คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น 1- ค้อน
บทน�ำ คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้นเล่มนี้ จึงถูกใช้เป็น เครื่องมือเพื่อช่วยครูฝึก หรือผู้รับการฝึก ใช้เป็นสื่อในการปฏิบัติงานที่สะดวกชัดเจน มากขึ้น เหมาะส�ำหรับผู้เข้ารับการฝึกใหม่ โดยเนื้อหามีลักษณะแบ่งเป็นงานย่อย ขั้นตอน และวิธีปฏิบัติงานเพื่อสร้างชิ้นงาน รายละเอียดที่ส�ำคัญประกอบด้วย ผู้รับการฝึกควรศึกษางานย่อย ขั้ นตอนใหญ่ๆ ให้เห็นภาพรวมของงานก่อน จากนั้ นจึงศึกษา ในรายละเอียดวิธีปฏิบัติงาน แล้วจึงลงมือปฏิบัติงานตาม จนเกิดความช�านาญ และหากมีข้อสงสัย ให้สอบถามครูฝึกก่อน คู่มือการฝึกจะแจ้งจุดที่ ต้องส่งชิ้นงานเป็นระยะๆ ผู้รับการฝึกต้องส่งชิ้นงานเพื่ อตรวจประเมินทักษะ พร้อมอธิบายขันตอนวิธีปฏิบัติ เพื้ ่ อประเมินความรู้ และขณะปฏิบัติงานต้องปฏิบัติตามกฎระเบียบ การแต่งกาย ความปลอดภัย ความสะอาด เวลา เพื่ อประเมินเจตคติ การฝึกปฏิบัติ เป็นการพัฒนาความก้าวหน้า ด้านสมรรถนะอย่างหนึง หากผู้รับการฝึก่ มีความตั้งใจดี คู่มือการฝึกฝีมือเบื้องต้นเล่มนี้ ย่อมจะช่วยให้ท่านบรรลุสมรรถนะในระดับทีต้องการโดยง่าย... ่ ข้อแนะน�ำในการใช้ คู่มือการฝึ ก การตรวจประเมินงาน รายการวัสดุ เครืองมือ่ เครืองวัด อุปกรณ์ที่ต้องใช่้ แบบงาน ขนาด และ ลักษณะรูปร่างชิ้นงาน ทีต้องการ่ ขั้นตอน วิธีปฏิบัติงาน และข้อควรระวัง งานฝึ กฝี มือเบื้องต้น เป็นงานพื้นฐาน ที่ส�ำคัญ และจ�ำเป็นต่อผู้รับการฝึกเตรียมช่าง อุตสาหกรรม ซึ่งเกี่ยวข้องกับงานช่างเบื้องต้น ได้แก่ งานตะไบ ตัด เจาะ เลื่อย สกัด ผายรู ท�ำเกลียว ฯลฯ เพื่อต้องการให้ผู้รับการฝึก มีความรู้ ทักษะ และเจตคติที่ดีในงาน หรือเรียกว่า "มีสมรรถนะ" ดังนั้นผู้รับการฝึกจึงต้องฝึกปฏิบัติงาน โดยอาศัยความรู้ด้านทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง และฝึกปฏิบัติงานจากการสาธิตของครูฝึก ซึ่งอาจมีเวลาสาธิตเพียงช่วงเวลาสั้นๆ ท�ำให้ในระหว่างปฏิบัติงาน หากผู้รับการฝึก ต้องการค�ำชี้แนะ ท�ำให้อาจไม่สะดวก... คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส
ยึดชิ้นงานให้แน่นก่อนเจาะรู โต๊ะงาน น�้ ายาร่างแบบ ค้อน ปากกาจับชิ้นงาน แปรงขนอ่อน เครื่ องเจาะ เลื่ อยมือ เหล็กตอกน�าศูนย์ ตะไบแบนหยาบ ขนาด 300 มม. ตะไบแบนละเอียด ขนาด 300 มม. ยึดชิ้นงานให้แน่น ห้ามวางเครืองมือและชิ้นงาน ่ ยืนล� ่า้ออกจากขอบโต๊ะ ห้ามน�าเครืองมือใส่กระเป๋ าเสื้อ ่ หรือกางเกง หากมีเศษผงตะไบ ใช้ แปรงขน อ่อนปัดท�าความสะอาด ระวังมือกระแทกชิ้นงาน ระวังมือกระแทกชิ้นงาน ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ รอจนน�า้ยาร่างแบบแห้ง