มกษ.เล่ม 2 การผลิตยางก้อนถ้วย

มาตรฐานสนิ คา้ เกษตร

การปฏิบตั ิทางการเกษตรทีดีสําหรบั ยางพารา

เล่ม : การผลิตนาํ ยางกอ้ นถว้ ย
(มกษ. - )

ศูนยว์ จิ ัยยางหนองคาย สถาบนั วจิ ัยยาง
การยางแห่งประเทศไทย กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

download

หน้า ๒ ๒๗ สงิ หาคม ๒๕๖๓
เล่ม ๑๓๗ ตอนพิเศษ ๑๙๗ ง ราชกิจจานุเบกษา

ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

เรอ่ื ง กาหนดมาตรฐานสนิ ค้าเกษตร :
การปฏิบตั ทิ างการเกษตรทดี่ ีสาหรับยางพารา เลม่ ๒ : การผลติ ยางกอ้ นถว้ ย

ตามพระราชบญั ญัตมิ าตรฐานสนิ คา้ เกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑

ด้วยคณะกรรมการมาตรฐานสินค้าเกษตร เห็นสมควรกาหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร
เร่ือง การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสาหรับยางพารา เล่ม ๒ : การผลิตยางก้อนถ้วย เป็นมาตรฐานทั่วไป
ตามพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑ เพ่ือส่งเสริมสินค้าเกษตรให้ได้คุณภาพ
มาตรฐาน และปลอดภยั

อาศัยอานาจตามความในมาตรา ๕ มาตรา ๑๕ และมาตรา ๑๖ แห่งพระราชบัญญัติ
มาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. ๒๕๕๑ ประกอบมตคิ ณะกรรมการมาตรฐานสินคา้ เกษตร ในการประชุม
ครั้งที่ 1/2563 เม่ือวันที่ ๒๒ เมษายน ๒๕๖๓ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
จึงออกประกาศกาหนดมาตรฐานสินค้าเกษตร : การปฏิบัติทางการเกษตรทีด่ ีสาหรับยางพารา เล่ม ๒ :
การผลิตยางก้อนถ้วย มาตรฐานเลขที่ มกษ. 5910-2563 ไว้เป็นมาตรฐานท่ัวไป ดังมีรายละเอียด

แนบท้ายประกาศนี้
ทัง้ นี้ ใหใ้ ชบ้ งั คบั ต้ังแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานเุ บกษาเป็นต้นไป

ประกาศ ณ วนั ที่ 4 มถิ นุ ายน พ.ศ. ๒๕๖3
ประภตั ร โพธสธุ น

รฐั มนตรีช่วยวา่ การกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ปฏบิ ตั ริ าชการแทน
รัฐมนตรีวา่ การกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

มกษ. 5910-2563

มาตรฐานสินคา้ เกษตร

การปฏิบตั ิทางการเกษตรทีด่ ีสาหรบั ยางพารา
เล่ม 2: การผลิตยางกอ้ นถว้ ย

1. ขอบข่าย

มาตรฐานสนิ ค้าเกษตรน้ี ครอบคลุมข้อกาหนดการปฏบิ ัติทางการเกษตรท่ดี ีสาหรับยางพาราเพ่ือผลิต
ยางก้อนถ้วย ต้ังแต่การจัดการในแปลงปลูกจนถึงการจัดการหลังการเกบ็ เก่ียว รวมถึงการรวบรวม
ผลิตผลและการขนส่งเพ่ือจาหน่าย เพ่ือให้ได้ยางก้อนถ้วยท่ีมีคุณภาพเหมาะสาหรับเป็ นวัตถุดิบ
ในการแปรรูปเป็ นยางดิบชนิดต่างๆ โดยคานึงถึงความคุ้มค่า ความย่ังยืน ส่ิงแวดล้อม สุขภาพและ
ความปลอดภัยของผู้ปฏบิ ัติงาน

