ตัวชี้วัดสาระภูมิศาสตร์ฯ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560)

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 45 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู อิทธิพลของสิ่งแวดลอม ทางธรรมชาติกอใหเกิด วิถีการดําเนินชีวิต ในภูมิภาคของตน แนวทางการจัดการ สิ่งแวดลอมในภูมิภาค แตกตางกันไปตามลักษณะ ทางกายภาพและ การดําเนินชีวิต ภูมิประเทศ ภูมิอากาศ และทรัพยากรธรรมชาติ สงผลตอกิจกรรมทางเศรษฐกิจ และสังคมในประเทศไทย และขณะเดียวกันกิจกรรม ทางเศรษฐกิจและสังคม ในประเทศไทย ก็สงผล อิทธิพลของสิ่งแวดลอม ทางธรรมชาติกอใหเกิดวิถี การดําเนินชีวิตในภูมิภาค ของตนอยางไร ตัวอยางที่สะทอนให เห็นผลจากการรักษา และทําลายสิ่งแวดลอม ในภูมิภาคของตนมี อะไรบาง แนวทางในการจัดการ สิ่งแวดลอมในภูมิภาค มีอะไรบาง ลักษณะทางกายภาพ สงผลตอกิจกรรม ทางเศรษฐกิจและสังคม ในประเทศไทยอยางไร กิจกรรมทางเศรษฐกิจ และสังคมในประเทศไทย สงผลใหเกิด ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสินใจ อยางเปน ระบบ ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๑. การตั้งคําถาม เชิงภูมิศาสตร ๒. การรวบรวม ขอมูล ๓. การจัดการ ขอมูล ๑. การสังเกต ๒. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๓. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ทางภูมิศาสตร ๑. การสังเกต ๒. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๓. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ทางภูมิศาสตร ๔. การใชเทคโนโลยี ๑. การสังเกต ๒. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๓. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ทางภูมิศาสตร วิเคราะห อิทธิพล.... ที่กอใหเกิด...... - นําเสนอตัวอยาง - เสนอแนวทาง วิเคราะห ปฏิสัมพันธ ระหวาง..... กับ......... - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เลือกตอบ ป.๕ ๒. วิเคราะหอิทธิพลของ สิ่งแวดลอมทางธรรมชาติ ที่กอใหเกิดวิถีการดําเนินชีวิต ในภูมิภาคของตน ๓. นําเสนอตัวอยางที่สะทอน ใหเห็นผลจากการรักษา และทําลายสิ่งแวดลอม และเสนอแนวทาง ในการจัดการสิ่งแวดลอม ในภูมิภาคของตน ป.๖ ๑. วิเคราะหปฏิสัมพันธ ระหวางสิ่งแวดลอม ทางกายภาพกับลักษณะ กิจกรรมทางเศรษฐกิจ และสังคมในประเทศไทย geo-literacy การวัดและประเมินผลการเรียนรู ชั้น ตัวชี้วัด มโนทัศนสําคัญ คําถามสําคัญ เครื่องมือวัด ความสามารถ กระบวนการ ทักษะ คําสําคัญ และประเมินผล 0338.indd 45 5/9/18 2:12 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 46 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ป.๖ ๒. วิเคราะหการเปลี่ยนแปลง ทางกายภาพของประเทศไทย ในอดีตกับปจจุบัน และ ผลที่เกิดขึ้นจากการ เปลี่ยนแปลง ๓. นําเสนอตัวอยางที่สะทอน ใหเห็นผลจากการรักษา และทําลายทรัพยากรและ สิ่งแวดลอม และเสนอ แนวทางในการจัดการ ที่ยั่งยืนในประเทศไทย ใหเกิดการเปลี่ยนแปลง สิ่งแวดลอมทางกายภาพ ของประเทศไทยดวย การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ มีทั้งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ และจากกิจกรรมของมนุษย และการเปลี่ยนแปลง สงผลตอกิจกรรม ทางเศรษฐกิจและสังคม แนวทางการจัดการ ทรัพยากรและสิ่งแวดลอม ที่ยั่งยืนในประเทศไทย แตกตางกันไปตามลักษณะ ทางกายภาพและ การดําเนินชีวิต การเปลี่ยนแปลงของ สิ่งแวดลอม ทางกายภาพอยางไร การเปลี่ยนแปลง ทางกายภาพของ ประเทศไทยในอดีต กับปจจุบันเปนอยางไร การเปลี่ยนแปลง ทางกายภาพของ ประเทศไทยสงผลตอ กิจกรรมทางเศรษฐกิจ และสังคมอยางไร ตัวอยาง ที่สะทอนให เห็นผลจากการรักษา ทรัพยากรและและ ทําลายสิ่งแวดลอม ในประเทศไทย มีอะไรบาง แนวทางในการจัดการ ทรัพยากรและ สิ่งแวดลอมอยางยั่งยืน ในประเทศไทยมีอะไรบาง ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสิน ใจอยางเปน ระบบ ๔. การวิเคราะห ขอมูล ๕. การสรุป เพื่อตอบ คําถาม ๔. การคิด เชิงพื้นที่ ๑. การสังเกต ๒. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๓. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ทางภูมิศาสตร ๔. การคิดเชิงพื้นที่ ๑. การสังเกต ๒. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๓. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ทางภูมิศาสตร ๔. การคิด แบบองครวม ๕. การคิดเชิงพื้นที่ - วิเคราะห การเปลี่ยนแปลง - วิเคราะหผล การเปลี่ยนแปลง - นําเสนอตัวอยาง - เสนอแนวทาง - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เลือกตอบ - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน geo-literacy การวัดและประเมินผลการเรียนรู ชั้น ตัวชี้วัด มโนทัศนสําคัญ คําถามสําคัญ เครื่องมือวัด ความสามารถ กระบวนการ ทักษะ คําสําคัญ และประเมินผล 0338.indd 46 5/9/18 2:12 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 47 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ป.๖ ม.๑ ๑. สํารวจและระบุทําเลที่ตั้ง ของกิจกรรมทางเศรษฐกิจ และสังคมในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย ๒. วิเคราะหปจจัยทางกายภาพ และปจจัยทางสังคม ที่สงผลตอทําเลที่ตั้งของ กิจกรรมทางเศรษฐกิจ และสังคมในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย ทําเลที่ตั้งของกิจกรรม ทางเศรษฐกิจและสังคม ในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย มีความสัมพันธกับลักษณะ ภูมิประเทศ ภูมิอากาศ และทรัพยากรธรรมชาติ ปจจัยทางกายภาพและ ปจจัยทางสังคมมีผลตอ การเปลี่ยนแปลงทาง ประชากร เศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมในทวีป เอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย ทําเลที่ตั้งของกิจกรรม ทางเศรษฐกิจและสังคม ในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย อยูบริเวณ ใดบาง และมีลักษณะ อยางไร ปจจัยทางกายภาพและ ปจจัยทางสังคมสงผล ตอทําเลที่ตั้งของกิจกรรม ทางเศรษฐกิจ และสังคม ในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนียอยางไร ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสินใจ อยางเปน ระบบ - ๑. การตั้งคําถาม เชิงภูมิศาสตร ๒. การรวบรวม ขอมูล ๓. การจัดการ ขอมูล ๔. การวิเคราะห ขอมูล ๕. การสรุป เพื่อตอบ คําถาม ๖. การใช เทคโนโลยี ๑. การสังเกต ๒. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๓. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ทางภูมิศาสตร ๔. การใชเทคโนโลยี ๑. การสังเกต ๒. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๓. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ทางภูมิศาสตร ๓. การคิด แบบองครวม ๔. การคิด เชิงพื้นที่ - สํารวจ - ระบุ วิเคราะหปจจัย..... ที่มีผลตอ.... - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เลือกตอบ - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เลือกตอบ geo-literacy การวัดและประเมินผลการเรียนรู ชั้น ตัวชี้วัด มโนทัศนสําคัญ คําถามสําคัญ เครื่องมือวัด ความสามารถ กระบวนการ ทักษะ คําสําคัญ และประเมินผล 0338.indd 47 5/9/18 2:12 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 48 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ม.๑ ๓. สืบคน อภิปรายประเด็น ปญหาจากปฏิสัมพันธ ระหวางสิ่งแวดลอมทาง กายภาพกับมนุษย ที่เกิดขึ้นในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และ โอเชียเนีย ๔. วิเคราะหแนวทาง การจัดการภัยพิบัติและ การจัดการทรัพยากร และสิ่งแวดลอม ในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และ โอเชียเนียที่ยั่งยืน สิ่งแวดลอมทางกายภาพ มีอิทธิพลตอกิจกรรม ของมนุษย ขณะเดียวกัน กิจกรรมของมนุษยก็สงผลตอ สิ่งแวดลอมทางกายภาพ และกอใหเกิดปญหา การทําลายสิ่งแวดลอม ในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย การจัดการภัยพิบัติและ การจัดการทรัพยากร และ สิ่งแวดลอมในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย จะชวยให มนุษยอาศัยอยูรวมกับ ธรรมชาติไดอยางยั่งยืน ปญหาที่เกิดจากการ มีปฏิสัมพันธระหวาง สิ่งแวดลอมทางกายภาพ กับมนุษยที่เกิดขึ้น ในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย มีอะไรบาง มีสาเหตุจากอะไร และ สงผลกระทบอยางไรบาง การจัดการภัยพิบัติ ที่เกิดขึ้นในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และ โอเชียเนียมีแนวทาง อยางไร การจัดการทรัพยากร และสิ่งแวดลอม ในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และ โอเชียเนียที่ยั่งยืน ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสินใจ อยางเปน ระบบ ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสินใจ อยางเปน ระบบ ๑. การตั้งคําถาม เชิงภูมิศาสตร ๒. การรวบรวม ขอมูล ๓. การจัดการ ขอมูล ๔. การวิเคราะห ขอมูล ๕. การสรุป เพื่อตอบ คําถาม ๑. การสังเกต ๒. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๓. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ทางภูมิศาสตร ๔. การคิดแบบ องครวม ๕. การคิด เชิงพื้นที่ ๖. การใช เทคโนโลยี ๑. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๒. การคิดแบบ องครวม ๓. การคิด เชิงพื้นที่ ๔. การใช เทคโนโลยี ๕. การใชสถิติ พื้นฐาน - สืบคน - อภิปราย วิเคราะห - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เลือกตอบ geo-literacy การวัดและประเมินผลการเรียนรู ชั้น ตัวชี้วัด มโนทัศนสําคัญ คําถามสําคัญ เครื่องมือวัด ความสามารถ กระบวนการ ทักษะ คําสําคัญ และประเมินผล 0338.indd 48 5/9/18 2:12 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 49 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ม.๒ ๑. สํารวจและระบุทําเลที่ตั้ง ของกิจกรรมทางเศรษฐกิจ และสังคมในทวีปยุโรป และทวีปแอฟริกา ๒. วิเคราะหปจจัยทางกายภาพ และปจจัยทางสังคมที่ สงผลตอทําเลที่ตั้งของ กิจกรรมทางเศรษฐกิจ และสังคมในทวีปยุโรป และทวีปแอฟริกา ทําเลที่ตั้งของกิจกรรม ทางเศรษฐกิจและสังคม ในทวีปยุโรป และทวีปแอฟริกา มีความสัมพันธกับลักษณะ ภูมิประเทศ ภูมิอากาศ และทรัพยากรธรรมชาติ ปจจัยทางกายภาพและ ปจจัยทางสังคมมีผลตอ การเปลี่ยนแปลงทาง ประชากร เศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมในทวีปยุโรป และทวีปแอฟริกา ทําเลที่ตั้งของกิจกรรมทาง เศรษฐกิจและสังคมใน ทวีปยุโรป และทวีป แอฟริกาอยูบริเวณใดบาง และมีลักษณะอยางไร ปจจัยทางกายภาพและ ปจจัยทางสังคมที่สงผลตอ ทําเลที่ตั้งของกิจกรรม ทางเศรษฐกิจ และสังคม ในทวีปยุโรป และ ทวีปแอฟริกาอยางไร ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสินใจ อยางเปน ระบบ - ๑. การตั้งคําถาม เชิงภูมิศาสตร ๒. การรวบรวม ขอมูล ๓. การจัดการ ขอมูล ๔. การวิเคราะห ขอมูล ๕. การสรุป เพื่อตอบ คําถาม ๑. การสังเกต ๒. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๓. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ทางภูมิศาสตร ๔. การใช เทคโนโลยี ๑. การสังเกต ๒. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๓. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ทางภูมิศาสตร ๔. การคิด เชิงพื้นที่ ๕. การคิดแบบ องครวม - สํารวจ - ระบุ วิเคราะหปจจัย..... ที่มีผลตอ........ - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เลือกตอบ - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เลือกตอบ geo-literacy การวัดและประเมินผลการเรียนรู ชั้น ตัวชี้วัด มโนทัศนสําคัญ คําถามสําคัญ เครื่องมือวัด ความสามารถ กระบวนการ ทักษะ คําสําคัญ และประเมินผล 0338.indd 49 5/9/18 2:12 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 50 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ม.