ระวังอย่าให้เลอะโต๊ะงาน ตรวจเช็คเลือยมือ่ การใส่ใบเลือยพร้อมใช่้ งาน หัวค้อนต้องเรียบอยู่เสมอ ด้ามค้อนให้แน่นอยู่เสมอ เครื่ องมือและอุปกรณ์ที่ ควรระวัง เครื ่ องมือและอุปกรณ์ที ่ ควรระวัง ข้อควรระวัง ข้อควรระวัง ข้อควรระวัง ข้อควรระวัง ข้อควรระวัง ข้อควรระวัง เทคนิคการท�างาน เทคนิคการท�างาน เทคนิคการท�างาน เทคนิคการท�างาน ข้อควรระวัง ข้อควรระวัง ข้อควรระวัง ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย การตะไบต้องเคลือนให้ได้ระดับ่ ความเร็วเครืองเจาะต้องถูกต้อง่ ขณะเจาะหมันเติมน� ่า้ยาหล่อเย็น ขณะตอกน�าศูนย์ควรมีผ้ารอง อีกด้าน เพือป่้ องกันรอย รูทีตอกน� ่าศูนย์ ต้องตั้งฉากกับชิ้นงาน อย่าใช้ มือดึงเศษโลหะขณะเจาะ ควรใช้ แปรงปัด อย่าก้มศรีษะใกล้ดอกสว่าน ขณะเจาะ การตะไบต้องเคลือนให้ได้ระดับ่
เทคนิคการท�ำงาน ข้อควรระวัง เครื่ องมือและอุปกรณ์ ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ การตะไบต้องเคลือนตะไบให้ได้ระดับ่ ยึดชิ้นงานให้แน่น ห้ามวางเครืองมือและชิ้นงานยื ่ นล� ่า้ออกจากขอบโต๊ะ ห้ามน�าเครื หากมีเศษผงตะไบ ใช องมือใส่กระเป๋ าเสื้อหรือกางเกง ่้ แปรงขนอ่อนปัดท�าความสะอาด ระวังมือกระแทกชิ้นงาน ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย ตรวจสอบขนาดและความฉากบ่อยๆ อย่าลากเครืองมือวัดบนผิวงาน่ ตะไบปรับผิวงาน ด้านที ่ 01 1 และ 2 ตามแบบ บรรทัดคมมีด ตะไบแบนหยาบ ขนาด 300 มม. ตะไบแบนละเอียด ขนาด 300 มม. ปากกาจับงาน โต๊ะงาน ฉากคมมีด แปรงขัดทองเหลือง เวอร์เนียร์ คาลิปเปอร์ แผ่นรองปาก ของปากกา แปรงขนอ่อน24 ≥ ≥24 1 2 105
คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส เตรียมเหล็กดิบ ขนาด 25.4×105×25.4 มม. จับชิ้นงานด้วยปากกา ให้ผิวด้านที่ 1 หงายขึ้นได้ระนาบ 01 04 1 ยึดชิ้นงานให้แน่น ตะไบปรับผิวงาน ด้านที ่ 1 และ 2 ตามแบบ 01 ตะไบผิวด้านที่ 1 ด้วยตะไบหยาบ 05 1 ตะไบ หยาบ ระวังมือกระแทกชิ้นงาน ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ หากมีเศษผงตะไบ ใช้ แปรงขนอ่อนปัดท�าความสะอาด 24 ≥ ≥24 1 2 105
01 ตะไบปรับผิวงาน ด้าน 1 และ 2 ตามแบบ / 1-ค้อน เตรียมเครื่องมือและอุปกรณ์ ทดสอบความสูงของผู้ปฏิบัติงาน เพื่อปรับระยะ 06 02 03 ห้ามวางเครืองมือและชิ้นงานยื ่ นล� ่า้ออกจากขอบโต๊ะ ห้ามน�าเครืองมือใส่กระเป๋ าเสื้อหรือกางเกง ่ ตรวจความเรียบของผิวด้วยบรรทัดคมมีด ดังนี้ : ตรวจแนวยาว 3 ต�ำแหน่ง : ตรวจแนวขวาง 3 ต�ำแหน่ง : ตรวจแนวทแยงมุม 2 ต�ำแหน่ง 07 วัดขนาดไม่ให้น้อยกว่า 24.1 มม ด้วยเวอร์เนียร์คาลิปเปอร์ (วัดอย่างน้อย 3 จุด) 10 0 20 1 2 3 30 40 50 60 70 80 1 ไม่น้อยกว่า 24.1 มม.
คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส 11 หากมีเศษเหล็กที่ติดร่องตะไบ ให้ใช้แปรงทองเหลืองขัดท�ำความสะอาด ตะไบปรับผิวงาน ด้านที ่ 1 และ 2 ตามแบบ 01 12 08 ตะไบไขว้ผิวด้านที่ 1 ด้วยตะไบละเอียด จับชิ้นงานด้วยปากกา ให้ผิวด้านที่ 2 หงายขึ้น โดยใช้แผ่นรองปากของปากกา 2 1 ตะไบ ละเอียด ยึดชิ้นงานให้แน่น ระวังมือกระแทกชิ้นงาน ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย 24 ≥ ≥24 1 2 105
01 ตะไบปรับผิวงาน ด้าน 1 และ 2 ตามแบบ / 1-ค้อน 10 ได้ผิวด้านที่ 1 ที่เรียบได้ระดับ 1 ส่งตรวจ ครังที้ ่1 วัดขนาดไม่ให้น้อยกว่า 24 มม ด้วยเวอร์เนียร์คาลิปเปอร์ (วัดอย่างน้อย 3 จุด) 09 10 0 20 1 2 3 30 40 50 60 70 80 1 13 ตะไบผิวด้านที่ 2 ด้วยตะไบหยาบ ไม่น้อยกว่า 24มม. 2 ตะไบ หยาบ 14 วัดฉากด้านที่ 2 ให้ได้ฉากกับด้านที่ 1 ด้วยฉากคมมีด (วัดอย่างน้อย 3 จุด) 2 1 ระวังมือกระแทกชิ้นงาน ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ การตะไบต้องเคลือนตะไบให้ได้ระดับ่
คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส 18 ได้ผิวด้านที่ 2 ที่เรียบได้ระดับ และได้ฉากกับด้านที่ 1 2 1 ตะไบปรับผิวงาน ด้านที ่ 1 และ 2 ตามแบบ 01 15 วัดขนาดไม่ให้น้อยกว่า 24.1 มม ด้วยเวอร์เนียร์คาลิปเปอร์ (วัดอย่างน้อย 3 จุด) 10 0 20 1 2 3 30 40 50 60 70 80 2 ไม่น้อยกว่า 24.1 มม. 24 ≥ ≥24 1 2 105 ส่งตรวจ ครังที้ ่2
01 ตะไบปรับผิวงาน ด้าน 1 และ 2 ตามแบบ / 1-ค้อน 17 วัดขนาดไม่ให้น้อยกว่า 24 มม ด้วยเวอร์เนียร์คาลิปเปอร์ (วัดอย่างน้อย 3 จุด) 10 0 20 1 2 3 30 40 50 60 70 80 2 ไม่น้อยกว่า 24มม. 16 ตะไบไขว้ผิวด้านที่ 2 ด้วยตะไบละเอียด 2 ตะไบ ละเอียด ระวังมือกระแทกชิ้นงาน ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย
เทคนิคการท�ำงาน ข้อควรระวัง เครื่ องมือและอุปกรณ์ ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ ห้ามวางเครืองมือและชิ้นงานยื ่ นล� ่า้ออกจากขอบโต๊ะ ห้ามน�าเครืองมือใส่กระเป๋ าเสื้อหรือกางเกง ่ ตะไบปรับผิวงาน ด้านที ่ 3 4 5 และ 6 พร้อมลดขนาดชิ้นงาน 02 รอจนน�า้ยาร่างแบบแห้ง ระวังอย่าให้เลอะโต๊ะงาน ตะไบแบนหยาบ ขนาด 300 มม. ตะไบแบนละเอียด ขนาด 300 มม. โต๊ะงาน โต๊ะระดับ ฉากคมมีด ปากกาจับงาน แปรงขัดทองเหลือง เวอร์เนียร์ คาลิปเปอร์ แผ่นรองปาก ของปากกา วี-บล็อค น�้ ายาร่างแบบ เวอร์เนียร์ไฮเกจ แปรงขนอ่อน 4 5 6 1 2 3 23 23 103 การตะไบต้องเคลือนตะไบให้ได้ระดับ่ หากมีเศษผงตะไบ ใช้ แปรงขนอ่อนปัดท�าความสะอาด ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย ตรวจสอบขนาดและความฉากบ่อยๆ อย่าลากเครืองมือวัดบนผิวงาน่
. คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส 01 20 10 0 30 40 50 60 70 80 90 100 110 120 0 4 8 3 0 4 1 2 3 4 5 6 2 1 วัดขนาดไม่ให้น้อยกว่า 104.1 มม. (วัดอย่างน้อย 3 จุด) จับชิ้นงานให้ผิวด้านที่ 3 ตั้งขึ้น โดยใช้ฉากวัดให้ได้ฉาก และรองด้วยแผ่นรองปากของปากกา 3 ไม่น้อยกว่า 104.1 มม. 04 02 ยึดชิ้นงานให้แน่น 05 ตะไบไขว้ผิวด้านที่ 3 ด้วยตะไบละเอียด 3 ตะไบ ละเอียด ตะไบปรับผิวงาน ด้านที ่ 3 4 5 และ 6 พร้อมลดขนาดชิ้นงาน ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ การตะไบต้องเคลือนตะไบให้ได้ระดับ่ ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย 4 5 6 1 2 3 23 23 103