2. นิยาม

ความหมายของคาท่ใี ช้ในมาตรฐานสนิ ค้าเกษตรน้ี ให้เป็นไปตาม มกษ 9508-2562 และดังต่อไปน้ี
2.1 ยางก้อนถ้วย (cup coagulum หรือ cup lump) หมายถึง น้ายางสดท่ีจับตัวในถ้วยรองรับน้ายาง โดยใช้

กรดในการจับตัว เช่น กรดฟอร์มกิ มีรูปทรงเหมือนถ้วยรองรับนา้ ยาง
2.2 เซร่ัม (serum) หมายถึง ของเหลวใสท่กี ระจายตวั รวมกบั นา้ ยาง

3. ขอ้ กาหนด

3.1 พ้ นื ทีป่ ลูก
หลกั การ
เลือกพ้ืนท่ปี ลูกให้เหมาะและมกี ารจัดการท่ถี ูกต้อง เพ่ือให้ผลผลิตสงู มคี วามคุ้มค่าและย่งั ยืน

3.1.1 พ้ืนท่ีท่ีใช้ในการปลูกยางพาราต้องเป็ นไปตามข้อกาหนดของกฎหมายท่ีเก่ียวข้อง โดยมีหลักฐาน
แสดงสทิ ธใิ นการใช้ท่ดี ิน

3.1.2 พ้ืนท่ปี ลูกควรเป็นท่รี าบ หากมคี วามลาดชันเกนิ 15°ให้ทาเป็นข้นั บันได
3.1.3 สภาพดินควรเป็นดนิ ร่วน หรือดนิ ร่วนเหนียวปนทราย หรือดนิ ร่วนปนทราย
3.1.4 ดนิ ควรมีค่า pH 4.5 ถึง pH 5.5
3.1.5 ความลึกของหน้าดนิ ควรมรี ะดับไม่น้อยกว่า 1 m

มกษ. 5910-2563 2

3.2 วตั ถุอนั ตรายทางการเกษตร

หลกั การ

หากใช้วัตถุอันตรายทางการเกษตร ต้องมีวิธีการใช้ท่ีถูกต้องเพ่ือให้ ม่ันใจว่า ไม่กระทบต่อสุขภาพ
และความปลอดภยั ของผู้ปฏบิ ัตงิ าน รวมถึงส่งิ แวดล้อม

3.2.1 ให้ใช้วัตถุอันตรายทางการเกษตรตามคาแนะนาของกรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
หรือตามคาแนะนาในฉลากท่ขี ้นึ ทะเบียนกบั กรมวิชาการเกษตร

3.2.2 ผู้ปฏิบัติงาน และ/หรือผู้ควบคุม ต้องมีความรู้ในการใช้วัตถุอันตรายทางการเกษตรท่ีถูกต้อง
เหมาะกบั วัชพืชและศัตรูพืช ความรู้เก่ยี วกับการป้ องกันตนเองจากการใช้วัตถุอนั ตรายทางการเกษตร
และความรู้เก่ยี วกบั การป้ องกนั การปนเป้ื อนส่ผู ลิตผลและส่งิ แวดล้อม

3.3 ปัจจยั การผลติ

หลกั การ

การเลือกใช้ปัจจัยการผลิตท่ีถูกต้องจะช่วยเพ่ิมประสิทธิภาพการผลิต ครอบคลุมการเลือกพันธุ์ยาง
ท่เี หมาะสมกับพ้ืนท่จี ะให้ผลผลิตท่คี ุ้มค่า มีความต้านทานต่อสภาวะแวดล้อมและศัตรูพืช การเลือกใช้ป๋ ุย
ท่ไี ด้มาตรฐาน และจัดเตรียมอุปกรณ์การผลิตท่เี หมาะกบั การปฏบิ ัตงิ านและเกบ็ เก่ยี ว

3.3.1 ให้ใช้ต้นพันธุ์ตามคาแนะนาของหน่วยราชการ และมหี ลักฐานแสดงแหล่งท่มี า

3.3.2 ให้ใช้ป๋ ุยท่ขี ้นึ ทะเบียนกบั กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
3.3.3 เลือกใช้มีดกรีดยางให้เหมาะสมกบั ความหนาของเปลือกต้นยางพารา

