คำนำผู้เขียน หนังสืออิเล็กทรอนิกเล่มนี้ถูกจัดทำขึ้น เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของวิชาภาษาไทย โดยมี จุดประสงค์เพื่อนำความรู้เรื่อง กาพย์กลอน โวหารภาพพจน์และคุณค่าทางวรรณศิลป์ มาแต่งเรื่องหรือนิทานแนวจิตศึกษา เพื่อนำเสนอข้อคิด และความงดงามของภาษาไทย ผู้จัดทำคาดหวังเป็นอย่างยิ่งว่าการจัดทำหนังสืออิล็กทรอนิกส์เล่มนี้จะสร้างความ จรรโลงและความประทับใจให้แก่ผู้อ่านไม่มากก็น้อย คณะผู้จัดทำ คณะผู้จัดทำ
หากเชื่อมั่นในตัวไม่กลัวผิด แม้จะคิดย้ายคีรีก็สำเร็จ หากไม่เชื่อกลัวจะผิดคิดให้เคล็ด แม้จะเด็ดกลีบมาลีก็มีภัย มาจะกล่าวถึงชีวีของมีนา ทั้งบิดรมารดาพาดับจิต ไม่มีเทพสุรทินประทานมิตร มีหนี้ติดพินัยนิจแต่เกิดมา คล้ายละครตามครรลองไม่มีผิด น่าอนิจจิตรวนเรอนาถา ถึงไม่มีหรือดีเด่เหมือนเพื่อนอา มีเพียงแค่ยายสาเป็นดวงใจ ครั้นจะกล่าวถึงธันวาสุรารักษ์ ด้วยพร้อมพรักหิรัญพิจน่าริดหยา ทั้งน้ำใจงามมั่งมีมากปัญญา แต่ถึงคราเผชิญหน้ากลับหวาดกลัว แม้นร่ำรวยมากไปใช่ว่าสุข ใจกลับทุกข์เพราะกลัวคิดผิดสถาน คล้ายมีผีคอยตามติดคิดวิจารณ์ ดุจดั่งมาลย์ที่มิบานให้ดอมดม ทิวากาลผ่านไปไวเหมือนสายชล ทั้งสองคนคล้ายว่ามีกวีลิขิต ดลบันดาลให้ประพาสประสาทมิตร เข้าเป็นศิษย์ศึกษาศาสตร์ไม่ขาดกัน
งานยุ่งยุ่งในยามรุ่งของมีนา ต้องตื่นมาช่วยยายสาเตรียมขายของ ทำเป็นกิจไม่เคยคิดจิตลำพอง ทั้งประคองไปขายต่อที่โรงเรียน เมื่อถึงคราสุริยาใกล้ลาลับ ก็หอบกลับทั้งข้าวปลาธัญญาเหียร ทั้งสัมภีที่อาภรณ์และกลอนเรียน ในความเพียรพาเพื่อนพ้องให้พาดพิง เมื่อถึงคราวก้าวสู่ชานชะลา เผอิญว่ามีนาได้ก้าวผิด จึงเกิดเหตุอลเวงวุ่นวายนิด ทำเอาจิตหล่นลงพื้นจนตื่นตัว จากเหตุการณ์อลหม่านก็ผ่านไป เก็บเอาใจที่หล่นไว้ใส่เข้าที่ แต่กลับลืมของตกไว้ดูไม่ดี ธุระนี้จึงอยู่ที่นายธันวา ทันใดนั้นจึงเร่งรีบก้าวออกมา ไม่รอช้าคอยท่าวิ่งหาที่ วิ่งตามไปคืนให้ไวในทันที น้ำใจนี้จึงติดหนี้นายธันวา ไม่ทันที่ธันวาปรี่จะกลับไป คว้ามือไว้ก่อนถามไถ่ทักท้วงที่ ว่าทำไมคิดช่วยไว้ในครั้งนี้ แม้ไม่มีธุระที่เป็นกงการ
ทั้งที่รู้ว่าจะทำให้ตกรถ แต่ก็อดไว้ในใจไม่รอช้า ธันวาจึงรีบตอบไม่รอรา ไม่รู้ว่าเป็นเพราะด้วยสาเหตุใด มีนาฟังก็เข้าใจในคำตอบ ธันวาชอบทำดีไม่หวังผล หาได้ยากคนดีดีมีน้อยคน สันดานตนต้องดีแต่เกิดมา มีสิ่งหนึ่งที่ธันวายังคาใจ เหตุไฉนถึงได้สุขถึงเพียงนี้ ทั้งลำบากยากไร้ไม่มั่งมี มีนานี้สู้ชีวีอยู่เรื่อยมา เป็นเรื่องที่ธันวานี้ไม่เข้าใจ ว่าทำไมถึงเป็นสุขอยู่เช่นนี้ หากมีนารับรู้แจ้งช่วยแจงที ธันวานี้ก็อยากมีเหมือนมีนา รู้เช่นนั้นจึงได้ตอบกลับไป อยากจะให้ธันวาเปลี่ยนความคิด เพราะธันวานั้นกำลังเข้าใจผิด อย่าได้คิดและพินิจเป็นราคา ความมั่งมีไม่ได้จ่ายได้ทุกสิ่ง ดั่งเทวินทร์เสกทุกสิ่งให้สมหวัง ความมั่งมีไม่่ได้ดีหรือจีรัง ก็เหมือนดั่งอาหารหรูที่ใส่ชาม เพราะสุขแท้ไม่ได้อยู่ที่ลิ้มลอง แต่เป็นทองหรือมุมมองที่เราเห็น