๒ ๓. สืบคน อภิปรายประเด็น ปญหาจากปฏิสัมพันธ ระหวางสิ่งแวดลอม ทางกายภาพกับมนุษย ที่เกิดขึ้นในทวีปยุโรป และทวีปแอฟริกา ๔. วิเคราะหแนวทาง การจัดการภัยพิบัติและ การจัดการทรัพยากรและ สิ่งแวดลอมในทวีปยุโรป และทวีปแอฟริกา ที่ยั่งยืน สิ่งแวดลอมทางกายภาพ มีอิทธิพลตอกิจกรรม ของมนุษย ขณะเดียวกัน กิจกรรมของมนุษยก็สงผล ตอสิ่งแวดลอมทางกายภาพ และกอใหเกิดปญหา การทําลายสิ่งแวดลอม ในทวีปยุโรป และทวีปแอฟริกา การจัดการภัยพิบัติและ การจัดการทรัพยากรและ สิ่งแวดลอมในทวีปยุโรป และทวีปแอฟริกา จะชวยใหมนุษยอาศัย อยูรวมกับธรรมชาติ ไดอยางยั่งยืน ปญหาที่เกิดจากการ มีปฏิสัมพันธระหวาง สิ่งแวดลอมทางกายภาพกับ มนุษยที่เกิดขึ้นในทวีปยุโรป และทวีปแอฟริกามีอะไรบาง มีสาเหตุจากอะไร และ สงผลกระทบอยางไรบาง การจัดการภัยพิบัติ ที่เกิดขึ้นในทวีปยุโรป และทวีปแอฟริกา มีแนวทางอยางไร การจัดการทรัพยากร และสิ่งแวดลอม ในทวีปยุโรป และทวีปแอฟริกา ที่ยั่งยืนมีแนวทาง อยางไร ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสิน ใจอยางเปน ระบบ ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสิน ใจอยางเปน ระบบ ๑. การตั้งคําถาม เชิงภูมิศาสตร ๒. การรวบรวม ขอมูล ๓. การจัดการ ขอมูล ๔. การวิเคราะห ขอมูล ๕. การสรุป เพื่อตอบ คําถาม ๑. การตั้งคําถาม เชิงภูมิศาสตร ๒. การรวบรวม ขอมูล ๓. การจัด การขอมูล ๔. การวิเคราะห ขอมูล ๕. การสรุป เพื่อตอบ คําถาม ๑. การสังเกต ๒. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๓. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ทางภูมิศาสตร ๔. การคิดเชิงพื้นที่ ๕. การคิดแบบ องครวม ๖. การใชเทคโนโลยี ๑. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๒. การคิดเชิงพื้นที่ ๓. การคิดแบบ องครวม ๔. การใช เทคโนโลยี ๕. การใชสถิติ พื้นฐาน - สืบคน ความสัมพันธ ระหวาง.... กับ..... - อภิปราย ความสัมพันธ ระหวาง...... กับ..... วิเคราะห - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เลือกตอบ geo-literacy การวัดและประเมินผลการเรียนรู ชั้น ตัวชี้วัด มโนทัศนสําคัญ คําถามสําคัญ เครื่องมือวัด ความสามารถ กระบวนการ ทักษะ คําสําคัญ และประเมินผล 0338.indd 50 5/9/18 2:12 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 51 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ม.๓ ๑. สํารวจและระบุทําเลที่ตั้ง ของกิจกรรมทางเศรษฐกิจ และสังคมในทวีป อเมริกาเหนือ และทวีป อเมริกาใต ๒. วิเคราะหปจจัยทางกายภาพ และปจจัยทางสังคม ที่สงผลตอทําเลที่ตั้งของ กิจกรรมทางเศรษฐกิจและ สังคมในทวีปอเมริกาเหนือ และทวีปอเมริกาใต ทําเลที่ตั้งของกิจกรรมทาง เศรษฐกิจ และสังคมใน ทวีปอเมริกาเหนือ และ ทวีปอเมริกาใต มีความ สัมพันธ กับลักษณะ ภูมิประเทศ ภูมิอากาศ และทรัพยากรธรรมชาติ ปจจัยทางกายภาพและ ปจจัยทางสังคมมีผลตอ การเปลี่ยนแปลง ทางประชากร เศรษฐกิจ และสังคม และวัฒนธรรม ในทวีปอเมริกาเหนือ และทวีปอเมริกาใต ทําเลที่ตั้งของกิจกรรม ทางเศรษฐกิจและสังคม ในทวีปอเมริกาเหนือ และทวีปอเมริกาใต อยูบริเวณใดบาง และมีลักษณะอยางไร ปจจัยทางกายภาพและ ปจจัยทางสังคมสงผลตอ ทําเลที่ตั้งของกิจกรรม ทางเศรษฐกิจ และสังคม ในทวีปอเมริกาเหนือ และทวีปอเมริกาใตอยางไร ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสินใจ อยางเปน ระบบ - ๑. การตั้งคําถาม เชิงภูมิศาสตร ๒. การรวบรวม ขอมูล ๓. การจัดการ ขอมูล ๔. การวิเคราะห ขอมูล ๕. การสรุป เพื่อตอบ คําถาม ๑. การสังเกต ๒. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๓. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ๔. การใช เทคโนโลยี ๑. การสังเกต ๒. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๓. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ทางภูมิศาสตร ๔. การคิดเชิง พื้นที่ ๕. การคิด แบบองครวม - สํารวจ - ระบุ วิเคราะหปจจัย..... ที่มีผลตอ..... - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เลือกตอบ - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เลือกตอบ geo-literacy การวัดและประเมินผลการเรียนรู ชั้น ตัวชี้วัด มโนทัศนสําคัญ คําถามสําคัญ เครื่องมือวัด ความสามารถ กระบวนการ ทักษะ คําสําคัญ และประเมินผล 0338.indd 51 5/9/18 2:12 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 52 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ม.๓ ๓. สืบคน อภิปรายประเด็น ปญหาจากปฏิสัมพันธ ระหวางสิ่งแวดลอม ทางกายภาพกับมนุษย ที่เกิดขึ้น ในทวีปอเมริกาเหนือ และทวีปอเมริกาใต ๔. วิเคราะหแนวทาง การจัดการภัยพิบัติ และการจัดการทรัพยากร และสิ่งแวดลอม ในทวีป อเมริกาเหนือ และ ทวีปอเมริกาใตอยางยั่งยืน สิ่งแวดลอมทางกายภาพ มีอิทธิพลตอกิจกรรม ของมนุษย ขณะเดียวกัน กิจกรรมของมนุษย ก็สงผลตอสิ่งแวดลอมทาง กายภาพ และกอใหเกิด ปญหาการทําลายสิ่งแวดลอม ในทวีปอเมริกาเหนือ และทวีปอเมริกาใต การจัดการภัยพิบัติและ การจัดการทรัพยากร และสิ่งแวดลอม ในทวีปอเมริกาเหนือ และทวีปอเมริกาใตจะชวย ใหมนุษยอาศัยอยูรวมกับ ธรรมชาติไดอยางยั่งยืน ปญหาที่เกิดจากการ มีปฏิสัมพันธระหวาง สิ่งแวดลอมทางกายภาพกับ มนุษยที่เกิดขึ้น ในทวีปอเมริกาเหนือ และ ทวีปอเมริกาใตมีอะไรบาง มีสาเหตุจากอะไร และสงผลกระทบอยางไร การจัดการภัยพิบัติ ที่เกิดขึ้นในทวีป อเมริกาเหนือ ทวีปอเมริกาใต มีแนวทางอยางไร การจัดการทรัพยากร และสิ่งแวดลอม ในทวีปอเมริกาเหนือ และทวีปอเมริกาใต อยางยั่งยืน มีแนวทาง อยางไร ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสินใจ อยางเปน ระบบ ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสินใจ อยางเปน ระบบ ๑. การตั้งคําถาม เชิงภูมิศาสตร ๒. การรวบรวม ขอมูล ๓. การจัดการ ขอมูล ๔. การวิเคราะห ขอมูล ๕. การสรุป เพื่อตอบ คําถาม ๑. การตั้งคําถาม เชิงภูมิศาสตร ๒. การรวบรวม ขอมูล ๓. การจัดการ ขอมูล ๔. การวิเคราะห ขอมูล ๕. การสรุป เพื่อตอบ คําถาม ๑. การสังเกต ๒. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๓. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ทางภูมิศาสตร ๔. การคิด เชิงพื้นที่ ๕. การคิด แบบองครวม ๖. การใชเทคโนโลยี ๑. การแปล ความขอมูล ทางภูมิศาสตร ๒. การคิด เชิงพื้นที่ ๓. การคิดแบบ องครวม ๔. การใช เทคโนโลยี ๕. การใชสถิติ พื้นฐาน สืบคน ความสัมพันธ ระหวาง.... กับ..... วิเคราะห - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เลือกตอบ - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เลือกตอบ geo-literacy การวัดและประเมินผลการเรียนรู ชั้น ตัวชี้วัด มโนทัศนสําคัญ คําถามสําคัญ เครื่องมือวัด ความสามารถ กระบวนการ ทักษะ คําสําคัญ และประเมินผล 0338.indd 52 5/9/18 2:12 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 53 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ม.๓ ๕. ระบุความรวมมือระหวาง ประเทศที่มีผลตอการ จัดการทรัพยากรและ สิ่งแวดลอม ม.๔-๖ ๑. วิเคราะหปฏิสัมพันธ ระหวางสิ่งแวดลอม ทางกายภาพกับกิจกรรม ของมนุษยในการสรางสรรค วิถีการดําเนินชีวิตของ ทองถิ่นทั้งในประเทศไทย และภูมิภาคตางๆ ของโลก และเห็นความสําคัญของ สิ่งแวดลอมที่มีผลตอ การดํารงชีวิตของมนุษย วิกฤตการณทรัพยากรและ สิ่งแวดลอมสงผลกระทบ ตอภูมิภาคตางๆ ของโลก การจัดการทรัพยากร และสิ่งแวดลอมจึงตองอาศัย ความรวมมือระหวางประเทศ เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน วิถีการดําเนินชีวิตของ ทองถิ่นทั้งในประเทศไทย และภูมิภาคตางๆ ของโลก เกิดจากปฏิสัมพันธระหวาง สิ่งแวดลอมทางกายภาพ กับกิจกรรมของมนุษย นอกจากนี้ กระแสโลกาภิวัตน ทําใหเกิดการเปลี่ยนแปลง สิ่งแวดลอมทางกายภาพ และวิถีการดําเนินชีวิต เปาหมายการพัฒนา ที่ยั่งยืนของโลกมีอะไรบาง ความรวมมือระหวาง ประเทศที่มีผลตอการ จัดการทรัพยากรและ สิ่งแวดลอม มีในรูป แบบใดบาง อยางไร สิ่งแวดลอมทางกายภาพ สงผลตอวิถีการดําเนินชีวิต ของมนุษยใน ประเทศไทยและ ภูมิภาคตางๆ ของโลก อยางไร วิถีการดําเนินชีวิต ของมนุษยกอใหเกิด การเปลี่ยนแปลง สิ่งแวดลอมทางกายภาพ ในประเทศไทยและ ภูมิภาคตางๆ ของโลก อยางไรภายใตกระแส โลกาภิวัตน - ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสิน ใจอยางเปน ระบบ - ๑. การตั้งคําถาม เชิงภูมิศาสตร ๒. การรวบรวม ขอมูล ๓. การจัดการ ขอมูล ๔. การวิเคราะห ขอมูล ๕. การสรุป เพื่อตอบ คําถาม - ๑. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๒. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ทางภูมิศาสตร ๓. การคิด เชิงพื้นที่ ๔. การคิด แบบองครวม - ระบุเปาหมาย - ระบุความ รวมมือ - วิเคราะห ปฏิสัมพันธ ระหวาง..... กับ.... - เห็นความ สําคัญ - แบบทดสอบ เขียนตอบ - แบบทดสอบ เลือกตอบ - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เลือกตอบ geo-literacy การวัดและประเมินผลการเรียนรู ชั้น ตัวชี้วัด มโนทัศนสําคัญ คําถามสําคัญ เครื่องมือวัด ความสามารถ กระบวนการ ทักษะ คําสําคัญ และประเมินผล 0338.indd 53 5/9/18 2:12 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 54 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ม.๔-๖ ๒. วิเคราะหสถานการณ สาเหตุและผลกระทบ ของการเปลี่ยนแปลง ดานทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดลอมของประเทศไทย และภูมิภาคตางๆ ของโลก ๓. ระบุมาตรการปองกัน และแกไขปญหา กฎหมาย และนโยบายดาน ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดลอม บทบาท ขององคการที่เกี่ยวของ และการประสาน ความรวมมือทั้งในประเทศ และระหวางประเทศ กิจกรรมของมนุษย เปนสาเหตุสําคัญที่ทําให เกิดการเปลี่ยนแปลง ดานทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดลอมของ ประเทศไทยและ ภูมิภาคตางๆ ของโลก ซึ่งอาจสงผลกระทบ ทั้งในระดับประเทศ ภูมิภาค และโลก การแกไขสถานการณ ดานทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดลอมตองอาศัย การบังคับใชกฎหมาย การกําหนดนโยบาย และ ความรวมมือ ทั้งในและ ระหวางประเทศ การเปลี่ยนแปลง สภาพภูมิอากาศ ความเสื่อมโทรมของ สิ่งแวดลอม ปญหา ความหลากหลาย ทางชีวภาพและภัยพิบัติ มีสาเหตุมาจากอะไร และมีผลกระทบอยางไร การจัดการภัยพิบัติ มีแนวทางอยางไร มาตรการปองกันและ แกไขปญหา กฎหมาย และนโยบาย ดานทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดลอม มีอะไรบาง การประสานความ รวมมือขององคกร ดานทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดลอม ทั้งในประเทศ และ ระหวางประเทศ มีบทบาทอยางไร ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสินใจ อยางเปน ระบบ ๑. ความเขาใจ ระบบธรรมชาติ และมนุษย ๒. การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสินใจ อยางเปน ระบบ ๑. การตั้งคําถาม เชิงภูมิศาสตร ๒. การรวบรวม ขอมูล ๓. การจัดการ ขอมูล ๔. การวิเคราะห ขอมูล ๕. การสรุป เพื่อ ตอบคําถาม - ๑. การสังเกต ๒. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๓. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ทางภูมิศาสตร ๔. การคิด เชิงพื้นที่ ๕. การคิดแบบ องครวม ๑. การคิด เชิงพื้นที่ ๒. การคิด แบบองครวม - วิเคราะหสาเหตุ - วิเคราะห ผลกระทบ ระบุ - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เลือกตอบ - แบบทดสอบ เขียนตอบ - แบบทดสอบ เลือกตอบ geo-literacy การวัดและประเมินผลการเรียนรู ชั้น ตัวชี้วัด มโนทัศนสําคัญ คําถามสําคัญ เครื่องมือวัด ความสามารถ กระบวนการ ทักษะ คําสําคัญ และประเมินผล 0338.indd 54 5/9/18 2:12 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 55 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ม.