Teen Jok Fabric

TEEN JOK FABRIC

EVERY TIME YOU WEAR, EVERY TIME YOU CONFIDENT.

ผ้าตีนจก

ชุมชนบ้านนาหนอง จังหวัดราชบุรี

คำนำ

หนังสือฉบับนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา 2751494 ธุรกิจเพื่อพัฒนา
เศรษฐกิจชุมชน คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย จัดทำขึ้นเพื่อให้นิสิต
ได้ตระหนักถึงความสำคัญ และเห็นคุณค่าของภูมิปัญญาท้องถิ่นในชุมชนของ
ตนเอง และเรียนรู้ที่จะต่อยอสิ่งที่สนใจให้มีค่ามากยิ่งขึ้น

โดยชุมชนของผู้จัดทำ คือ ชุมชนบ้านนาหนอง จังหวัดราชบุรีซึ่งเป็น
จังหวัดที่อยู่ภาคตะวันตกที่มีวัฒนธรรมของชุมชน จะพูดถึงการพัฒนา
ผลิตภัณฑ์ผ้าตีนจก ที่ทอมากจากขนเม่นโดยชาวบ้านชุมชนบ้านนาหนองที่เป็น
ชาวไทย-ยวน

ทางผู้จัดทำขอขอบคุณ ผศ.ดร.บุณฑริกา บูลภักดิ์ อาจารย์ผู้สอน
รายวิชาธุรกิจเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน ที่คอยให้คำแนะนำและคำปรึกษา
ในการพัฒนาผ้าตีนจก

สารบัญ 1-3
4
ประวัติศาสตร์ชุมชน 5
โครงสร้างชุมชน 6-7
แผนที่เดินดิน 8
ปฏิทินชุมชน 9
ต้นทุนทางสังคม 10
SWOTแนวทางการส่งเสริมธุรกิจในชุมชน 11
ประวัติของผลิตภัณฑ์ 12
การผลิตผลิตภัณฑ์ 13
โลโก้ 14
บรรจุภัณฑ์
วัตถุประสงค์และเป้ าหมาย 15-16
Business Model Canvas 17-18
แผนการตลาด
แผนการตลาด 4P 19
VDO ส่งเสริมการขาย 20
บรรณานุกรม 21

จังหวัดราชบุรี 1

จังหวัดราชบุรีมีชื่ออันเป็นมงคลยิ่ง หมายถึง “เมืองพระราชา”
เป็นเมืองเก่าแก่เมืองหนึ่งของประเทศไทย จากการศึกษาและขุดค้นของ
นักประวัติศาสตร์ นักโบราณคดีพบว่าดินแดนแถบลุ่มแม่น้ําแม่กลองแห่ง
นี้เป็นถิ่นฐานที่อยู่อาศัยของคนหลายยุคหลายสมัย และมีความรุ่งเรืองมา
ตั้งแต่อดีต

คำขวัญประจำจังหวัดราชบุรี

“คนสวยโพธาราม คนงามบ้านโป่ ง เมืองโอ่งมังกร วัดขนอนหนังใหญ่
ตื่นใจถ้ํางาม ตลาดน้ําดําเนิน เพลินค้างคาวร้อยล้าน ย่านยี่สกปลาดี”