02 ตะไบปรับผิวงาน ด้านที 3 4 5 และ 6 พร้อมลดขนาดชิ้นงาน ่ / 1-ค้อน 06 02 03 20 10 0 30 40 50 60 70 80 90 100 110 120 0 4 8 3 0 4 1 2 3 4 5 6 2 1 ตะไบผิวด้านที่ 3 ด้วยตะไบหยาบ 3 วัดฉากด้านที่ 3 ให้ได้ฉากกับด้านที่ 1 และด้านที่ 2 (วัดอย่างน้อย 3 จุด) 2 1 3 วัดขนาดไม่ให้น้อยกว่า 101 มม. (วัดอย่างน้อย 3 จุด) ตะไบ หยาบ ไม่น้อยกว่า 104มม. 07 ได้ผิวด้านที่ 3 ที่เรียบได้ระดับ และได้ฉากกับด้านที่ 1 และด้านที่ 2 3 1 2 ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ การตะไบต้องเคลือนตะไบให้ได้ระดับ่ ส่งตรวจ ครังที้ ่3
คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส 11 ตะไบผิวด้านที่ 4 ด้วยตะไบหยาบ ตะไบ หยาบ 4 ตะไบปรับผิวงาน ด้านที ่ 3 4 5 และ 6 พร้อมลดขนาดชิ้นงาน 02 2 3 1 08 12 ทาน�้ำยาร่างแบบ บนผิวด้านที่ 1 2 และ 3 วัดฉากด้านที่ 4 ให้ได้ฉากกับด้านที่ 1 และด้านที่ 3 (วัดอย่างน้อย 3 จุด) รอจนน�า้ยาร่างแบบแห้ง ระวังอย่าให้เลอะโต๊ะงาน 4 ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ การตะไบต้องเคลือนตะไบให้ได้ระดับ่ 4 5 6 1 2 3 23 23 103
02 ตะไบปรับผิวงาน ด้านที 3 4 5 และ 6 พร้อมลดขนาดชิ้นงาน ่ / 1-ค้อน 10 ปรับเวอร์เนียร์ไฮเกจสูง 23 มม. แล้วร่างแบบด้านที่ 1 และด้านที่ 3 โดยใช้วี-บล็อคประคองชิ้นงาน 1 ปรับเวอร์เนียร์ สูง23มม. 09 วางชิ้นงานบนโต๊ะระดับ ให้ผิวด้านที่ 4 หงายขึ้น 1 3 4 13 วัดขนาดไม่ให้น้อยกว่า 23.1 มม. (วัดอย่างน้อย 3 จุด) 10 0 20 1 2 3 30 40 50 60 70 80 4 ไม่น้อยกว่า 23.1 มม. 14 ตะไบไขว้ผิวด้านที่ 4 ด้วยตะไบละเอียด 4 ตะไบ ละเอียด ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ การตะไบต้องเคลือนตะไบให้ได้ระดับ่ ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย
คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส 18 วางชิ้นงานบนโต๊ะระดับ ให้ผิวด้านที่ 5 ตั้งขึ้น 4 3 5 ตะไบปรับผิวงาน ด้านที ่ 3 4 5 และ 6 พร้อมลดขนาดชิ้นงาน 02 15 วัดขนาดให้เท่ากับ 23 มม. (วัดอย่างน้อย 3 จุด) ปรับเวอร์เนียร์ไฮเกจสูง 23 มม. แล้วร่างแบบด้านที่ 2 3 และ 4 19 23มม. 10 0 20 1 2 3 30 40 50 60 70 80 4 4 ปรับเวอร์เนียร์ สูง23มม. 4 5 6 1 2 3 23 23 103
02 ตะไบปรับผิวงาน ด้านที 3 4 5 และ 6 พร้อมลดขนาดชิ้นงาน ่ / 1-ค้อน 1 3 4 17 ทาน�้ำยาร่างแบบ บนผิวด้านที่ 4 รอจนน�า้ยาร่างแบบแห้ง ระวังอย่าให้เลอะโต๊ะงาน 16 ได้ผิวด้านที่ 4 ที่เรียบได้ระดับ และได้ฉากกับด้านที่ 1 และด้านที่ 3 1 3 4 20 ตะไบผิวด้านที่ 5 ด้วยตะไบหยาบ ตะไบ หยาบ 5 21 วัดฉากด้านที่ 5 ให้ได้ฉากกับด้านที่ 2 3 และ 4 (วัดอย่างน้อย 3 จุด) 5 ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ การตะไบต้องเคลือนตะไบให้ได้ระดับ่ ส่งตรวจ ครังที้ ่4
คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส 4 3 5 ได้ผิวด้านที่ 5 ที่เรียบได้ระดับ และได้ฉากกับด้านที่ 2 3 และ 4 25 ตะไบปรับผิวงาน ด้านที ่ 3 4 5 และ 6 พร้อมลดขนาดชิ้นงาน 02 22 วัดขนาดไม่ให้น้อยกว่า 23.1 มม. (วัดอย่างน้อย 3 จุด) 10 0 20 1 2 3 30 40 50 60 70 80 5 ทาน�้ำยาร่างแบบ บนผิวด้านที่ 5 26 ไม่น้อยกว่า 23.1 มม. 4 3 5 รอจนน�า้ยาร่างแบบแห้ง ระวังอย่าให้เลอะโต๊ะงาน 4 5 6 1 2 3 23 23 103 ส่งตรวจ ครังที้ ่5
02 ตะไบปรับผิวงาน ด้านที 3 4 5 และ 6 พร้อมลดขนาดชิ้นงาน ่ / 1-ค้อน 24 10 0 20 1 2 3 30 40 50 60 70 80 5 วัดขนาดให้เท่ากับ 23 มม. (วัดอย่างน้อย 3 จุด) 23มม. 23 ตะไบไขว้ผิวด้านที่ 5 ด้วยตะไบละเอียด 5 27 วางชิ้นงานบนโต๊ะระดับ ให้ผิวด้านที่ 6 ตั้งขึ้น โดยใช้วี-บล็อคประคองชิ้นงาน 6 ตะไบ ละเอียด ปรับเวอร์เนียร์ไฮเกจสูง 103 มม. แล้วร่างแบบด้านที่ 1 2 5 และ 4 28 6 0 1 1 2 2 3 3 4 5 6 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 ปรับเวอร์เนียร์ สูง103 มม. ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ การตะไบต้องเคลือนตะไบให้ได้ระดับ่ ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย
คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส 32 ตะไบไขว้ผิวด้านที่ 6 ด้วยตะไบละเอียด 6 ตะไบ ละเอียด ตะไบปรับผิวงาน ด้านที ่ 3 4 5 และ 6 พร้อมลดขนาดชิ้นงาน 02 6 ตะไบผิวด้านที่ 6 ด้วยตะไบหยาบ 29 33 วัดขนาดให้เท่ากับ 103 มม. (วัดอย่างน้อย 3 จุด) ตะไบ หยาบ 20 10 0 30 40 50 60 70 80 90 100 110 120 0 4 8 3 0 4 1 2 3 4 5 6 2 1 103 มม. ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ การตะไบต้องเคลือนตะไบให้ได้ระดับ่ ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ การตะไบต้องเคลือนตะไบให้ได้ระดับ่ ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย 4 5 6 1 2 3 23 23 103
02 ตะไบปรับผิวงาน ด้านที 3 4 5 และ 6 พร้อมลดขนาดชิ้นงาน ่ / 1-ค้อน 31 วัดขนาดไม่ให้น้อยกว่า 103.1 มม. (วัดอย่างน้อย 3 จุด) 20 10 0 30 40 50 60 70 80 90 100 110 120 0 4 8 3 0 4 1 2 3 4 5 6 2 1 ไม่น้อยกว่า 103.1 มม. 30 วัดฉากด้านที่ 6 ให้ได้ฉากกับด้านที่ 1 2 5 และ 4 34 ได้ชิ้นงานที่มีผิวเรียบฉาก และมีขนาดตรงตามแบบทุกด้าน 4 6 1 3 2 5 ส่งตรวจ ครังที้ ่6
เทคนิคการท�ำงาน ข้อควรระวัง เครื่ องมือและอุปกรณ์ ห้ามวางเครืองมือและชิ้นงานยื ่ นล� ่า้ออกจากขอบโต๊ะ ห้ามน�าเครืองมือใส่กระเป๋ าเสื้อหรือกางเกง ่ 03 งานร่างแบบ และตอกน�ำศูนย์ชิ้นงาน เหล็กขีด เหล็กตอกน�าศูนย์ ค้อน บรรทัดเหล็ก หัวค้อนต้องเรียบอยู่เสมอ ด้ามค้อนให้แน่นอยู่เสมอ โต๊ะงาน โต๊ะระดับ วี-บล็อค เวอร์เนียร์ไฮเกจ น�้ ายาร่างแบบ ดูแบบให้เข้าใจ ก่อนลงมือท�าการขีดขนาดต่างๆ ขณะตอกน�าศูนย์ควรมีผ้ารองอีกด้าน เพือป่้ องกันรอย รูทีตอกน� ่าศูนย์ต้องตั้งฉากกับชิ้นงาน 4 1 5 6 23 2 23 36 41 52 58 1.5 1.5 9.5 9.5 4 3 12 ∅ 10 ∅