๔-๖ ๔. วิเคราะหแนวทาง และมีสวนรวมในการ จัดการทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดลอม เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน การจัดการทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดลอม เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ตองอาศัยความรวมมือ จากทุกภาคสวน และ การมีสวนรวมของทุกคน ในฐานะสมาชิกของ พลเมืองโลก แนวทางในการจัดการ ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดลอม เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน มีอยางไรบาง และ นักเรียนจะมีสวนรวม อยางไร -๑. การตั้งคําถาม เชิงภูมิศาสตร ๒. การรวบรวม ขอมูล ๓. การจัดการ ขอมูล ๔. การวิเคราะห ขอมูล ๕. การสรุป เพื่อตอบ คําถาม ๓. การแปลความ ขอมูลทาง ภูมิศาสตร ๔. การใชเทคนิค และเครื่องมือ ทางภูมิศาสตร ๕. การคิด เชิงพื้นที่ ๖. การคิด แบบองครวม - วิเคราะห แนวทาง - มีสวนรวม - แบบทดสอบ เขียนตอบ - เกณฑ การใหคะแนน - แบบทดสอบ เลือกตอบ geo-literacy การวัดและประเมินผลการเรียนรู ชั้น ตัวชี้วัด มโนทัศนสําคัญ คําถามสําคัญ เครื่องมือวัด ความสามารถ กระบวนการ ทักษะ คําสําคัญ และประเมินผล 0338.indd 55 5/9/18 2:12 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 56 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู แนวทางการวัดและประเมินผลการรูเรื่องภูมิศาสตร ในการวัดและประเมินผลการรูเรื่องภูมิศาสตร ซึ่งมีองคประกอบที่สําคัญ ๓ ประการ คือ ความสามารถ ทางภูมิศาสตร กระบวนการทางภูมิศาสตร และทักษะทางภูมิศาสตร ผูสอนตองทําความเขาใจความหมายของความสามารถ กระบวนการ และทักษะทางภูมิศาสตรอยางถองแท รวมถึงศัพทเทคนิคที่เกี่ยวของ กับการรูเรื่องภูมิศาสตร ซึ่งสามารถศึกษา ไดจากอภิธานศัพทในเอกสารฉบับนี้ ตลอดจนอนุกรมวิธานของทักษะพิสัย (psychomotor domain) ซึ่งเปนพฤติกรรม การเรียนรูที่เกี่ยวของกับการปฏิบัติงานตางๆ ที่ผูเรียนตองแสดงทักษะ ความสามารถโดยดําเนินการตามกระบวนการ ในการปฏิบัติงาน หรือสรางผลงานจากการปฏิบัติงานนั้น ดังนั้นสิ่งที่ขาดไมไดที่ผูสอนตองดําเนินการเพื่อการวัดและ ประเมินผลการรูเรื่องภูมิศาสตร คือ การกําหนดงานและสถานการณใหผูเรียนนําไปปฏิบัติ ประเด็นสําคัญคือ การวางแผน วาจะใชสถานการณใดในการประเมินการรูเรื่องภูมิศาสตร เพื่อใหผูเรียนแสดงทักษะ ความสามารถที่ตองการวัดออกมา ไดชัดเจนที่สุด โดยสิ่งสําคัญที่ผูสอนควรคํานึงถึง คือ ผูสอนตองไดสังเกตพฤติกรรมของผูเรียนอยางใกลชิด รูปแบบของงาน สําหรับประเมินทักษะการปฏิบัติมีหลายรูปแบบ ดังนี้ รูปแบบที่ ๑ งานสําหรับประเมินอยางสั้น มักจะใชในการประเมินความรอบรูในหลักการพื้นฐาน กระบวนการ ความสัมพันธของขั้นตอนการปฏิบัติงาน รวมถึงทักษะการคิดในเรื่องตางๆ โดยทั่วไป งานในรูปแบบนี้ใชเวลาไมนาน งานสําหรับประเมินอยางสั้นอาจเปนคําถามปลายเปด (open-end tasks) หรือแผนผังมโนทัศน (concept mapping) ก็ได งานในรูปแบบนี้นิยมใชกับการประเมินผูเรียนรายบุคคล รูปแบบที่ ๒ งานที่เปนเหตุการณ สามารถวัดความสามารถของผูเรียนไดอยางกวางขวาง เชน ความคลองแคลว ในการใชเครื่องมือทางภูมิศาสตร การแปลความหมายขอมูลทางภูมิศาสตร ทักษะ การตัดสินใจอยางเปนระบบ ทักษะการแกปญหา งานที่เปนเหตุการณสามารถสะทอนถึงทักษะและระดับความสามารถในการนําความรู ทักษะ และความสามารถไปประยุกตใช งานรูปแบบนี้ใชเวลาในการประเมิน นานกวาในรูปแบบที่ ๑ และอาจจะเปนการประเมิน การเขียน การประเมินกระบวนการทํางานทางภูมิศาสตรตางๆ หรืองานการวิเคราะหและการแกปญหาได รูปแบบที่ ๓ งานสําหรับประเมินระยะยาว เปนงานที่มีลักษะเปนโครงการที่มีเปาหมายหลายประการ และ ใชเวลาในการปฏิบัติงานมากกวางานรูปแบบที่ ๑ และ ๒ โดยในชวงแรกหรือชวงตนภาคการศึกษา ผูสอนมอบหมายงาน ใหผูเรียนไดแสดงทักษะ ความสามารถ กระบวนการทางภูมิศาสตรดานตางๆ ที่ซับซอน งานรูปแบบที่ ๓ นี้มักเปนโครงการ ระยะยาว เชน โครงการวิจัยตางๆ โครงงานทางภูมิศาสตร นอกจากนี้ เมื่อสิ้นสุดภาคการศึกษาแลว ผูประเมินหรือ ครูผูสอนใหผูเรียนจัดนิทรรศการเพื่อนําเสนอผลการปฏิบัติงานตอผูที่เกี่ยวของหรือตอสาธารณะตอไป 0338.indd 56 5/9/18 2:12 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 57 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู การรูเรื่องทางภูมิศาสตร การประเมิน ภาระงานและชิ้นงาน การตอบคําถาม การเขียนรายงาน การวาดผัง มโนทัศน ฯลฯ การประเมินโครงงาน การประเมินการคนควาอิสระ ฯลฯ การประเมินการใชเครื่องมือ และเทคโนโลยี ทางภูมิศาสตรที่เหมาะสม การประเมินการอานและแปลความหมาย แผนที่ การประเมินการสังเกตจากการเก็บขอมูล ภาคสนาม การประเมินการคิดเชิงพื้นที่ การประเมินการคิดวิจารณญาณ การประเมินการแกปญหา การประเมินการคิดวิเคราะห การประเมินการคิดเชิงระบบ ฯลฯ แบบฝกหัด แบบทดสอบ รายงาน โครงงาน การคนควาอิสระ การทําแผนที่ การวัดระยะ การใชเข็มทิศ การใชอินเทอรเน็ตในการสืบคน การใช Google Earth การอานแผนที่ รูปถายทางอากาศ ภาพจากดาวเทียม การสํารวจพื้นที่ในโรงเรียนหรือชุมชน การทําแผนที่ เชน การทําแผนที่ตนไม ในโรงเรียน การทําแผนที่ชุมชน การทําแผนที่การเดินทาง แบบทดสอบ รายงาน โครงงาน ความสามารถทางภูมิศาสตร กระบวนการทางภูมิศาสตร ทักษะทางภูมิศาสตร ตารางแสดงตัวอยางการกําหนดงานหรือสถานการณที่ใชในการประเมินการรูเรื่องทางภูมิศาสตร สิ่งที่สําคัญอีกประการที่ตองคํานึงถึงในขั้นตอนนี้คือ จํานวนงาน หรือกิจกรรมที่จะใหผูเรียนปฏิบัติ กลาวคือ ผูเรียนอาจปฏิบัติงานที่วัดในดานเดียวกันหลายงานไดในระดับคุณภาพที่ไมเทากัน ดังนั้น คะแนนที่ไดจากการปฏิบัติงาน เพียงครั้งเดียวหรืองานเดียวอาจไมเปนตัวแทนที่ดีของทักษะที่ตองการวัด ดังนั้น ผูสอนควรกําหนดใหผูรับการประเมิน ปฏิบัติงานมากกวา ๑ งาน เพื่อปองกันปญหาดังกลาว โดยเครื่องมือที่วัดและประเมินทักษะการปฏิบัติมีหลากหลายเครื่องมือ แตในเอกสารฉบับนี้ ขอกลาวถึงเฉพาะเครื่องมือที่ไมใชการทดสอบ ไดแก เกณฑการใหคะแนน เกณฑการใหคะแนน (Scoring Rubric) มีลักษณะเปนระดับที่แสดงลักษณะหรือความสําเร็จของการปฏิบัติงานหรือผลงานของทักษะที่ประเมิน ซึ่งเกณฑการใหคะแนนจะมีคําอธิบายพฤติกรรมหรือลักษณะที่สะทอนถึงทักษะประเมินในแตละระดับการประเมินกํากับไว ตั้งแตระดับสูงจนถึงระดับลาง เหมาะสําหรับการประเมินการรูเรื่องทางภูมิศาสตร ที่มีรายละเอียดคอนขางมากหรือ ซับซอน ประกอบดวย ๖ ขั้นตอนหลัก ดังนี้ 0338.indd 57 5/9/18 2:12 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 58 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู การรูเรื่อง ระดับคุณภาพ ภูมิศาสตร ดีมาก ดี พอใช ตองปรับปรุง สํารวจสิ่งที่เกิดขึ้นเอง ตามธรรมชาติและสิ่งที่ มนุษยสรางขึ้นภายใน โรงเรียนไดบาง ดําเนินการตาม กระบวนการ ทางภูมิศาสตรไดบาง วาดผังแสดงสิ่งตางๆ ตามความสัมพันธของ ตําแหนง ระยะ และ ทิศทางไดบาง สํารวจสิ่งที่เกิดขึ้นเองตาม ธรรมชาติและสิ่งที่มนุษย สรางขึ้นภายในโรงเรียน ไดถูกตองบางสวน และ ไมครบถวน ดําเนินการตามกระบวนการ ทางภูมิศาสตรไดถูกตอง บางสวน และไมครบถวน วาดผังแสดงสิ่งตางๆ ตามความสัมพันธของ ตําแหนง ระยะ และ ทิศทาง ไดถูกตอง บางสวน และไมครบถวน สํารวจสิ่งที่เกิดขึ้นเอง ตามธรรมชาติและสิ่งที่ มนุษยสรางขึ้นภายใน โรงเรียนไดอยางถูกตอง แตไมครบถวน ดําเนินการตามกระบวนการ ทางภูมิศาสตร ไดถูกตอง แตไมครบ ทุกขั้นตอน วาดผังแสดงสิ่งตางๆ ตามความสัมพันธของ ตําแหนง ระยะ และ ทิศทาง ไดอยางถูกตอง แตไมครบถวน สํารวจสิ่งที่เกิดขึ้นเองตาม ธรรมชาติและสิ่งที่มนุษย สรางขึ้นภายในโรงเรียนได อยางถูกตอง และครบถวน ดําเนินการตามกระบวนการ ทางภูมิศาสตรไดถูกตอง และครบทุกขั้นตอน วาดผังแสดงสิ่งตางๆ ตามความสัมพันธของตําแหนง ระยะ และทิศทางไดอยาง ถูกตอง ครบถวน ความสามารถ ทางภูมิศาสตร กระบวนการ ทางภูมิศาสตร ทักษะทางภูมิศาสตร ตัวอยาง เกณฑการประเมินในการวาดแผนผังเพื่อแสดงตําแหนงที่ตั้งของสถานที่สําคัญในโรงเรียน ๑. ศึกษาและทําความเขาใจทฤษฎีและแนวคิดเกี่ยวกับการรูเรื่องทางภูมิศาสตรที่ตองการประเมิน โดยเฉพาะ อยางยิ่งความหมายและองคประกอบที่สําคัญที่ตองการวัด ๒. กําหนดขอรายการประเมินใหชัดเจน ซึ่งอาจเปนขั้นตอนในการปฏิบัติหรือพฤติกรรมยอยในการปฏิบัติ ๓. เรียงลําดับขอรายการประเมิน โดยเรียงลําดับขั้นตอนการปฏิบัติหรือพฤติกรรมยอยที่จะประเมินตามลําดับ เกิดขึ้นจริงเมื่อผูเรียนปฏิบัติ ๔. เขียนชองรายการประเมินใหเปนไปตามจํานวนระดับผลประเมินที่ตองการ เชน ๔ ระดับ ๕. กําหนดคําบงชี้ระดับ หรือคะแนนในแตละระดับที่กําหนดไวในขั้นตอนที่ ๔ ๖. ระบุชื่อแบบประเมินคาตามทักษะการปฏิบัติที่ตองการประเมิน 0338.indd 58 5/9/18 2:12 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 59 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวอยางแผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู ระดับประถมศึกษาตอนตน เรื่อง การจัดการสิ่งแวดลอมในชุมชน สาระภูมิศาสตร กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศึกษาปที่ ๓ เวลา ๓ ชั่วโมง มาตรฐาน/ตัวชี้วัด มาตรฐาน ส ๕.๒ เขาใจปฏิสัมพันธระหวางมนุษยกับสิ่งแวดลอมทางกายภาพที่กอใหเกิดการสรางสรรค วิถีการดําเนินชีวิต มีจิตสํานึกและมีสวนรวมในการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดลอมเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ส ๕.๒ ป.๓/๖ มีสวนรวมในการจัดการสิ่งแวดลอมในชุมชน มโนทัศนสําคัญ (Key Concept) การมีสวนรวมในการจัดการสิ่งแวดลอมในชุมชนเปนหนาที่ของทุกคนในชุมชน คําถามสําคัญ (Big Question) นักเรียนมีสวนรวมในการจัดการสิ่งแวดลอมในชุมชนไดอยางไร จุดประสงคการเรียนรู ๑. นักเรียนสามารถกําหนดบทบาทหนาที่ของตนในการจัดการกับสิ่งแวดลอมในชุมชนไดอยางเหมาะสม ๒. นักเรียนสามารถปฏิบัติตนตามแนวทางที่กําหนดได การรูเรื่องภูมิศาสตร ความสามารถ กระบวนการ ทักษะ ๑. ความเขาใจระบบธรรมชาติ - ๑. การสังเกต และมนุษย ๒. การแปลความขอมูล ๒. การใหเหตุผลทางภูมิศาสตร ทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสินใจอยางเปนระบบ คุณลักษณะอันพึงประสงคและสมรรถนะสําคัญ คุณลักษณะอันพึงประสงค สมรรถนะสําคัญ ๑. มุงมั่นในการทํางาน ๑. ความสามารถในการสื่อสาร ๒. มีจิตสาธารณะ ๒. ความสามารถในการคิด 0338.indd 59 5/9/18 2:12 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 60 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู การจัดกิจกรรมการเรียนรู ชั่วโมงที่ ๑ ๑. ครูแจกบัตรคําแสดงสถานภาพของคนในชุมชนใหนักเรียนทุกคนๆ ละ ๑ ใบ เชน ผูอํานวยการโรงเรียน ครู นักการภารโรง แมบาน พอ แม ผูปกครอง กํานัน ผูใหญบาน นายก อบต. นายกเทศมนตรี นักเรียน ตํารวจ ทหาร บุรุษไปรษณีย เกษตรกร พอคา รับจาง ๒. ใหนักเรียนยืนเปนวงกลม โดยแบงพื้นที่วงกลมเปน ๒ สวน คือ สวนสีนํ้าเงิน (สวนที่ไดประโยชน) สวนสีแดง (สวนที่ไดรับผลกระทบทางลบ) ๓. ครูนํานักเรียนเลนเกม “อะไร.....กับฉัน” โดยกําหนดเงื่อนไขวา ใหนักเรียนสวมบทบาทเปนบุคคล ตามบัตรคํา เมื่อครูอานขอความ จบแลว ใหนักเรียนตอบคําถามดังนี้ ๓.๑ ขอความดังกลาวมีผลกระทบตอธรรมชาติอยางไร ๓.๒ ขอความดังกลาวทําใหตนเองไดประโยชน หรือเสียประโยชน หรือไมไดทั้งประโยชนหรือไมเสียประโยชน จากขอความ ดังกลาว - ถาคิดวาตนเองไดประโยชนใหเดินไปอยูในสวนสีนํ้าเงิน - ถาคิดวาตนเองเสียประโยชนใหเดินไปอยูในสวนสีแดง - ถาคิดวาตนเองไมไดทั้งประโยชนและเสียประโยชน ใหยืนอยูที่เดิม ตัวอยางขอความ ปลูกตนไมเยอะชวยกรองอากาศ ปดนํ้าทุกครั้งขณะแปรงฟน ตองปลูกบานหางจากถนน แมนํ้าไมนอยกวา ๑๐ เมตร ทิ้งขยะตรงไหนก็ได ถมคลองเปนถนน ขอถุงพลาสติกใสของจากแมคาทุกครั้ง ความเขาใจระบบธรรมชาติ และมนุษย การใหเหตุผลทางภูมิศาสตร 0338.indd 60 5/9/18 2:12 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 61 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ๔. ครูสุมถามเหตุผลนักเรียนที่เลือกยืนในสวนตาง ๆ เมื่ออานขอความจบ ในแตละบัตร เชน - ตัวเองไดประโยชนอยางไรกับการทิ้งขยะตรงไหนก็ได จากการถม คลองเปนถนน ฯลฯ - ทําไมถึงคิดวาตัวเองเสียประโยชนจากการถมคลองเปนถนน ทิ้งขยะ ตรงไหนก็ได ฯลฯ - ทําไมคิดวาตนไมไดประโยชนหรือไมเสียประโยชน (ไมเกี่ยวกับตนเอง) จากการถมคลองเปนถนน ทิ้งขยะตรงไหนก็ได ฯลฯ) นักเรียนรวมกันสรุปวา ทุกคนในชุมชนตางมีสวนเกี่ยวของกับสิ่งแวดลอมดวย กันทั้งนั้น ทั้งที่ไดประโยชนและเสียประโยชน สิ่งแวดลอมบางอยาง มนุษยทําใหเกิดขึ้น และสงผลเสียกับคนในชุมชน เชน การทิ้งขยะไมถูกที่ การกําจัดขยะไมถูกวิธี รวมทั้ง การเพิ่มปริมาณขยะ ลวนสงผลลบมาถึงคนในชุมชนทั้งสิ้น ชั่วโมงที่ ๒ - ๓ ๑. ครูถามนักเรียนวานักเรียนเดินทางจากบานไปตลาด โรงเรียน หรือไปใน ที่ตางๆ ในชุมชน นักเรียนสังเกตเห็นสภาพชุมชนมีลักษณะเปนอยางไรบาง ทําไมจึงเปน เชนนั้น ๒. แบงนักเรียนเปนกลุมๆ ละ ๓ - ๕ คน รวมกันบอกถึงปญหาสิ่งแวดลอม ในชุมชนของตนเองอาศัยอยูวาเปนอยางไร (มีกลิ่นขยะ ตนไมรกรุงรัง ลําคลอง ตื้นเขิน มีขยะลอย บานเรือนแออัด มีกลิ่นควันรถ เสียงดัง มีปาไม มีทุงนา แมนํ้าใสสะอาด) โดยนักเรียนระบุตําแหนงปญหาสิ่งแวดลอมที่สังเกตเห็นไดลงในแผนที่ชุมชน ๓. ครูใหนักเรียนศึกษาแผนที่ชุมชนที่แสดงปญหาสิ่งแวดลอมที่รวมกันระบุ ตําแหนงขึ้น เพื่อรวมกันพิจารณาวา ปญหาสิ่งแวดลอมใดปรากฏในชุมชนมากที่สุด และ ปญหาใดควรเปนปญหาเรงดวนที่ควรแกไข ๔. นักเรียนทั้งหองเลือกปญหาสิ่งแวดลอมใดในชุมชนที่เปนปญหาเรงดวน ควรไดรับการแกไข แลวชวยกันคิดวา “นักเรียนจะมีสวนรวมในการเขาไปจัดการกับ เรื่องนั้นไดอยางไรบาง และคิดวามีใครบางที่ตองเขาไปจัดการ” (การจัดการขยะในชุมชน การรักษาแมนํ้าใหใสสะอาดอยูอยางนี้) โดยอาจทําเปนแผนผังความคิด วาดภาพลง ในกระดาษบรูฟ หรือ แสดงบทบาทสมมุติ ๕. แตละกลุมสงตัวแทนนําเสนอหนาชั้นเรียน ๖. ใหนักเรียนรวมกันวางแผนตอวา หากจะปฏิบัติตามที่นักเรียนแตละ กลุมนําเสนอแนวทางมาจะทําเมื่อไหร ที่ไหน ทําอยางไร (ประสานกับใคร วัสดุอุปกรณ ที่ตองใช ฯลฯ) ๗. ครูใหนักเรียนปฏิบัติตามแนวทางที่นําเสนอในฐานะนักเรียนที่เปนสมาชิก ในชุมชน แลวใหนักเรียนนําเสนอหนาชั้นถึงสิ่งที่ไดปฏิบัติและผลที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติ ความเขาใจระบบธรรมชาติ และมนุษย การสังเกต การแปลความขอมูล ทางภูมิศาสตร การตัดสินใจอยางเปนระบบ 0338.indd 61 5/9/18 2:12 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 62 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู สื่อ/แหลงการเรียนรู ๑. บัตรคําแสดงสถานภาพของคนในชุมชน ๒. พื้นที่วงกลมเปน ๒ สวน คือ สวนสีนํ้าเงิน (สวนที่ไดประโยชน) สวนสีแดง (สวนที่ไดรับผลกระทบทางลบ) ๓. บัตรขอความ เกม “อะไร.....