สัมนาหอมแดงซายูตี

การปลูกหอมแดง

นายซายตู ี บือราเฮง
รหัสนักศึกษา 63305010002
สาขา วิชา เกษตรศาสตร์
วทิ ยาลยั เทคโนโลยีการเกษตรและประมงปัตตานี
เอกสารนเี้ ป็นสว่ นหน่งึ ของวชิ า การสมั นาทางด้านการเกษตร

ก

คำนำ

รายงานเลม่ นี้จัดทำข้นึ เพอ่ื เปน็ ส่วนหนึ่งของรายวิชาสมั มนา ทางด้านเกษตร เพือ่ ใหไ้ ด้ศึกษาหาความรู้
ในเรื่องการปลูกหัวหอมใหญ่ โดยมีจุดประสงค์ได้ศึกษาจากเรื่อง การปลูกหัวหอมใหญ่ อย่างเข้าใจเพื่อเป็น
ประโยชนก์ ับการเรยี น

ผ้จู ดั ทำหวังวา่ รายงานเลม่ นจ้ี ะให้ความรแู้ ละเปน็ ประโยชน์กับผูอ้ า่ น หรอื นกั เรียน นักศึกษา ที่กำลงั
หาขอ้ มูลเร่อื งน้อี ยู่ หากมีข้อแนะนำหรอื ขอ้ ผิดพลาดประการใด ผู้จัดทำขอนอ้ มรบั ไวแ้ ละขออภยั ณ ท่ีน้ดี ว้ ย

ซายตู ี บือราเฮง
ผจู้ ดั ทำ

ข หน้า

สารบญั 1
2-3
เรือ่ ง 3
3
หอมแดง 3-4
-ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ 4
-ลักษณะทางภมู ิศาสตร์ 4-6
-พันธุ์หอมแดง 6
-สารสำคญั ในหอมแดง 7
-ลกั ษณะสำคัญ 7
-การปลูกหอมแดง 7-10
-การดแู ล 10
-การเก็บเกย่ี ว
-วิธปิ ้องกัน และกำจดั ศตั รูหอมแดง 15
-สรรพคณุ หอมแดง
-การประโยชนห์ อมหัวใหญ่
-องค์ประกอบทางเคมี

มาตรฐานสนิ คา้ เกษตร

1

รูปที่ 1 หอมแดง

ชือ่ ทอ้ งถ่ิน :หอมแดง
ภาคกลางหรอื เรยี กทั่วไป : หอมแดง หอมไทย หอมหัว หอมเลก็
ภาคเหนอื : หอมหัว หอมไทย หอมบวั หอมปัว่
ภาคอีสาน : หอมแดง หอมป่ัว
ภาคใต้ : หัวหอมแดง
กะเหรี่ยง-แม่ฮอ่ งสอน : ปะเซส้ ่า
กะเหรย่ี ง-ตาก : ปะเซอกอ่
หอมแดง (ช่อื วิทยาศาสตร์: Allium ascalonicum)

เป็นพืชในวงศพ์ ลบั พลึง (Amaryllidaceae) โดยยดึ เอา French grey challot หรือ griselle
เป็นหอมที่แท้จริง จัดอยู่ในสปีชีย์นี้ มีการเพาะปลูกในเอเชียกลางและเอเชียตะวันตกเฉียงใต้ ส่วน
ความหลากหลายอื่นที่มีคือ Allium cepa var. aggregatum (หอมแบ่ง:multiplier onions) หรือที่
รู้จักกันในชอื่ A. ascalonicum

หอมแดงเป็นพืชขนาดเล็กที่ปลูกไว้เพื่อบริโภคส่วนของหัวหรือบัลบ์ นิยมใช้ในการประกอบ
อาหาร และเป็นสมุนไพร ทั้งนี้หอมแดง มีถิ่นกำเนิดดั้งเดิมในเอเชียตะวันตกเฉียงใต้ สันนิษฐานว่าอยู่
ในแถบประเทศทาจิกิสถาน อัฟกานสิ ถาน และอิหรา่ น โดยเชอื่ กันว่าหอมแดงกลายพนั ธุ์ตามธรรมชาติ
มาจากหอมหัวใหญ่และมกี ารคัดเลือกพนั ธุ์เพอ่ื นำมาปลูกเปน็ พืช

หอมแดงเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญ ของประเทศในแถบ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประเทศไทย
ส่งออกหอมแดง ไปยังประเทศมาเลเซียเป็นจำนวนมาก การซื้อขายส่วนใหญ่เป็นหัวๆ ชั่งขายเป็น
กิโลกรัม และมัดขายเป็นกำๆ แต่ก็ขายตามน้ำหนัก เช่นเดียวกันในประเทศไทยปลูกกันมากทางภาค
ตะวันออกเฉียงเหนือและภาคเหนือ แต่หอมแดงที่มีชื่อเสียงว่าเป็นหอมแดงคุณภาพดีได้แก่หอมแดง
จากจังหวัดศรสี ะเก

2

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

รูปที่ 2 ลกั ษณะใบ

1. ใบแทงออกจากลำต้นหรือหัว มีลักษณะเป็นหลอดกลม ด้านในกลวง มีสารสีนวลเป็นไข
เคลือบผิวใบ ใบมีลักษณะตั้งตรงสูงประมาณ 15-50 ซม. แตกออกเป็นชั้นถี่ 5-8 ใบ ใบอ่อนสดของ
หอมแดงใชใ้ นการบริโภค

รูปที่ 3 สว่ นหัวบัลน์
2. ส่วนหัวหรือบัลบ์เป็นส่วนของกาบใบที่เรียงซ้อนกันแน่นจากด้านในของหัวออกมา เป็น
แหล่งสะสมอาหาร และน้ำ มีลักษณะเปน็ กระเปาะ เรียกว่า Bulbs มีลำต้นภายใน มีลักษณะเป็นกอ้ น
เล็กๆสีขาว ซึ่งเป็นที่เกิดของหัวหอม หัวหอมจะแตกใหม่ออกมาจากหัวเดิม โดยเฉลี่ย 2-10 หัวต่อกอ
เส้นผ่านศูนย์กลางของหวั ประมาณ 1.5-3.5 ซม.
3. ต้น ที่มองเห็นเหนือดินเป็นส่วนที่อยู่ต่อจากบัลบ์ จัดเป็นลำต้นเทียมที่เกิดจากกาบใบเรียง
อดั กนั แนน่ ถดั มาจึงเป็นสว่ นของใบ
4. รากหอมแดงเป็นระบบรากฝอยจำนวนมาก งอกออกจากด้านล่างของต้น มีลักษณะเป็น
กระจกุ รวมกนั ที่ก้นหวั และแพร่ลงดินลกึ ในระดบั ตนื้ ประมาณ 10-15 เซนติเมตร

3

ลักษณะทางภูมิศาสตร์

เป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญ ของประเทศในแถบ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประเทศไทยส่งออก
หอมแดง ไปยังประเทศมาเลเซียเป็นจำนวนมาก การซื้อขายส่วนใหญ่เป็นหัวๆ ชั่งขายเป็นกิโลกรัม
และมัดขายเป็นกำๆ แต่ก็ขายตามน้ำหนัก เช่นเดียวกัน ในประเทศไทยปลูกกันมากทางภาค
ตะวันออกเฉียงเหนือและภาคเหนือ แต่หอมแดงที่มีชื่อเสียงว่าเป็นหอมแดงคุณภาพดีได้แก่หอมแดง
จากจงั หวดั ศรีสะเกษ

พนั ธุห์ อมแดง

พนั ธ์ุหอมแดงทีป่ ลกู ในประเทศไทยมลี กั ษณะคลา้ ยคลงึ กนั มากโดยเฉพาะพันธ์ศุ รสี ะเกษ พันธ์ุ
บางช้าง และพันธุ์เชียงใหม่ซึ่งทั้ง 3 พันธุ์นี้ เมื่อนำมาปลูกในพื้นที่เดียวกันติดต่อกันหลายๆครั้ง จะไม่
สามารถจำแนกได้

1. พันธุศ์ รีสะเกษ เปลอื กหวั นอกหนา มีสมี ว่ งแดง หัวมลี ักษณะกลมปอ้ ม มกี ล่ินฉุน ใหร้ สหวาน ใบ
เขยี วเขม้ มรกต มีนวลจับเล็กนอ้ ย

2. พันธุ์บางช้าง มีลักษณะคล้ายกับพันธุ์ศรีสะเกษ แต่สีเปลือกนอกจางกว่า หัวมีลักษณะกลมป้อม
ใบสเี ขียวเข้ม มีนวลจับเล็กน้อย เป็นพนั ธทุ์ ่ใี ห้ผลผลติ ต่อไร่สงู กวา่ ทกุ พนั ธุ์

3. พันธุ์เชียงใหม่ มีเปลือกบาง สีส้มอ่อน หัวมีลักษณะกลมรี กลิ่นไม่ฉุนเหมือนพันธุ์อื่น ให้รส
หวาน หัวจะแบง่ เปน็ กลีบชัดเจน ไมม่ ีเปลือกหมุ้ ใบสเี ขยี วมนี วลจับเล็กน้อย

4. พันธุ์สีขาว มีเปลือกบางสีขาวหรือขาวอมเหลือง ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของพันธุ์ หัวมีลักษณะกลม
ปอ้ ม กลนิ่ ไม่ฉนุ เหมือนพนั ธุ์อื่น ให้รสหวาน ใบเรียวยาว สเี ขยี วแกมนำ้ เงนิ มนี วลจับมาก

สารสำคัญในหอมแดง

สารเคมีที่สำคัญที่พบในหอมแดง ส่วนมากเป็นองค์ประกอบของน้ำมันหอมระเหย ได้แก่
Ethanol, Acetonc, methyl Ethyl, Methyl Disulfide, Methyl, Methyl Trisulfide, Methyl I-
propyl Trisulfide, I-propyl Trisulfide, Ketone, I-propanol, 2 – propanol, Methanol, I-
butanol, Hydrogen Sulfidc, I-propanethiol, I-propyl Disulfide, Thioalkanal-S-oxide, di-n-
propyl Disulfide, n- propyl-allyl Disulfide, Diallyl Disulfide, Dithiocarbonate และ Thiuram
Sulfid

