บทละครนอกเรื่องแก้วหน้าม้า พระนิพนธ์ในกรมหลวงภูวเนตรนริน ทรฤทธิ์ เป็นเรื่องที่ ได้รับความนิยมมาแต่โบราณเรื่องหนึ่ง เนื้อหา โดยรวมสนุกสนาน ชวนติดตาม ทั้งยังมี ลักษณะเด่นแปลกไปกว่าบท ละครนอกเรื่องอื่นๆ กล่าวคือ นางแก้วหน้าม้าหรือนางมณี นางเอกของ เรื่องเป็นสตรีปัญญาไว มีไหวพริบ ฉลาดในการแก้ปัญหา อีกทั้งมี ความ สามารถในการศึกสงคราม เป็นผู้ช่วยเหลือสามีให้รอดพ้นจาก อันตรายได้ทุกครั้ง คำ นำ
ตัตั ตั ว ตั วละคร
ตัตั ตั ว ตั วละคร
เนื้อเรื่อง ณ เมืองมิถิลา เมืองที่ปกครองโดยท้าวภูวดลและพระนางนันทา กษัตริย์ทั้งสองมีพระโอรส นามว่าพระปิ่นทอง วันหนึ่งพระปิ่น ทองได้ออกไปเล่นว่าวข้างนอกวังพร้อมกับทหารที่ตาม เสด็จมากมาย เทวดาเห็นว่าพระปิ่นทองเป็นเนื้อคู่กับนางแก้วหรือแก้ว หน้าม้า หญิงสาวชาว บ้านลูกของนางนิ่มและนายมั่น ผู้มีหน้าตาแปลกประหลาดเหมือนม้าจนเป็นที่ตลกขบขันของ ชาวบ้าน เทวดาจึงเนรมิตให้ลมตีว่าวจนพัดหลุดลอยออกไปว่าวลอยลงมาตกที่บริเวณบ้านของแก้ว แก้วจึงเก็บว่าวไว้ เมื่อพระปิ่นทองที่ วิ่งตามว่าวที่ลอยออกไปมาเจอเข้าจึงขอว่าว คืน และพูดจาดูถูกแก้วที่บังอาจมาเก็บว่าวของตนแก้วโกรธจึง ไม่ยอมคืนให้ พระปิ่นทองเลยสั่งให้ทหารวิ่งตามจับแก้วเพื่อนำ ว่าวคืนมา แต่แก้วก็ไม่ยอมคืนให้โดยมีเหล่าม้าม้าคอยช่วยเหลือ แก้วไม่ให้ ทหารทำ อะไรแก้วได้ พระปิ่นทองเห็นท่าไม่ดีจึงเจรจา กับแก้วบอกว่าจะให้เงินทองแต่แก้วก็ไม่สนใจ พระปิ่นทองเลย พูดโกหก ไปว่าหากแก้วยอมให้ว่าวกับตนก็จะรับแก้วเป็นมเหสี แก้วได้ยินดังนั้นก็ดีใจมากจึงรีบคืนว่าให้กับพระปิ่นทองไป พร้อมทั้งคอย เฝ้าใฝ่ฝันวันที่จะได้เป็นพระมเหสี
เนื้อเรื่อง เมื่อกลับวัง พระปิ่นทองบอกกับทหารคนสนิทว่าที่พูดไปเป็นเพียงแค่เรื่อง โกหก ไม่คิดจะให้แก้วมาเป็นพระมเหสีอย่าง จริงจัง ฝ่ายแก้วก็ได้กลับบ้านมาบอกพ่อ กับแม่ว่าตนเองจะได้ไปเป็นพระมเหสีแต่พ่อกับแม่ก็ไม่มีใครเชื่อ แก้วรอพระปิ่น ทอง ให้มารับไปเป็นพระมเหสีเสียนาน แต่พระปิ่นทองก็ยังไม่มา จนแก้วเริ่มผ่ายผอมและ ล้มป่วย พ่อกับแม่ของแก้วจึงไป สอบถามจากชาวบ้านเมื่อได้ความว่าพระปิ่นทองพูด จริง