e-book

การจำแนกสง่ิ มชี ีวติ

ช้นั ประถมศกึ ษาปท� ี่ 4

คำนำ

ชดุ การเรยี นรเู้ ร่อื ง การจำแนกส่ิงมชี วี ติ ลักษณะการเรยี นคือ ใหน้ ักเรยี นสแกนควิ อาร์โค้ด ผา่ น E-Book
โดยนักเรียนสามารถเรียนรู้ได้ตลอดเวลา ผ่านทางคอมพิวเตอร์ แท็บแล็ต สมาร์ทโฟน ฯลฯ พร้อมทั้ง
จดบนั ทึกสรปุ ความรูท้ ี่ได้และต้ังคำถาม โดยครูเปน� ผู้แนะนำให้คำปรึกษา และเมอื่ ผา่ นพ้นช่ัวโมงเรียนไปแล้ว
นักเรียนสามารถศึกษาจาก E-book ได้ตลอดเวลา ซึ่งจะช่วยให้นักเรียนสามารถได้ด้วยตนเอง สร้างองค์
ความรใู้ หม่ รู้วเิ คราะห์ รู้เชอ่ื มโยง ชว่ ยแกป้ �ญหาดา้ นการเรียน

ผู้จัดทำหวังเป�นอย่างยิ่งว่า เนื้อหา ในชุดการเรียนรู้แบบ E-book นี้จะเป�นประโยชน์ต่อนักเรียนและ
ครูผู้สอนในการพัฒนา กิจกรรมการเรียนรู้ให้บรรลุวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ได้เป�นอย่างดี และสามารถนำ
ความรไู้ ปประยุกต์ใช้ ไดอ้ ย่างมีประสิทธภิ าพสงู สุด

ผู้จดั ทำ
พลอยระรินทร์

สารบัญ

เร่อื ง หนา้

- การจำแนกสงิ่ มีชีวิต 1
- เกณฑก์ ารดำรงชีวติ ของสิง่ มชี ีวติ 5
- สิง่ มีชวี ิตทีไ่ ม่ใช่พชื และไมใ่ ช่สัตว์ 10

การจำแนกสิง่ มชี วี ิต 1

สิ่งมีชีวิตในโลกนี้มีมากนับหลายล้านชนิด มีความหลากหลายทั้งลักษณะโครงสร้างที่เหมือนกัน และ
แตกต่างกัน วิธีการหาอาหาร วิธีการสืบพันธุ์ สภาพแวดล้อมการเจริญเติบโต และวิวัฒนาการที่แตกต่างกัน
แตเ่ น่ืองจากสงิ่ มีชีวิตมีอย่มู ากทั้งเหมือนและแตกต่างกันดังกลา่ วแล้ว จึงมีการจดั หมวดหม่ขู องสิ่งมีชีวิตขึ้นโดย
หากจัดจำแนกสิ่งมีชีวิตโดยการใช้ การเคลื่อนท่ีและการสร้างอาหารเป�นเกณฑ์ เราจะสามารถจำแนกสิ่งมชี วี ิต
ออกเปน� 3 กลุ่มดงั นี้

กลุม่ พืช กลุ่มสตั ว์ กลุ่มท่ีไม่ใชพ่ ืชและสตั ว์

2

1. กล่มุ พืช

เปน� สิง่ มชี วี ิตทีส่ ามารถสรา้ งอาหารไดเ้ อง สามารถเคลอ่ื นไหวได้
แต่เคลอ่ื นท่ีด้วยตนเองไมไ่ ด้ เชน่

ต้นมะเขือเทศ องุน่ ตน้ มะมว่ ง

3

2. กล่มุ สตั ว์

เป�นส่งิ มชี วี ติ ทไี่ มส่ ามารถสร้างอาหารไดเ้ อง สามารถเคลอื่ นไหว
ร่างกายและเคลอ่ื นทีไ่ ด้ แต่บางชนิดไม่สามารถเคลื่อนทไี่ ด้ เชน่

ช้าง ปู ลงิ

4

กล่มุ ที่ไมใ่ ชพ่ ชื และสัตว์

เป�นสิ่งมชี ีวิตท่ีไมส่ ามารถสร้างอาหารได้เอง สามารถเคล่ือนไหวร่างกาย
และเคลอื่ นท่ไี ด้ แต่บางชนดิ ไม่สามารถเคลื่อนทไี่ ด้ เชน่

จุลนิ ทรีย์ ราในขนมปง� เหด็

เกณฑก์ ารดำรงชีวติ ของสิง่ มีชีวติ 5

1. เกณฑ์ลกั ษณะภายนอกของสง่ิ มีชวี ติ
1.1 การมสี ว่ นประกอบของราก ลำต้น ใบ ดอก และผล จดั เปน� กลุ่มพชื

1.2 การมีอวยั วะตา่ ง ๆ เชน่ ตา หู จมกู ปาก ขาและเทา้ ป�ก หาง ครบี จดั เปน� กลุ่มสตั ว์ 6