ส่วนทใี่ ช้ประโยชน์ คือ ต้นหรอื หวั พบสารสำคญั คอื น้ำมนั หอมระเหย (coumarins) มรี สขม
เผด็ รอ้ น เนอ่ื งจากมีองคป์ ระกอบของกำมะถัน นำ้ มนั นี้ มีฤทธิท์ ำให้รสู้ ึกระคายเคืองตา ทำใหแ้ สบจมูก
และอาจเป็นพิษต่อผิวหนัง ทำให้เกิดผื่นคัน ปวดแสบปวดร้อน สารสำคัญที่ทำให้เกิดกลิ่น คือ Propyl
Disulfide ส่วนสารสำคัญที่ช่วยลดปริมาณไขมัน และน้ำตาลกลูโคสในเลือด คือ Propyl-allyl
Disulfide และ Dipropyl Disulfide สารสำคัญที่ออกฤทธิ์ยับยั้งการเจริญของจุลินทรีย์ คือ Allicin
แต่ปกติหัวหอมแดงไม่มีสารนี้ แต่จะมีสาร Alliin ที่เมื่อเซลล์หัวหอมแดงถูกกระทบหรือทำให้แตก
Alliin เปลี่ยนเป็น Allicin จากทำงานของเอนไซม์ Alliinase สาร Allicin เป็นสารไม่มีความเสถียร
สามารถเปล่ียนเปน็ Diallyl Disulfide และซัลไฟดอ์ ื่นๆไดต้ ลอดเวลา ซึ่งสารเหลา่ นี้สามารถยับยัง้ การ
เติบโตของจลุ ินทรยี ์ได้ดี

4

ลกั ษณะสำคัญ

พืชที่มีลำต้นสั้นและฝังอยู่ใต้ดิน ขนาดสูงประมาณ 30 เซนติเมตร กาบใบพองออกเพื่อสะสม
อาหาร ดอกลักษณะเป็นช่อคล้ายร่ม ประกอบด้วยดอกย่อยจำนวนมาก กลีบดอกสีขาวอมม่วงมีกลีบ
ดอก 6 กลบี ออกดอกในชว่ งฤดูร้อน

การปลูกหอมแดง

หอมแดงสามารถเจริญเติบโตได้ดีในดินแทบทุกชนิด แต่ชอบดินร่วน ดินร่วนปนทราย ความ
เป็นกรดของดินประมาณ 5.0-6.8 และต้องการความชื้นในดินสูง สม่ำเสมอ แต่ขณะหัวหอมแตกหัว
ใหม่ จะต้องการสภาพดินแห้งหรือดินร่วน ไม่แน่น ชอบอากาศชุ่มชื้น และได้รับแสงแดดเต็มที่ตลอด
วัน ชอบอากาศเย็น ช่วงอุณหภูมิประมาณ 13-24 องศาเซลเซียส เกษตรกรส่วนมากมักปลูกหัวหอม
ในชว่ งเดอื นพฤษภาคม-กนั ยายน ใชร้ ะยะเพาะปลูกประมาณ 45-50 วนั

1. การเตรียมพันธุ์หอมแดง การคลุกพันธุ์หอมแดง เป็นวิธีที่สะดวก ประหยัดและได้ผลดี
เนื่องจากเชื้อราไตรโคเดอร์มาสามารถจับติดหัวหอมแดง สามารถป้องกันการทำลายของเชื้อโรคที่ติด
มากับหัวพันธุ์หอมแดง และเชื้อโรคในดินได้อย่างดี เช่น โรคเมล็ดเน่า และโรครากเน่าระดับดิน
นอกจากนี้ เชื้อราไตรโคเดอร์มาที่เจริญสามารถแผ่ขยายติดสู่ระบบรากของหอมแดง ช่วยปกป้ อง
ระบบรากจากเชื้อโรค ป้องกันโรครากเน่า วิธีการคลุกหัวพันธุ์หอมแดงมีข้อจำกัดบางประการ
กล่าวคือ หัวพันธุ์หอมแดงที่ผ่านการคลุกเชื้อแล้วต้องนำไปใช้ปลูกทันที ไม่สามารถเก็บไว้ได้นานๆ
วธิ ีการคลุกหัวพันธห์ุ อมแดง คือ ใชผ้ งเชื้อไตรโคเดอรม์ า ชนิดผงแห้ง เช่น ยูนกิ รนี ยเู อ็น-1 หรือเช้ือสด
บนเมล็ดพืช คลุกหัวพันธุ์ในอัตรา 10-20 กรัม ต่อหอมแดง 1 กิโลกรัม อาจเติมน้ำสะอาดหรือสารจับ
ติด (Sticker) ลงไปเลก็ น้อยในขณะคลุกเพ่อื ชว่ ยใหผ้ งเช้อื จับติดหัวพนั ธหุ์ อมแดงไดด้ ีขนึ้

5

1.1 การเตรียมแปลงปลูก หอมแดงเป็นพืชที่มีระบบรากสั้น มีขอบเขตรากลึก
ประมาณ 10-15 เซนติเมตร ดังนั้น ในระดับความลึกนี้ หอมแดงจึงต้องการหน้าดินร่วนซุย และมี
ความชุ่มชื้นสม่ำเสมอ มีการระบายน้ำ และอากาศดี ไม่ต้องการดินแน่น โดยเฉพาะระยะที่มีการแตก
หัวใหม่ การเตรียมดินให้ร่วนซุยจะช่วยให้หอมแดงเจริญเติบโตได้ดี ด้วยการไถพรวนดินครั้งแรก ลึก
20 เซนติเมตร พร้อมกำจัดวัชพืช ตากแดดทิ้งไว้ 7-15 วัน หลังจากนั้น ไถพรวนดินให้ร่วนด้วยผานท่ี
เล็กลง ลึก 20-30 เซนตเิ มตร และตากดินก่อนปลกู 3-7 วัน ก่อนไถพรวนครง้ั ท่ีให้หว่านปยุ๋ คอก อตั รา
2-3 ตัน/ไร่ ร่วมกับปุ๋ยเคมีสูตร 15-15-15 อัตรา 20-30 กิโลกรัม/ไร่ การเตรียมแปลงเพาะปลูกโดย
การไถพรวนและย่อยดินให้เป็นก้อนขนาดเล็ก และปรับให้ผิวหน้าของแปลงที่จะปลูกหอมแดงเรียบ
สมำ่ เสมอ แตไ่ ม่ควรย่อยให้ละเอียดมากเพราะจะทำให้น้ำซึมผ่านไดย้ าก ดินจะแนน่ ทบึ ในฤดูฝนแปลง
ปลูกหอมแดงจะตอ้ งยกร่องกวา้ งประมาณ 1-1.2 เมตร ความยาวขึ้นอยกู่ ับพื้นที่เพาะปลูกเพอื่ ใหน้ ำ้ ฝน
ระบายออกได้ ระยะหา่ งระหวา่ งแปลงจะเวน้ ไว้ประมาณ 30-50 ซม. เพอ่ื เปน็ ทางเดินในการใหน้ ้ำหรอื
กำจัดวัชพืช ส่วนดินในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นดินร่วนปนทรายจึงไม่จำเป็นต้องยกร่อง เพราะ
จะทำใหเ้ สียแรงงานมาก และจะทำให้ดินแห้งเร็ว ในพ้ืนทีท่ ม่ี ีดินกรดควรใสป่ นู มานหรือปูนขาว

วธิ กี ารปลูก

หอมแดงปลูกได้ 2 วธิ ี
1. ใช้หัวพันธุ์ เป็นวิธีของเกษตรกรท่ีนิยมปฏบิ ัติกันมานาน หัวหอมแดงที่จะปลูกตอ้ งผ่านการ

พกั ตวั มาแลว้ ไมน่ อ้ ยกว่า 3 เดือน จงึ จะปลูกได้
2. ใช้เมล็ดพันธุ์ เป็นวิธีที่ลดต้นทุนในการผลิตในการซื้อหัวพันธุ์ที่มีราคาแพง ก่อนปลูก 1-3

วัน ควรให้น้ำในแปลงให้ชุ่มก่อน ขั้นตอนการปลูก นำหัวพันธุ์ที่พักตัวดีแล้วหรือหัวพันธุ์ที่เก็บไว้นาน
2-4 เดือนหลังจากเก็บเกี่ยว มาตัดรากแห้งออก แยกหัวออกจากกันให้เป็นหัวเดี่ยวๆ แล้วฝังหัวลงไป
ในดินให้ปลายของหัวอยู่เสมอผิวดิน ระยะปลูกที่ 15 x 15 ซม. ปิดฟางหนาประมาณ 1 เซนติเมตร
เม่อื หอมแดงงอกได้ประมาณ 15 วัน จึงหว่านปยุ๋ แอมโมเนียมซัลเฟต 21% อตั รา 10 กโิ ลกรัม/ไร่ แล้ว
ใหน้ ้ำเชา้ เยน็ หรอื วันละคร้ัง แลว้ แต่สภาพความชุ่มชื้นของผิวดิน

6

แปลงหอมแดง

ทำการทดลองหอมแดงในระยะ 10×10, 15×10, 15×15, 20×10, 20×15 ซม. และ 20×20
ซม. โดยใช้กล้าหอมแดงอายุ 45 วัน พบว่า ระยะ 15 x15 ซม. ให้ผลผลิตสูง หอมแดงเป็นพืชรากตื้น
อยู่ที่ชั้นดินลึกประมาณ 10 ซม. ซึ่งความลึกที่ความชื้นสูญเสียได้อย่างรวดเร็วจากการระเหยน้ำ ซ่ึง
แปลงปลูกหอมแดงไม่ควรมีวัชพืช และดินแปลงปลูกต้องมีความชุ่มชื้นอย่างต่อเนื่อง ระวังอย่าให้ดิน
ผวิ แปลงแตกระแหง เพราะจะทำใหต้ น้ หอมแดงชะงกั การเจรญิ เตบิ โต และปลายใบเหลือง ดงั นั้น การ
ปลูกหอมแดงจึงจำเป็นต้องใช้วัสดุคลุมดินเพื่อรักษาให้หน้าดินให้ชื้นมากที่สุด และช่วยกำจัดวัชพืช
อยา่ งสม่ำเสมอ วสั ดคุ ลมุ ดินท่ีใช้ ได้แก่ ฟางขา้ วหรือใชแ้ กลบ

การดแู ล

1. การให้น้ำหอมแดงต้องการน้ำตลอดช่วงเพาะปลูกประมาณ 250-400 มิลลเิ มตร การใหน้ ้ำ
มากเกินไปจะทำให้ดินแน่น มีน้ำขัง ดินขาดอากาศ ทำให้รากเน่าได้ ให้น้ำตั้งแต่เริ่มปลูกถึงอายุ 7 วนั
ทุกวัน อายุ 7-20 วัน ให้น้ำ 2-3 วัน/ครั้ง เพราะเป็นระยะที่หัวเริ่มแตก ต้องเว้นการให้น้ำ เพื่อให้ดินมี
ช่วงที่แห้งเหมาะสำหรับการขยายจำนวนหัว อายุ 21-70 วัน ให้น้ำ 1-2 วัน/ครั้ง หยุดให้น้ำหอมแดง
กอ่ นการเก็บเก่ยี ว 10-15 วัน และใหน้ ำ้ ก่อนถอนหอมแดง 1 วัน เพ่ือใหง้ ่ายตอนถอน