ชุมชนบ้านนาหนอง 2

ประวัติความเป็ นมา

วัดนาหนอง ตั้งเมื่อ พ.ศ.2420 วัดนาหนองสร้างขึ้นเมื่อใดไม่ปรากฏแน่ชัด
เล่ากันมาว่าก่อนที่สร้างวัดขึ้นนั้น บริเวณนี้เป็นป่ ารกยังไม่มีผู้คนอาศัยยู่ ต่อมาเมื่อ
หมู่บ้านใหญ่อ่างทองมีผู้คนหนาแน่นขึ้น จึงได้อพยพมาจับจองที่ดินและตั้งหลัก
ปักฐานจนกลายเป็นหมู่บ้านใหม่ ซึ่งเรียกกันว่า “บ้านนาหนอง” นายหล้า และนาย
ตัน หัวหน้าหมู่บ้าน จึงได้ชักชวนกันสร้างวัดสำหรับหมู่บ้านของตน ในบริเวณใกล้
ๆ หมู่บ้าน ชาวบ้านได้อาราธนาหลวงพ่อมีจากวัดใหญ่อ่างทองมาช่วยในการ
ก่อสร้างด้วย ได้ตั้งชื่อวัดตามชื่อของหมู่บ้านได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ
วันที่ 12 กันยายน พ.ศ.2466

ชุมชนบ้านนาหนอง 3

ประวัติความเป็ นมา

ประวัติไท - ยวนราชบุรี

ชาวไท-ยวนราชบุรีมีถิ่นฐานเดิมอยู่แถบอาณาจักรล้านนาดินแดนทางตอนเหนือของประเทศไทยใน
รัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้ าจุฬาโลก รัชกาลที่ 1 ทรงมีพระบัญชาให้กองกรมหลวงเทพ
บริรักษ์กองทัพเมืองเวียงจันทน์ พร้อมด้วยกองทัพเมืองล้านนา ยกขึ้นไปตีเมืองเชียงแสนในปี พ.ศ.๒๓๔๓
ขณะนั้นเมืองเชียงแสนถูกพม่ายึดไว้ เมื่อยึดเมืองเชียงแสนได้และไล่ตีทัพพม่าแตกแล้วกองทัพจากกรุงเทพฯ
ก็ได้รื้อกำแพงเผาบ้านเมืองแล้วกวาดต้อนครัวชาวเมืองราว 23,000 คนเศษอพยพมาทางทิศใต้ แบ่งครัวออก
เป็น 5 ส่วน ส่วนหนึ่งให้อยู่เชียงใหม่ ส่วนหนึ่งให้อยู่ลำปาง ส่วนหนึ่งให้อยู่น่าน ส่วนหนึ่งให้อยู่เวียงจันทน์
ส่วนสุดท้ายพาลงมากรุงเทพฯ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้ าจุฬาโลกโปรดให้ไป ตั้งบ้านเรือนอยู่ที่สระบุรี
บ้าง ราชบุรีบ้าง ส่วนที่มาตั้งถิ่นฐานที่เมืองราชบุรีจะตั้งบ้านเรือนบริเวณริมฝั่งขวาของแม่น้ำแม่กลองห่างจาก
เมืองราชบุรีปัจจุบันไปทางทิศตะวันออกประมาณ 2 กิโลเมตร เรียกว่าบ้านไร่นทีต่อมามีการขยายครัวเรือน
ออกไปจากที่เดิมอีกหลายพื้นที่ อาทิ ตำบลคูบัว ตำบลดอนตะโกตำบลอ่างทอง ตำบลเจดีย์หัก ตำบลดอนแร่
ตำบลห้วยไผ่ ตำบลหินกอง เป็นต้น ในเขตอำเภอเมืองราชบุรี

ประวัติความเป็นมาของศูนย์หัตถกรรมทอผ้า

เริ่มสร้างศูนย์หัตถกรรมทอผ้าเมื่อปี พ.ศ. 2536 แล้วเสร็จเมือปีพ.ศ.2538 โดยงบประมาณโครงการ
สร้างสรรค์เมืองราชบุรีโดยมี ม.ร.ว.กำลูนเทพ เทวกุล ผู้ว่าราชการจังหวัดราชบุรีและทางวัดนาหนองได้ให้
พื้นที่ในบริเวณวัดสร้างอาคารศูนย์หัตถกรรมพื้นบ้านขึ้นชาวบ้านตำบลดอนแร่ส่วนใหญ่มีอาชีพทำนา หลัง
จากเสร็จสิ้นฤดูทำนา แล้วทำให้เกิดการว่างงาน จึงมีอาชีพเสริม คือ “การทอผ้า” ดังนั้นจึงตั้งกลุ่มขึ้นมาชื่อ
“กลุ่มหัตถกรรมทอผ้าพื้นเมือง” ตำบลดอนแร่ วัดนาหนอง ต่อมาในปี พ.ศ.2546ได้รับสนับสนุนงบ
ประมาณจากสำนักงานสหกรณ์จังหวัดราชบุรีกรมส่งเสริมสหกรณ์ ได้ตั้งกลุ่มชื่อว่า “กลุ่มหัตถกรรมพื้น
บ้านราชบุรีบ้านนาหนอง” สังกัดสหกรณ์การเกษตร เมืองราชบุรีจำกัด