04 4 คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส ร่างเส้นด้านที่ 4 สูง 11.5 มม. 01 ทาน�้ำยาร่างแบบทุกด้าน 2 3 1 6 4 5 งานร่างแบบ และตอกน�ำศูนย์ชิ้นงาน 03 รอจนน�า้ยาร่างแบบแห้ง ระวังอย่าให้เลอะโต๊ะงาน วางชิ้นงานให้ผิวด้านที่ 3 ตั้งขึ้น และผิวด้านที่ 2 หันออก ส�ำหรับเตรียมร่างเส้น 0 1 1 2 2 3 3 4 5 6 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 3 2 05 23 23 36 41 52 58 1.5 1.5 9.5 9.5 4 1 4 5 6 2 3 12 ∅ 10 ∅
2 1 2 03 งานร่างแบบ และตอกน�าศูนย์ชิ้นงาน / 1-ค้อน 02 03 วางชิ้นงานบนโต๊ะระดับ ให้ผิวด้านที่ 1 หงายขึ้น และผิวด้านที่ 2 หันออก ส�ำหรับเตรียมร่างเส้น 2 0 1 1 2 2 3 3 4 4 5 6 7 8 9 10 11 06 ร่างเส้นด้านที่ 2 จ�ำนวน 4 เส้น สูง 36 มม. / 41 มม. / 52 มม. / 58 มม. ร่างเส้นด้านที่ 2 สูง 11.5 มม. 07 ร่างเส้นด้านที่ 4 จ�ำนวน 4 เส้น สูง 36 มม. / 41 มม. / 52 มม. / 58 มม. 4 0 1 1 2 2 3 3 4 4 5 6 7 8 9 10 11 ดูแบบให้เข้าใจ ก่อนลงมือท�าการขีดขนาดต่างๆ
คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส 11 น�ำปลายเหล็กตอกน�ำศูนย์ วางบนจุดศูนย์กลาง A งานร่างแบบ และตอกน�ำศูนย์ชิ้นงาน 03 12 ตอกน�ำศูนย์ที่จุดศูนย์กลาง และ A B 08 ร่างเส้นด้านที่ 1 ตลอดแนว จ�ำนวน 2 เส้น สูง 36 มม. และ 58 มม. 1 0 1 1 2 2 3 3 4 4 5 6 7 8 9 10 11 หัวค้อนต้องเรียบอยู่เสมอ, ด้ามค้อนต้องแน่นอยู่เสมอ รูทีตอกน� ่าศูนย์ ต้องตั้งฉากกับชิ้นงาน ขณะตอกน�าศูนย์ควรมีผ้ารองอีกด้าน เพือป่้ องกันรอย 23 23 36 41 52 58 1.5 1.5 9.5 9.5 4 1 4 5 6 2 3 12 ∅ 10 ∅
A B 2 3 03 งานร่างแบบ และตอกน�าศูนย์ชิ้นงาน / 1-ค้อน วางชิ้นงานให้ผิวด้านที่ 2 หงายขึ้นบนโต๊ะงาน จะเห็นจุดตัด และ ส� A B ำหรับเตรียมตอกน�ำศูนย์ 10 13 จะได้จุดน�ำศูนย์ครบทั้ง 2 จุด 2 A B 3 1 09 ร่างเส้นด้านที่ 5 ตลอดแนว จ�ำนวน 2 เส้น สูง 36 มม. และ 58 มม. 5 0 1 1 2 2 3 3 4 4 5 6 7 8 9 10 11 14 วางชิ้นงานบนโต๊ะระดับ ให้ผิวด้านที่ 2 หงายขึ้น ร่างเส้นด้านที่ 3 จ�ำนวน 2 เส้น สูง 9.5 มม. / 13.5 มม. ส่งตรวจ ครังที้ ่7
3 5 3 1 A B C D คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส 18 ขีดเส้นแนวเลื่อยด้านที่ 5 ให้ขนานห่างจากเส้นหางค้อน 2 มม. งานร่างแบบ และตอกน�ำศูนย์ชิ้นงาน 03 15 วางชิ้นงานให้ผิวด้านที่ 1 หงายขึ้น ใช้บรรทัดเหล็กทาบบนชิ้นงาน ขีดเส้นหางค้อนจากจุด A ไป B และจุด C ไป D ด้วยเหล็กขีด วางชิ้นงานให้ผิวด้านที่ 3 ตั้งขึ้น แล้วร่างเส้นลบมุมหัวค้อนด้านที่ 1 2 5 และ 4 สูง 1.5 มม. 19 2 1 4 0 1 1 2 2 3 3 4 4 5 6 7 8 9 10 11 23 23 36 41 52 58 1.5 1.5 9.5 9.5 4 1 4 5 6 2 3 12 ∅ 10 ∅
3 5 E F G H 3 1 03 งานร่างแบบ และตอกน�าศูนย์ชิ้นงาน / 1-ค้อน 17 วางชิ้นงานให้ผิวด้านที่ 5 หงายขึ้น ใช้บรรทัดเหล็กทาบบนชิ้นงาน ขีดเส้นหางค้อนจากจุด E ไป F และจุด G ไป H ด้วยเหล็กขีด 16 ขีดเส้นแนวเลื่อยด้านที่ 1 และด้านที่ 3 ให้ขนานห่างจากเส้นหางค้อน 2 มม. 20 จะได้เส้นร่างแบบและจุดตอกน�ำศูนย์ ส�ำหรับน�ำไปเจาะ เลื่อย และตะไบ ในขั้นตอนต่อไป 2 3 1 ส่งตรวจ ครังที้ ่8