- ต้นยางพาราเปิ ดกรีดใหม่ควรใช้มีดคลองเลก็
- ต้นยางพาราท่มี ีอายุมากควรใช้มีดคลองใหญ่
3.3.4 อุปกรณ์สาหรับรองรับและรวบรวมน้ายางต้องเหมาะกับการปฏิบัติงานและไม่ชารุด อุปกรณ์ดังกล่าว
ได้แก่ รางรองรับนา้ ยาง ถ้วยรับนา้ ยาง ลวดรัดต้นยาง ท่กี วาดนา้ ยาง ตะแกรงกรองนา้ ยาง และภาชนะบรรจุ

3.4 การจดั การก่อนการเก็บเกีย่ ว
หลกั การ
มีแผนการปลูกท่ีเอ้ือต่อการบริหารจัดการ การรักษาความอุดมสมบูรณ์ของดิน และลดความเสียหาย
จากการเข้าทาลายของศัตรูพืชท่ีอาจส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโตของต้นยางพารา โดยคานึงถึง
ส่งิ แวดล้อม และการผลิตท่คี ุ้มค่าและย่ังยืน

3.4.1 จัดทารหัสแปลงปลูก และข้อมูลประจาแปลงปลูก โดยระบุช่ือเจ้าของพ้ืนท่ีปลูก สถานท่ีติดต่อ
ช่ือผู้ดูแลแปลง (ถ้ามี) ท่ตี ้ังแปลงปลูก แผนผังแปลงปลูก พันธุท์ ่ปี ลูก ปี ท่ปี ลูก และปี ท่เี ปิ ดกรีด

3.4.2 มีแผนการจัดการในแปลงปลูก ได้แก่ ปี ท่ปี ลูก ฤดูการปลูก ระยะปลูก การทาข้นั บันได (กรณพี ้ืนท่ลี าดชนั )
การใส่ป๋ ุย การกาจัดวัชพืช การป้ องกนั กาจัดศัตรูพืช แผนการเกบ็ เก่ยี ว และปี ท่เี ปิ ดกรีด รวมท้งั การจัดการ
ตามแผนท่กี าหนดไว้

3 มกษ. 5910-2563

3.4.3 อนุรักษ์ดนิ ได้แก่ การปลูกพืชคลุมดิน ปลูกพืชแซมยาง ใส่อินทรียวัตถุ ไม่ไถพรวนในแปลงยางพารา
ท่มี อี ายุ 4 ปี ข้นึ ไป

3.4.4 บารุงดนิ ได้แก่ ใส่ป๋ ุยตามค่าวิเคราะห์ดนิ หรือใช้สูตรป๋ ุยตามคาแนะนาของหน่วยราชการท่เี ก่ยี วข้อง
3.4.5 มมี าตรการควบคุมและกาจัดวัชพืช ให้อยู่ในระดับท่ไี ม่เสยี หายต่อการเจริญเตบิ โตของต้นยางพารา
3.4.6 สารวจการเข้าทาลายของศัตรูพืชในแปลงปลูกอย่างสม่าเสมอ หากพบในปริมาณท่เี กิดความเสียหาย

ในระดบั เศรษฐกจิ ให้ใช้วิธที ่เี หมาะแก่การป้ องกนั กาจัด
3.4.7 ใช้ระบบการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสานท่เี หมาะสม เพ่ือลดการใช้วัตถุอนั ตรายทางการเกษตร

3.5 การเกบ็ เกีย่ วและการปฏิบตั ิหลงั การเก็บ
หลกั การ
มีระบบและวิธีการกรีดยางท่ีเหมาะสม รวมท้ังใช้สารเคมีช่วยให้น้ายางจับตัวเป็ นก้อนอย่างถูกวิธี
และมีวิธปี ้ องกนั ส่งิ แปลกปลอม เพ่ือให้ได้ยางก้อนถ้วยท่สี ะอาด