กับฉัน” ๔. กระดาษปรูฟ ๕. ปากกาเคมี ๖. สีไม การวัดและประเมินผลการเรียนรู รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ การมีสวนรวมในการจัดการสิ่งแวดลอม ในชุมชน - ตรวจกระบวนการทําผลงาน (แผนผัง ความคิด/วาดภาพ/แสดงบทบาทสมมุติ) - ตรวจผลงาน - ตรวจกระบวนการลงปฏิบัติงานในชุมชน - เกณฑการใหคะแนน - เกณฑการใหคะแนน - แบบสังเกต 0338.indd 62 5/9/18 2:12 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 63 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวอยางแผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู ระดับมัธยมศึกษาตอนตน เรื่อง รอบรู พรอมรับภัยพิบัติ สาระภูมิศาสตร กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปที่ ๑ เวลา ๓ ชั่วโมง มาตรฐาน/ตัวชี้วัด มาตรฐาน ส ๕.๑ เขาใจลักษณะทางกายภาพของโลกและความสัมพันธของสรรพสิ่งซึ่งมีผลตอกัน ใชแผนที่และ เครื่องมือทางภูมิศาสตรในการคนหา วิเคราะห และสรุปขอมูลตามกระบวนการทางภูมิศาสตร ตลอดจนใชภูมิสารสนเทศ อยางมีประสิทธิภาพ ส ๕.๑ ม.๑/๓ วิเคราะหสาเหตุการเกิดภัยพิบัติและผลกระทบในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย มาตรฐาน ส ๕.๒ เขาใจปฏิสัมพันธระหวางมนุษยกับสิ่งแวดลอมทางกายภาพที่กอใหเกิดการสรางสรรค วิถีการดําเนินชีวิต มีจิตสํานึกและมีสวนรวมในการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดลอม เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ส ๕.๒ ม.๑/๔ วิเคราะหแนวทางการจัดการภัยพิบัติและการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดลอมในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนียที่ยั่งยืน มโนทัศนสําคัญ (Key Concept) ลักษณะทางกายภาพของทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย สงผลตอการเกิดภัยพิบัติ ที่แตกตางกัน การจัดการภัยพิบัติและการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดลอมในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย จะชวยทําใหมนุษยอาศัยอยูรวมกับธรรมชาติไดอยางยั่งยืน คําถามสําคัญ (Big Question) ๑. การเกิดภัยพิบัติของทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนียมีอะไรบาง เกิดจากสาเหตุใด และมีผลกระทบอยางไร ๒. การจัดการภัยพิบัติและการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดลอมในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนียที่ยั่งยืน มีแนวทางอยางไรบาง จุดประสงคการเรียนรู ๑. นักเรียนสามารถวิเคราะหสาเหตุของการเกิดภัยพิบัติและผลกระทบในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนียได ๒. นักเรียนสามารถอธิบายความสัมพันธระหวางลักษณะทางกายภาพกับภัยพิบัติที่เกิดขึ้นในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนียได ๓. นักเรียนสามารถวิเคราะหแนวทางการจัดการภัยพิบัติในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนียได ๔. นักเรียนสามารถเสนอแนวทางการปฏิบัติตนเพื่อใหตนเองปลอดภัยจากภัยพิบัติได 0338.indd 63 5/9/18 2:51 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 64 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู การรูเรื่องภูมิศาสตร ความสามารถ กระบวนการ ทักษะ ๑. ความเขาใจระบบธรรมชาติ ๑. การตั้งคําถามเชิงภูมิศาสตร ๑. การสังเกต และมนุษย ๒. การรวบรวมขอมูล ๒. การแปลความขอมูลทางภูมิศาสตร ๒. การใหเหตุผลทางภูมิศาสตร ๓. การจัดการขอมูล ๓. การใชเทคนิคและเครื่องมือ ๓. การตัดสินใจอยางเปนระบบ ๔. การวิเคราะหขอมูล ทางภูมิศาสตร ๕. การสรุปเพื่อตอบคําถาม ๔. การคิดเชิงพื้นที่ ๕. การคิดแบบองครวม ๖. การใชเทคโนโลยี ๗. การใชสถิติพื้นฐาน คุณลักษณะอันพึงประสงคและสมรรถนะสําคัญ คุณลักษณะอันพึงประสงค สมรรถนะสําคัญ ๑. ใฝเรียนรู ๑. ความสามารถในการสื่อสาร ๒. มุงมั่นในการทํางาน ๒. ความสามารถในการคิด ๓. ความสามารถในการแกปญหา ๔. ความสามารถในการใชเทคโนโลยี การจัดกิจกรรมการเรียนรู ชั่วโมงที่ ๑ - ๒ ขั้นการตั้งคําถามเชิงภูมิศาสตร ๑. ครูเปดวีดิทัศนตัวอยางภัยพิบัติที่เกิดขึ้นในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย เชน แผนดินไหว ภูเขาไฟปะทุ นํ้าทวม ภัยพิบัติ ไฟปา และพายุหมุน เขตรอน จากนั้นใหนักเรียนตั้งคําถามเกี่ยวกับภัยพิบัติดังกลาว เพื่อจะหาคําตอบที่จะชวยให นักเรียนรอดจากภัยพิบัติดังกลาวได (ตัวอยางคําถามที่นักเรียนเปนคนตั้งขึ้น เชน ภัยพิบัติ เกิดจากสาเหตุใด (Why) บริเวณเสี่ยงภัยคือที่ใด (Where) เกิดเมื่อไหร เกิดบอยเพียงใด (When) จะตองเตรียมตัวอยางไร (How) อางอิงภาพขาว : https://www.youtube.com/watch?v=avuLhc5_x10 แผนดินไหวญี่ปุนครั้งที่ ๒ ในรอบ ๒๔ ชั่วโมง แผนดินไหวญี่ปุนครั้งที่ ๒ ในรอบ ๒๔ ชั่วโมง การสังเกต 0338.indd 64 5/9/18 2:51 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 65 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ๒. นักเรียนแบงกลุมออกเปน ๖ กลุม ตามประเภทภัยพิบัติที่เกิดขึ้น ในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย กลุมที่ ๑ แผนดินไหว กลุมที่ ๔ ภูเขาไฟปะทุ กลุมที่ ๒ นํ้าทวม กลุมที่ ๕ ภัยพิบัติ กลุมที่ ๓ ไฟปา กลุมที่ ๖ พายุหมุนเขตรอน ขั้นการรวบรวมขอมูล ๓. นักเรียนแตละกลุมหาคําตอบใหนักเรียนแตละกลุมใชเครื่องมือสื่อสาร (คอมพิวเตอร แท็บเล็ต สมารทโฟน) เพื่อสืบคนขอมูลสถิติของการเกิดภัยพิบัติในบริเวณ ทวีปเอเชีย และทวีปออสเตรเลียและโอเชียเนีย ตลอดจนความรูเกี่ยวกับภัยพิบัติและ วิธีการปฏิบัติตนอยางเหมาะสมเมื่อเกิดภัยพิบัติขึ้น โดยการดาวนโหลดแอปพลิเคชัน ความรูเกี่ยวกับภัยพิบัติ ขอมูลศูนยภัยพิบัติ แนวทางในการลดความเสียหาย อันเกิดจาก ภัยพิบัติ (Disaster Edu. ของสถาบันพัฒนาครู คณาจารยและบุคลากรทางการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ) โดยใชเครื่องมือสื่อสาร (คอมพิวเตอร แท็บเล็ต สมารทโฟน) หรือ เขาเว็บไซตศูนยเตือนภัยพิบัติแหงชาติ http://www.ndwc.go.th/web/e-book.htm ขั้นการจัดการขอมูล ๔. ครูใหนักเรียนแตละกลุมทํากิจกรรม “ปกหมุดพื้นที่ภัยพิบัติ” โดยให นักเรียนปกหมุดบริเวณที่เคยเกิดลงบนแผนที่กายภาพของทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย หนาหองเรียน ขั้นการวิเคราะหขอมูล ๕. จากแผนที่ปกหมุดพื้นที่ภัยพิบัติหนาหองเรียน นักเรียนแตละกลุมรวมกัน สรุปพื้นที่เสี่ยงที่เกิดภัยพิบัติแตละประเภท โดยวิเคราะหใหเห็นความสัมพันธระหวาง ลักษณะทางกายภาพกับภัยพิบัตินั้น (ตัวอยางเชน เหตุแผนดินไหวและภูเขาไฟปะทุ สวนใหญเกิดบริเวณรอยตอของเปลือกโลก โดยเฉพาะบริเวณริมชายฝงมหาสมุทรแปซิฟก หรือที่เรียกวา วงแหวนแหงไฟ) - การใชเทคโนโลยี - การใชสถิติพื้นฐาน - การแปลความขอมูล ทางภูมิศาสตร - การใชเทคนิคและ เครื่องมือทางภูมิศาสตร - การคิดเชิงพื้นที่ - การใหเหตุผลทาง ภูมิศาสตร - การแปลความขอมูล ทางภูมิศาสตร - การคิดเชิงพื้นที่ - การคิดแบบองครวม 0338.indd 65 5/9/18 2:51 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 66 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ๖. นักเรียนแตละกลุมรวมกันอธิบายผลกระทบที่เกิดจากภัยพิบัติ จากนั้น ครูและนักเรียนรวมกันสรุปผลกระทบที่มีรวมกันจากภัยพิบัติ ขั้นการสรุปเพื่อหาคําตอบ ๗. นักเรียนสรุปคําตอบจากคําถามเชิงภูมิศาสตรที่ตั้งขึ้นลงในใบงาน จากนําเสนอคําตอบหนาหองเรียน ครูและนักเรียนรวมกันตรวจสอบคําตอบรวมกัน ชั่วโมงที่ ๓ ๘. ครูใหนักเรียนสืบคนแนวทางการจัดการภัยพิบัติของประเทศตางๆ ในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย จากนั้นรวมกันวิเคราะหความเหมือน และความตาง และความจําเปนของแนวทางการจัดการภัยพิบัติ ๙. นักเรียนรวมกันยกตัวอยางแนวทางการจัดการภัยพิบัติที่เปนไปได ในประเทศไทย จากนั้นรวมกันนําเสนอแนวทางการจัดการภัยพิบัติในประเทศไทย โดยแบงเปนการปองกันกอนการเกิดภัยพิบัติ และการรับมือเมื่อเกิดภัยพิบัตินั้นไปแลว ๑๐. ตัวแทนนักเรียนแตละกลุมนําเสนอหนาหองเรียน ๑๑. ครูแบงกลุมนักเรียน ๕ กลุม ทํากิจกรรม “เผชิญหนาภัยพิบัติ” โดยแตละ กลุมไดรับสถานการณดังตอไปนี้ สถานการณที่ ๑ ติชาเดินแฟชั่นโชวบริเวณลานหนาหางสรรพสินคา กลางกรุงไทเป ในขณะนั้นเกิดเหตุแผนดินไหว ติชาควรจะปฏิบัติตนอยางไร จึงจะ ปลอดภัยจากสถานการณดังกลาว สถานการณที่ ๒ นพพรนั่งประชุมกับลูกคาอยูบนตึกสํานักงานชั้น ๓๐ ใจกลางกรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุน ในขณะนั้นเกิดเหตุแผนดินไหว นพพรควรจะปฏิบัติตน อยางไร จึงจะปลอดภัยจากสถานการณดังกลาว สถานการณที่ ๓ นพดลไปแขงขันรักบี้ที่สนามกีฬาแหงชาติ ประเทศ นิวซีแลนด ในขณะนั้นเกิดเหตุแผนดินไหว นพดลควรจะปฏิบัติตนอยางไร จึงจะปลอดภัย จากสถานการณดังกลาว สถานการณที่ ๔ มาเรียกําลังดํานาอยูในที่นาขั้นบันไดของเธอบนเกาะ ลูซอน ประเทศฟลิปปนส ในขณะนั้นเกิดเหตุภูเขาไฟปะทุ มาเรียควรจะปฏิบัติตนอยางไร จึงจะปลอดภัยจากสถานการณดังกลาว สถานการณที่ ๕ อีซาสตั้งถิ่นฐานอยูบริเวณที่ราบดินดอนสามเหลี่ยม ปากแมนํ้าคงคาและพรหมบุตร ประเทศบังคลาเทศ อีซาสควรจะปฏิบัติตนอยางไร จึงจะปลอดภัยจากพายุไซโคลน และนํ้าทวมฉับพลัน ครูใหนักเรียนรวมกันอภิปราย และนําเสนอแนวทางการปฏิบัติตนเพื่อให ปลอดภัยจากสถานการณภัยพิบัติดังกลาว จากนั้นใหสมาชิกในกลุมเดียวกันแยกตัวออก จากกลุมเดิม และไปรวมกลุมใหม โดยมีเงื่อนไขวาสมาชิกของกลุมใหมนั้นจะตองมาจาก ทั้ง ๕ สถานการณ เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรูจากสิ่งที่ไดอภิปรายมาจากกลุมสถานการณ ของตนเอง แลวบันทึกลงในใบงาน เรื่อง รูรอดปลอดภัยจากภัยพิบัติ - ความเขาใจระบบ ธรรมชาติและมนุษย - การใชเทคโนโลยี - การตัดสินใจอยางเปน ระบบ - ความเขาใจระบบ ธรรมชาติและมนุษย - การตัดสินใจอยางเปน ระบบ - การคิดแบบองครวม 0338.indd 66 5/9/18 2:51 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 67 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู สื่อ/แหลงการเรียนรู - วีดิทัศนเกี่ยวกับภัยพิบัติที่เกิดในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย - แผนที่กายภาพของทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย - แอปพลิเคชั่นความรูเกี่ยวกับภัยพิบัติ ขอมูลศูนยภัยพิบัติ แนวทางในการลดความเสียหายอันเกิดจาก ภัยพิบัติ (Disaster Edu. ของสถาบันพัฒนาครู คณาจารย และบุคลากรทางการศึกษากระทรวงศึกษาธิการ) - เว็บไซตศูนยเตือนภัยพิบัติแหงชาติ http://www.ndwc.go.th/web/e-book.htm - ใบงาน เรื่อง รูรอดปลอดภัยจากภัยพิบัติ การวัดและประเมินผลการเรียนรู รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ วิเคราะหสาเหตุการเกิดภัยพิบัติและ ผลกระทบในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และโอเชียเนีย วิเคราะหแนวทางการจัดการภัยพิบัติ และการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดลอม ในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลีย และ โอเชียเนียที่ยั่งยืน - สังเกตกระบวนการทํากิจกรรมแผนที่ ปกหมุด - ตรวจใบงาน รูรอดปลอดภัยจากภัยพิบัติ - กิจกรรมที่ ๑ รูรอบภัยพิบัติ - ตรวจใบงาน รูรอดปลอดภัยจากภัยพิบัติ - กิจกรรมที่ ๒ เผชิญหนา ภัยพิบัติ - แบบสังเกต - เกณฑการใหคะแนน - เกณฑการใหคะแนน 0338.indd 67 5/9/18 2:51 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 68 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ใบงาน เรื่อง รูรอดปลอดภัยจากแผนดินไหว ภูเขาไฟปะทุ กิจกรรมที่ ๑ รูรอบภัยพิบัติ คําชี้แจง : ใหนักเรียนตอบคําถามตอไปนี้ ชื่อภัยพิบัติ............................................................ คําถาม คําถามเชิงภูมิศาสตร คําตอบ When Where Why How 0338.indd 68 5/9/18 2:51 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 69 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู กิจกรรมที่ ๒ เผชิญหนาภัยพิบัติ คําชี้แจง : ใหนักเรียนพิจารณาสถานการณตอไปนี้ แลวนําเสนอแนวทางการปฏิบัติตนเพื่อใหเกิดความปลอดภัยจาก สถานการณภัยพิบัติดังกลาว สถานการณที่ ๑ ติชาเดินแฟชั่นโชวบริเวณลานหนาหางสรรพสินคากลางกรุงไทเป ในขณะนั้นเกิดเหตุแผนดินไหว ติชาควรจะปฏิบัติตนอยางไร จึงจะปลอดภัยจากสถานการณดังกลาว อางอิงภาพ : http://blog.asianinny.com/fashion-anddecor/taipei-in-style-2013/ แนวทางการปฏิบัติตนเพื่อใหเกิดความปลอดภัย : …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... 0338.indd 69 5/9/18 2:51 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 70 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู สถานการณที่ ๒ นพพรนั่งประชุมกับลูกคาอยูบนตึกสํานักงานชั้น ๓๐ ใจกลางกรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุน ในขณะนั้นเกิดเหตุแผนดินไหว นพพรควรจะปฏิบัติตนอยางไร จึงจะปลอดภัยจากสถานการณดังกลาว อางอิงภาพ : http://blog.asianinny.com/fashionand-decor/taipei-in-style-2013/ แนวทางการปฏิบัติตนเพื่อใหเกิดความปลอดภัย : …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... สถานการณที่ ๓ นพดลไปแขงขันรักบี้ที่สนามกีฬาแหงชาติ ประเทศนิวซีแลนด ในขณะนั้นเกิดเหตุแผนดินไหว นพดลควรจะปฏิบัติตนอยางไร จึงจะปลอดภัยจากสถานการณดังกลาว อางอิงภาพ : https://i.ytimg.com/vi/f2B0EviQDB0/ maxresdefault.jpg แนวทางการปฏิบัติตนเพื่อใหเกิดความปลอดภัย : …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... 0338.indd 70 5/9/18 2:51 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 71 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู สถานการณที่ ๔ มาเรียกําลังดํานาอยูในที่นาขั้นบันไดของเธอบนเกาะลูซอน ประเทศฟลิปปนส ในขณะนั้น เกิดเหตุภูเขาไฟปะทุ มาเรียควรจะปฏิบัติตนอยางไร จึงจะปลอดภัยจากสถานการณดังกลาว อางอิงภาพ : http://aseannotes.blogspot. com/2014/08/3.html แนวทางการปฏิบัติตนเพื่อใหเกิดความปลอดภัย : …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... สถานการณที่ ๕ อีซาสตั้งถิ่นฐานอยูบริเวณที่ราบดินดอนสามเหลี่ยมปากแมนํ้าคงคาและพรหมบุตร ประเทศ บังคลาเทศ อีซาสควรจะปฏิบัติตนอยางไร จึงจะปลอดภัยจากพายุไซโคลน และนํ้าทวมฉับพลัน อางอิงภาพ : https://reliefweb.int/report/srilanka/better-urban-planning-needed-dodgedisasters แนวทางการปฏิบัติตนเพื่อใหเกิดความปลอดภัย : …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………... 0338.indd 71 5/9/18 2:51 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 72 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวอยางแผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย เรื่อง สิ่งแวดลอมทางกายภาพกับกิจกรรมทางเศรษฐกิจ สาระภูมิศาสตร กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปที่ ๔ - ๖ เวลา ๕ ชั่วโมง มาตรฐาน/ตัวชี้วัด มาตรฐาน ส ๕.๒ เขาใจปฏิสัมพันธระหวางมนุษยกับสิ่งแวดลอมทางกายภาพที่กอใหเกิดการสรางสรรค วิถีการดําเนินชีวิต มีจิตสํานึกและมีสวนรวมในการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดลอม เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ส ๕.๒ ม.๔-๖/๑ วิเคราะหปฏิสัมพันธระหวางสิ่งแวดลอมทางกายภาพกับกิจกรรมของมนุษยในการ สรางสรรควิถีการดําเนินชีวิตของทองถิ่นทั้งในประเทศไทยและภูมิภาคตาง ๆ ของโลก และเห็นความสําคัญของสิ่งแวดลอม ที่มีผลตอการดํารงชีวิตของมนุษย มโนทัศนสําคัญ (Key Concept) การกระจายของกิจกรรมทางเศรษฐกิจในประเทศไทยและภูมิภาคตาง ๆ ของโลก เกิดจากปฏิสัมพันธระหวาง สิ่งแวดลอมทางภายภาพกับกิจกรรมของมนุษย นอกจากนี้กระแสโลกาภิวัตนยังทําใหเกิดการเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดลอม ทางกายภาพและวิถีการดําเนินชีวิตอีกดวย คําถามสําคัญ (Big Question) ๑. สิ่งแวดลอมทางกายภาพสงผลตอวิถีการดําเนินชีวิตของมนุษยในประเทศไทยและภูมิภาคตาง ๆ ของโลก อยางไร ๒. วิถีการดําเนินชีวิตของมนุษยกอใหเกิดการเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดลอมทางกายภาพในประเทศไทยและ ภูมิภาคตาง ๆ ของโลกอยางไรบางภายใตกระแสโลกาภิวัตน จุดประสงคการเรียนรู ๑. นักเรียนสามารถวิเคราะหปฏิสัมพันธระหวางสิ่งแวดลอมทางกายภาพกับกิจกรรมทางเศรษฐกิจของมนุษยได ๒. นักเรียนนําเสนอทางออกในการแกปญหาที่เกิดจากผลของการปฏิสัมพันธระหวางสิ่งแวดลอมทางกายภาพ กับกิจกรรมทางเศรษฐกิจของมนุษยภายใตกระแสโลกาภิวัตนได การรูเรื่องภูมิศาสตร ความสามารถ กระบวนการ ทักษะ ๑. ความเขาใจระบบธรรมชาติ ๑. การตั้งคําถามเชิงภูมิศาสตร ๑. การแปลความขอมูลทางภูมิศาสตร และมนุษย ๒. การรวบรวมขอมูล ๒. การใชเทคนิคและเครื่องมือ ๒. การใหเหตุผลทางภูมิศาสตร ๓. การจัดการขอมูล ทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสินใจอยางเปนระบบ ๔. การวิเคราะหขอมูล ๓. การคิดเชิงพื้นที่ ๕. การสรุปเพื่อตอบคําถาม ๔. การคิดแบบองครวม 0338.indd 72 5/9/18 2:51 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 73 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู คุณลักษณะอันพึงประสงคและสมรรถนะสําคัญ คุณลักษณะอันพึงประสงค สมรรถนะสําคัญ ๑. ใฝเรียนรู ๑. ความสามารถในการสื่อสาร ๒. มุงมั่นในการทํางาน ๒. ความสามารถในการคิด ๓. ความสามารถในการแกปญหา ๔. ความสามารถในการใชเทคโนโลยี การจัดกิจกรรมการเรียนรู ชั่วโมงที่ ๑ - ๓ ขั้นการตั้งคําถามเชิงภูมิศาสตร ๑. นักเรียนดูตัวอยางภาพกิจกรรมทางเศรษฐกิจรูปแบบตางๆ เชน การเพาะปลูก การเลี้ยงสัตว การประมง การทําปาไม การทําเหมืองแร อุตสาหกรรม การผลิต และการทองเที่ยว จากนั้นครูใหนักเรียนวิเคราะหวา ลักษณะกิจกรรม ทางเศรษฐกิจแตละชนิดมีความแตกตางกันอยางไร ๒. ครูแบงกลุมนักเรียนเปน ๗ กลุม ตามกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ตัวแทน นักเรียนรับแผนที่แสดงที่ตั้งหรือเขตของกิจกรรมทางเศรษฐกิจในภูมิภาคตางๆ ของโลก จากนั้นใหนักเรียนศึกษาแผนที่และรวมกันตั้งคําถามจากแผนที่ที่นักเรียนไดรับ โดยคําถาม นั้นตองแสดงความสัมพันธระหวางสิ่งแวดลอมทางกายภาพกับกิจกรรมทางเศรษฐกิจ (ตัวอยางคําถามที่นักเรียนตั้งขึ้นมา ไดแก - กิจกรรมทางเศรษฐกิจดังกลาวมีลักษณะสําคัญอยางไร - กิจกรรมทางเศรษฐกิจดังกลาวอยูบริเวณใด - เพราะเหตุใดกิจกรรมทางเศรษฐกิจดังกลาวจึงอยูบริเวณนั้น - บริเวณที่มีกิจกรรมทางเศรษฐกิจดังกลาวมีสิ่งแวดลอมทางกายภาพ อยางไร ขั้นการรวบรวมขอมูล ๔. นักเรียนแตละกลุมสืบคนขอมูลจากอินเทอรเน็ตและแผนที่เลม เพื่อศึกษาลักษณะภูมิประเทศ ภูมิอากาศและทรัพยากรธรรมชาติที่มีอิทธิพลตอกิจกรรม ทางเศรษฐกิจที่ไดรับมอบหมาย และเพื่อตอบคําถามเชิงภูมิศาสตรลงไปในใบงาน ขั้นการจัดการขอมูล ๕. นักเรียนนําขอมูลที่ไดจากการรวบรวม มาจําแนกออกเปนปจจัยทาง กายภาพ และปจจัยทางสังคมที่สงผลตอกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ไดรับมอบหมาย ขั้นการวิเคราะหขอมูล ๖. นักเรียนแตละกลุมวิเคราะหอิทธิพลของปจจัยทางกายภาพและปจจัย ทางสังคมที่สงผลตอกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ไดรับมอบหมาย โดยเขียนเปนแผนผังลูกโซ ลงในกระดาษฟลิปชารต - การใชเทคนิคและ เครื่องมือทางภูมิศาสตร - การแปลความขอมูล ทางภูมิศาสตร - การคิดเชิงพื้นที่ - การใชเทคนิคและ เครื่องมือทางภูมิศาสตร - การแปลความขอมูล ทางภูมิศาสตร - การใหเหตุผลทาง ภูมิศาสตร - การคิดแบบองครวม 0338.indd 73 5/9/18 2:51 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 74 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวอยาง กิจกรรมทางเศรษฐกิจ : ประมง ติดทะเล ทําประมง สรางทาเรือได อุดมไปดวย ปจจัยทางกายภาพ ชายฝงเวาแหวง เปนที่วางไขของปลา สัตวนํ้า การไหลของกระแสนํ้า กระแสนํ้าอุนปะทะ อุดมดวยแพลงตอน กระแสนํ้าเย็น เปนเขตปลาชุม ปจจัยทางสังคม เขตประชากร ใกลตลาด ๗. ครูอธิบายความหมาย สาเหตุและลักษณะของโลกาภิวัตน จากนั้น นักเรียนวิเคราะหผลกระทบของโลกาภิวัตนที่มีตอกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ไดแก การลงทุน ขามภูมิภาค การเกิดการคาเสรีระหวางประเทศ การเคลื่อนยายอาหาร สินคาและบริการ เปนตน ๘. นักเรียนแตละกลุมรวมกันวิเคราะหผลจากกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ที่มีตอการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดลอมทางกายภาพและวิถีการดําเนินชีวิตของมนุษย ภายใตกระแสโลกาภิวัตน ขั้นการสรุปเพื่อตอบคําถาม ๙. นักเรียนแตละกลุมตัวแทนนําเสนอคําตอบของคําถามเชิงภูมิศาสตร โดยนําเสนอดวยแผนภาพแสดงปฏิสัมพันธระหวางสิ่งแวดลอมทางกายภาพกับกิจกรรม ทางเศรษฐกิจลงในกระดาษฟลิปชารต ตัวอยาง การประมง ๑๐. นักเรียนแตละกลุมนําเสนอแผนภาพ จากนั้นครูและนักเรียนรวมกัน ตรวจคําตอบของเพื่อน และสรุปถึงปฏิสัมพันธระหวางสิ่งแวดลอมทางกายภาพกับ กิจกรรมทางเศรษฐกิจของมนุษย - ความเขาใจระบบ ธรรมชาติและมนุษย - การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร ชายฝงเวาแหวง มีอาณาเขตติดทะเล เปนเขตนํ้าตื้น มีกระแสนํ้าอุนกับ กระแสนํ้าเย็นชนกัน การเปลี่ยนแปลง ของพื้นที่ชายฝง การขยายตัวของเมือง และเมืองทา การอพยพของแรงงาน การทําลายปะการังและ ระบบนิเวศชายฝง กิจกรรมทาง เศรษฐกิจ ของมนุษย ประมง สิ่งแวดลอมทางกายภาพ 0338.indd 74 5/9/18 2:51 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 75 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ชั่วโมงที่ ๔ - ๕ ๑๑. ครูมอบหมายใหนักเรียนแตละกลุมออกไปสํารวจชุมชนบริเวณรอบ โรงเรียน เพื่อดูวาชุมชนรอบโรงเรียนมีความสัมพันธระหวางกิจกรรมทางเศรษฐกิจของ มนุษยกับสิ่งแวดลอมทางกายภาพเปนอยางไร ซึ่งแตละกลุมที่สํารวจนั้น ตองวางแผน รวมกันวาแตละกลุมจะไปสํารวจบริเวณใด เพื่อไมใหซํ้ากัน โดยครูแจกแบบบันทึก การสํารวจชุมชนใหนักเรียน เพื่อบันทึกการสํารวจลงพื้นที่ในครั้งนี้ ๑๒. นักเรียนรวมกันทําแผนที่ชุมชนแสดงกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ๑๓. ครูใหนักเรียนพิจารณาแผนที่ชุมชน แลวใหนักเรียนตอบคําถามดังนี้ ๑๓.๑ กิจกรรมทางเศรษฐกิจของมนุษยกับสิ่งแวดลอม ทางกายภาพ ของชุมชนวา มีความสัมพันธกันอยางไร ๑๓.๒ กิจกรรมทางเศรษฐกิจดังกลาวสงผลกระทบตอสิ่งแวดลอม ทางกายภาพในชุมชนอยางไรบาง ๑๓.๓ อีก ๑๐ ป จะเกิดการเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดลอมและวิถีชีวิตของ มนุษยในชุมชนอยางไร จะเกิดปญหาอะไรบาง หากเรายังคงดําเนินกิจกรรมในลักษณะ ดังกลาวตอไป โดยระบุการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในแผนที่ชุมชนในขอ ๑๒ ๑๓.