2. การใส่ปุ๋ย ปุ๋ยอินทรีย์ ได้แก่ ปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมัก หรือวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร เช่น แกลบ
ขี้อ้อย อัตราไร่ละ 3-5 ตัน โดยการหว่านก่อนไถพรวนดินครั้งสุดท้าย ปุ๋ยเคมี สูตร 12-24-12 อัตราไร่
ละ 30-50 กิโลกรัม รองพื้นก่อนปลูก และในระยะแตกกอ ทั้งนี้ ในระยะแตกยอดให้ใส่ปุ๋ยยูเรียไร่ละ
10 -15 กิโลกรัม

3. การควบคุมแมลงศัตรูพืช หนอนกระทู้ผักหรือหนอนกระทู้หลอดหอม เป็นหนอนที่เป็น
ศัตรูสำคัญที่สุดในการปลูกผัก เนื่องจากสามารถสร้างความต้านทานยาหรือเรียกว่าหนอนดื้อยา
หนอนกระทู้หอมชอบซ่อนตวั ตามใต้ใบยอด ซอกกาบใบ กัดกินใบหอม การทำลายพบทั้งกลางวัน และ
กลางคืน

ลักษณะของวงจรชีวิต ตัวเต็มวัย เป็นผีเสื้อกลางคืนขนาดกลาง แม่ผีเสื้อจะมีสีน้ำตาลแก่ปน
เทา ลักษณะเดน่ คือ ตรงกลางปีกคูห่ น้ามีจุด 2 จุด สีน้ำตาลอ่อน ปีกคู่หลังบางกว่าปีกคู่หน้า ปีกคู่หลัง
สีขาว ปีกคู่หน้าสีเขม้ กวา่ ปกี คู่หลัง ลำตัวมีขนสนี ำ้ ตาลอ่อนปกคลุม หลบอยู่ตามใบพืช ใบผัก ตามที่รก
พุ่มวัชพืชหรือใต้เศษพืช ตัวแก่ชอบวางไข่ตามโคนไข่ มีการวางไข่ตอนหัวค่ำ (18.00-20.00 น.) เป็น
กลมุ่ ๆสขี าว จำนวนประมาณกล่มุ ละ 20 ฟอง

ตัวอ่อนเป็นตัวหนอน ลักษณะอ้วน ผนังลำตัวเรียบมีสีหลายสีตามสภาพแวดล้อมหรือสีใบพืช
ท่ีเกาะ (ปรบั ตวั พลางให้เข้ากบั สีท่ีมันเกาะอย)ู่ ดา้ นขา้ งมีแถบสขี าวข้างละแถบ พาดตามยาวของลำตัว
ระยะตัวหนอนประมาณ 14-17 วัน แล้วเข้าดักแด้ประมาณ 5-10 วัน ดักแด้อยู่ใต้ดินบริเวณโคนต้น
ลึกประมาณ 1 นิ้ว เติบโตโดยการลอบคราบ (ประมาณ 5 ครั้ง) หลังจากการลอกคราบ 1-2 ครั้ง แล้ว
เข้าทำลายพชื ผักได้รนุ แรงมาก โดยมีวงจรชีวติ 25-36 วนั

7

การเกบ็ เกย่ี ว

ต้นหอมแดงเก็บเกี่ยวเมื่ออายุประมาณ 45 วัน หอมแดงที่ปลูกจากหัวเก็บเกี่ยวเมื่ออายุ
ประมาณ 60 วัน หอมแดงที่เหมาะสมในการเก็บเกี่ยวต้องแก่จัด มีใบแห้งตามธรรมชาติ โดยห้ามใช้
สารกำจัดวัชพืชพน่ บังคบั ให้ใบแหง้ เพราะหัวหอมอาจเน่าเสยี หายหรือมอี ายเุ กบ็ ไวบ้ ริโภคส้ัน กอ่ นการ
เก็บเกี่ยวประมาณ 10-15 วัน จะต้องงดให้น้ำ และให้น้ำอีทีก่อนเก็บเกี่ยว 1 วัน เพื่อให้หอมแดงถอน
ได้ง่าย การเก็บเกี่ยวจะใช้วิธีการมือถอนหรือใช้จอบหรือเสียมขุดร่วมด้วย หลังการเก็บเกี่ยว หอมแดง
จะเก็บได้ไม่เกิน 6 เดือน หลังจากเก็บเกี่ยวบนแปลง ถ้าเกิน 6 เดือน หัวหอมแดงจะฝ่อไม่สามารถ
รับประทานและไมส่ ามารถนำไปเพาะปลูกได้

การเกบ็ เกย่ี วหอมแดงมพี จิ ารณา ดงั นี้

1. อายุหอมแดง ระยะการเก็บเกี่ยวที่เหมาะสมของหอมแดง ที่อายุ 60,70,80,90,100 และ 110
วัน ระยะปลูก 20×20 ซม. พบว่า หอมแดงที่เก็บเกี่ยวเมื่ออายุ 80 วัน จะให้ผลผลิตสูงสุด คือ 6,570
กิโลกรัม/ไร่ และได้ศึกษาวิธีปลูกหอมแดงที่เหมาะสมโดยใช้กล้าปลูกด้วยเมล็ด อายุ 45 วัน ในระยะ
ปลูก 15×15 ซม. พบว่า ที่ระยะปลูก 60 วัน ใบเริ่มเหี่ยว การแตกกอประมาณ 3.9 หัว ขนาดของหัว
3.3 ซ.ม. มคี วามสงู ประมาณ 35 ซ.ม.

2. ลักษณะลำตน้ ใบ และหวั หอมแดงทีแ่ กพ่ ร้อมเก็บเก่ียว โคนใบจะออ่ น และหักพับ ใบสเี หลอื ง สี
เปลอื กด้านนอกของหัวเขม้

3. สีของหวั หอมมสี แี ดงเขม้
4. ลักษณะหวั หอมอวบ เตง่ ตึง เปลือกนอกมนั วาว มขี นาดหวั ใหญ่

วิธิป้องกนั และกำจดั ศตั รหู อมแดง

1. คอยระวัง และควบคุมมิให้เพิ่มจำนวนด้วยการกำจัดวัชพืช และพืชอาศัยอื่นๆ ควรสลับ
ปลูกพืชชนิดอื่นบ้างหรือเว้นระยะปลูก 1-2 ปี เพื่อตัดวงจรการระบาด เช่น เปลี่ยนไปปลูกผักพวกถ่ัว
หรอื ข้าวโพดฝกั อ่อน

2. ทำลายผีเสื้อก่อนวางไข่ โดยใช้หลอดไฟสีล่อให้บินมาเล่นแสงบริเวณหลอดไปเบลคไลค์
หรือหลอดไฟนีออนหรือตะเกียงเจ้าพายุก็ได้ เนื่องจากตัวแก่เป็นผีเสื้อกลางคืนชอบเล่นแสงไฟเวลา
กลางคนื ช่วงหัวค่ำประมาณ 19.00-23.00 น.

3. ใช้เชื้อแบคทีเรียบีที (Bt) ผสมกับสารจับใบ ฉีดพ่นในช่วงเวลาเย็นทุก 5 วัน จนกว่าการ
ระบาดจะลดลง

สรรพคณุ ของหอมแดง

หัวหอม มีรสฉุน ช่วยขับลม แก้ท้องอืด ช่วยย่อยและเจริญอาหาร แก้บวมน้ำ แก้อาการ
อักเสบต่าง ๆ แก้บวมน้ำ ขับพยาธิ ช่วยให้ร่างกายอบอุ่น เมล็ด แก้อาเจียนเป็นเลือด แก้กินเนื้อสัตว์
เป็นพิษ ร่างกายซุบผอม(ใช้เมล็ดแห้ง 5-10 กรัมต้มน้ำดื่ม) ตำรายาไทยใช้หัวหอมแดง ผสมรวมกับ
เหง้าเปราะหอมสุมหวั เด็ก แก้หวัดคัดจมูก และกินเปน็ ยาขับลมหอมแดงมีสารเคอรซ์ ิติน และสารฟลา
โวนอยด์ (quercetin และ flavonoid glycosides) อาจป้องกันโรคมะเรง็ ได้

8

นอกจากนี้ หอมแดงยังมีคุณสมบัติ เป็นยารักษาโรค ใช้ลดไข้และรักษาแผลได้ โดยเอาหัว
หอมแดงมาซอยเป็นแว่นๆ ผสมกับน้ำมันมะพร้าวและเกลือ ต้มให้เดือด แล้วนำมาพอกแผล
นอกจากนั้นหอมแดง ยังช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด และยับยั้งเส้นเลือดอุดตัน ด้วยการบริโภคสด
หรือประกอบอาหาร หรอื บริโภคชนดิ ผง