อาหารหรูหากอยู่บนศพคนเป็น แค่ได้เห็นก็ไม่เป็นอันจะทาน เมื่อธันวาได้ยินก็เข้าใจ นึกขอบใจแถลงไขในทันที จะพอใจในทุกสิ่งที่ตนมี และจะรี่นำสิ่งนี้ไปแบ่งปัน ทิวากาลพาดผ่านไปให้ไกลลิบ ได้เกือบสิบเพียงพริบตาใกล้ลาจาก ผ่านทุกสิ่งทั้งมีสุขและทุกข์ยาก ถ้าต้องพรากคงลำบากเมื่อจากกัน ผ่านไปนานจากวันวานที่หวานชื้น คงต้องตื่นจากกลางคืนที่แสนหวาน เข้าสู่ช่วงหวงชีวิตคิดทำงาน ตามชำนาญบริหารที่ต่างกัน
เพลานี้ที่ชีวีของมีนา เปี่ยมสุขหนาธิวารีมีหิรัญ ประกอบกิจตามทางหว่างชีวัน ให้ผ่านผันทุกข์โรคโศกนานา ด้วยความที่มีนาวาจาเด่น ใครที่เห็นก็ยลยิลในจินดา โอ้ว่าแม่ลิ้นทองผ่องโสภา เหตุใดหนาแก้วตาพาจรรโลง ยามตะวันใกล้อาภัพลับนภา ฝูงนกหนาพากลับถิ่นดินแดนตน ในยามนี้ดูเปลี่ยวร้างว่างผู้คน สุริยนเรืองแสงสนธยา ยินเสียงย่างก้าวเท้าดังแตะเตาะ คล้ายเสียงเคาะก้องกังวาลผ่านวิถี เสียงส้นสูงกระเทาะพื้นแผ่นคีรี กรายไคลคลีชายคานี้ของมีนา เมื่อก้าวย่างหย่างพักซักสิบก้าว ก็ถึงคราวที่บ่าวสาวได้บรรจบ เมื่อเวลาผันเปลี่ยนได้เวียนครบ พาทั้งสองประสบให้พบกัน ทั้งมีนาและธันวาต่างตระงัน โอ้เพื่อนฉันไม่เจอกันตั้งหลายปี จึงชวนไปนั่งคุยที่ร้านยายลี จึงค่อยรี่เริ่มเอ่ยเล่าเรื่องราว ครานั้นธันวาหน้าขื่นขม เก็บอำปมเร้นจิตคิดลำพัง ได้เวลาจึงเอ่ยเล่าให้ฟัง ชีวิตพังมีหนี้ลับทรัพย์เริ่มจาง
เราจึงอยากให้เธอคิดคะนึง ฉันควรพึงทำการใดช่วยชี้ทาง น่าอนิจเอ่ยคำเล่าพร้อมร้องพลาง ราวกับปางมีเคราะห์ร้ายกรายใกล้ตัว เมื่อได้ฟังความนั้นของธันวา จึงได้เอ่ยภาษาในทันใด โอ้เพื่อนอย่าได้พินิจคิดแคลงใจ ชีวิตไซร้ขึ้นลงไปไม่แน่นอน หากพินิจคิดระลึกคำแถลง ที่เคยแจ้งครั้นสิบปีแต่ก่อนมา อย่าผูกจิตทุกโศกติดเงินตรา ดั่งจะพาให้ผิดคิดชอบกล ตัวเธอนั้นประเสริฐแต่เกิดมา อีกเทวาพายลยิลอินกุศล ผู้ที่พบกับเรื่องนี้มีหลายคน มิอับจนหรือมืดหม่นเสมอไป ธันวานี้ขาดข้อดีเรื่องความกล้า ทั้งพูดจาไม่กล้าคิดกล้าเสนอ แค่กล้าคิดกล้าพิเคราะห์นะเพื่อนเกลอ หากได้เจออย่าได้เบลอลงมือทำ เธอจงทำแต่ในกิจที่เหมาะสม จงเผยคมความสามารถอย่าไขว้เขว ความสำเร็จและเงินทองจะไหลเท ดั่งทะเลที่พัดเพทุกเวลา ครั้นธันวาคะนึงหยั่งถึงจิต ซึ้งในมิตรคิดได้ถึงปัญหา ปาดน้ำตาพลางส่งยิ้มให้มีนา ด้วยน้ำตาแทนคำว่าขอขอบคุณ จะไม่ลืมคำที่สอนในตอนนี้ และจะรี่วางแผนด้วยความหาญ พัฒนาด้วยความคิดและวิจารณ์ และจะผ่านเรื่องนี้ในเร็ววัน
จิรกาลผ่านพ้นไปไม่ไกลนัก ได้เกือบซักสองปีที่ผันผ่าน อันธันวาได้ก้าวหน้าในงานการ ด้วยความหาญหมั่นเพียรและเจียรตน ได้เป็นปราชญ์ตามที่ใจใฝ่ฝันถึง ดั่งประหนึ่งจิตติดตรึงพึ่งแตกฉาน หลังเผชิญความหวาดหวั่นมาตั้งนาน ได้เบิกบานเหมือนวันวานปรานปรีดี ยลธันวาสิ้นโศกพาโล่งอก เหมือนดั่งยกคีรีไม่มีผิด มีนานี้ก็ยินดีในความคิด ต่างดีจิตยินใจที่ภัยพ้น ธันวานึกระลึกคุณของมีนา ถึงวาจาคำคิดสัมฤทธิ์ผล หากมั่นจิตพินิจเชื่อในตน จะผ่านพ้นความจำนนนะคนเอย