3.5.1 สารวจจานวนต้นยางพาราท่จี ะเร่ิมกรีดยางได้ เพ่ือใช้วางแผนการกรีดยาง
3.5.2 ต้นยางพาราท่ีจะเปิ ดกรีดได้ ต้องมีขนาดของเส้นรอบวงไม่ต่ากว่า 50 cm โดยวัดท่ีความสูง 150 cm

จากระดบั พ้ืนดิน และมีต้นยางมีขนาดสม่าเสมอไม่น้อยกว่าร้อยละ 70 ของจานวนต้นท้งั หมดในแปลงปลูก
3.5.3 วิธกี รีดยางท่เี หมาะสมให้เป็นไปตามภาคผนวก ก
3.5.4 ใช้กรดฟอร์มิก (formic acid) เข้มข้น 94% ท่ีมีคุณภาพตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม

ทาให้เจือจาง 3% ถงึ 5% โดยปริมาตร ตามข้อ ข.1 ในภาคผนวก ข เพ่ือทาให้นา้ ยางจับตวั เป็นก้อน
3.5.5 มีมาตรการป้ องกนั ไม่ให้ยางก้อนถ้วยปนเป้ื อนส่งิ แปลกปลอม เช่น เปลือกไม้ เศษยาง หิน ดิน ทราย

หรือวัสดุปลอมปนใดๆ โดยกาจัดออกก่อนเติมกรดฟอร์มิกเจือจาง และกาจัดส่ิงท่ีหลงเหลือ
ในถ้วยรองรับนา้ ยางออกหลังเกบ็ ยางก้อนถ้วยแล้ว
3.5.6 ควรเติมสารละลายกรด ตามข้อ ข.2 ในภาคผนวก ข หลังจากกรีดยางไปแล้วไม่น้อยกว่า 2 h
และคนให้เข้ากนั ปล่อยท้งิ ไว้นานประมาณ 45 min จนได้เซร่ัม แสดงว่ายางจับตวั สมบูรณ์
3.5.7 ยางก้อนถ้วยแต่ละก้อนท่ีผลิตต้องเกิดจากการกรีดไม่เกิน 6 มีดกรีด เพ่ือให้ได้เน้ือยางท่ีมีคุณภาพ
สม่าเสมอ
3.5.8 เกบ็ และบรรจุยางก้อนถ้วยในภาชนะหรือวัสดุรองรับท่สี ะอาด ป้ องกนั การปนเป้ื อนส่งิ แปลกปลอมได้
3.5.9 ดูแลรักษาอุปกรณ์และภาชนะบรรจุท่ใี ช้ในการเกบ็ เก่ยี วให้สะอาด เพ่ือป้ องกนั การปนเป้ื อนส่ผู ลผลิต
และตรวจสอบให้มีสภาพพร้อมใช้งาน
3.5.10 ต้องบันทกึ ข้อมูลปริมาณผลผลิตต่อรอบการจาหน่าย

มกษ. 5910-2563 4

3.6 การขนส่ง

หลกั การ

การขนส่งยางก้อนถ้วยท่ไี ม่มีการจัดการท่ดี ีอาจทาให้นา้ เซร่ัมไหลเป้ื อนพ้ืนถนน ซ่ึงจะเป็นอนั ตราย
ต่อผู้ใช้ถนนและมีผลเสยี ต่อสภาพแวดล้อม

3.6.1 สว่ นบรรทุกยางก้อนถ้วยของยานพาหนะ ต้องมวี ัสดุรองพ้ืนเพ่ือป้ องกนั ไม่ให้เซร่ัมไหลเป้ื อนในขณะขนสง่

3.7 บุคลากร

หลกั การ

ผู้ประกอบการ และ/หรือผู้ปฏบิ ัติงานต้องมีความรู้ความเข้าใจในการจัดการสวนยางท่ดี ี และมีอุปกรณ์
ป้ องกนั อนั ตรายจากการปฏบิ ัตงิ าน