1. ประโยชน์ของหอมแดง ชว่ ยทำใหร้ า่ งกายอบอุ่น
2. หอมแดง ชว่ ยทำให้เจริญอาหาร (ผล,ใบ)
3. รา่ งกายซบู ผอม ด้วยการใช้เมลด็ แห้ง 5-10 กรมั นำมาตม้ น้ำด่มื
4. มีส่วนช่วยเสริมสรา้ งความจำ ทำให้ความจำดีขนึ้
5. สรรพคุณของหอมแดง ช่วยบำรุงโลหิต
6. ชว่ ยบำรงุ หวั ใจ
7. ชว่ ยเจริญธาตุไฟ
8. ช่วยตอ่ ต้านอนุมลู อสิ ระ
9. ช่วยเพม่ิ การไหลเวยี นของโลหิตให้ดีขึ้น
10. ช่วยแก้อาการวิงเวยี นศีรษะ หนา้ มดื ตาลาย เป็นลม
11. ชว่ ยลดความเส่ยี งของการเกิดโรคหัวใจ
12. ชว่ ยลดความเสยี่ งของการเกิดโรคมะเรง็
13. ช่วยลดระดับคอเลสเตอรอล
14. ช่วยกำจัดไขมันเลว (LDL) ซึ่งเป็นต้นเหตุของการเกดิ โรคหัวใจวายและอัมพฤกษ์ อัมพาต
และยงั รกั ษาระดบั ไขมนั ชนิดดี (HDL) ได้อีกดว้ ย
15. ช่วยลดไขมันในเสน้ เลอื ดซ่ึงเปน็ สาเหตมุ าจากโรคหัวใจและโรคความดนั โลหิ
16. ประโยชน์หอมแดง ช่วยลดระดับน้ำตาลในเลอื ด
17. ชว่ ยยับย้ังการเกิดโรคเส้นเลอื ดอดุ ตนุ
18. หอมแดงแก้หวดั คดั จมกู ได้ (ผล,ใบ)
19. ชว่ ยแก้ไข้สนั นิบาต
20. แกไ้ ขอ้ ันบังเกิดแก่จกั ษแุ ละทรวง
21. แก้โรคตาขบั เสมหะ
22. ช่วยขบั เสมหะ
23. แกโ้ รคในชอ่ งปาก
24. นำ้ หัวหอมใชห้ ยอดหูแกอ้ าการปวดหูได้
25. ช่วยแกก้ ำเดา (ผล,ใบ)
26. ชว่ ยทำใหอ้ าเจียน
27. หอมแดงสรรพคุณ ช่วยแกอ้ าการอาเจยี นเป็นเลือด ดว้ ยการใช้เมล็ดแห้ง 5-10 กรมั นำมา
ตม้ น้ำดืม่ (เมล็ด)
28. ช่วยแกอ้ าการบวมนำ้
29. ช่วยแก้อาการท้องเสยี
30. ชว่ ยแก้อาการทอ้ งอืดทอ้ งเฟอ้

9

31. หอมแดงประโยน์ ใช้เปน็ ยาถา่ ย
32. ช่วยในการย่อยอาหาร
33. ชว่ ยขับลมในลำไส้
34. สรรพคณุ หอมแดง ช่วยขับปัสสาวะ
35. ชว่ ยแก้ลมพรรดึก
36. ช่วยขับพยาธิ
37. ชว่ ยป้องกันการตดิ เช้อื
38. ชว่ ยแกอ้ าการอกั เสบตา่ ง ๆ
39. ช่วยรักษาแผล ด้วยการนำหอมแดงมาหั่นเป็นแว่น ๆ แล้วผสมกับน้ำมันมะพร้าวและ
เกลอื นำมาตม้ ให้เดือดแล้วนำมาพอกบรเิ วณแผล
40. ช่วยแก้อาการฟกช้ำ (ผล,ใบ)
41. หัวหอมแดงสรรพคุณช่วยบรรเทาอาการคัน ด้วยการใช้หัวหอมนำมาบดผสมเหล้า
เลก็ นอ้ ยนำไปพอกบรเิ วณท่คี ัน
42. ช่วยแก้พิษแมงมุมกัด แมลงสัตว์กัดต่อย ด้วยการใช้หอมแดงทุบให้บุบผสมกับยาหม่อง
แลว้ นำมาทาบรเิ วณทโ่ี ดนกัดและกินดว้ ย โดยทำทุก ๆ 5 นาทปี ระมาณ 3-4 ครั้งอาการจะดีขนึ้
43. กนิ แก้เนอ้ื สัตวเ์ ปน็ พิษ ดว้ ยการใช้เมล็ดแหง้ 5-10 กรมั นำมาต้มน้ำดม่ื (เมลด็ )
44. ชว่ ยยับย้ังเชื้อแบคทเี รยี ต่าง ๆ
45. ช่วยแก้อาการเมาคา้ งจากเหล้า
46. แก้อาการสะอกึ
47. หอมแดงรักษาสิว ฝ้า กระ จุดด่างดำ ด้วยการนำหอมแดงมาฝานเป็นแว่นบาง ๆ แล้วจำ
มาทาบรเิ วณท่ีเปน็
48. หอมแดงแก้ผมรว่ ง ชว่ ยบำรงุ เส้นผม
49. ในบ้านเรานิยมนำหอมแดงมาใช้เป็นส่วนประกอบของเครื่องแกงเผ็ด น้ำพริกต่าง ๆ ซุป
หางวัว ผสมใส่ไข่เจียว เป็นส่วนประกอบของหลน หรือฝานเป็นแว่น ๆรับประทานร่วมกับแหนมสด
เมี่ยง ปลาเค็ม และยังใช้เป็นส่วนประกอบของขนมหวาน อย่างเช่น ไข่ลูกเขย ขนมหม้อแกงถั่ว ข้าว
เหนยี วหน้าปลาแหง้ เป็นตน้
50. มสี ว่ นช่วยเพมิ่ สมรรถภาพทางเพศ

สรรพคณุ ทางยา

ฟลาโวนอยด์ในหอมแดง มีฤทธิ์เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ การบริโภคหอมแดงเป็นประจำจึง
สามารถลดระดับคอเลสเตอรอล และช่วยให้การไหลเวียนของเลือดดีขึ้น ลดไขมันในเส้นเลือดที่เป็น
สาเหตุของโรคความดันโลหิตสูงและโรคหัวใจ สามารถป้องกันการติดเชื้อ และช่วยบรรเทาอาการ
ไขห้ วัดได้ ทำให้เจรญิ อาหาร และช่วยยอ่ ยอาหาร ทง้ั นี้ ฟลาโวนอยดป์ รมิ าณสูงมากๆ นอกจากจะช่วย
ลดความเส่ยี งของโรคหัวใจแล้ว ยงั ลดความเส่ียงตอ่ โรคมะเรง็ ไดด้ ว้ ย

สารต่างๆ ดังกล่าวในหอมแดงยังมีคุณสมบัติต้านหรือยับยั้งการเติบโตของจุลินทรีย์และ
แบคทีเรีย ศึกษาโดยใช้น้ำหอมหัวแดงถนอมเนื้อหมูสด โดยใช้เนื้อหมูขนาด 3x3x1 นิ้ว คั้นเอาน้ำหัว

10

หอมประมาณ 5 ลูกบาศก์เซนติเมตร วางเนื้อหมูลงในภาชนะ เติมน้ำหัวหอมแดงให้ท่วมเนื้อหมู แล้ว
เกบ็ ใส่กลอ่ งพลาสตกิ ปดิ ฝา หรอื ใชใ้ บตอง หรอื ถงุ พลาสติกหอ่ ไว้ ผลทอ่ี อกมาหอมแดงจะถนอมเนื้อหมู
ไมใ่ หบ้ ดู เน่าได้ก่อนนำไปประกอบอาหารอย่างนอ้ ย 5 วนั โดยไม่ตอ้ งแชเ่ ย็น แต่เนอ้ื หมอู าจมีสีซีดลงไป
บา้ ง ในหอมแดงยังมธี าตุฟอสฟอรัสปรมิ าณสงู ช่วยใหม้ คี วามจำดี นอกจากนี้หอมยังใชบ้ ำรงุ รักษาหน้า
ไดด้ ้วยวิธีง่ายๆ คอื ทุบหรอื ฝานหอมแดงใหเ้ ป็นแว่นบางๆ ทาบริเวณทีเ่ ปน็ สิว ฝ้า หรือจดุ ด่างดำ เพียง
ไมก่ ่สี ัปดาหก์ เ็ ห็นผล

การรับประทานหอมไม่มีอันตรายหรือผลข้างเคียง แต่เป็นผลดีกับร่างกายมากกว่าเพราะมี
คุณค่าทางโภชนาการสงู มาก อุดมดว้ ยวติ ามินเอ วติ ามนิ บี วิตามินซี วติ ามนิ อี ในหอมแดง 100 กรัม มี
โปรตีน 2.1 กรัม คาร์โบไฮเดรต 11 กรัม ไขมัน 0.2 กรัม น้ำตาลหลายๆ ชนิดรวม 10.6 กรัม และมี
พลงั งานเพยี ง 50-60 แคลอรี

การใช้ประโยชน์

คนไทยนิยมนำหอมแดง มาเป็นส่วนประกอบเครื่องแกงเผ็ด เป็นส่วนประกอบของไข่เจียวหมู
สับ ซุปหางวัว รับประทานสดโดยฝานเป็นแว่นบางๆ รับประทานร่วมกับแหนมสด เมี่ยงคำ ปลาเค็ม
ทอดบีบมะนาว หอมแดงซอย กับพริกขี้หนูสวนหั่นฝอย เป็นส่วนประกอบของน้ำพริกกะปิ หอมแดง
เผาตำผสมกับนำ้ พรกิ ปลาร้า และเป็นสว่ นประกอบของหลนทุกอยา่ ง เปน็ สว่ นประกอบของขนมหวาน
เช่น หอมแดงซอยเจียว ใส่ในข้าวเหนียวหน้าปลาแห้ง ขนมหม้อแกงถั่ว และไข่ลูกเขย ( อาหารคาว
หวาน ) ฯลฯ

คณุ คา่ ทางอาหาร

ทางอาหารของหอมแดง ในส่วนที่รับประทานได้ 100 กรัม คือ มีน้ำเป็นส่วนประกอบ 88
กรมั โปรตีน 1.5 กรัม ไขมัน 0.3 กรมั คาร์โบไฮเดรต 9 กรัม ใยอาหาร 0.7 กรมั เถา้ ( ash ) 0.6 กรัม
แคลเซยี่ ม 36 มิลลกิ รมั ฟอสฟอรัส 40 มลิ ลกิ รมั เหล็ก 0.8 มิลลิกรมั วิตามินเอ 5 หนว่ ยสากล ( I.U. )
วิตามินบี1 0.03 มิลลิกรัม วิตามินซี 2 มิลลิกรัม พลังงาน 160 Kj คุณภาพของหอมแดงขึ้นอยู่กับ
ของแข็ง ( Solids ) ที่ละลายน้ำได้ และให้กลิ่นหอม เมื่อนำไปทอด หอมแดงจะมี soluble solid อยู่
ระหว่าง 15-20 Brix เป็นส่วนประกอบของกรดแอมิโน S-allkyl cysteine sulphoxides ที่ให้ทั้ง
รสชาติ และกลน่ิ ฉนุ ของหอม