๔ นักเรียนจะตัดสินใจในการปฏิบัติตนอยางไรไดบาง เพื่อปองกัน ไมใหเกิดการเปลี่ยนแปลงที่เปนผลเสียตอสิ่งแวดลอมทางกายภาพและวิถีชีวิตของมนุษย ในชุมชน ๑๔. ครูและนักเรียนรวมกันอภิปรายถึงความสัมพันธระหวางสิ่งแวดลอม ทางกายภาพกับกิจกรรมของมนุษย อันนําไปสูขอสรุปที่วา กิจกรรมทางเศรษฐกิจของมนุษย ลวนแตมีความสัมพันธกับสภาพแวดลอมทางกายภาพในบริเวณนั้น ในขณะเดียวกัน กิจกรรมดังกลาวก็มีผลตอการเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดลอมทางกายภาพและวิถีการดําเนิน ชีวิตของมนุษยเชนกัน สื่อ/แหลงการเรียนรู ภาพกิจกรรมของทางเศรษฐกิจของมนุษย แบบบันทึกการสํารวจชุมชน แผนที่แสดงกิจกรรมทางเศรษฐกิจ กระดาษฟลิปชารต - การใชเทคนิคและ เครื่องมือทางภูมิศาสตร - การแปลความขอมูล ทางภูมิศาสตร - ความเขาใจระบบ ธรรมชาติและมนุษย - การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร - การตัดสินใจอยางเปน ระบบ - การคิดแบบองครวม 0338.indd 75 5/9/18 2:51 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 76 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู การวัดและประเมินผลการเรียนรู รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ วิเคราะหปฏิสัมพันธระหวางสิ่งแวดลอม ทางกายภาพกับกิจกรรมของมนุษยในการ สรางสรรควิถีการดําเนินชีวิตของทองถิ่น ทั้งในประเทศไทยและภูมิภาคตางๆ ของโลก เห็นความสําคัญของสิ่งแวดลอมที่มีผลตอ การดํารงชีวิตของมนุษย - ตรวจผลงาน ชื่อ แผนผังลูกโซ - ตรวจผลงาน ชื่อ แผนภาพปฏิสัมพันธ - ตรวจแบบบันทึกการสํารวจชุมชน - สังเกตพฤติกรรมในการรวมกิจกรรม การสํารวจชุมชน - แบบบันทึกพฤติกรรมในกิจกรรม รวมอภิปรายความสัมพันธระหวาง สิ่งแวดลอมทางกายภาพกับกิจกรรม ทางเศรษฐกิจของชุมชน - เกณฑการใหคะแนน - เกณฑการใหคะแนน - เกณฑการใหคะแนน - แบบสังเกตพฤติกรรมการรวมกิจกรรม - แบบบันทึกพฤติกรรมการรวมอภิปราย 0338.indd 76 5/9/18 2:51 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 77 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู บันทึกการสํารวจชุมชน คําชี้แจง ๑. ใหนักเรียนสํารวจชุมชนและบันทึกขอมูลลงในตารางดานลาง ลักษณะของพื้นที่ กิจกรรมทางเศรษฐกิจ ของมนุษยที่พบ เพราะเหตุใดจึงพบกิจกรรมทางเศรษฐกิจดังกลาว ๒. กิจกรรมทางเศรษฐกิจเหลานั้นสงผลกระทบตอสิ่งแวดลอมทางกายภาพในชุมชนอยางไรบาง นําเสนอเปนแผนผังลูกโซ ติดภาพ 0338.indd 77 5/9/18 2:51 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 78 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวอยางแผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู เรื่อง สายนํ้ากับการสลักเสลาภูมิทัศน สาระภูมิศาสตร กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปที่ ๔-๖ เวลา ๓ ชั่วโมง มาตรฐาน/ตัวชี้วัด มาตรฐาน ส ๕.๑ เขาใจลักษณะทางกายภาพของโลกและความสัมพันธของสรรพสิ่ง ซึ่งมีผลตอกันใชแผนที่ และเครื่องมือทางภูมิศาสตรในการคนหา วิเคราะห และสรุปขอมูลตามกระบวนการทางภูมิศาสตร ตลอดจน ใชภูมิสารสนเทศอยางมีประสิทธิภาพ ส ๕.๑ ม.๔-๖/๑ วิเคราะหการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพในประเทศไทยและภูมิภาคตางๆ ของโลก ซึ่งไดรับ อิทธิพลจากปจจัยทางภูมิศาสตร ส ๕.๑ ม.๔-๖/๒ วิเคราะหลักษณะทางกายภาพซึ่งทําใหเกิดปญหาและภัยพิบัติทางธรรมชาติ ในประเทศไทย และภูมิภาคตางๆ ของโลก ส ๕.๑ ม.๔-๖/๓ ใชแผนที่และเครื่องมือทางภูมิศาสตรในการคนหา วิเคราะห และสรุปขอมูล ตามกระบวนการ ทางภูมิศาสตร และนําภูมิสารสนเทศมาใชประโยชนในชีวิตประจําวัน มโนทัศนสําคัญ (Key Concept) การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพสงผลตอการเกิดภูมิประเทศ ในขณะเดียวกันลักษณะทางกายภาพที่แตกตางกัน สงผลใหเกิดปญหาและภัยพิบัติทางธรรมชาติที่แตกตางกัน คําถามสําคัญ (Big Question) ๑. การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพสงผลตอภูมิประเทศ ภูมิอากาศ และทรัพยากรธรรมชาติในประเทศไทย และภูมิภาคตางๆ ของโลกอยางไร ๒. ลักษณะทางกายภาพสงผลใหเกิดปญหาและภัยพิบัติทางธรรมชาติในประเทศไทยและในภูมิภาคตางๆ ของโลก ทั้งดานประเภท ความถี่ และความรุนแรงไดอยางไรและเพียงใด ๓. การอานแผนที่ และการแปลความหมายรูปถายทางอากาศ และภาพจากดาวเทียมรวมทั้งการคนหาขอมูล จากเครื่องมือทางภูมิศาสตรมีวิธีการอยางไร และนําภูมิสารสนเทศไปใชในชีวิตประจําวันไดอยางไร จุดประสงคการเรียนรู ๑. นักเรียนสามารถวิเคราะหการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพในประเทศไทยและภูมิภาคตางๆ ของโลก ที่เกิดจากการกระทําโดยธารนํ้าไหลได ๒. นักเรียนสามารถวิเคราะหลักษณะทางกายภาพซึ่งทําใหเกิดปญหาและภัยพิบัติทางธรรมชาติ ในประเทศไทยและภูมิภาคตางๆ ของโลกได ๓. นักเรียนสามารถใชแผนที่และเครื่องมือทางภูมิศาสตรในการคนหา วิเคราะห และสรุปขอมูล ตามกระบวนการทางภูมิศาสตร และนําภูมิสารสนเทศมาใชประโยชนในชีวิตประจําวัน 0338.indd 78 5/9/18 2:51 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 79 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู การรูเรื่องภูมิศาสตร ความสามารถ กระบวนการ ทักษะ ๑. ความเขาใจระบบธรรมชาติ ๑. การตั้งคําถามเชิงภูมิศาสตร ๑. การสังเกต และมนุษย ๒. การรวบรวมขอมูล ๒. การแปลความขอมูลทางภูมิศาสตร ๒. การใหเหตุผลทางภูมิศาสตร ๓. การจัดการขอมูล ๓. การใชเทคนิคและเครื่องมือทางภูมิศาสตร ๓. การตัดสินใจอยางเปนระบบ ๔. การวิเคราะหขอมูล ๔. การคิดเชิงภูมิสัมพันธ ๕. การสรุปเพื่อตอบคําถาม ๕. การคิดแบบองครวม ๖. การใชเทคโนโลยี คุณลักษณะอันพึงประสงคและสมรรถนะสําคัญ คุณลักษณะอันพึงประสงค สมรรถนะสําคัญ ๑. มีวินัย ๑. ความสามารถในการสื่อสาร ๒. มุงมั่นในการทํางาน ๒. ความสามารถในการคิด ๓. ความสามารถในการแกปญหา ๔. ความสามารถในการใชเทคโนโลยี การจัดกิจกรรมการเรียนรู ๑. ครูสาธิตการไหลของนํ้าจากที่สูงสูที่ราบโดยใชการราดนํ้าใหเหมือน ฝนตกลงบนกองดิน หรือผายางที่ปูใหกองนูนขึ้นเหมือนเปนภูเขาสูง จากนั้นครูตั้งคําถาม ชวนคิดวา การไหลของนํ้ามีลักษณะอยางไร เพราะเหตุใดถึงเปนเชนนั้น ๒. ครูใหนักเรียนเปรียบเทียบกับการไหลของนํ้าในเขตพื้นที่ลุมนํ้าตั้งแต ตนนํ้าไปยังปลายนํ้า เพื่อใหเขาใจถึงธรรมชาติของแมนํ้าวา การไหลของนํ้าในบริเวณ ตนนํ้าจะมีการไหลแรงและเชี่ยว มีการกัดเซาะดานลึกมากกวาดานขาง และไหลอยูใน เขตหุบเขา เมื่อนํ้าหลายสายไหลมารวมกันก็จะกลายเปนนํ้าจากสายเล็กจนเปนสายใหญ แมนํ้าใดที่ไหลบนที่ราบจะมีลักษณะที่คดเคี้ยว การกัดเซาะดานขางจะมีมากกวา ดานลึก ๓. ครูแบงนักเรียนออกเปน ๘ กลุม จากนั้นแจกบัตรคําและภาพถาย ลักษณะภูมิประเทศแตละประเภทที่เกิดจากการกระทําของธารนํ้าไหล ดังนี้ หุบเขาตัววี (แคนยอน) นํ้าตกและแกง กุมภลักษณ เนินตะกอนรูปพัด ที่ราบนํ้าทวมถึง ทะเลสาบรูปแอก ลานตะพักลํานํ้า ดินดอนสามเหลี่ยมปากแมนํ้า การสังเกต การใหเหตุผล ทางภูมิศาสตร 0338.indd 79 5/9/18 2:51 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 80 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ขั้นการตั้งคําถามเชิงภูมิศาสตร ๔. จากนั้นครูใหนักเรียนตั้งคําถามเชิงภูมิศาสตรจากภาพ โดยคําถามนั้น ตองนํามาสูการหาคําตอบถึงความแตกตางของลักษณะภูมิประเทศ จากนั้นครูรวมกัน สรุปคําถามของนักเรียนออกเปนประเด็นคําถามหลัก ดังนี้ ๑. ภูมิประเทศดังกลาวมีกระบวนการเกิดอยางไร ๒. ภูมิประเทศดังกลาวพบบริเวณใดของแมนํ้า/ธารนํ้าไหล เพราะเหตุใด ถึงพบบริเวณนั้น ๓. มนุษยใชประโยชนจากภูมิประเทศที่ไดรับอยางไรบาง ขั้นการรวบรวมขอมูล ๕. ครูมอบหมายใหนักเรียนสืบคนขอมูลเพื่อตอบคําถามเชิงภูมิศาสตร ที่รวมกันกําหนดขึ้น และหารูปถายทางอากาศหรือภาพจากดาวเทียมที่แสดงถึงการใช ประโยชนของภูมิประเทศที่ไดรับ ขั้นการจัดการขอมูล ๖. นักเรียนนําขอมูลที่ไดบันทึกลงในโปสเตอร ดังนี้ ๖.๑ ใหนักเรียนวาดภาพลงกรอบสี่เหลี่ยมจํานวน ๓ ภาพ โดยใหเห็น ลําดับการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพตามลําดับ พรอมเขียนคําอธิบายประกอบใตภาพ ตัวอยางการตอบ ๖.๒ ติดภาพรูปถายทางอากาศหรือภาพจากดาวเทียม พรอมระบุ ตําแหนงที่พบและแสดงการใชประโยชนจากภูมิประเทศ - การแปลความขอมูล ทางภูมิศาสตร - การใชเทคนิคและ เครื่องมือทางภูมิศาสตร - การใชเทคโนโลยี - ความเขาใจระบบ ธรรมชาติและมนุษย - การใหเหตุผลทางภูมิศาสตร - การแปลความขอมูล ทางภูมิศาสตร - การใชเทคนิคและ เครื่องมือทางภูมิศาสตร แมนํ้าโคงตวัด นํ้าไหลจะทําให เกิดการกัดเซาะและพัดพา ตะกอนมาทับถมดังภาพ ตอมาแมนํ้าไดกัดเซาะจนเชื่อม สวนโคงแมนํ้าอีกฝง จนทําให แมนํ้าเปลี่ยนเสนทาง แมนําไดพัดพาตะกอนมาทับถม จนทําใหสวนโคงเดิมของนํ้าขาด จากกันจนเปนทะเลสาบดังภาพ 0338.indd 80 5/9/18 2:51 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 81 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ขั้นการวิเคราะหขอมูล ๗. ครูใหนักเรียนวิเคราะหลักษณะภูมิประเทศที่ไดรับวา หากพิจารณา ในประเทศไทยและในภูมิภาคตางๆ ของโลก เราจะพบภูมิประเทศดังกลาว ที่ใดบาง โดยครูใหนักเรียนระบุตําแหนงในแผนที่โลกและแผนที่ประเทศไทย ๘. นักเรียนแตละกลุมรวมกันวิเคราะหถึงปญหาทางกายภาพหรือภัยพิบัติ ที่จะเกิดขึ้นในภูมิประเทศแบบตางๆ พรอมระบุเหตุผล และสถิติการเกิดภัยพิบัติ ที่เกี่ยวของ และเขียนคําตอบลงในใบงานของกลุม ตัวอยางคําตอบ ที่ราบนํ้าทวมถึง และทะเลสาบรูปแอก : อุทกภัย ดินดอนสามเหลี่ยมปากแมนํ้า : แมนํ้าตื้นเขิน หุบเขาตัววี : ดินถลม นํ้าปาไหลหลาก จากนั้นนักเรียนพิจารณาลักษณะสําคัญของภูมิประเทศ ปญหา ทางกายภาพและภัยพิบัติที่พบ แลวใหนักเรียนนําเสนอแนวทางในการใชประโยชนที่ดิน ที่เหมาะสมกับภูมิประเทศนั้น ขั้นการสรุปเพื่อตอบคําถาม ๙. ครูวาดรูปแผนที่ลุมนํ้าแสดงการไหลของแมนํ้าจากเขตตนนํ้า กลางนํ้า สูปลายนํ้า จากนั้นใหนักเรียนแตละกลุมนําเสนอหนาชั้นเรียนตามคําถาม เชิงภูมิศาสตร จากนั้นใหติดโปสเตอรของกลุมลงบนแผนที่ พรอมโยงลูกศร แสดงตําแหนงที่พบลักษณะ ภูมิประเทศดังกลาว - การคิดเชิงพื้นที่ - ความเขาใจระบบ ธรรมชาติและมนุษย - การคิดเชิงพื้นที่ การใชสถิติพื้นฐาน - การตัดสินใจอยางเปน ระบบ - ความเขาใจระบบ ธรรมชาติและมนุษย - การคิดเชิงพื้นที่ 0338.indd 81 5/9/18 2:51 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 82 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ๑๐. ในขณะที่ตัวแทนกลุมนําเสนอหนาชั้นเรียน นักเรียนบันทึกคําตอบของ เพื่อนลงในใบงานรายบุคคล โดยเติมคําตอบชื่อภูมิประเทศ ลักษณะการเกิด และระบุ ประเภทของการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพวา เปนการเพิ่มระดับ (การทับถม) หรือ การลดระดับ (การกัดเซาะ) รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ วิเคราะหการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ ของพื้นที่ในประเทศไทยและภูมิภาคตางๆ ของโลก ซึ่งไดรับอิทธิพลจากปจจัย ทางภูมิศาสตร วิเคราะหลักษณะทางกายภาพ ซึ่งทําใหเกิด ปญหาและภัยพิบัติทางธรรมชาติ ในประเทศไทยและภูมิภาคตางๆ ของโลก ใชแผนที่และเครื่องมือทางภูมิศาสตร ในการคนหา วิเคราะห และสรุปขอมูล ตามกระบวนการทางภูมิศาสตร - ตรวจผลงานโปสเตอร - ตรวจผลงาน เรื่อง สายนํ้ากับ การสลักเสลาภูมิทัศน ตรวจผลงาน เรื่อง สายนํ้ากับการสลักเสลา ภูมิทัศน ตรวจกระบวนการทําผลงานโปสเตอร เกณฑการใหคะแนน เกณฑการใหคะแนน แบบมาตรวัดประเมินคา ตําแหนง ประเภทกระบวน ปญหากายภาพ/ ชื่อภูมิประเทศ ลักษณะการเกิด ตามลําดับ การจัดระดับ ภัยพิบัติที่พบ เพิ่มระดับ ๑ ลดระดับ - ความเขาใจระบบ ธรรมชาติและมนุษย ๑๑. ครูและนักเรียนรวมกันสรุปถึงการกระทําของแมนํ้าหรือธารนํ้าไหล ที่สงผลใหเกิดการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ และปญหากายภาพหรือภัยพิบัติที่เกิดขึ้น สื่อ/แหลงการเรียนรู - กองดินหรือผายาง - นํ้า - แผนที่กายภาพประเทศไทยและโลก - รูปถายทางอากาศและภาพจากดาวเทียม - ใบงานรายกลุม เรื่อง สายนํ้ากับการสลักเสลาภูมิทัศน - ใบงานรายบุคคล เรื่อง สายนํ้ากับการสลักเสลาภูมิทัศน การวัดและประเมินผลการเรียนรู 0338.indd 82 5/9/18 2:51 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 83 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู (ตัวอยางโปสเตอร) ชื่อภูมิประเทศ กระบวนการเกิด คําอธิบาย ภาพแสดงการใชประโยชนจากที่ดิน ปญหากายภาพ/ภัยพิบัติที่พบ วาดภาพ วาดภาพ วาดภาพ ติดภาพ 0338.indd 83 5/9/18 2:51 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 84 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ชื่อ...............................................................