เลยตัดสินใจพาแก้วเข้ามาที่วังเพื่อทวงสัญญาเมื่อท้าวภูวดลรู้ เข้าก็โกรธมากเลยสั่งประหาร 3 คน พ่อแม่ลูก แต่พระนางนันทามาพอดี เธอได้สอบถามเรื่องราวจนทราบเรื่องและบอก ให้เท้าภูวดลรักษาสัญญาหากพระปิ่นทองได้ พูดจริงก็ต้องรักษาสัญญา และสั่งให้พระปิ่นทองไปรับแก้วเข้ามาเป็นพระ มเหสีตามที่ได้ สัญญาไว้ ซึ่งแก้วก็ได้เรียกร้องให้เอาวอทองมารับจึงจะยอมเข้าวังพระปิ่นทองจึงต้องจำ ใจส่งวอทองมารับ แก้ว พระนาง นันทาได้จัดพิธีอภิเษกขึ้นอย่างยิ่งใหญ่ท่ามกลางความยินดี ของชาวบ้าน แต่เป็นที่อับอายของพระปิ่นทองที่ ทำ ท่ารังเกียจ และ เอง ไม่ยอมออกมาพบแก้ว แก้วจึงบุกเข้าไปหาพระปิ่นทอง ที่ห้องสร้างความชุลมุนวุ่นวายไปทั่วทั้งวัง พระปิ่นทอง จึงสั่งให้มีเวรยามเฝ้าไม่ให้แก้วหน้าม้าออกมาอาละวาด เมื่อ เท้าภูวดลรู้เข้าก็รู้สึกอับอายจึงออกอุบายที่จะ กลั่นแกล้งแก้ว
เนื้อเรื่อง ท้าวภูวดลจึงรับสั่งให้แก้วไปยกภูเขาพระสุเมรุมาไว้ในพระราชอุทยานให้ได้ภายใน 7 วัน หากยกมาไม่ได้ก็จะถูก ประหารแก้วตกใจมากจึงออกเดินทางเพื่อตามหาเขาพระสุเมรุ เมื่อไปถึงในป่าแก้วอธิษฐานว่าถ้าหากตนเป็นเนื้อคู่ของ พระปิ่นทองขอให้พบกับเขา พระสุเมรุ ในขณะที่แก้วเดินทางได้เจอกับสัตว์ป่าที่จ้องจะทำ ร้ายแต่โชคดีก่อนที่แก้วจะ ถูก ทำ ร้ายมีฤาษีมาพบเข้าและช่วยไว้หลังจากฤาษีทราบเรื่องราวต่าง ๆ ก็รู้สึก สงสารและได้ช่วยถอดหน้าม้าให้แก้วกลาย เป็น สาวสวยพร้อมทั้งเสกเรือเหาะและมีดอีโต้วิเศษ ไว้ให้เป็นอาวุธนางแก้วจึงกราบลาพระฤาษี พร้อมสวมหน้ากากม้า ดังเดิมนั่งเรือเหาะไปจน เจอกับเขาพระสุเมรุณ เขาพระสุเมรุมียักษ์เฝ้าอยู่ยักษ์บอกว่า แก้วต้องแก้ปริศนาให้ได้จึงจะตัด เขาพระสุเมรุ ไปได้ แก้วคิดหาวิธีแก้ไขปริศนา 3 ข้อของยักษ์ ไม่ได้ จึงฉวยโอกาสขณะที่ยักษ์เผลอ ตัดภูเขา เหาะหนีไป จนมาถึงเมืองมิถิลาชาวบ้านต่างแตก ตื่นที่เห็นภูเขาลอยได้ ด้านท้าวภูวดลคิดไว้ว่า แก้วต้องโดนประหารแน่ ๆ แต่ก็ต้อง ผิดหวังเมื่อ เห็นว่าแก้วสามารถยกเขาพระสุเมรุมาให้ได้เมื่อเป็นเช่นนั้นเท้าภูวดลจึงแค้นใจ และหาทางเรื่องเลี่ยงสัญญา ด้วยการ ให้พระปิ่นทองหนีออกประพาสต่าง เมืองส่วนตนก็หาทางกลั่นแกล้งแก้ว อีก ก่อนออกเดินทางพระปิ่นทองได้ สั่งนางแก้วไว้ว่าหากพระปิ่นทองกลับ มาแล้วนางแก้วยังไม่มีลูกจะต้องถูก ประหาร
