รายวิชาสงั คมศกึ ษา
รหสั วิชา ส๑๕๑๐๑ ชั้นประถมศึกษาปที ่ี ๕
เร่อื ง มรรยาทชาวพทุ ธ : การกราบ
ครผู ู้สอน ครูนจรักษ์ สุขเจริญ
ครสู กณุ า นกเทยี น
มรรยาทชาวพุทธ : การกราบ
จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้
๑. อธบิ ายขัน้ ตอนการปฏิบัตใิ นการกราบระดบั ต่าง ๆ ได้
๒. สามารถปฏบิ ัตติ ามข้ันตอนการกราบได้ถูกต้องและ
เหมาะสม
๓. เห็นความสาคญั ของการปฏบิ ัตติ ามมรรยาทชาวพุทธ
ในเร่ืองการกราบอยา่ งถกู ตอ้ ง
มรรยาทชาวพทุ ธ
มรรยาทชาวพุทธ หมายถงึ มรรยาทท่ีควร
ปฏิบตั ิของชาวพทุ ธเพอ่ื แสดงถึงความเปน็
ระเบยี บเรียบรอ้ ย เชน่ การแสดงความเคารพ
ดว้ ยการไหว้ การกราบ เม่อื พบบุคคลอันเป็นท่ี
เคารพและมีอายุมากกวา่
คาถามชวนคิด
นกั เรียนทราบหรือไม่วา่
การกราบ มีรูปแบบใดบ้าง
คาตอบ
กราบพระรตั นตรัย
กราบผใู้ หญ่ และกราบศพ
กราบพระรัตนตรยั มรรยาทชาวพุทธ
กราบผู้ใหญ่ การกราบ
การกราบศพ
ครูใหน้ กั เรียนร่วมกันสาธิต
การกราบพระรัตนตรัย
การกราบพระรัตนตรยั เปน็ การกราบแบบ
เบญจางคประดษิ ฐ์ คอื การกราบโดยให้อวยั วะท้งั
๕ ส่วน ไดแ้ ก่ เข่าทง้ั สอง มอื และข้อศอกทัง้ สอง
และหนา้ ผากสมั ผัสพืน้ โดยเปน็ การกราบ ๓ ครั้ง
ผ้ชู ายน่งั ทา่ เทพบตุ ร ผ้หู ญิงน่งั ทา่ เทพธดิ า
จงั หวะท่ี ๑ อัญชลี
คือ การยกมือประนมระหวา่ ง
อกปลายน้วิ ชดิ กนั
แขนท้งั สองขา้ งแนบกับลาตัว
https://www.m-culture.go.th/nonthaburi/ewt_news.php?nid=680&filename=index
จังหวะท่ี ๒ วนั ทา
คือ ยกมอื ไหวโ้ ดยให้
ปลายนวิ้ หวั แม่มือจรดอยู่
ระหวา่ งควิ้ ปลายนว้ิ ชี้
แนบส่วนของหนา้ ผาก
พรอ้ มกับก้มศีรษะพองาม
จังหวะที่ ๓ อภวิ าท
คือ ทอดมือทงั้ สองขา้ งลง
พรอ้ ม ๆ กนั ให้มือและแขนทั้ง
สองข้างราบกับพ้ืน
โดยผู้ชายให้ขอ้ ศอกทัง้ สองขา้ งลงต่อ
จากเขา่ ราบไปกบั พน้ื ผู้หญิงใหข้ ้อศอกทง้ั สอง
ขา้ งคร่อมเขา่ เล็กนอ้ ยราบไปกบั พ้นื โดยกราบ
สามคร้งั แบบแบมือ
ครใู ห้นกั เรียนรว่ มกันสาธิต
การกราบผ้ใู หญ่
ผ้หู ญิงและผ้ชู ายน่งั พับเพยี บ
เก็บฝา่ เท้า ประนมมือ
ระหวา่ งอก
ทอดมอื ทัง้ สองข้าง
ลงพร้อมกัน
ใหแ้ ขนทั้งสองคร่อมเขา่
เพียงเขา่ เดยี ว คอ้ มตัวลง
นว้ิ หวั แม่มือ จรดปลายจมูก
นิ้วชี้ จรดระหวา่ งควิ้
ใหห้ น้าผากแตะสว่ นบนของ
มือท่ปี ระนม
กราบเพียงหนึ่งครงั้
ไมแ่ บมอื
http://99homedesign.com/portfolio/
ครใู หน้ ักเรียนร่วมกันสาธติ