ลักษณะของหอมแดงท่ีอนั ตราย วธิ กี ารใชห้ อมแดงให้ไดป้ ระโยชน์ ห่างไกลโทษ

1. ใช้หอมแดงเพื่อดูแลสุขภาพภายนอก วิธีการใช้หอมแดงเพื่อดูแลสุขภาพโดยรวมของ
ร่างกายภายนอก คุณสามารถใช้ประโยชน์จากพืชชนิดนี้ได้อย่างหลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นสิวก็สามารถ
รักษาได้ ด้วยการใช้หอมแดง นำนำ้ มนั หอมแดงไปแตม้ บริเวณหวั สวิ ท้งิ เอาไว้ประมาณ 1-2 วนั สิวก็จะ
เริ่มยุบตวั โดยอตั โนมตั ิ ใช้แก้ไขปัญหาเรื่องสขุ ภาพผิวหนังของรา่ งกายกไ็ ด้ เพียงแค่ตม้ น้ำหอมแดงอาบ
เป็นประจำก็สามารถช่วยให้ผ่อนคลาย และแก้ไขปัญหาเรื่องผิวหนังอักเสบได้แบบสบาย ๆ และยังมี
ประโยชน์ช่วยดับกลิ่นรองเท้า ถุงเท้า ได้เป็นอย่างดี ไม่เชื่อลองนำไปใส่ดูรับรองว่ากล่ินอับหายเกลี้ยง
สบายใจอยา่ งแน่นอน

11

2. วิธีการใช้หอมแดงเพื่อดูแลสุขภาพภายในแบบเห็นผล การดูแลสุขภาพด้วยหอมแดง ด้วย
การรับประทานเข้าไปจะมีประโยชน์ และสรรพคุณในการดูแลสุขภาพเป็นอย่างมาก ซึ่งสามารถกล่าว
เป็นประโยชน์และสรรพคุณทางอ้อมได้ ดังต่อไปนี้ ไม่ว่าจะเป็นช่วยดูแลสุขภาพทางด้านกระเพาะ
อาหาร มีประโยชน์ช่วยย่อยอาหารเป็นอย่างมาก มีประโยชน์สามารถช่วยป้องกันหวัดได้ในระดับหน่ึง
มีประโยชน์ในการช่วยดูแลสุขภาพ และช่วยเผาผลาญไขมันส่วนเกิน เหมาะสำหรับกลุ่มคนผู้ที่มี
นำ้ หนกั ตัวเกิน และคนอว้ น

3. ข้อควรระวัง และการใช้งานหอมแดงอย่างถูกต้อง ถ้าหากคุณต้องการใช้หอมแดงเพื่อดูแล
สุขภาพทั้งภายในและภายนอกคุณควรจะเข้าใจเรื่องนี้เสียก่อน ก็คือประโยชน์ของหอมแดงนั้นมีอยู่
อย่างมากมาย แต่ถ้าหากคุณต้องการนำไปใช้ภายนอกคุณควรจะระวังเรื่องนี้เสียก่อน นั่นก็คือ การ
ทดสอบอาการแพ้ของหอมแดงว่าคุณมีอาการแพ้หรือไม่ ให้คุณใช้น้ำมันหอมระเหยของหอมแดงทาไว้
หลงั บริเวณผิวหนงั หลงั หู และบริเวณขอ้ มือของตวั เอง ถา้ หากทำประมาณ 1 ชวั่ โมงแล้วไมม่ ีอาการคัน
หรือแพ้ก็สามารถใช้ได้ตามปกติ นอกจากนี้ไม่ควรจะใช้ทาใกล้บริเวณขอบตาหรือขอบจมูกซึ่งอาจจะ
ทำใหแ้ พ้ และเกดิ อาการอกั เสบได้ อันนีค้ วรระวัง นอกจากนี้ถ้าหากรับประทานเป็นประจำสำหรับการ
ดูแลสุขภาพภายใน คุณควรจะระวังเรื่องเดียว นั่นก็คือ กระเพาะอาหารของคุณ ซึ่งอาจจะเกิดอาการ
กรดไหลยอ้ นได้เมอ่ื รบั ประทานมากจนเกนิ ไป

น้ำที่ได้จากหอมแดงไม่ว่าจะขณะหั่นหรือปอกเปลือกหุ้มจะมีสารกำมะถันซึ่ง ทำให้แสบและ
ระคายเคืองตา รวมไปถงึ แสบจมูก และผวิ หนงั อาจจะมีอาการแพ้ ปวดแสบปวดร้อนเป็นผ่นื แดงได้ จึง
ไม่ควรทาหรือใหน้ ำ้ จากหอมแดงสมั ผสั กบั บริเวณผิวหนงั ท่ีบอบบางหรือแพง้ ่าย

ฐานขอ้ มูลเครื่องยาไทยหอมแดง

12

ชื่อเครอ่ื งยา หอมแดง
ช่อื อนื่ ๆของเครื่องยา หอมหวั แดง ไดจ้ ากลำตน้ ใตด้ นิ
ชือ่ พืชทใ่ี ห้เครอ่ื งยา หอมแดง
ชื่ออื่น(ของพืชที่ให้เครื่องยา) หอมแกง (ภาคกลาง ภาคใต้) หอมไทย หอมเล็ก หอมหัว (ภาคกลาง)
หอมหวั ขาว หอมบวั หอมป่ัว (พายัพ) ผักบัว่ (อสี าน)
ชื่อวิทยาศาสตร์ Allium ascalonicum L.
ชื่อพ้อง Allium carneum Willd., Allium fissile Gray, Allium hierochuntinum Boiss., Porrum
ascalonicum
ชื่อวงศ์ Amaryllidaceae
ลักษณะภายนอกของเครื่องยา: ลำต้นเป็นหัวอยู่ใต้ดิน รูปไข่ สีแดงหรือสีขาว กว้าง 1-4 ซม. ยาว
1.5-5 ซม. เป็นโคนใบสะสมอาหาร พองออกเรียงซ้อนกันเป็นรูปทรงค่อนข้างกลม มีเยื่อสีแดงอมม่วง
บางๆหุ้ม เนื้อภายในสีม่วงอ่อน ลำต้นเป็นเหง้าเล็กๆติดที่ฐานใบ หัวหนึ่งมี 1-2 กลีบ หัวมีกลิ่นฉุน รส
เผ็ดร้อน

13

ลักษณะทางกายภาพและเคมีทีด่ ี

ปริมาณความชื้นไม่เกิน 87% w/w ปริมาณสิ่งแปลกปลอมไม่เกิน 2% w/w ปริมาณเถ้า
รวมไมเ่ กิน 1% w/w

สรรพคณุ

ตำรายาแผนโบราณ: ใชห้ ัวแกจ่ ัดๆ กินเปน็ ยาขับลมในลำไส้ แกป้ วดทอ้ ง บำรงุ ธาตุ แก้หวดั
คัดจมูก ใช้หัวตำสุมหัวเด็กแก้หวัด ตำผสมพิมเสนและเปราะหอมพอกกระหม่อมเด็กไว้ราว 1 ชม.
แก้หวัดคัดจมูกขยี้ดมแก้ซางชัก สลบ แก้ไข้เพื่อเสมหะ อันครืดคราดอยู่ในทรวงอก แก้ไข้ลดความ
ร้อน แก้ไอ บำรุงผมให้งอกงาม ทำเนื้อหนังให้สดชื่น แก้ไข้ที่ทำให้ร้อนใน ปวดกระบอกตา แสบ
ร้อนตา น้ำตาไหล ขับเสมหะ ขับปัสสาวะ ขับประจำเดือน แก้โรคปากคอ ฆ่าเชื้อโรค ใช้ภายนอกแก้
ลมพิษ ทาแก้สิว แก้พิษแมลงกัด ทาแก้อาการปวดบวมตามข้อ ทำให้ระบบย่อยอาหารดี เจริญอาหาร
ทำให้ความดันโลหติ ตำ่ ลดไขมันในเลือด แก้อาการอักเสบต่างๆ น้ำหวั หอมใชด้ มเวลาเปน็ ลม เปน็ ยา
บำรุงหัวใจ และหยอดหูแก้ปวดหู เมื่อนำมาย่างไฟใชพ้ อกแผลฝี แผลช้ำ ใช้ได้ทั้งกินทัง้ ทาภายนอก
นำ้ หวั หอมเปน็ ยาบำรงุ กำหนดั

ตำรายาไทย: ใช้หัวหอมสด ประมาณ 15-30 กรัม นำมาต้มเอาน้ำดื่ม เป็นยาแก้ท้องอืดแน่น
แก้บวมน้ำ ขบั พยาธิ ปวดหลังบริเวณเอว ปวดประจำเดอื น แกไ้ ข้ ขับลม ทำให้รา่ งกายอบอ่นุ

ตำรับยาสมุนไพรล้านนา: มีการใช้หัวหอมแดง ในตำรับ “ยาเลือดขึ้น” (ยารักษาโรคความ
ดัน) ให้เอาเทียนท้ัง 5 (เทียนดำ เทียนแดง เทียนขาว เทียนข้าวเปลือก และเทียนตาตั๊กแตน) ขิง
หอมแดง พริกไทย ใบตาล นำมาคั่วให้เหลือง แล้วบดผสมกัน แล้วนำไปสูบ ถ้าสูบไม่ได้ ให้ทำหลอด
พ่นเข้ารจู มกู จะหายคา่ คำนับครูมี 5 บาทถว้ น

บัญชยี าจากสมุนไพร

มีการใช้ตามองค์ความรู้ดั้งเดิม ตามประกาศคณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ ในบัญชี
ยาหลักแห่งชาติ ระบุการใช้หัวหอมแดงในตำรับ "ยาประสะไพล" มีส่วนประกอบของหัวหอมแดง

14

ร่วมกับสมุนไพรชนิดอื่นๆ ในตำรับ มีสรรพคุณรักษาระดูมาไม่สม่ำเสมอหรือมาน้อยกว่าปกติ บรรเทา
อาการปวดประจำเดอื น และขับนำ้ คาวปลาในหญิงหลังคลอดบตุ ร

รูปแบบ และขนาดวิธีใช้ยา ขนาดยาทว่ั ไป ใช้ 15-30 กรมั ต้มน้ำ
1. แกห้ วัดคดั จมูก ใชห้ ัว 2-4 หวั ทุบพอบุบ หอ่ ผ้าขาวบางวางไว้บนหัวนอน
2. แกพ้ ิษแมลงสัตว์ กดั ตอ่ ย ใชห้ ัวประมาณ 1 หัว ขยี้หรือตำใหแ้ หลกแล้วนำมาทา

องค์ประกอบทางเคม:ี

หัวหอมมีน้ำมันระเหยง่ายที่มีกำมะถัน diallyl disulphide เป็นองค์ประกอบ มีธาตุ
ฟอสฟอรัสสูง