เนื้อเรื่อง นางแก้วจนปัญญาไม่รู้จะทำ ให้ตนเองมีลูกได้อย่างไรจึงเฝ้าคิดหาวิธีการจนนึกขึ้นได้ จึงนั่งเรือเหาะไปดักรอพระปิ่น ทองระหว่างทางพร้อมทั้งถอดหน้ากากม้าออก พระปิ่นทอง ที่ได้เจอแก้วในขณะที่ถอดรูปแล้วถึงกับตะลึงงันในความ งามของนาง และรู้สึกหลงรักนาง ทันที จึงสั่งให้ทหารตามมาพบและขอแก้วเป็นชายา แก้วได้ถามถึงพระมเหสีของ พระปิ่นทอง พระปิ่นทองก็บอกว่ามีหน้าตาเป็นม้าน่าเกลียด ทำ ให้แก้วไม่พอใจและหาทางกลั่นแกล้ง พระปิ่นทองจน พอใจแล้วยอมอยู่กินกับพระปิ่นทองแก้วกับพระปิ่นทองอยู่กินกันจนนางแก้วเริ่ม ตั้งครรภ์แล้วปิ่นทองจึงขอให้แก้วกลับ ไปอยู่ในวัง แต่นางก็หาข้ออ้างไม่ไปพระปิ่นทองจึงได้มอบ แหวนไว้เพื่อให้ลูกที่กำ ลังจะเกิดขึ้นได้นำ ไป แสดง เป็นหลัก ฐานว่าเป็นลูกของตนแล้วพระปิ่นทองก็ กลับเมืองแก้วจึงรีบตามมาถึงวังก่อนพระปิ่นทอง แล้วรีบเตรียมตัวต้อนรับ เมื่อ มาถึงวังนาง แก้วก็แกล้งถามพระปิ่นทองว่าไปเจอสาวที่ไหนมาหรือเปล่าพระปิ่นทองรีบโกหกว่า ไม่เจอใครพร้อมทวง สัญญาว่าแก้วจะต้องตั้งครรภ์ แก้วจึงรีบแสดงตัวว่าตั้งครรภ์สร้าง ความดีใจให้กับพระนางนั้นทา ส่วนพระปิ่นทองไม่รู้ จะทำ อย่างไรต่อไปจึงหนีไปต่าง เมืองโดยไม่ยอมให้แก้วไปด้วย
เนื้อเรื่อง ในขณะที่ไปต่างเมืองพระปิ่นทองถูกพวก ยักษ์จับตัวไว้ โดยจะให้ท้าวพาลราชกิน ฝ่ายนางแก้วมาคลอดลูกมาเป็นผู้ชาย จึง จะไปตามหาพระปิ่นทองก็ได้ฝากลูกไว้กับ ฤาษี ฤาษีได้ตั้งชื่อให้ลูกของนางกับพระปิ่น- ทองว่า "พระปิ่นแก้ว" ฤาษี ทราบด้วยญาณ ว่าพระปิ่นทองตกอยู่ในอันตราย นางแก้ว จึงรีบปลอมตัวเป็นชายเพื่อไม่ให้พระปิ่น ทองรู้และตามไปช่วย พระปิ่นทองไว้ได้ทัน แก้วได้ต่อสู้กับท้าวพาลราชแล้วฆ่าท้าว พาลราชตาย พวกยักษ์ทั้งหลายจึงยอมสยบ และยกเมืองให้ พระปิ่นทองครองเมืองพระปิ่นทองรู้สึกสนใจลูกสาวยักษ์ 2 คนคือเจ้าหญิงสร้อย สุวรรณและเจ้าหญิงจันทร์สุดา นางแก้ว จึงได้พาเจ้าหญิงทั้ง สองมาหาฤาษีและบอกว่าแท้จริงตนเป็นใครเมื่อเจ้าหญิงทั้ง สองรู้ก็สัญญาว่าจะเก็บเป็นความลับ แก้วจึงพาธิดายักษ์ทั้ง สองกลับมายกให้พระปิ่นทองเวลาผ่านไปพระปิ่นทองเริ่มคิดถึงบ้านจึงชวนสอง ธิดายักษ์กลับเมือ งมิถิลา แก้วรู้เข้าจึงอุ้มลูกเข้ามาหา พระปิ่นทอง พระปิ่นทองหาว่าแก้วโกหกแต่เมื่อเห็น แหวนที่ตนให้ก็เลยต้องยอมรับ