ชุมชนบ้านนาหนอง 4

โครงสร้างชุมชนบ้านนาหนอง

นายกองค์การบริหารส่วนตำบลดอนแร่

รองนายกอบต. เลขานุการนายกอบต. รองนายกอบต.

โครงสร้างส่วนราชการ
ปลัดอบต.

สำนักปลัด กองคลัง กองช่าง

แผนที่ชุมชน 5

โรงเรียนวัดนาหนอง(วิธานราษฎร์อนุกูล) ต๋าหลาดไท-ยวน
วัดนาหนอง
วัดนาหนองศูนย์หัตถกรรมทอผ้าพื้นบ้านราชบุรี


กลุ่มหัตกรรมพื้นบ้านราชบุรี วัดนาหนอง

ชุมชนบ้านนาหนอง 6

ปฏิทินชุมชน กุมภาพันธ์

มกราคม ตักบัตรข้าวต้มมัด
ในวันมาฆะบูชา
ทำบุญขึ้นปี ใหม่
ชุมชน

มีนาคม เมษายน
-
ประเพณีสงกรานต์

ชุมชนบ้านนาหนอง 7

ปฏิทินชุมชน
พฤษภาคม

พิธีแรกนาขวัญ มิถุนายน

กรกฎาคม ทำบุญวันวิสาขบูชา

ทำบุญวัน สิงหาคม
อาสาฬหบูชา
ทำนา
กันยายน
- ตุลาคม
-
พฤศจิกายน
ธันวาคม
ทอดกฐินชุมชน
เกี่ยวข้าว

ต้นทุนชุมชน 8

ต้นทุนทางมนุษย์
ชาวบ้านชาวไทย-ยวนที่มีความรู้ทาง
ด้านการทอผ้าตีนจกลวดลายต่างๆ

ต้นทุนทางสังคม
ผู้คนในชุมชนอาศัยอยู่บ้านใกล้เรือนเคียง
มีความสัมพันธ์ อันดี และช่วยเหลือเกื้อกูลกัน

ต้นทุนทางภูมิปัญญาและวัฒนธรรม
วัฒนธรรมของชาวไทย-ยวน ที่สะท้อนออก
มาผ่านลวดลายของผ้าตีนจก

ต้นทุนทางการเงิน
การให้การสนับสนุนเงินทุนจากทาง
องค์การบริหารส่วนจังหวัด

SWOT 9

สภาพแวดล้อมภายใน สภาพแวดล้อมภายนอก

STRENGTHS จุดแข็ง OPPOTUNITY โอกาส

คนในชุมที่มีความเชี่ยวชาญใน การสนับสนุนจากทางสำนักงาน
การทอผ้าตีนจก สหกรณ์ จังหวัดให้จัดตั้งเป็นศูนย์
ลายผ้าตีนจกมีความงดงามที่เกิด ทอผ้า
จากความประณีตในการทอ Digital Marketing ช่วยเพิ่ม
มีตลาดใกล้ชุมชนที่เป็ นสถานที่ โอกาสประชาสัมพันธ์ของ
ท่องเที่ยว ทำให้คนมาท่องเที่ยวมี ผลิตภัณฑ์
โอกาสได้เห็นและซื้อผลิตภัณฑ์