3.7.1 ผู้ประกอบการ และ/หรือผู้ปฏบิ ัติงานต้องได้รับการอบรมท่เี ก่ียวข้องกบั การปฏบิ ัตทิ างการเกษตรท่ดี ี
สาหรับยางพาราเพ่ือผลิตนา้ ยางสด

3.7.2 ผู้ปฏบิ ัติงานต้องแต่งกายให้เหมาะกบั การปฏบิ ัตงิ านและมกี ารป้ องกนั อันตรายท่อี าจเกดิ ข้ึนจากการทางาน
เช่น สวมรองเท้าบูท๊ สวมเส้อื ผ้ามิดชิด มไี ฟส่องสว่าง

3.7.3 บุคลากรห้ามด่ืมสรุ าหรือของมึนเมาระหว่างการปฏบิ ัติงาน

3.8 การบนั ทึกขอ้ มูล

หลกั การ

การบันทึกข้อมูลสามารถช่วยส่งเสริมประสิทธิภาพของการวางแผนการผลิตและพัฒนาปรับปรุง
คุณภาพและผลผลิต รวมท้งั มีเอกสารหลักฐานท่ใี ช้ในการตามสอบได้

3.8.1 การบันทกึ ข้อมูล เพ่ือให้ตรวจประเมินและตามสอบสนิ ค้าในระดบั แปลงปลูกได้ ดังน้ี
- หากใช้วัตถุอนั ตรายทางการเกษตร ให้ระบุชนิด ปริมาณ และวันท่ใี ช้
- ต้นพันธุ์ (ระบุพันธุแ์ ละแหล่งท่มี า)
- ป๋ ุย (ระบุชนิด/สตู ร อตั ราการใช้ และวันท่ใี ช้)
- แผนการจัดการในแปลงปลูก และแผนการเกบ็ เก่ยี ว
- การอนุรักษ์ดิน
- การบารุงดนิ
- การควบคุมและกาจัดวัชพืช
- ผลการสารวจและวิธกี ารป้ องกนั กาจัดศัตรูพืชท่ใี ช้ รวมท้งั ประวัติการเกดิ โรคและศัตรูพืช
- จานวนต้นท่กี รีดยางได้
- ปริมาณผลผลิตต่อรอบการจาหน่าย
- การใช้สารจับตวั
- ภัยธรรมชาติท่อี าจเกดิ ข้ึน (ถ้าม)ี