เทคนิคการท�ำงาน ข้อควรระวัง เครื่ องมือและอุปกรณ์ ยึดชิ้นงานให้แน่นก่อนเจาะรู ห้ามวางเครืองมือและชิ้นงานยื ่ นล� ่า้ออกจากขอบโต๊ะ ห้ามน�าเครืองมือใส่กระเป๋ าเสื้อหรือกางเกง ่ 04 งานเจาะ ปากกาจับงาน แผ่นรองปาก ของปากกา เครื่ องเจาะ ดอกสว่าน น�้ ายาหล่อเย็น แปรงขนอ่อน แว่นตานิรภัย ชุดปฏิบัติงาน อย่าก้มศรีษะเข้าใกล้ดอกสว่านขณะเจาะ อย่าใช้ มือดึงเศษโลหะขณะเจาะ ควรใช้ แปรงปัด ความเร็วของเครืองเจาะต้องถูกต้อง่ ขณะเจาะ ควรหมันเติมน� ่า้ยาหล่อเย็น ท�าการคายเศษบ่อยๆ เพือไม่ให้เศษอุดตันในรูเจาะ่ 6 1 2 10 มม. ∅ 12 มม. ∅ 4 5 3
คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส 01 04 ก่อนท�ำการเจาะ ต้องสวมใส่ชุดป้องกันอันตรายให้เรียบร้อย เปิดสวิทซ์เครื่องเจาะ ON งานเจาะ 04 เริ่มเจาะรูแรก โดยกดคันโยกป้อนเจาะขึ้นลงเป็นระยะ อย่าก้มศรีษะเข้าใกล้ดอกสว่านขณะเจาะ 2 05 ความเร็วของเครืองเจาะต้องถูกต้อง่ ขณะเจาะ ควรหมันเติมน� ่า้ยาหล่อเย็น 6 1 2 4 5 3 10 มม. ∅ 12 มม. ∅
04 งานเจาะ / 1-ค้อน วางปากกาบนเครื่องเจาะ จับชิ้นงานให้ด้านที่ 2 หงายขึ้น เลื่อนรอยตอกน�ำศูนย์ ให้ตรงปลายดอกสว่าน จับดอกสว่านเป็นดอกน�ำ ขนาด 5 มม. ให้แน่นได้ดิ่งกับปากจับเจาะ ∅ 06 เมื่อเจาะเสร็จ ปิดสวิทซ์เครื่องเจาะ 2 02 03 ยึดชิ้นงานให้แน่นก่อนเจาะรู OFF ใช้แปรงขนอ่อนปัดเศษโลหะจากการเจาะ ตรวจสอบรูเจาะ และเช็คจุดน�ำศูนย์ส�ำหรับเจาะรูต่อไป อย่าใช้ มือดึงเศษโลหะขณะเจาะ ควรใช้ แปรงปัด 2 07 ท�าการคายเศษบ่อยๆ เพือไม่ให้เศษอุดตันในรูเจาะ่
คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส 11 ใช้แปรงขนอ่อนปัดเศษโลหะจากการเจาะ และตรวจสอบรูเจาะ 2 งานเจาะ 04 เปิดสวิทช์เครื่องเจาะ เพื่อท�ำการเจาะรูที่ 2 12 เปลี่ยนดอกสว่านเป็นดอกเจาะจริง ขนาด 12 มม. แล้วเจาะรูซ�้ำอีกครั้ง ตามขั้นตอนที่ 3-11 ∅ 08 ON อย่าใช้ มือดึงเศษโลหะขณะเจาะ ควรใช้ แปรงปัด ท�าการคายเศษบ่อยๆ เพือไม่ให้เศษอุดตันในรูเจาะ่ 6 1 2 4 5 3 10 มม. ∅ 12 มม. ∅
04 งานเจาะ / 1-ค้อน 10 เมื่อเจาะรูที่ 2 เสร็จ ปิดสวิทซ์เครื่องเจาะ OFF 2 เจาะรูที่ 2 13 ได้ชิ้นงานที่เจาะรูเสร็จตามแบบที่ต้องการ 09 2 3 1 อย่าก้มศรีษะเข้าใกล้ดอกสว่านขณะเจาะ ความเร็วของเครืองเจาะต้องถูกต้อง่ ขณะเจาะ ควรหมันเติมน� ่า้ยาหล่อเย็น ส่งตรวจ ครังที้ ่9
เทคนิคการท�ำงาน ข้อควรระวัง เครื่ องมือและอุปกรณ์ ยึดชิ้นงานให้แน่น ห้ามวางเครืองมือและชิ้นงานยื ่ นล� ่า้ออกจากขอบโต๊ะ ห้ามน�าเครืองมือใส่กระเป๋ าเสื้อหรือกางเกง ่ ขึ้นรูปค้อน เลื 05 ่ อยและตะไบชิ้นงานตามแบบ ปากกาจับงาน แผ่นรองปาก ของปากกา เลื่ อยมือ เหล็กประกบแนวเลื่ อย ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ ตรวจเช็คเลือยมือ การใส่ใบเลื่อยพร้อมใช่้ งาน ตะไบแบนหยาบ ขนาด 300 มม. ตะไบแบนละเอียด ขนาด 300 มม. ตะไบกลม ขนาด 200 มม. ตะไบสี่ เหลี่ ยม ขนาด 200 มม. 6 1 2 4 5 4 mm 3
คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส 01 04 จับชิ้นงานด้วยปากกา ให้ผิวด้านที่ 3 ตั้งขึ้น โดยใช้แผ่นรองปากของปากกา จับชิ้นงานให้ด้านที่ 3 ตั้งขึ้น แนวเลื่อยอยู่ในแนวดิ่ง เลื่อยชิ้นงานให้ชิดเหล็กประกบแนวเลื่อย ทั้ง 2 ด้าน ขึ้นรูปค้อน เลื่ อยและตะไบ ชิ้นงานตามแบบ 05 ยึดชิ้นงานให้แน่น ยึดชิ้นงานให้แน่น ตรวจเช็คเลือยมือ การใส่ใบเลื่อยพร้อมใช่้ งาน 05 ได้ชิ้นงานจากการเลื่อย 6 1 2 4 5 4 mm 3 ส่งตรวจ ครังที้ ่11