การศึกษาทางเภสชั วิทยา

ฤทธิ์ต้านอกั เสบ
ทดสอบฤทธิ์ต้านการอักเสบของส่วนสกัดหัวหอมแดงในเอทานอลในหลอดทดลอง

ทำการทดสอบความมีชีวิตรอดของเซลล์ด้วยวิธี 3-[4,5-dimethylthiazol-2-yl]-2,5-dyphenyl
tetra-zolium bromide (MTT) ศึกษาผลของส่วนสกัดต่อการแสดงออกของยีนที่เป็นสื่อกลางการ
อ ั ก เ ส บ ไ ด ้ แ ก ่ inducible nitric oxide synthase (iNOS), cyclooxygenase (COX)-2, COX-1,
tumor necrosis factor (TNF)-α, interleukin (IL)-1β และ IL-6 ในเซลล์เพาะเลี้ยงมาโครฟาจ
(RAW 264.7) ที่ไดร้ ับการกระตุ้นดว้ ยสาร Lipopolysaccharide (LPS) โดยวดั ปรมิ าณยีนทแ่ี สดงออก
ดว้ ยวธิ ี reverse transcription polymerase chain reaction (RT-PCR) วิเคราะห์หาปรมิ าณฟนี อล
รวม และฟลาโวนอยด์รวม ของส่วนสกัดโดยใช้ปฏิกิริยาการเกิดสีกับสาร Folin-Ciocalteu และสาร
อลูมิเนียมคลอไรด์ ตามลำดับ ผลการศึกษาพบว่าที่ความเข้มข้น 62.5, 125 และ 250 ไมโครกรัม/
มิลลิลิตร ส่วนสกัดหอมแดงในเอทานอลไม่มีความเปน็ พิษต่อเซลล์ และมีฤทธิย์ ับยั้งการแสดงออกของ
ยนี ที่เก่ียวขอ้ งกับการอกั เสบได้แก่ iNOS, TNF-α, IL-1β และ IL-6 เพิม่ ข้ึนตามความเขม้ ขน้ ส่วนสกัด
หอมแดงไม่มีผลต่อการแสดงออกของยีน COX-2 แต่ยับยั้งการแสดงออกของยีน COX-1 อย่างมี
นัยสำคัญ โดยมีปริมาณสารฟีนอลรวมคิดเป็น 15.964±0.122 สมมูลกับกรดแกลลิก/กรัม และมี
ปริมาณสารฟลาโวนอยดร์ วม 11.742 ±0.012 มก. สมมลู กับสารเคอร์ซทิ ิน/กรัม (Werawattanachai,
et al, 2015)

ฤทธิป์ กป้องตับและไต

การศึกษาความสามารถในการป้องกันความเสียหายของตับและไตจากการติดเชื้อ
มาลาเรีย โดยเตรียมสารสกดั หอมแดงอย่างหยาบด้วยน้ำ จากนั้นนำไปทดสอบฤทธิ์ในหนูถีบจักร สาย
พันธ์ุ ICR ทีต่ ิดเชอื้ มาลาเรีย Plasmodium berghei ANKA ปรมิ าณ 6x106เซลล์ ต่อหนูทดลอง โดย
ให้หนูทดลองได้รับสารสกัดทางหลอดอาหารวันละครั้ง เป็นเวลา 4 วันติดต่อกัน และทำการตรวจวัด

15

ค่าบ่งชี้ความเสียหาย ได้แก่ ระดับเอนไซม์ตับ aspartate aminotransferase (AST), alanine
aminotransferase (ALT) และตัวบ่งชี้การทำงานของไต ได้แก่ blood urea nitrogen (BUN) และ
creatinine โดยใช้ชุดตรวจสำเรจ็ รูป ผลการทดลองพบว่าความเขม้ ขน้ สูงสุดของสารสกัดหอมแดงท่ีไม่
ก่อให้เกิดความเป็นพิษ คือ 3,000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และในขณะที่มีการติดเชื้อมาลาเรียนั้นจะพบ
ความเสียหายของตับ และไตเกิดขึ้นในวันที่ 10 หลังจากติดเชื้อโดยดูได้จากระดับของ AST, ALT,
BUN และ creatinine ที่สูงที่สุด แต่สารสกัดหอมแดงที่ขนาด 3,000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม สามารถ
ปอ้ งกนั ความเสยี หายของตับและไต จากการติดเชอ้ื มาลาเรียไดโ้ ดยดูจากตวั บ่งชท้ี ่ีมรี ะดับปกติ จากผล
การศกึ ษาสามารถสรุปไดว้ า่ สารสกดั หอมแดงมีฤทธป์ิ อ้ งกนั ความเสยี หายของตบั และไตจากการติดเชอ้ื
มาลาเรียในหนูทดลองได้ (วรวฒุ ิ และคณะ, 2558)

การศกึ ษาทางคลินกิ ไมม่ ขี อ้ มูล

อาการไม่พึงประสงค์

น้ำมันนี้มีรสเผ็ดร้อน ทำให้เคืองตา แสบจมกู และอาจทำให้ผวิ หนังปวดแสบปวดร้อนตำรา
ยาไทยกล่าวว่า หัวหอม ไม่ควรกินมากเกินไป หรือกินเป็นประจำ เพราะอาจทำให้ประสาทเสีย ทำให้
หลงลมื ได้งา่ ย ทำใหม้ ีกลน่ิ ตวั ฟนั เสยี เลือดนอ้ ย และตาฝา้ มัวไม่แจม่ ใส

การศกึ ษาทางพษิ วิทยา ไมม่ ีขอ้ มลู

16

อ้างอิง

หอมแดง
หนงั สือสมนุ ไพรสวนสริ รี กุ ขชาติ กรกฎาคม 2539, หนา้ 105
หนังสอื ผักไทย-ยาไทย มกราคม 2539, หนา้ 1
หนังสือสมนุ ไพรอันดบั ท่ี 01 โครงการศึกษาวจิ ยั สมุนไพร โดยคณาจารย์จากจุฬาลงกรณม์ หาวิทยาลัย
2536, หน้า 205-7
http://www.khaosod.co.th/view_news.php?newsid=TURONWIzVXdOVEE0TURnMU1BPT
0= หนังสอื สมุนไพรสวนสริ ีรกุ ขชาติ กรกฎาคม 2539, หน้า 105
หนังสือผักไทย-ยาไทย มกราคม 2539, หนา้ 1
หนังสือสมุนไพรอันดับที่ 01 โครงการศึกษาวิจัยสมุนไพร โดยคณาจารย์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
2536, หน้า 205-7

http://www.khaosod.co.th/view_news.php?newsid=TURONWIzVXdOVEE0TURnMU1BPT
0=
เอกสารอา้ งอิง:

1. วรวุฒิ สมศักด์ิ, สุกัญญา ชาชิโย, สมเดช ศรีชัยรัตนกูล, ชัยรัตน์ อุทัยพิบูลย์. ฤทธิ์ของสารสกัด
หอมแดงต่อความเสียหายของตับและไตจากการติดเชื้อมาลาเรีย Plasmodium berghei ในหนู
ทดลอง. การประชุมหาดใหญ่วิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 6, วันที่ 26 มิถุนายน 2558 ณ มหาวิทยาลัย
หาดใหญ่ จ.สงขลา.

2. Werawattanachai N, Kaewamatawong R, Junlatat J, Sripanidkulchai B. Anti-
Inflammatory potential of ethanolic bulb extract of Allium ascalonicum. Journal of
Science & Technology, Ubon ratchathani University. 2015;17(2):63-68.
ข้อมลู ตำรับยาประสะไพล: www.thai-remedy.com



มาตรฐานสนิ คาเกษตรและอาหารแหงชาติ

มกอช. 1509–2551

THAI AGRICULTURAL COMMODITY AND FOOD STANDARD

TACFS 1509-2008

หอมแดง

SHALLOT

สาํ นักงานมาตรฐานสินคา เกษตรและอาหารแหง ชาติ
กระทรวงเกษตรและสหกรณ

ICS 67.080.20 ISBN XXX-XXX-XXX-X

มาตรฐานสนิ คา เกษตรและอาหารแหงชาติ

มกอช. 1509-2551

THAI AGRICULTURAL COMMODITY AND FOOD STANDARD

TACFS 1509-2008

หอมแดง

SHALLOT

สาํ นกั งานมาตรฐานสนิ คาเกษตรและอาหารแหงชาติ
กระทรวงเกษตรและสหกรณ

50 ถนนพหลโยธนิ เขตจตุจักร กรงุ เทพฯ 10900
โทรศัพท 0 2561 2277 โทรสาร 0 2561 3357

www.acfs.go.th

ประกาศในราชกจิ จานุเบกษา ฉบับประกาศและงานท่วั ไป เลม 125 ตอนพิเศษ 139 ง
วนั ที่ 18 สิงหาคม พทุ ธศักราช 2551

(2)

คณะอนุกรรมการเฉพาะกจิ พิจารณารา งมาตรฐานพืชผัก เรอื่ ง หอมแดง

1. อธบิ ดีกรมวชิ าการเกษตร หรอื ผแู ทน ประธานอนุกรรมการ
(นายสชุ าติ วจิ ิตรานนท
แทนอธิบดกี รมวิชาการเกษตร)

2. ผูแทนกรมสงเสรมิ การเกษตร อนุกรรมการ
(นางอรสา ดสิ ถาพร)

3. ผแู ทนกรมสง เสรมิ สหกรณ อนุกรรมการ
(นายพัสนธิ ิ วสีวรี สวิ 
นายสวุ ศิ ษิ ฎ โชติพทุ ธกิ ลุ )

4. ผูแ ทนสาํ นกั งานมาตรฐานสนิ คา เกษตรและอาหารแหงชาติ อนุกรรมการ
(นางอรทัย ศลิ ปนภาพร
นางวรนชุ กจิ สุขจิต)

5. ผแู ทนสถาบันวจิ ยั พืชสวน กรมวชิ าการเกษตร อนุกรรมการ
(นางพศิ วาท บัวรา)

6. ผแู ทนคณะเกษตร มหาวทิ ยาลยั เกษตรศาสตร อนุกรรมการ
(นางสาวปรยิ านชุ จุลกะ)

7. ผแู ทนสภาหอการคา แหงประเทศไทย อนุกรรมการ

8. ผูแทนสมาคมพืชสวนแหง ประเทศไทย อนกุ รรมการ
(นายสรุ พงษ โกสยิ ะจนิ ดา)

9. ผแู ทนสมาคมผูผลติ อาหารสาํ เร็จรปู อนกุ รรมการ
(นายสนุ ทร วฒั นาพร
นางปราณี ศรีสมบูรณ)

10. ผูแ ทนสมาคมผปู ระกอบการพืช ผกั ผลไมไ ทย อนุกรรมการ
(นายปฐม แทนขํา)

11. ผทู รงคณุ วฒุ ิ ผูแทนเกษตรกร หรอื ผูแ ทนภาคเอกชน (เฉพาะคราวประชมุ ) อนุกรรมการ