WEAKNESS จุดอ่อน TREATS อุปสรรค

บรรจุภัณฑืไม่ค่อยแข็งแรง ผลิตภัณฑ์ มีภาพลักษณะที่เก่าแก่
เป็นถุงกระดาษอ่อน ขาดง่าย ทำให้ไม่เป็ นที่นิยมในวัยทำงานสัก
มีช่องทางการขายแค่หน้าร้าน เท่าไหร่
มีการแปรรูปเป็ นผ้าซิ่นเท่านั้น คนในชุมชนที่ทอผ้าต่ีนจกส่วนมาก
ไม่ได้แปรรูปเป็ นผลิตภัณฑ์ อื่น เป็นผู้สูงอายุ ไม่มีความรู้ในการ
โปรโมทสินค้า ทำบรรจุภัณฑ์ และ
เพิ่มช่องทางการขายออนไลน์

ประวัติผ้าตีนจก 10

การทอผ้าจกเป็นการทอและทำให้เกิดลวดลายผ้าไปพร้อมๆ กัน การจกคือ
การทอลวดลายบนผืนผ้าด้วยวิธีการเพิ่มด้ายเส้นพุ่งพิเศษเข้าไปเป็นช่วงๆ ไม่
ติดต่อกันตลอดหน้ากว้างของผ้า การจกจะใช้ไม้หรือขนเม่นหรือนิ้วมือยกขึ้นจก
(ควัก)เส้นด้ายสีสันต่างๆ ขึ้นมาบนเส้นยืนให้เกิดลวดลายตามที่ต้องการ

การทอผ้าจกในประเทศไทย
ในประเทศไทยมีการทอผ้าจกในภาคเหนือและภาคกลางรูปแบบ ลวดลาย

สีสัน ของผ้าจก จะ แตกต่างกันไป ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับท้องถิ่นหรือเอกลักษณ์ของ
แต่ละเผ่าพันธุ์ที่สืบเชื้อสายมาจากบรรพบุรุษผ้าจกของไทย หากแบ่งตามชน
เผ่า จะพบว่ามีการทอผ้าจกตามชนเผ่าใหญ่ๆ ดังนี้

1) ผ้าจกไท-ยวน
2) ผ้าจกไท-พวน (ลาวพวน)
3) ผ้าจกไท-ลื้อ
4) ผ้าจกลาวครั่ง

ผ้าจกตระกูลดอนแร่ ชาวไทยยวน จังหวัดราชบุรี

เป็นผ้าจกที่มีลายที่มีเอกลักษณ์เป็นของตัวเอง เช่น ลายกาบ ลายกาบดอก
แก้ว และลายนกคู่กินน้ำฮ่วมเต้า พบมาในชุมชนไท-ยวน ตำบลดอนแร่ ตำบล
ห้วยไผ่ ตำบลหนองปลาหมอและตำบลรางบัว โดยลักษณะของการจก จะ
ประกอบด้วยหลากหลายของลวดลาย และจะมีการจกลายแน่นเต็มผืนผ้า มีการ
เว้ยพื้นต่ำไว้น้อย ทำให้ลดความเด่นชัดของลายหลักลงไป โดยจะคงสีสันของ
เส้นใยเป็นสีแดงเป็นหลัก จะไม่นิยมใช้เส้นใยหลายสี และตีนจกจะมีความ
กว้างประมาณ 14-15 นิ้ว

การทอผ้าตีนจก 11

ๅ. คัดเลือกปุยฝ้าย ผึ่งให้แห้งสนิท แล้วหีบแยก
เมล็ดกับปุยฝ้าย

2. ยิงฝ้าย คือ ทำฝ้ายให้พองตัวโดยใช้อุปกรณ์
คือ กงฝ้าย ลักษณะคล้ายคันธนู

3. ล้อมฝ้าย โดยใช้ไม้กลมๆ คล้ายตะเกียบ ม้วน
ฝ้ ายเป็ นม้วนกลมๆ

4. เข็นฝ้าย ต้องใช้ความชำนาญในการส่งด้ายเข้า
หมุนเพื่อเส้นด้ายจะได้สม่ำเสมอ ไม่เป็นปุ่ ม จน
กระทั่งได้ด้ายเป็ นกลุ่มหลอดด้าย

