทศใกล้เคียง เป็นการ ละเล่นในยามน้ำ หลากที่สืบทอดมาแต่โบราณ และมักมีการแข่งเรือ ควบคู่ไปกับการทำ บุญ ปิดทอง ไหว้พว้ระและงานกฐิน ช่วยสร้าง บรรยากาศให้งานบุญครึกครื้นขึ้น
กลองแขก กลองแขก เป็นเครื่องดนตรีประเภทเครื่องตี ที่มีรูปร่างยาวเป็นรูปทรงกระบอก ขึ้นหนัง สองข้างด้วยหนังลูกวัวหรือหนังแพะ. กรับพวง เป็นป็เครื่องตีกำ กับจังหวะ ที่ทำ ด้วยไม้ ผสมโลหะ ร้อยเชือกติด กันเป็นป็พวง ทั้งไม้และโลหะทำ เป็นป็แผ่ นบางๆสลับกัน ฆ้องคู่ ฆ้องคู่ เป็นฆ้องที่มี 2 ใบมีขนาดเล็ก เสียงต่ำ ใบหนึ่งเสียงสูงใบหนึ่งใช้ตีกำ กับ จังหวะ ชุดหนึ่งมีสองลูก ลูกใหญ่ให้เสียง ต่ำ ลูกเล็กให้เสียงสูง นาฏศิลป์ใต้ ”เครื่องดนตรี“ กรับพวง โพน เครื่องดนตรีไทยที่มีรูปร่างคล้ายกลองทัด มี ขาตั้ง จำ นวน ๓ ขา ตีด้วยไม้แข็ง ๒ มือ ตัว โพนทำ ด้วยการขุดเจาะจากไม้เนื้อแข็ง เช่น จากไม้ต้นตาล ไม้ขนุน มีขนาดรูปทรงต่าง ๆ กัน ส่วนมากมีเส้นผ่าศูนย์กลางตั้งแต่ ๓๕-๘๐ เซนติเมตร หน้าโพนนิยมหุ้มด้วยหนังควายทั้ง สองหน้า ไม้ตีโพนกลึงด้วยไม้เนื้อแข็ง เช่น ไม้ สาวดำ ไม้หลุมพอ
การละเล่นพื้นบ้าน กระโดดเชือก ฉับโผง เป่ากบ หมากขุม การชนวัว การเล่นทาย ชักกะเย่อ
นาฏศิลป์ภาคใต้ "อาหาร" คั่วกลิ้ง เป็นป็อาหารพื้นบ้านภาคใต้ เป็นป็การ นำ เนื้อสัตว์ เช่น หมู ไก่ เนื้อวัววัมา คั่วกับเครื่องแกงจนแห้ง และเข้า เนื้อ รสจัด และเข้มข้น นิยมรับ ประทานคู่กับผักสด แกงไตปลา แกงไตปลา เป็นป็อาหารที่ขึ้นชื่อของภาค ใต้ด้วยรสชาติที่เป็นป็เอกลักษณ์ทั้งเผ็ด และร้อนแรงรสเข้มข้นด้วยส่วนผสมที่ ลงตัวจะเลือกรับประทานร่วมกับข้าว หรือขนมจีนก็อร่อยไม่แพ้กัน แกงไตปลา มีทั้งชนิดไม่ใส่กะทิและใส่กะทิ สำ หรับ แกงไตปลาไม่ใส่กะทิ จะได้รับความนิยม มากกว่าว่แกงไตปลาชนิดใส่กะทิ
นาฏศิลป์ภาคใต้ "การเเสดง" หนังตะลุง หนังตะลุงเป็นป็หุ่นเงาแบบดั้งเดิมจากภาคใต้ของประเทศไทย ศิลปะที่ คล้ายคลึงกันนี้พบได้ในกัมพูชา มาเลเซีย และอินโดนีเซีย นางหมายถึง "หนัง" และตะลุงเป็นป็คำ ย่อของพัทลุงซึ่งเป็นป็เมืองทางใต้ที่ประเพณีการ เล่นเงาได้รับความนิยมมาช้านาน นางใหญ่มีหุ่นขนาดเท่าของจริง ส่วน นางตะลุงมีขนาดเล็กกว่าว่มาก เป็นป็ชื่อศิลปะการแสดงพื้นเมืองอย่างหนึ่งของภาคใต้ มีรากศัพท์ที่มา จากคำ ว่าว่ “นระ” เป็นป็ภาษาบาลี – สันสกฤต แปลว่าว่มนุษย์ เพราะการ ร่ายรำ แต่เดิมแล้ว การรำ โนราจะรำ ให้เสมือนกับท่าร่ายรำ ของเทวดา มโนราห์
วัฒนธรรมไทย 4 ภาค