(รองศาสตราจารยณรงค สงิ หบุระอุดม ผทู รงคุณวฒุ ดิ านโรคพืช

นายสมบัติ ห.เพียรเจรญิ ผูทรงคณุ วฒุ ดิ านเศรษฐกิจผลิตผล)

(3) อนุกรรมการและเลขานุการ
อนุกรรมการและผูช ว ยเลขานกุ าร
12. ผแู ทนสํานักมาตรฐานสินคา และระบบคณุ ภาพ
สาํ นกั งานมาตรฐานสินคาเกษตรและอาหารแหงชาติ
(นางสาวนลนิ ทิพย เพณ)ี

13. ผแู ทนสํานกั มาตรฐานสนิ คา และระบบคณุ ภาพ
สาํ นักงานมาตรฐานสินคาเกษตรและอาหารแหง ชาติ
(นางสาวกอวดี ผลเกลีย้ ง)

(4)

หอมแดงเปนสินคาเกษตรที่ประเทศไทยมีศักยภาพในการผลิตและการสงออก การกําหนดมาตรฐาน
หอมแดง จึงมีความสําคัญที่จะชวยสงเสริมพัฒนาคุณภาพในการผลิตใหไดมาตรฐาน เพ่ือใหผลิตผล
หอมแดงมีมาตรฐานท้ังดานคุณภาพและความปลอดภัย สรางความนาเชื่อถือใหเปนท่ียอมรับท้ังในประเทศ
และการคาระหวางประเทศ เพื่อคุมครองความปลอดภัยของผูบริโภค รวมท้ังสงเสริมการสงออกสินคา
เกษตรของไทย กระทรวงเกษตรและสหกรณ จึงเหน็ สมควรจดั ทํามาตรฐานหอมแดงข้ึน
มาตรฐานสินคาเกษตรและอาหารแหงชาตินี้ กําหนดขึ้นโดยอาศัยขอมูลจากผลการศึกษาโครงการศึกษา
ดัชนีช้ีวัดคุณลักษณะสําคัญที่ใชเปนเกณฑในการบงชี้คุณภาพ การแบงช้ันคุณภาพ และการกําหนดรหัส
ขนาดหอมแดง ของสํานักงานมาตรฐานสินคาเกษตรและอาหารแหงชาติ ซึ่งไดรับความรวมมือการ
ดําเนนิ งานจากคณะเกษตร มหาวิทยาลยั เกษตรศาสตร

UN/ECE STANDARD FFV-18
concerning the marketing and commercial quality control of GARLIC moving in international trade
between and to UN/ECE member countr

มาตรฐานมะเขอื เทศ
UN/ECE Standard FFV-36 concerning the marketing and commercial quality control of Tomatoes.



มกอช. 1509-2551

มาตรฐานสินคา เกษตรและอาหารแหงชาติ

หอมแดง

1 ขอบขา ย

มาตรฐานสินคาเกษตรและอาหารแหงชาตินี้ครอบคลุม หอมแดง (shallot) พันธุที่ผลิตเปนการคา มีชื่อ
วทิ ยาศาสตรวา Allium ascalonicum L. อยูในวงศ Alliaceae มีการจัดเตรียมเรียบรอยแลว พรอมจําหนาย
เพ่อื การบริโภค ทัง้ น้ี ไมร วมหอมแดงท่ใี ชสําหรบั การแปรรูปในอุตสาหกรรม

2 คณุ ภาพ

2.1 คณุ ภาพข้นั ตา่ํ
2.1.1 หอมแดงทุกช้ันคุณภาพ ตองมีคุณภาพดังตอไปน้ี เวนแตจะมีขอกําหนดเฉพาะของแตละชั้น
และเกณฑค วามคลาดเคลื่อนท่ียอมใหม ไี ดตามทรี่ ะบไุ ว
(1) เปนหอมแดงทงั้ หัว
(2) มสี ภาพสมบรู ณ เนอ้ื แนน 1/
(3) สะอาด และปราศจากส่ิงแปลกปลอมที่มองเหน็ ได
(4) ไมเ นา เสยี หรอื เสียหาย ซ่งึ ทาํ ใหไมเหมาะสมตอการบรโิ ภค
(5) ไมม ศี ตั รพู ืชที่มผี ลกระทบตอ ลักษณะท่ัวไปของผลติ ผล
(6) ไมม ีความเสียหายของผลติ ผลเน่อื งจากศตั รพู ชื
(7) ไมมีความเสียหายอันเนื่องมาจากอุณหภมู สิ ูง และ/หรือ อณุ หภูมิตา่ํ
(8) ไมม คี วามชืน้ ที่ผดิ ปกตจิ ากภายนอก ยกเวนหยดน้าํ ท่ีเกิดหลังจากการนําออกจากหอ งเย็น
(9) ไมมีกลิ่นแปลกปลอม และ/หรอื รสชาตทิ ผี่ ิดปกติ
(10) ไมแ ตกยอด และ/หรือ ไมแ ตกรากใหม
2.1.2 หอมแดงตองมีความแกไดที่ เหมาะสมกับพันธุและพ้ืนท่ีปลูก ตองไดรับการเก็บเกี่ยว การจัดการ
หลังการเก็บเก่ียว การบรรจุและการขนสง อยา งระมดั ระวัง เพ่อื ใหอ ยูใ นสภาพทย่ี อมรบั ไดเ ม่ือถงึ ปลายทาง

1/ เมอ่ื จบั หอมแดงแลว เนื้อหอมแดงไมยบุ

มกอช. 1509-2551 2

2.2 การแบง ชน้ั คณุ ภาพ

หอมแดงตามมาตรฐานนี้ แบงเปน 3 ชน้ั คุณภาพ ดังน้ี

2.2.1 ชั้นพิเศษ (extra class)
หอมแดงในชั้นน้ีตองมีคุณภาพดีท่ีสุด มีลักษณะรูปทรง และสีตรงตามพันธุ ไมมีตําหนิ ในกรณีท่ีมีตําหนิ
ตองเปนตําหนิผิวเผินเล็กนอยท่ีไมสามารถมองเห็นไดชัดเจน โดยไมมีผลตอลักษณะท่ัวไปของผลิตผล
คุณภาพผลติ ผล คณุ ภาพการเกบ็ รกั ษา และการจดั เรยี งเสนอในภาชนะบรรจุ

2.2.2 ชนั้ หน่งึ (class I)
หอมแดงในช้ันนี้มีคุณภาพดี มีลักษณะรูปทรง และสีตรงตามพันธุ มีตําหนิดานสี และรูปทรงไดเล็กนอย
โดยตําหนิดังกลาวตองไมมีผลตอลักษณะท่ัวไปของผลิตผล คุณภาพผลิตผล คุณภาพการเก็บรักษาและ
การจัดเรียงเสนอในภาชนะบรรจุ

2.2.3 ชั้นทส่ี อง (class II)
หอมแดงในชั้นน้ีรวมหอมแดงที่มีคุณภาพไมเขาชั้นคุณภาพที่สูงกวา แตมีคุณภาพขั้นต่ําตามท่ีกําหนดใน
ขอ 2.1 โดยอาจมตี ําหนไิ ดเล็กนอยดานสี รปู ทรง รอยแผลเปน รอยขูดขีด หรือรอยช้ํา โดยหอมแดงยังคง
ลกั ษณะท่สี ําคัญในดานคณุ ภาพผลติ ผล คณุ ภาพการเกบ็ รกั ษา และการจดั เรยี งเสนอในภาชนะบรรจุ

3 ขนาด

3.1 ขนาดของหอมแดงแบบหัวเดี่ยว พิจารณาจากเสนผาศูนยกลางของหัว โดยวัดจากความยาว
เสน ผา ศูนยก ลาง ณ สว นทกี่ วา งทสี่ ดุ ของหอมแดง ดงั นี้

ตารางที่ 1 ขนาดของหอมแดงแบบหัวเด่ยี ว
(ขอ 3.1)

รหัสขนาด เสน ผาศูนยก ลาง (cm)
1
2 > 3.0
3 >2.5 ถงึ 3.0
4 >2.0 ถึง 2.5
1.0 ถึง 2.0

3 มกอช. 1509-2551

3.2 ขนาดของหอมแดงแบบมัด พิจารณาจากจํานวนหัวตอกิโลกรัม หรือเสนผาศูนยกลางของหัว ณ สวน
ที่กวา งที่สดุ ของหอมแดง หรอื นา้ํ หนักหัวโดยเฉล่ีย อยางใดอยา งหน่งึ ดงั นี้

ตารางท่ี 2 ขนาดของหอมแดงแบบมดั
(ขอ 3.2)

รหสั ขนาด จาํ นวนหวั ตอ 1 kg เสนผาศนู ยก ลาง (cm) นํา้ หนกั หัวโดยเฉล่ีย (g)

1 < 65 > 3.0 > 15
> 10 ถึง 15
2 65 ถึง 100 > 2.5 ถงึ 3.0 > 5 ถงึ 10

3 101 ถึง 200 > 2.0 ถึง 2.5 <5

4 > 200 1.0 ถึง 2.0

การแบงช้ันคุณภาพและขอกําหนดเร่ืองขนาดในมาตรฐานน้ี สามารถนําไปพิจารณาในทางการคา
โดยนําขอกําหนดการแบงช้ันคุณภาพไปใชรวมกับขอกําหนดเร่ืองขนาด เพื่อกําหนดเปนช้ันทางการคา
ซ่ึงคูคาอาจมีการเรียกช่ือชั้นทางการคาท่ีแตกตางกัน ขึ้นกับความตองการของคูคาหรือตามขอจํากัดที่มี
เน่อื งจากฤดูกาล

4 เกณฑความคลาดเคล่อื น

เกณฑความคลาดเคลอื่ นเรอ่ื งคณุ ภาพและขนาดที่ยอมใหมีไดในแตล ะภาชนะบรรจุ สาํ หรบั ผลติ ผลทไ่ี มเ ขา
ชน้ั ท่ีระบุไว มดี งั น้ี

4.1 เกณฑค วามคลาดเคล่อื นเรื่องคณุ ภาพ

4.1.1 ช้นั พิเศษ (extra class)
ไมเกิน 5% โดยจํานวนหรือนํ้าหนักของหอมแดงที่มีคุณภาพไมเปนไปตามขอกําหนดของชั้นพิเศษ
แตเปนไปตามคณุ ภาพช้นั หนงึ่ หรอื คณุ ภาพยงั อยูในเกณฑค วามคลาดเคลื่อนของคุณภาพชน้ั หนึง่