5. เปียฝ้าย นำด้ายมาทำเป็นไจ หรือเป็นเข็ด อุปกรณ์ ที่ทำ
ด้ายเป็นไจ เรียกเปียเมื่อเพียงพอแก่ความต้องการแล้ว
เรียก เข็ดหนึ่ง นำมาย้อมสี แล้วต้มในน้ำข้าวผึ่ง แดดให้
แห้งนำมาทอโดยใช้เครื่องทอ เรียกว่า หูก

6. การทอจะมีด้ายแนวยืนกับแนวขวาง แนวยืน ด้ายที่เป็น
แนวยืน นำมาใส่ใน กวัก หรือ กวักฝ้าย แล้ว คัน คือนำด้าย
มาเรียงยืนตามความกว้างยาวที่ต้องการ ต่อด้ายเครือหูก
ให้ติดกับด้ายฟืมซึ่งมีลักษณะเป็นฟันซี่ๆ คล้ายหวี สำหรับ
สอดด้ายและไหม ใช้กระทบด้ายและไหมประสานกัน เรียก
ว่า สืบหูก จากนั้นนำไปเข้า กี่ หรือเครื่องสำหรับทอ พร้อม
ที่จะทอ แนวขวาง นำด้ายมาพันไม้ก้อหลอดหรือกรอหลอด
เรียกว่า กรอหลอดด้าย อุปกรณ์ กรอ ก็คือ หลา นำไปใส่ใน
กระสวยพุ่งขวางไป - มาตามฟืม

LOGO 12

ลายกาบดอกแก้ว

สีน้ำตาล

ให้ความรู้สึกถึงความพิถีพิถัน มั่นคง
อบอุ่น ปรองดอง


FONT
Kalam

บรรจุภัณฑ์ 13

1

2
3

วัตถุประสงค์และ 14
เป้ าหมายทางธุรกิจ

วัตถุประสงค์

ทำให้คนรู้จักแบรนด์มากขึ้น
สร้างอาชีพและรายได้ให้ชาวบ้านในชุมชน
เพิ่มฐานลูกค้าวัยทำงาน

เป้ าหมาย

เพิ่มยอดขายให้มากขึ้น
จำหน่าย และส่งถึงมือลูกค้าทั่ว
ประเทศไทย

Business Model Canvas15

Costomer Segment Customer Relationship
กลุ่มคนในท้องถิ่น ให้คำปรึกษาและแนะนำเรื่อง
กลุ่มคนที่นิยมใส่ผ้าตีนจก การตัดผ้ากับลูกค้า
กลุ่มนักท่องเที่ยวที่ซื้อเป็ นของฝาก ให้ส่วนลดสำหรับลูกค้าเก่าและ
ใหม่
Channels
หน้าร้านศูนย์หัตถกรรมทอผ้า Cost Structure
พื้นบ้าน/ต๋าหลาดไทย-ยวน ค่าเส้นด้าย
ช่องทางการขายออนไลน์ทั้ง ค่าแรงคนทอผ้า
Facebook/Instagram/Line ค่าเครื่องทอผ้า
official/Shopee/Lazada ค่าบรรจุภัณฑ์ ใส่ผ้า
ร้านของฝากในจังหวัดราชบุรี ค่าโฆษณาส่งเสริมการขาย
ค่าขนส่ง
Revenue Streams
รายได้จากการขายผลิตภัณฑ์
ให้กับลูกค้า
เงินสนับสนุนจากทางภาครัฐ