เนื้อเรื่อง กล่าวถึงฝ่ายท้าวกายมาต ญาติของท้าวพาลราชที่ถูกแก้วสังหาร เมื่อทราบเรื่อง ก็เกิดความแค้นยกไพร่พลมาล้อม เมืองมิถิลา พระปิ่นทองตกใจทำ อะไรไม่ถูกคิดว่า ต้องเสียเมืองให้ยักษ์แน่นอน ธิดายักษ์ทั้งสองกลัวว่าพระปิ่นทองจะพ่าย แพ้ให้แก่ ยักษ์เลยยอมบอกความจริงว่าแก้วคือใคร พระปิ่นทองเมื่อรู้จึงไปงอนง้อให้แก้วมา ช่วยแต่แก้วไม่ยอมพวกยักษ์ เริ่มบุกเมืองแก้วเป็นห่วงบ้านเมืองและ พระนางนันทาจึงได้แปลงกายเป็นชายออกสู้กับยักษ์ ทันที อีโต้วิเศษทำ อะไรยัก ไม่ได้แก้วกำ ลังจะเสียที แต่แก้วก็ได้เหาะข้ามหัวทำ ให้มนต์ยักษ์เสื่อมแก้ว สามารถฆ่าท้าวกายมาตได้สำ เร็จ ท่ามกลาง ความ ดีใจของชาวเมืองพระปิ่นทองเริ่มสงสัยว่าชายหนุ่มที่มาช่วยตนเป็นแก้วแน่ ๆ พระปิ่นทองตามไป งอนง้อนางแก้ว แต่แก้วก็ยังเล่นตัวจนพระปิ่นทองหลอกว่าจะเชือดคอตายแก้วจึงยอม ถอดหนามาสร้างความยนดให้กับทุกคน ถอดหน้า ม้าสร้างความยินดีให้กับทุกคน พร้อภิเษก พิธีอภิเษกสมรสระหว่างแก้วกับพระปิ่นทองถูก จัดขึ้นอีกครั้งอย่างเอิกเกริก ไม่ นานแก้วก็ตั้งครรภ์
เนื้อเรื่อง ฝ่ายท้าวประกายกรดฝั่งยักษ์รู้ว่าท้าวประกายมาตถูกฆ่าตายก็แค้นจึงบุกเมืองมิถิลา ชาวเมืองก็ต่างแตกตื่นพระปิ่น แก้วยกทัพไปสู้กับยักษ์แต่ก็สู้ไม่ได้แก้วจึงจำ เป็นต้องออก ไปสู้กับยักษ์ทั้ง ๆ ที่ตั้งครรภ์ แก้วพลาดท่าถูกท้าว ประกายกรดถีบ จนคลอดพระธิดาออก มา 3 องค์ ท้าวประกายกรดตกใจมากเมื่อรู้ว่าแก้วเป็นผู้หญิง แก้วจึงใช้ผ้า เปื้อนเลือดฟาด เข้าใส่ทำ ให้มนต์ยักษ์เสื่อม ท้าวประกายกรดจึงถูกฆ่าตาย หลังจากจบสิ้นเหตุการณ์ร้าย ๆ เมืองมิถิลากลับสู่ความ สงบสุข นางแก้วกับพระปิ่นทองก็ครองรักกันเรื่อยมา
จงอย่าตัดสินบุคคลเพียงเพราะรูปร่าง ภายนอก จงตัดสินเขาจากนิสัยและ จิตใจ ของเขา ถ้ามัวแต่ตัดสินคนจาก ภายนอกเราจะไม่รู้ว่าเขาเป็นคนที่ดี หรือไม่ดี