05 ขึ้นรูปค้อน เลือยและตะไบชิ้นงานตามแบบ ่ / 1-ค้อน 06 02 03 ใช้ตะไบกลมตะไบส่วนโค้ง และใช้ตะไบสี่เหลี่ยมแต่งแนวตรง ได้รูเจาะวงรี กว้าง 10 มม. ยาว 20 มม. เสร็จตามแบบ ของรูเจาะตามแบบร่าง จับชิ้นงานด้วยปากกา โดยให้แนวผิวลาดเอียงจากการเลื่อย อยู่ในแนวระดับ ยึดชิ้นงานให้แน่น 07 ตะไบผิวจากการเลื่อย ให้เรียบทั้ง 2 ข้าง ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย ส่งตรวจ ครังที้ ่10
คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส 05 11 จับชิ้นงานให้ขอบด้านที่ 6 ตั้งในแนวระดับ ตะไบลบมุม 45 องศา ตรงขอบด้านที่ 6 ครบทั้ง 4 ด้าน ขึ้นรูปค้อน เลื่ อยและตะไบ ชิ้นงานตามแบบ 09 12 ตะไบลบมุมเอียง ให้ครบทั้ง 4 มุม 08 ได้ชิ้นงานจากการตะไบผิวทั้ง 2 ข้าง ยึดชิ้นงานให้แน่น ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย ส่งตรวจ ครังที้ ่12 6 1 2 4 5 4 mm 3
05 ขึ้นรูปค้อน เลือยและตะไบชิ้นงานตามแบบ ่ / 1-ค้อน 10 จับชิ้นงานให้หางค้อนตั้งขึ้น ได้ชิ้นงานจากการตะไบผิวโค้ง รัศมีโค้ง 2 มม. ทั้ง 2 ด้าน ตะไบผิวโค้งตรงปลายหางค้อนทั้ง 2 ด้าน 13 ได้ชิ้นงานที่เลื่อย และตะไบลบมุมตามแบบ ยึดชิ้นงานให้แน่น 09 ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย ส่งตรวจ ครังที้ ่13 ส่งตรวจ ครังที้ ่14
เทคนิคการท�ำงาน ข้อควรระวัง เครื่ องมือและอุปกรณ์ ห้ามวางเครืองมือและชิ้นงานยื ่ นล� ่า้ออกจากขอบโต๊ะ ห้ามน�าเครืองมือใส่กระเป๋ าเสื้อหรือกางเกง ่ 06 ตกแต่ง และประกอบค้อน โต๊ะงาน ปากกาจับงาน แผ่นรองปาก ค้อน ของปากกา ด้ามไม้ส�าเร็จ ฉากคมมีด ลิ่ ม ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย ตอกลิมตามต� ่าแหน่งทีก� ่าหนด และตั้งฉากกับชิ้นงาน หัวค้อนต้องเรียบอยู่เสมอ ด้ามค้อนให้แน่นอยู่เสมอ ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ ยึดด้ามไม้ให้แน่น ตะไบแบนหยาบ ขนาด 300 มม. ตะไบแบนละเอียด ขนาด 300 มม.
คู่มืองานฝึกฝีมือเบื้องต้น โรงเรียนพระดาบส 01 จับด้ามไม้ด้วยปากกา โดยใช้แผ่นรองปากของปากกา ให้แนวตะไบอยู่ในแนวระดับ ตรวจความฉากและตรงของด้ามไม้ด้วยฉากคมมีด เมื่อด้ามไม้มีความฉากและตรง ให้ตอกลงจนมิด 04 ตกแต่งและประกอบค้อน 06 ยึดด้ามไม้ให้แน่น น�ำลิ่มที่ตะไบเตรียมไว้ ตอกที่ปลายด้ามค้อนให้จมมิดพอดี หัวค้อนต้องเรียบอยู่เสมอ หัวค้อนต้องเรียบอยู่เสมอ ด้ามค้อนให้แน่นอยู่เสมอ ด้ามค้อนให้แน่นอยู่เสมอ 05 ตอกลิมตามต� ่าแหน่งทีก� ่าหนด และตั้งฉากกับชิ้นงาน
06 ตกแต่ง และประกอบค้อน / 1-ค้อน 03 ตอกด้ามค้อนไม้ประกอบใส่ในรูหัวค้อนลงไปเล็กน้อย โดยให้ฉากและตรง หัวค้อนต้องเรียบอยู่เสมอ ด้ามค้อนให้แน่นอยู่เสมอ 02 ใช้ตะไบบุ้ง ตะไบส่วนปลายของด้ามไม้ ให้โตพอดีกับรูของหัวค้อน ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ ด้ามตะไบต้องแน่นอยู่เสมอ 06 ตะไบแต่งปลายด้ามค้อน ลิ่ม ให้เรียบเสมอกับผิวหัวค้อน ด้วยตะไบหยาบ ได้ค้อนที่ประกอบและตกแต่งสวยงาม 07 ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย ลบคมชิ้นงานให้เรียบร้อย ส่งตรวจ ครังที้ ่15