การกราบศพ
การกราบศพ เป็นมรรยาทของชาวพทุ ธท่ีสาคญั ใน
การแสดงความเคารพและขอขมาหรือขออโหสิกรรม
ต่อผเู้ สยี ชีวติ
การกราบศพทกุ คร้งั จะต้องกราบพระพทุ ธรูปที่
โต๊ะหม่บู ูชากอ่ น แลว้ จงึ ไปกราบศพ
การกราบศพพระ
ให้จุดธปู ๓ ดอก
ปกั ที่กระถางธปู หนา้ ศพ
และกราบแบบเบญจางคประดษิ ฐ์
ผ้ชู ายน่งั ทา่ เทพบตุ ร ผ้หู ญิงน่งั ทา่ เทพธดิ า
จังหวะที่ ๑ อญั ชลี
คือ การยกมอื ประนม
ระหวา่ งอกปลายนิว้ ชิดกัน
แขนทง้ั สองข้างแนบกบั ลาตวั
จังหวะท่ี ๒ วนั ทา
คือ ยกมอื ไหวโ้ ดยให้
ปลายนวิ้ หวั แม่มือจรดอยู่
ระหวา่ งควิ้ ปลายนว้ิ ชี้
แนบส่วนของหนา้ ผาก
พรอ้ มกับก้มศีรษะพองาม
จังหวะท่ี ๓ อภิวาท
คอื ทอดมอื ทัง้ สองข้างลง
พรอ้ ม ๆ กนั ใหม้ อื และ
แขนทั้งสองขา้ งราบกับพน้ื
https://www.m-culture.go.th/nonthaburi/ewt_news.php?nid=680&filename=index
การกราบศพบคุ คล
ใหจ้ ดุ ธปู ๑ ดอก
ปักที่กระถางธปู หน้าศพ
การกราบศพบคุ คล
การกราบจะเร่ิมจาก
การนงั่ พับเพียบ เกบ็ ฝ่าเท้า
ประนมมอื ระหวา่ งอก
จากนนั้ ยกมอื ประนม
ก้มศีรษะลงเล็กน้อย
ปลายนิว้ ชจ้ี รดระหว่างคิ้ว
แล้วทอดปลายมอื ลง
ใหศ้ อกทั้งสองครอ่ มเขา่ ข้างหน่งึ
ไมต่ อ้ งแบมอื ก้มศีรษะลง
โดยกราบเพยี ง ๑ คร้ัง
คาถามชวนคิด
เมื่อนกั เรยี นไดร้ ่วมกันสาธติ
การกราบแล้ว เป็นอยา่ งไรบา้ ง
คาตอบ
ไดเ้ รยี นรแู้ ละฝึกการกราบ
ในระดบั ตา่ ง ๆ ไดอ้ ย่างถูกตอ้ ง
คาชแ้ี จง : ครใู หน้ กั เรยี นทาใบงานที่ ๑๔
เรื่อง มรรยาทชาวพุทธ : การกราบ
คาชี้แจง
คาชแี้ จงกจิ กรรมนกั เรียน คาชีแ้ จงครปู ลายทาง
ใหน้ ักเรียนทาใบงานท่ี ๑๔ ๑. ครูใหน้ ักเรียนทาใบงานที่ ๑๔
เรื่อง มรรยาทชาวพทุ ธ : เรอ่ื ง มรรยาทชาวพทุ ธ : การกราบ
การกราบ ๒. ครูเดนิ ดแู ละให้ความช่วยเหลือตาม
ความเหมาะสม
ใบงานท่ี ๑๔
ใบงานท่ี ๑๔
๑. การกราบพระรตั นตรัย แบบเบญจางคประดิษฐ์
จงั หวะท่ี ๑ ……………………………………………………………………………………..
คือ……………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………..………
จังหวะท่ี ๒ ……………………………………………………………………………………..
คือ……………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
จังหวะท่ี ๓ ……………………………………………………………………………………..
คือ……………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
๒. การกราบผู้ใหญ่
มวี ธิ กี ารปฏิบัตอิ ย่างไร………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………….