นามสกุล...............................................................ชั้น................เลขที่.............. ใบงาน เรื่อง สายนํ้ากับการสลักเสลาภูมิทัศน คําสั่ง จากการนําเสนอหนาชั้น ใหนักเรียนสรุปคําตอบลงในตารางใหถูกตอง ตําแหนง ประเภทกระบวน ปญหากายภาพ/ ชื่อภูมิประเทศ ลักษณะการเกิด ตามลําดับ การจัดระดับ ภัยพิบัติที่พบ เพิ่มระดับ ลดระดับ เพิ่มระดับ ลดระดับ เพิ่มระดับ ลดระดับ เพิ่มระดับ ลดระดับ เพิ่มระดับ ลดระดับ เพิ่มระดับ ลดระดับ เพิ่มระดับ ลดระดับ เพิ่มระดับ ลดระดับ ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ๖ ๗ ๘ 0338.indd 84 5/9/18 2:51 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 85 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู กรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย. (๒๕๕๗). หนังสือคําศัพทดานการบริหารจัดการความเสี่ยง จากภัยพิบัติ. กรุงเทพฯ : กรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย. กมลวรรณ ตังธนกานนท. (๒๕๕๙). การวัดและประเมินทักษะการปฏิบัติ. กรุงเทพมฯ : สํานักพิมพแหงจุฬาลงกรณ มหาวิทยาลัย. กระทรวงศึกษาธิการ. (๒๕๕๓). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑. พิมพครั้งที่ ๒. กรุงเทพฯ : โรงพิมพชุมนุมสหกรณการเกษตรแหงประเทศไทย จํากัด. โชติกา ภาษีผล. (๒๕๕๙). การสรางและพัฒนาเครื่องมือในการวัดและประเมินผลการศึกษา. กรุงเทพฯ : สํานักพิมพแหงจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. พจนานุกรมนักเรียน ฉบับราชบัณฑิตยสภา. เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในโอกาสฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ ๒ เมษายน ๒๕๕๘. น. ๒๙๗. พจนานุกรมนักเรียน ฉบับราชบัณฑิตยสภา. เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในโอกาสฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ ๒ เมษายน ๒๕๕๘. น. ๓๕๑. พจนานุกรมศัพทภูมิศาสตร ฉบับราชบัณฑิตยสภา พ.ศ. ๒๕๔๙. พจนานุกรมศัพทสังคมวิทยา ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. (๒๕๕๗). พิมพครั้งที่ ๔. กรุงเทพฯ : อรุณการพิมพ. ศิริชัย กาญจนวาสี. (๒๕๕๖). ทฤษฎีการทดสอบแบบดั้งเดิม. กรุงเทพฯ : สํานักพิมพแหงจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (๒๕๕๑). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรู สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ : โรงพิมพชุมนุมสหกรณการเกษตรแหงประเทศไทย จํากัด. สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา. (๒๕๕๗). แนวปฏิบัติการวัดและประเมินผลการเรียนรู ตามหลักสูตรแกนกลาง การศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑. พิมพครั้งที่ ๔. กรุงเทพฯ : โรงพิมพชุมนุมสหกรณการเกษตร แหงประเทศไทย จํากัด. สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา. (๒๕๕๘). แนวทางการวัดและประเมินผลการเรียนรู กลุมสาระการเรียนรู คณิตศาสตร ที่สะทอนความสามารถดานภาษา ดานคํานวณ และดานเหตุผล. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ ชุมนุมสหกรณการเกษตรแหงประเทศไทย จํากัด. Australian Curriculum, Assessment and Reporting Authority. 2011. Shape of the Australian Curriculum : Geography. Sydney : ACARA Copyright Administration. Daniel C. Edelson 2017. Geo-literacy : Preparation for 21st Century Decision-Making. National Geopgraphic Society. From https://media.nationalgeographic.org/assets/file/Geo-literacy_Backgrounder.pdf. เอกสารอางอิง 0338.indd 85 5/9/18 2:51 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 86 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ก คํา คําอธิบาย การคิดเชิงพื้นที่ การระบุ การวิเคราะห และการทําความเขาใจ ที่ตั้ง ขนาด แบบรูป และแนวโนม (spatial thinking) ของความสัมพันธเชิงภูมิศาสตรกับเวลา ที่เกี่ยวของกับขอมูล ปรากฏการณ และ ประเด็นตางๆ ทางภูมิศาสตร การจัดการทรัพยากร การนําสิ่งตางๆ มาใชอยางมีประสิทธิภาพเพื่อใหเกิดประโยชนในการดํารงชีพของ (resource management) มนุษย ดวยการจัดหา การเก็บรักษา การซอมแซม การใชอยางประหยัด และการ สงวนเพื่อใหทรัพยากรเหลานั้นสามารถใหผลไดอยางยาวนาน การจัดการสิ่งแวดลอม การดําเนินงานอยางมีประสิทธิภาพเพื่อหลีกเลี่ยงและปองกันไมใหเกิดผลกระทบ (environmental ตอสิ่งที่อยูรอบตัวเรา เชน การปองกันมลพิษทางนํ้าดวยการไมทิ้งขยะและสิ่งปฏิกูล management) ลงในนํ้า และการบําบัดนํ้าเสียกอนทิ้งหรือปลอยลงในแหลงนํ้าสาธารณะเปน สวนหนึ่งของการจัดการสิ่งแวดลอม การตั้งถิ่นฐาน (settlement) การเขาไปตั้งบานเรือนที่อยูอาศัยในบริเวณที่อาจจะมีหรือไมมีผูใดอาศัยอยูกอน การขยายเขตเมือง การที่สัดสวนของประชากรที่อาศัยอยูในเขตเมืองเพิ่มขึ้น ซึ่งอาจเนื่องมาจาก กระบวนการกลายเปนเมือง สาเหตุสําคัญ คือ (๑) ผูคนยายถิ่นจากชนบทเขามาอาศัยอยูในเมืองมากขึ้น (urbanization)๓ (๒) มีการขยายเขตพื้นที่ที่เรียกวาเปนเขตเมืองออกไป การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ การที่โครงสราง รูปราง และลักษณะของสิ่งแวดลอมทั้งทางธรรมชาติและที่มนุษย (physical change) สรางขึ้นแตกตางไปจากเดิม การเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดลอมทางธรรมชาติ เชน แมนํ้าเปลี่ยนทางเดิน ดินถลม แผนดินทรุด การเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดลอม ที่มนุษยสรางขึ้น เชน การแผวถางที่ดิน เพื่อใชเพาะปลูก การขยายถนน การเปลี่ยนแปลง การเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศในระยะยาว เปนผลมาจากปรากฏการณโลกรอน ภูมิอากาศ (climate change) และกิจกรรมของมนุษยทั้งทางตรงและทางออม กอใหเกิดการเปลี่ยนแปลง ของอุณหภูมิ ปริมาณฝน ความถี่และความรุนแรงของการเกิดพายุ รวมถึง การเปลี่ยนแปลงของระดับนํ้าทะเล และการเปลี่ยนแปลงองคประกอบของ บรรยากาศโลก การบริโภคอยางรับผิดชอบ การบริโภคสิ่งที่มีความจําเปนตอชีวิต โดยบริโภคอยางพอดี พอมี พอกิน พอใจ (responsible consumption) ในสิ่งที่มีและไดรับ มีการคํานึงถึงทั้งในวันนี้และวันหนา และดําเนินชีวิตอยางมีสติ อยูในทางสายกลาง โดยอาศัยความเพียร ความรอบรูรอบคอบ ความระมัดระวัง อภิธานศัพท ๓ พจนานุกรมศัพทสังคมวิทยา ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. พิมพครั้งที่ ๔. กรุงเทพฯ : อรุณการพิมพ. ๒๕๕๗. 0338.indd 86 5/9/18 2:51 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 87 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู รูจักการประเมินและวิเคราะหสถานการณเพื่อคนหาขอจํากัดที่ตนมี และ นํามาใชประกอบการตัดสินใจในการเลือกรูปแบบการบริโภคที่กอใหเกิด ความสมดุลระหวางความสุขในการดําเนินชีวิตที่สามารถพึ่งตนเองไดกับทรัพยากร ที่มีจํากัดในโลกนี้ รวมถึงมีการแบงปนใหกับสังคมรอบขาง และมีความเอื้ออาทร ตอระบบนิเวศ การรูเรื่องภูมิศาสตร ความสามารถในการใชความเขาใจและการใหเหตุผลทางภูมิศาสตร (geographic (geo-literacy) reasoning) เพื่อการตัดสินใจเชิงภูมิศาสตรอยางเปนระบบ ในการแกไขปญหาและ การวางแผนในอนาคต โดยอาศัยความรูที่สําคัญ ๓ ประการ ไดแก ๑) การเขาใจ ปฏิสัมพันธ (interaction) ของระบบธรรมชาติและระบบมนุษย ๒) การเขาใจการ เกิดปรากฏการณในแตละสถานที่ ผานการเชื่อมโยงระหวางกัน (interconnection) และ ๓) การเขาใจความหมายโดยนัย (implication) ระหวางความรูเรื่องการมี ปฏิสัมพันธกับการเชื่อมโยงระหวางกันของสิ่งตางๆ ข คํา คําอธิบาย ขอมูลทางภูมิศาสตร รายละเอียดของสิ่งที่ปรากฏอยูบนพื้นโลกหรือใกลพื้นโลก ซึ่งอธิบายไดดวยตําแหนง (geographic data) หรือที่ตั้ง (location) ที่สามารถอางอิงกับพื้นโลก และรายละเอียดอันเปนลักษณะ ประจํา (attribute) เชน โรงเรียนตั้งอยู ณ ตําแหนงคาพิกัด ๑๕ องศาเหนือ ๑๐๑ องศาตะวันออกในระบบพิกัดภูมิศาสตร และมีรายละเอียดที่เปนลักษณะ ประจํา เชน ชื่อโรงเรียน จํานวนครู จํานวนนักเรียน ค คํา คําอธิบาย เครื่องมือทางภูมิศาสตร อุปกรณที่ชวยใหทราบตําแหนงที่ตั้ง ขอบเขต ความสัมพันธของขอมูล ไดอยาง (geographic tools) รวดเร็ว ถูกตอง และทันสมัยอยูเสมอ สามารถจัดเก็บหรือเรียกใชไดอยางเปนระบบ เปนประโยชนตอการเดินทางการพัฒนาเศรษฐกิจสังคมการวางแผนการใชที่ดิน และผังเมือง เครื่องมือทางภูมิศาสตรมีหลายประเภท ไดแก ประเภทใชขอมูล เชน แผนที่ ลูกโลก รูปถายทางอากาศ ภาพจากดาวเทียม ประเภทเครื่องมือ เชน เทอรโมมิเตอร เข็มทิศ เทปวัดระยะ ประเภทจัดเก็บและเรียกใช เชน การรับรูจากระยะไกล (RS) ระบบการกําหนด ตําแหนงบนโลก (GPS) ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร (GIS) คํา คําอธิบาย 0338.indd 87 5/9/18 2:13 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 88 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู คําถามเชิงภูมิศาสตร ขอสงสัยที่เกี่ยวของกับ “ที่ตั้ง” (location) เชน อะไรตั้งอยูที่ใด เหตุใด จึงไปตั้งอยู (geographic question) ในที่นั้นๆ และที่ตั้งนั้นๆ มีความสําคัญอยางไร เชน ไรนาอยูที่ใด เหตุใดจึงทําไร ทํานาในบริเวณนั้น มีปจจัยทางภูมิศาสตรใดบางที่ทําใหบริเวณดังกลาวเหมาะสม แกการทําไรหรือทํานา แทนที่จะทําอุตสาหกรรมหรือใชประกอบกิจกรรมอื่นๆ การตั้งคําถามเชิงภูมิศาสตรจะชวยใหผูถามมีทักษะในการใหเหตุผลเชิงภูมิศาสตร (geographic reasoning) ไดดีขึ้น สามารถระบุประเด็นและปญหาเชิงภูมิศาสตร ตลอดจนสามารถพัฒนาคําถามวิจัยใหมๆ และตั้งสมมติฐานเชิงภูมิศาสตรเพื่อการศึกษา คนควาไดลึกซึ้งยิ่งขึ้น กระบวนการใหไดมาซึ่งคําตอบเชิงภูมิศาสตรเริ่มที่ผูเรียน จะตองตั้งคําถามเชิงภูมิศาสตร แลวเก็บรวบรวมและประมวลขอมูลทางภูมิศาสตร ที่เกี่ยวของ จากนั้นจึงวิเคราะหขอมูลเหลานั้นเพื่อตอบคําถามเชิงภูมิศาสตรที่ไดตั้งไว ช คํา คําอธิบาย ชีวภาค (biosphere) สวนของผิวโลกและบริเวณใกลเคียงผิวโลก รวมทั้งชั้นบรรยากาศซึ่งเปนที่อยูของ สิ่งมีชีวิตทั้งหลาย ท คํา คําอธิบาย ทรัพยากร (resource) สิ่งทั้งปวงอันมีคาเทียบไดกับทรัพย ในที่นี้หมายถึง ทรัพยากรธรรมชาติ ทรัพยากรนํ้า ทรัพยากรธรรมชาติ๒ สิ่งตางๆ ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ และมนุษยสามารถนํามาใชประโยชนได เชน (natural resource) บรรยากาศ ดิน นํ้า ปาไม ทุงหญา สัตวปา แร ธาตุ พลังงาน และกําลังแรงงานมนุษย ทิศ๓ (cardinal direction ตําแหนงของพื้นผิวโลก กําหนดตามการโคจรของดวงอาทิตยเปนหลัก เชน or cardinal point) ทิศตะวันออก ทิศตะวันตก ทิศเหนือ และทิศใต ทิศทาง๒ (direction) แนวหรือทางที่มุงไป ธ คํา คําอธิบาย ธรณีภาค (lithosphere) สวนของโลกที่เปนของแข็งหุมหออยูชั้นนอกสุดของโลก มีความหมายถึง สวนของโลกที่ประกอบดวยหินและดิน คํา คําอธิบาย ๒ พจนานุกรมนักเรียน ฉบับราชบัณฑิตยสภา เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในโอกาสฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ ๒ เมษายน ๒๕๕๘. น. ๒๙๗.๓ ปรับปรุงจาก พจนานุกรมนักเรียน ฉบับราชบัณฑิตยสภา. น. ๓๑๒. 