Business Model Canvas 16

Key Resources Value Propositions


ผ้าตีนจกที่ลวดลายสวยงาม
ภูมิปัญญาการทอผ้าตีนจก มีเอกลักษณ์ ของชาวไทย-ยวน
เงินทุน
ผู้ชำนาญในการทอผ้าตีนจก Key Partners
เครื่องทอผ้า


Key Activities องค์การบริหารส่วนจังหวัด

สำนักงานสหกรณ์ จังหวัด
โรงงานผลิตเส้นด้าย
ประชาสัมพันธ์ผลิตภัณฑ์ โรงงานบรรจุภัณฑ์
พัฒนาบรรจุภัณฑ์ ร้านขายของฝากของจังหวัด
พัฒนาสินค้าให้เข้าถึงกลุ่ม บริษัทขนส่ง
ลูกค้าวัยทำงานได้

แผนการตลาด 17



เป้ าหมายทางการตลาด

ระยะสั้น

ทำให้คนรับรู้และยอมรับผ้าตีนจก
ระยะยาว

ทำให้คนรู้จัก เพิ่มยอดขายผ้าตีนจกของหมู่บ้าน
นาหนองมากขึ้น และทำให้ผู้คนในชุมชนสามารถ
เลี้ยงชีพด้วยการทอผ้าตีนจกได้

SEGMENTATION 18

1. กลุ่มคนในท้องถิ่น
2. กลุ่มคนที่นิยมใส่ผ้าตีนจก
2. กลุ่มนักท่องเที่ยวที่ซื้อเป็นของฝาก

TARGETING

กลุ่มเป้ าหมายหลัก
กลุ่มเป้ าหมายรอง

กลุ่มคนในท้องถิ่น กลุ่มคนที่นิยมใส่ผ้าตีนจก

POSITIONING

คุณภาพ




TEEN JOK FABRIC

EVERY TIME YOU WEAR, EVERY TIME YOU CONFIDENT.

ราคา

แผนการตลาด 4P 19




PRODUCT PRICE

ผ้าตีนจกที่ทอด้วยความ ราคาขึ้นอยู่กับลาย
ประณีต ลวดลายเป็น ของผ้าตีนจกที่มีความ
ยากง่ายในการทอ
เอกลักษณ์ งดงาม แตกต่างกัน
เริ่มต้นผืนละ 500 -
พัฒนาให้ทันสมัยขึ้น 25,000 บาท
เพื่อเพิ่มกลุ่มลูกค้าวัย
ทำงาน

PLACE PROMOTION

หน้าร้านศูนย์หัตถกรรมทอผ้า ลูกค้าที่ซื้อสินค้าแล้ว
พื้นบ้าน/ต๋าหลาดไทย-ยวน โพสต์ โปรโมทและ
ช่องทางการขายออนไลน์ทั้ง รีวิวสินค้าในช่องทาง
Facebook/ Instagram/Line Social รับส่วนลด
official/Shopee/Lazada ทันที 100 บาท
ร้านของฝากในจังหวัดราชบุรี
1ส0่ว0นลบดาท

VDO ส่งเสริมการขาย 20



https://youtu.be/R9xorEz5ltQ

บรรณานุกรม 21

ศูนย์หัตถกรรมทอผ้าพื้นบ้านราชบุรีวัดนาหนอง จ.ราชบุรี. (2556).
สืบค้นจาก https://ratchaburi.prd.go.th/th/content/
category /detail/id/373/iid/4309

ประวัติวัดนาหนอง วัดนาหนอง ตั้งอยู่เลขที่ ๓๘. (2558). สืบค้นจาก
https://www.m-culture.go.th/ratchaburi/ewt_dl_link.php?
nid=628

ระบบสารสนเทศศูนย์อนุรักษ์ผ้าไหม. (2560). สืบค้นจาก
https://qsds.go.th/silkcotton/k_29.php

TEEN JOK FABRIC

EVERY TIME YOU WEAR, EVERY TIME YOU CONFIDENT.