3.8.2 เกบ็ รักษาบันทกึ ข้อมูลไม่น้อยกว่า 2 ปี

5 มกษ. 5910-2563

ภาคผนวก ก

ระบบและวิธีการกรีดยางที่เหมาะสม

(ข้อ 3.5.3)
ก.1 ระบบการกรีดยางทีเ่ หมาะสม
ต้นยางพาราท่ีจะเปิ ดกรีดได้ ต้องมีขนาดของเส้นรอบวงไม่ต่ากว่า 50 cm โดยวัดท่ีความสูง 150 cm
จากระดับพ้ืนดิน และต้องเลือกใช้ระบบการกรีดยางให้เหมาะสมกบั พันธยุ์ างท่ปี ลูก ซ่ึงมี 4 ระบบ ดังน้ี
ระบบท่ี 1 กรีดคร่ึงลาต้น กรีด 1 วัน หยุด 2 วัน (S/2 d3) เหมาะสมกับพันธุ์ยางท่ัวไป หรือพันธุ์ยางท่ีให้
ผลผลิตนา้ ยางสงู และพันธทุ์ ่อี ่อนแอต่ออาการเปลือกแห้ง
ระบบท่ี 2 กรีดคร่ึงลาต้น กรีด 1 วัน หยุด 1 วัน (S/2 d2) เหมาะสมกบั พันธุย์ างท่วั ไป
ระบบท่ี 3 กรีดคร่ึงลาต้น กรีดติดต่อกัน 2 วัน หยุด 1 วัน (S/2 d1 2d3) เหมาะสมกับต้นยางพาราท่ีมี
เปลือกงอกใหม่ ไม่ควรกรีดเกนิ 160 วันต่อปี และไม่ควรใช้กบั พันธุย์ างท่อี ่อนแอต่ออาการเปลือกแห้ง
ระบบท่ี 4 กรีดหน่ึงในสามของลาต้น กรีดติดต่อกัน 2 วัน หยุด 1 วัน (S/3 d1 2d3) เหมาะสมกับต้นยางพารา
ท่มี ีเปลือกงอกใหม่ ไม่ควรกรีดเกนิ 160 วันต่อปี และไม่ควรใช้กบั พันธุย์ างท่อี อ่ นแอต่ออาการเปลือกแห้ง
ก.2 วิธีการกรีดยาง
1) การเปิ ดกรีดยางคร้ังแรกให้กรีดท่ีระดับความสูง 100 cm ถึง 150 cm จากระดับพ้ืนดินในแนวระนาบ
และทามุมจากด้านซ้ายบนลงมาด้านขวาล่าง ความลาดชันของรอยกรีด ทามุม 30ºถึง 35ºกบั แนวระนาบ
2) ทารอยแบ่งเส้นหน้าและหลังในแนวด่ิงจากรอยกรีดให้ชัดเจนปี ละคร้ัง ให้มคี วามยาวไม่น้อยกว่า 30 cm
3) การกรีดยางต้องกรีดให้ใกล้เย่อื เจริญ แต่ต้องไม่ทาลายช้ันของเย่อื เจริญหรือเกดิ บาดแผล
4) เม่อื เปิ ดกรีดหน้าใหม่ให้กรีดท่รี ะดบั ความสงู 150 cm จากระดบั พ้ืนดินในแนวระนาบ

มกษ. 5910-2563 6

ภาคผนวก ข

การเตรียมและใชส้ ารละลายกรดฟอรม์ ิก

(ข้อ 3.5.4 และ ข้อ 3.5.6)

วิธีการผลิตยางกอ้ นถว้ ยทีม่ คี ุณภาพ มีจุดควบคุมสาคญั ทีต่ อ้ งพจิ ารณา ดงั น้ ี

ข.1 การเตรียมสารละลายกรดฟอร์มกิ เจือจาง 3% ถงึ 5% โดยปริมาตร

ใช้กรดฟอร์มิกความเข้มข้น 94% ตามสัดส่วนในตางรางท่ี ข.1 ผสมลงในนา้ สะอาดจนครบ 5 L ในภาชนะบรรจุ
ท่ีสะอาด และใช้แท่งคนท่ีสะอาดคนให้เข้ากัน โดยให้เทสารละลายกรดลงในน้า และไม่ควรเตรียมสารละลาย
กรดฟอร์มิกท้งิ ไว้ค้างคนื

ตารางท่ี ข.1 อตั ราสว่ นของกรดฟอร์มิกความเข้มข้น 94% และนา้

กรดฟอร์มกิ เจือจาง 3% กรดฟอร์มกิ ความเข้มข้น 94% (ml) นา้ (L)
กรดฟอร์มกิ เจือจาง 4% 160 5
กรดฟอร์มกิ เจือจาง 5% 213 5
266 5

ข.2 เติมกรดฟอร์มิกเจือจาง 3% ถึง 5% โดยปริมาตร จานวน 15 ml ถึง 20 ml ลงในนา้ ยางสดท่มี ีปริมาตร
200 ml ถงึ 300 ml ให้ใช้แทง่ คนท่สี ะอาดคนให้เข้ากนั และวางท้งิ ไว้ให้ยางจับตวั เป็นก้อน

ศูนยว์ จิ ัยยางหนองคาย สถาบนั วิจยั ยาง
การยางแห่งประเทศไทย กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
หมูท่ ี ตาํ บล พระบาทนาสงิ ห์ อําเภอรตั นวาปี จังหวดั หนองคาย รหสั ไปรษณยี ์
โทรศพั ท์ : 04 2490 924 โทรสาร 04 2490 92/5 Email: [email protected]

Face book: ศูนยว์ ิจัยยางหนองคาย