4.1.2 ชน้ั หนง่ึ (class I)
ไมเกิน 10% โดยจํานวนหรือนํ้าหนักของหอมแดงที่มีคุณภาพไมเปนไปตามขอกําหนดของชั้นหนึ่ง
แตเ ปน ไปตามคุณภาพชั้นสอง หรือคุณภาพยงั อยใู นเกณฑค วามคลาดเคล่ือนของคณุ ภาพชั้นสอง

4.1.3 ช้ันสอง (class II)
มีหอมแดงท่ีมีคุณภาพไมเปนไปตามขอกําหนดของช้ันสอง หรือไมไดคุณภาพขั้นตํ่า ไมเกิน 10% โดย
จํานวนหรอื นํ้าหนกั ของหอมแดง แตต องไมม หี อมแดงท่ไี มเ หมาะสมตอการบริโภค

มกอช. 1509-2551 4

4.2 เกณฑความคลาดเคลื่อนเรื่องขนาด

หอมแดงทุกรหัสขนาด มีหอมแดงขนาดที่ใหญหรือเล็กกวาชั้นถัดไปหนึ่งช้ันปนมาไดไมเกิน 10% โดย
จํานวนหรือน้าํ หนกั ของหอมแดง

กรณีหอมแดงแบบมดั ใหมีความคลาดเคลอ่ื นโดยมีขนาดท่ีใหญห รือเล็กกวาช้ันถัดไปหนึ่งช้ันปนไดไมเกิน
20% โดยจํานวนหรอื นํา้ หนกั ของหอมแดง

5 การบรรจแุ ละการจัดเรยี งเสนอ

5.1 ความสมา่ํ เสมอ
หอมแดงที่บรรจุในแตละภาชนะบรรจุ ตองมีความสมํ่าเสมอ ท้ังในเร่ืองของพันธุ คุณภาพ ขนาด และสี
กรณีทมี่ องเหน็ จากภายนอกภาชนะบรรจุ หอมแดงในสวนท่ีมองเห็นตอ งเปน ตัวแทนของผลิตผลท้ังหมด

5.2 การบรรจุ
ตอ งบรรจุหอมแดงในลักษณะท่ีสามารถเกบ็ รักษาหอมแดงไดเ ปนอยางดี วัสดุที่ใชภายในภาชนะบรรจุตอง
สะอาด และมีคุณภาพ สามารถปองกันความเสียหายท่ีจะมีผลกระทบตอคุณภาพของหอมแดง หากมีการ
ใชวัสดุ โดยเฉพาะกระดาษหรือตราประทับท่ีมีขอกําหนดทางการคาสามารถทําได หากการพิมพหรือการ
แสดงฉลากใชหมกึ พมิ พห รือกาวทไี่ มเปนพษิ

5.3 รายละเอยี ดของภาชนะบรรจุ
ภาชนะบรรจุตองมีคุณภาพดี ถูกสุขลักษณะ มีการถายเทอากาศท่ีดี ไมมีกล่ินและสิ่งแปลกปลอม และมี
คุณสมบัติทนทานตอ การขนสง และรกั ษาคณุ ภาพหอมแดงได

5.4 การจดั เรียงเสนอ
หอมแดงมกี ารจัดเรียงเสนอในรูปแบบใดรูปแบบหน่ึง ดังนี้

5.4.1 แบบหัวเดี่ยว โดยมีการตัดแตงรากใหชิดฐาน แตตองไมทําใหเกิดความเสียหายหรือบาดแผล
ทฐ่ี าน และคงใบไวไ มเกิน 2 cm

5.4.2 แบบมดั มีการมัด 2 แบบ ดงั น้ี
(1) แบบมดั ไมต ดั ราก (หอมปง ) โดยนําหอมแดงมามดั รวมกนั และไมมกี ารตดั แตง ราก
(2) แบบมดั ตัดราก (หอมจุก) โดยนาํ หอมแดงมามดั เปนจุก มีการตดั แตง รากใหชดิ ฐาน แตต อ งไมท าํ
ใหเ กดิ ความเสียหายหรอื บาดแผลที่ฐาน

ทง้ั นก้ี ารตดั แตงรากหรอื ใบอาจเปลี่ยนแปลงไดต ามขอ กาํ หนดของคคู า

5 มกอช. 1509-2551

6 เครอื่ งหมายและฉลาก

6.1 ภาชนะบรรจสุ ําหรบั ผบู รโิ ภค
อยางนอย ตองมีขอความแสดงรายละเอียดที่ภาชนะบรรจุหอมแดงใหเห็นไดงาย ชัดเจน ไมเปนเท็จหรือ
หลอกลวง ดงั ตอ ไปน้ี
(1) ประเภทของผลิตผล
ใหร ะบุขอความวา “หอมแดง”
(2) น้ําหนกั สทุ ธิเปนกรัม หรือกโิ ลกรมั
(3) ขอมลู ผผู ลิตและผจู ําหนา ย
ใหระบุช่ือและที่ต้ังของสถานที่ผลิต หรือแบงบรรจุ หรือจัดจําหนาย ท้ังน้ีอาจแสดงชื่อและท่ีต้ังสํานักงาน
ใหญข องผผู ลิต หรือผแู บงบรรจุกไ็ ด กรณีหอมแดงนาํ เขาใหระบชุ ือ่ และท่ีตงั้ ของผนู ําเขา
(4) ขอ มลู แหลงผลิต
ใหร ะบปุ ระเทศผูผลติ ยกเวนกรณหี อมแดงทผ่ี ลติ เพอ่ื จาํ หนา ยในประเทศ
(5) ภาษา
กรณีที่ผลิตเพื่อจําหนายในประเทศตองใชขอความเปนภาษาไทย กรณีท่ีผลิตเพื่อการสงออกใหแสดง
ขอ ความเปนภาษาตางประเทศได

6.2 ภาชนะบรรจสุ าํ หรับขายสง
แตละภาชนะบรรจุ ตองมีขอความท่ีระบุในเอกสารกํากับสินคา ฉลาก หรือแสดงไวท่ีภาชนะบรรจุ
โดยขอความตองอา นไดชดั เจน ไมห ลดุ ลอก ไมเปน เทจ็ หรือหลอกลวง โดยมรี ายละเอียดดงั ตอ ไปน้ี
(1) ประเภทของผลติ ผล
ใหระบขุ อ ความวา “หอมแดง”
(2) ช้ันคุณภาพ
(3) รหสั ขนาด ในกรณีที่มกี ารคดั ขนาด
(4) น้ําหนกั สทุ ธิเปน กรัม หรือกโิ ลกรัม

มกอช. 1509-2551 6

(5) ขอ มลู ผผู ลติ และผูจาํ หนาย
ใหระบชุ อ่ื และท่ีตงั้ ของสถานท่ีผลิต หรือแบงบรรจุ หรือจัดจําหนาย และหมายเลขรหัสขนาดสินคา (ถามี)
ทั้งน้ีอาจแสดงช่ือและท่ีตั้งสํานักงานใหญของผูผลิต หรือผูแบงบรรจุก็ได กรณีหอมแดงนําเขาใหระบุช่ือ
และที่ต้ังของผนู าํ เขา

(6) ขอ มลู แหลง ผลิต
ใหร ะบุประเทศผูผลิต หรอื พนื้ ท่ผี ลิต ยกเวน กรณีหอมแดงทผี่ ลติ เพ่อื จาํ หนา ยในประเทศ

(7) ภาษา
กรณีท่ีผลิตเพ่ือจําหนายในประเทศตองใชขอความเปนภาษาไทย กรณีท่ีผลิตเพ่ือสงออกใหแสดงขอความ
เปน ภาษาตา งประเทศได

6.3 การแสดงเครอ่ื งหมายรบั รองคุณภาพ
การแสดงเครื่องหมายรับรองคุณภาพตามมาตรฐานนี้ ใหเปนไปตามหลักเกณฑและเงื่อนไขท่ี
คณะกรรมการมาตรฐานสินคา เกษตรกาํ หนด

7 สารปนเปอน

ใหเปนไปตามขอกําหนดในกฎหมายท่ีเกี่ยวของ และขอกําหนดของมาตรฐานสินคาเกษตรและอาหาร
แหงชาติ เร่อื ง สารปนเปอ น

8 สารพิษตกคาง

ใหเปนไปตามขอกําหนดในกฎหมายที่เก่ียวของ และขอกําหนดของ มกอช. 9002 มาตรฐานสินคาเกษตร
และอาหารแหงชาติ เร่ือง สารพิษตกคาง: ปริมาณสารพิษตกคางสูงสุด และ มกอช. 9003 มาตรฐาน
สินคา เกษตรและอาหารแหง ชาติ เร่ือง สารพษิ ตกคา ง: ปริมาณสารพษิ ตกคางสงู สดุ ทปี่ นเปอนจากสาเหตทุ ่ี
ไมอาจหลกี เลีย่ งได

9 สขุ ลักษณะ

การเก็บเก่ียว การปฏิบัติตอหอมแดงในขั้นตอนตางๆ รวมถึงการเก็บรักษา การบรรจุ และการขนสง
ตองปฏิบตั อิ ยา งถกู สขุ ลกั ษณะ เพอ่ื ปองกันการปนเปอ นที่จะกอใหเกิดอนั ตรายตอ ผูบรโิ ภค

7 มกอช. 1509-2551

10 วธิ วี ิเคราะหและชักตัวอยา ง

ใหเปนไปตามขอกําหนดในกฎหมายที่เก่ียวของ และขอกําหนดของมาตรฐานสินคาเกษตรและอาหาร
แหงชาติ เรื่อง วิธวี ิเคราะหและชกั ตวั อยาง

มกอช. 1509-2551 8

ภาคผนวก ก
ภาพแสดงหอมแดง

ภาพ ก.1 หอมแดงแบบหัวเด่ียว

รปู ทรงกลม รปู ทรงรี

รปู ทรงยาว

ภาพ ก.2 หอมแดงรูปทรงตางๆ

9 มกอช. 1509-2551

ภาพ ก.3 หอมแดงแบบมดั ตดั ราก
ภาพ ก. 4 หอมแดงแบบมดั ไมต ดั ราก

มกอช. 1509-2551 10

ภาคผนวก ข
หนวย

หนวยและสัญลักษณท่ีใชในมาตรฐานน้ี และหนวย SI (International System of Units หรือ Le
Système International d’ Unités) ท่ยี อมรบั ใหใ ชไ ด มดี งั นี้

รายการ ชอ่ื หนว ย สัญลกั ษณหนว ย
น้ําหนัก กโิ ลกรัม (kilogram) kg
ความยาว g
กรมั (gram) cm
เซนตเิ มตร (centimeter)