0338.indd 88 5/9/18 2:13 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 89 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู บ คํา คําอธิบาย บรรยากาศ๒ อากาศที่หุมหอโลก (atmosphere) ป คํา คําอธิบาย ปฏิสัมพันธเชิงพื้นที่ การกระทําระหวางกันในพื้นที่ อาทิ การเดินทางติดตอ การเคลื่อนยายและ (spatial interaction) การขนสงสิ่งตางๆ ระหวางสถานที่ สิ่งที่เคลื่อนยายอาจเปนความรู ความคิด ขาวสาร พลังงาน สินคา หรือประชากรก็ได ปจจัยทางภูมิศาสตร ปจจัยทางกายภาพและชีวภาพในพื้นที่หนึ่ง เชน ภูมิอากาศ การกระจายของ (geographic factor) พืชพรรณและสัตวปา ชนิดดิน ลักษณะภูมิประเทศ ที่สงผลตอการดํารงชีวิตของ มนุษยภายในพื้นที่นั้น ปญหาทางกายภาพ การเปลี่ยนแปลงสภาพของพื้นผิวโลก โดยมีตัวกระทําจากกระบวนการทางธรรมชาติ (physical problem) และมนุษย ทําใหเกิดการเปลี่ยนแปลงอยางชาๆ หรือทันทีทันใด สงผลกระทบตอ สิ่งมีชีวิตทั้งทางตรงและทางออม และกอใหเกิดความเสียหายตอชิวตและทรัพยสิน เชน ภัยธรรมชาติ ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงภูมิอกาศ และปญหาสิ่งแวดลอม ผ คํา คําอธิบาย แผนที่๑ (map) สื่อรูปแบบหนี่งที่ถายทอดขอมูลของโลกในรูปของกราฟก โดยการยอสวนใหเล็กลง ดวยมาตราสวนขนาดตางๆ และเสนโครงแผนที่แบบตางๆ ใหเขาใจตรงตาม วัตถุประสงคดวยการใชสัญลักษณ แผนที่แบงเปน ๒ ประเภทใหญๆ คือ (๑) แผนที่ อางอิง (general reference map) เชน แผนที่ภูมิประเทศ แผนที่ชุด และ (๒) แผนที่เฉพาะเรื่อง (thematic map) เชน แผนที่ประชากร แผนที่ยุทธศาสตร แผนที่ภูมิประเทศ๑ แผนที่แสดงรายละเอียดของพื้นผิวโลก เชน ภูมิลักษณ รวมทั้งสิ่งที่เกิดขึ้นเอง (topographic map) ตามธรรมชาติและที่มนุษยสรางขึ้น ตามปกติมักเปนแผนที่มาตราสวนใหญ แผนที่เฉพาะเรื่อง๑ แผนที่ที่แสดงเรื่องราวที่เปนประเด็นเฉพาะอยาง หรือเปนแผนที่แสดงขอมูล (thematic map) เชิงพื้นที่ที่เกี่ยวของกับสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง ๒ พจนานุกรมนักเรียน ฉบับราชบัณฑิตยสภา เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในโอกาสฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ ๒ เมษายน ๒๕๕๘. น. ๓๕๑. 0338.indd 89 5/9/18 2:13 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 90 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ๑ พจนานุกรมศัพทภูมิศาสตร ฉบับราชบัณฑิตยสภา พ.ศ. ๒๕๔๙. ๔ กรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย. ๒๕๕๗. หนังสือคําศัพทดานการบริหารจัดการความเสี่ยงจากภัยพิบัติ. กรุงเทพฯ : กรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย. ภ คํา คําอธิบาย ภูมิศาสตร (geography) เปนวิชาที่เชื่อมระหวางวิชาวิทยาศาสตรกับสังคมศาสตร นักภูมิศาสตรศึกษาลักษณะ ของพื้นผิวโลกและผลที่มีตอมนุษย โดยเนนที่ตั้งและความสัมพันธระหวางมนุษย กับสิ่งแวดลอม เพื่อใหผูเรียนเขาใจลักษณะทางกายภาพ ความเปนอยูของมนุษย โดยใชเทคนิคทางภูมิศาสตรชวยในการศึกษา สืบคน วิเคราะห และอธิบายสาเหตุ การเกิดปรากฏการณทางพื้นที่ หรือสรางแบบจําลองเพื่อคาดการณผลที่จะเกิดขึ้น ในพื้นที่ศึกษาเมื่อกําหนดลักษณะสภาพแวดลอมทางกายภาพ และ/หรือทางสังคม ใหกับพื้นที่นั้นๆ ภัยพิบัติ (disaster)๔ ภัยทางธรรมชาติหรือเกิดจากมนุษย ซึ่งสงผลตอชีวิต ทรัพยสิน สังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดลอมอยางกวางขวาง เกินกวาความสามารถของชุมชนหรือสังคม ที่ไดรับผลกระทบดังกลาวจะรับมือไดโดยใชทรัพยากรที่มีอยู ร คํา คําอธิบาย ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร เครื่องมือที่ทํางานดวยคอมพิวเตอรเพื่อการจัดเก็บ จัดการ วิเคราะห และแสดงภาพ (จีไอเอส) (geographic ขอมูลภูมิศาสตรบนแผนที่ information system [GIS]) ระบบกําหนดตําแหนงบนโลก ระบบสัญญาณวิทยุในอวกาศของสหรัฐอเมริกาที่ชวยระบุตําแหนงบนโลก ในรูปแบบ (จีพีเอส) (global positioning สามมิติ (คาละติจูด คาลองจิจูด และคาความสูง) ดวยความแมนในระดับเมตร และ system [GPS]) เซนติเมตร และใหคาเวลาที่มีความละเอียดระดับนาโนวินาที ณ ทุกหนแหงบนโลก จีพีเอสประกอบดวย ๓ สวน คือ สวนอวกาศ ประกอบดวย ดาวเทียมของรัฐบาล สหรัฐอเมริกาอยางนอย ๒๔ ดวง โคจรรอบโลกทุกๆ ๑๒ ชั่วโมง สวนภาคพื้นดิน ประกอบดวย สถานีเฝาสังเกตและดูแลรักษาดาวเทียม สวนผูใช ไดแก เครื่องรับ สัญญาณจีพีเอส ซึ่งทําหนาที่ประมวลผลสัญญาณจากดาวเทียม และคํานวณผลลัพธ พ คํา คําอธิบาย พิกัดทางภูมิศาสตร คาพิกัดในแกนนอนและแกนตั้งที่อางอิงกับพื้นโลก ระบบพิกัดภูมิศาสตรบนทรงรี (geographic coordinate) ระบุตําแหนงบนโลกดวยคาละติจูดและลองจิจูด และยังมีระบบพิกัดภูมิศาสตรอื่น บนระนาบสองมิติ เชน ยูทีเอ็ม (Universal Transverse Mercator : UTM) กริดแหงชาติสหราชอาณาจักร (British National Grid) 0338.indd 90 5/9/18 2:13 PM

สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 91 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู คํา คําอธิบาย เปนตําแหนงและเวลา อยางไรก็ตาม ในปจจุบันหลายประเทศไดพัฒนาระบบ ที่สามารถใหคาตําแหนงบนพื้นโลกดวยดาวเทียม เชน กาลิเลโอ (Galileo) พัฒนา โดยสหภาพยุโรป โกลนาส (GLONASS) พัฒนาโดยประเทศรัสเซีย ระบบเหลา นี้มีชื่อเรียกโดยรวมวา ระบบดาวเทียมนําหนบนโลก หรือจีเอ็นเอสเอส (global navigation satellite system [GNSS]) ล คํา คําอธิบาย ลักษณะทางกายภาพ ลักษณะตามธรรมชาติของสถานที่ซึ่งประกอบขึ้นจากสิ่งแวดลอม เชน ภูมิประเทศ (physical characteristic) ภูมิอากาศ และทรัพยากรธรรมชาติ ส คํา คําอธิบาย สิ่งแวดลอมทางกายภาพ สรรพสิ่งที่มองเห็นได ประกอบดวย สิ่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เชน ดิน นํ้า ตนไม (physical environment) สัตว และสิ่งที่มนุษยสรางขึ้น เชน ตึก บาน รถยนต สิ่งแวดลอมทางสังคม สรรพสิ่งที่มนุษยสรางขึ้นแตไมใชวัตถุ เชน ศาสนา ความเชื่อ ประเพณี การเมือง (social environment) กฎหมาย ห คํา คําอธิบาย เหตุผลทางภูมิศาสตร การอธิบายในเชิงเหตุและผลเกี่ยวกับสิ่งตางๆ ที่ไดพบเห็นในพื้นที่ รวมถึงความสัมพันธ (geographic reason) ของสิ่งเหลานั้น อ คํา คําอธิบาย อุตสาหกรรมการผลิต รูปวัตถุดิบเปนวัตถุสําเร็จรูป โดยใชเครื่องจักรเปนเครื่องมือในการดําเนินงาน อุตสาหกรรมโรงงาน๑ ในโรงงานตรงกันขามกับอุตสาหกรรมประเภทหัตถศิลป ซึ่งใชแรงงานจากมือ (manufacturing industry) เปนสวนมาก อุทกภาค๑ สวนที่เปนนํ้าทั้งหมดบนพื้นผิวโลกและนํ้าใตดิน (hydrosphere) 0338.indd 91 5/9/18 2:13 PM

0338.indd 92 5/9/18 2:13 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 93 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู ที่ปรึกษา ๑. นายการุณ สกุลประดิษฐ เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ๒. นายบุญรักษ ยอดเพชร รองเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ๓. นางสุกัญญา งามบรรจง ที่ปรึกษาดานพัฒนากระบวนการเรียนรู สพฐ. ผูรับผิดชอบโครงการ ๑. นางสาวรัตนา แสงบัวเผื่อน ผูอํานวยการกลุมพัฒนาหลักสูตรและมาตรฐานการเรียนรู สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๒. นางสาวประภาพรรณ แมนสมุทร นักวิชาการศึกษา สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๓. นางณัฐา เพชรธนู นักวิชาการศึกษา สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. คณะทํางานเตรียมงานและประมวลผลการประชุมระดมความคิดเห็นการปรับปรุงหลักสูตรและการเรียนการสอน สาระภูมิศาสตร ในกลุมการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ระหวางวันที่ ๗ - ๑๐ กุมภาพันธ ๒๕๖๐ ณ โรงแรมตรัง กรุงเทพมหานคร ๑. นางวันเพ็ญ สุทธากาศ ขาราชการบํานาญ ๒. นายวิบูลยศักดิ์ พระภูจํานงค ขาราชการบํานาญ ๓. นางเครือชุลี เรืองแกว ศึกษานิเทศก สพป.เพชรบุรี เขต ๑ ๔. นางสาวสมลักษณ วิจบ ศึกษานิเทศก สพป.ชัยภูมิ เขต ๓ ๕. นายบุญยฤทธิ์ ปยะศรี ครู โรงเรียนซับใหญวิทยาคม สพป.ชัยภูมิ เขต ๓ ๖. นายปฏิพัทธ มั่นชํานาญ ครู โรงเรียนวังนํ้าเย็นวิทยาคม สพม. เขต ๗ ๗. นายปานมนัฎ เหลาจันทร ครู โรงเรียนหาดใหญวิทยาลัย สพม. เขต ๑๖ ๘. นางสาวรัตนา แสงบัวเผื่อน ผูอํานวยการกลุมพัฒนาหลักสูตรและมาตรฐานการเรียนรู สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๙. นางมัทนา มรรคผล นักวิชาการศึกษา สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๑๐. นางสาวชยพร กระตายทอง นักวิชาการศึกษา สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๑๑. นางสาวประภาพรรณ แมนสมุทร นักวิชาการศึกษา สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๑๒. นางณัฐา เพชรธนู นักวิชาการศึกษา สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๑๓. นางสาวกิตยาภรณ ประยูรพรหม นักวิชาการศึกษา สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๑๔. นายวชิระ ชัยสุนทร นักวิชาการศึกษา สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๑๕. นางสาวโสภี ศิริกุล นักวิชาการศึกษา สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๑๖. นายอิทธิชัย ไชยสวน นักวิชาการศึกษา สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๑๗. นายพุฒิพงษ เจริญชาศรี นักวิชาการศึกษา สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๑๘. นางสาวปาณิตา วัฒนพานิช เจาหนาที่ธุรการ สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. คณะผูจัดทํา 0338.indd 93 5/9/18 2:13 PM

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูแกนกลาง กลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระภูมิศาสตร (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) 94 ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู คณะทํางานประชุมเชิงปฏิบัติการทบทวนและพัฒนามาตรฐานการเรียนรูและตัวชี้วัดสาระภูมิศาสตร ในกลุมสาระการเรียนรูสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ครั้งที่ ๑ สําหรับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ระหวางวันที่ ๑๔ - ๑๘ มีนาคม ๒๕๖๐ ณ โรงแรมแกรนด ทาวเวอร อินน กรุงเทพมหานคร ๑. นางสุกัญญา งามบรรจง ผูอํานวยการสํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๒. รศ.ผองศรี จั่นหาว ประธานสาขาภูมิศาสตร มูลนิธิสงเสริมโอลิมปกวิชาการและพัฒนา มาตรฐานวิทยาศาสตรศึกษา ในพระอุปถัมภสมเด็จพระเจาพี่นางเธอ เจาฟากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร (สอวน.) ๓. นายสุพจน วุฒิโสภณ ผูเชี่ยวชาญ สถาบันสงเสริมการสอนวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี (สสวท.) ๔. รศ.กุลยา วิจิตเสวี ภาควิชาภูมิศาสตร คณะศึกษาศาสตร มหาวิทยาลัยรามคําแหง ๕. ผศ.ดร.พรรณี ชีวินศิริวัฒน ภาควิชาภูมิศาสตร คณะอักษรศาสตร จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ๖. ผศ.ดร.ฐิติรัตน ปนบํารุงกิจ ภาควิชาภูมิศาสตร คณะอักษรศาสตร จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ๗. ผศ.ดร.อรรถพล อนันตวรสกุล ภาควิชาการสอนสังคมศึกษา คณะครุศาสตร จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ๘. ผศ.ดร.อภิเศก ปนสุวรรณ ภาควิชาภูมิศาสตร คณะอักษรศาสตร มหาวิทยาลัยศิลปากร ๙. ดร.กัลยา เทียนวงศ ภาควิชาการสอนสังคมศึกษา คณะศึกษาศาสตร มหาวิทยาลัยศิลปากร ๑๐. ดร.ชูเดช โลศิริ ภาควิชาภูมิศาสตร คณะสังคมศาสตร มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ๑๑. นายอลงกต ศรีวิจิตรกมล กรมสงเสริมคุณภาพสิ่งแวดลอม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม ๑๒. นายบัณฑิต ชนะชัย ศึกษานิเทศก สพม. เขต ๓๑ ๑๓. นายบุญยฤทธิ์ ปยะศรี ครู โรงเรียนซับใหญวิทยาคม สพป.ชัยภูมิ เขต ๓ ๑๔. นายกนก จันทรา ครู โรงเรียนสาธิตจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ฝายมัธยม ๑๕. นายนําโชค อุนเวียง ครู โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา สพม. เขต ๑ ๑๖. นายปริญญา ประเทศ ครู โรงเรียนสันติราษฎรวิทยาลัย สพม. เขต ๑ ๑๗. นายณัฏฐเมธร ดุลคณิต ครู โรงเรียนราชวินิต มัธยม สพม. เขต ๑ ๑๘. นายวรวุฒิ อาจเดช ครู โรงเรียนราชวินิต มัธยม สพม. เขต ๑ ๑๙. นายพรพรรษ อัมพรพฤติ ครู โรงเรียนวัดนวลนรดิศ สพม. เขต ๑ ๒๐. นางฉัฐรส พัฒนารมย ครู โรงเรียนเทพลีลา สพม. เขต ๒ ๒๑. นายปฏิพัทธ มั่นชํานาญ ครู โรงเรียนวังนํ้าเย็นวิทยาคม สพม. เขต ๗ ๒๒. นางสาวพัชราวรรณ เจริญพันธุ ครู โรงเรียนกรรณสูตศึกษาลัย สพม. เขต ๙ ๒๓. นายทวิช ลักษณสงา ครู โรงเรียนราชินีบูรณะ สพม. เขต ๙ ๒๔. นางสาวรัตนา แสงบัวเผื่อน ผูอํานวยการกลุมพัฒนาหลักสูตรและมาตรฐานการเรียนรู สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๒๕. นางพรพรรณ โชติพฤกษวัน ผูอํานวยการกลุมพัฒนาและสงเสริมการวัดและประเมินผลการเรียนรู สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๒๖. นายเฉลิมชัย พันธเลิศ ผูอํานวยการกลุมสถาบันสังคมศึกษา สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๒๗. นางสาวประภาพรรณ แมนสมุทร นักวิชาการศึกษา สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. ๒๘. นางณัฐา เพชรธนู นักวิชาการศึกษา สํานักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ. 0338.indd 94 5/9/18 2:13 PM