1.3 สิง่ มชี วี ิตกลุ่มทไี่ มใ่ ชพ่ ืช และสัตว์สิง่ มชี ีวิตท่อี าศยั อยู่ในธรรมชาติยังมีอีกมากมาย ท่เี รายงั ไมร่ ้จู ักและไม่ 7
สามารถจดั เขา้ กล่มุ พชื หรือกลุ่มสตั ว์ได้ เช่น เห็ด ราในขนมปง�

2. เกณฑก์ ารดำรงชีวิตของสง่ิ มชี วี ิต 8

2.1 การสร้างอาหารด้วยตวั เอง
กลุ่มพชื ใช้ใบสเี ขยี วแผก่ ว้าง ทีม่ ีคลอโรฟล� ล์ช่วยรับแสงจากดวงอาทิตยม์ าใชใ้ นการสร้างอาหาร
กลมุ่ สัตว์ ไม่มีคลอโรฟ�ลล์จึงไม่สามารถสร้างอาหารเองได้ ตอ้ งกนิ พชื และสงิ่ มชี ีวิตอืน่ เป�นอาหาร
กลุ่มท่ีไมใ่ ช่พชื และไม่ใชส่ ัตว์ ไม่มีคลอโรฟ�ลล์จึงไม่สามารถสร้างอาหารเองได้ ทำหนา้ ท่เี ป�นผ้ยู อ่ ยสลาย

9

2.2 การเคลอ่ื นทด่ี ้วยตัวเอง
กลุ่มพชื ไม่สามารถเคลื่อนทเี่ ปลีย่ นตำแหน่งด้วยตัวเองได้
กลมุ่ สตั ว์ สามารถเคลือ่ นที่เพือ่ ไปหาอาหาร หรือหลบหลีกศตั รไู ด้
กลมุ่ ที่ไมใ่ ช่พชื และไมใ่ ช่สัตว์ ไมส่ ามารถเคลื่อนท่เี ปล่ยี นตำแหน่งดว้ ยตวั เองได้

ส่งิ มชี วี ติ ที่ไม่ใช่พชื และไม่ใชส่ ัตว์ 10

การจดั จำแนกสงิ่ มชี ีวิตโดยใช้ลักษณะภายนอกและการดำรงชีวิต เป�นเกณฑช์ ่วยให้เราจำแนกสิ่งมีชีวิตได้
2 กลุ่มใหญ่ ๆ คือ กลุ่มพืช และกลุ่มสัตว์ แต่สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในธรรมชาติยังมีอีกมากมาย
ท่เี รายงั ไมร่ ูจ้ ักและไม่สามารถจัดเข้ากลุ่มพืชหรือกลุม่ สัตว์ได้

เห็ด เป�นสิ่งมีชีวิตประเภทรา เป�นราที่มีวิวัฒนาการสูงกว่าราชนิดอื่น ๆ
แบ่งเป�น 2 กลุ่มใหญ่ๆ คือ เห็ดกินได้ (edible mushroom) และเห็ดพิษ
(poisonous mushroom or toadstool) (ราชบัณฑิตยสถาน 2539). เห็ดที่กิน
ได้มีหลายชนิด เช่น เห็ดฟาง, เห็ดหอม มีรสและ กลิ่นหอม, บางชนิดมีกลิ่นเหม็น
เชน่ เห็ดรา่ งแห, บางชนิดมีรสขม เชน่ เห็ดเสมด็ , บางชนิดมีรสเผด็ ซ่า เช่น เหด็ ขิง,
เห็ดข่า. เห็ดพิษมี หลายชนิด ชนิดที่ร้ายแรงถงึ ตาย เช่น เห็ดระโงกหิน, เห็ดพิษที่
พบในธรรมชาติจะมีความคล้ายกับ เห็ดที่กินได้ บางชนิดจึงเป�นอันตรายต่อการ
บรโิ ภคเหด็ ทีไ่ มเ่ คยรจู้ กั มาก่อน

11

เชื้อรา ไม่มีคลอโรฟ�ลล์จึงต้องอาศัยสิ่งมีชีวิตอื่น หรือซากสิ่งมีชีวิตในการ
ดำรงชีพจึงจัดแบง่ การดำรงชีวิตได้หลายแบบ เชน่ พวกท่อี าศัยซากสงิ่ มชี วี ิต พวก
ที่อาศัยสิ่งมีชีวิตอื่นเรียกว่าเป�น ปรสิต (parasite) พวกที่อาศัยได้ทั้งในสิ่งมีชีวิต
และซากสิ่งมีชีวิต พวกที่เจริญได้เฉพาะบนซาก ซากสัตว์ พวกที่ดำรงชีวิตอยู่ได้
ดว้ ยการเปน� ปรสติ ของพืชและสตั ว์

แบคทีเรีย เป�นสิ่งมีชีวิตที่มีจำนวนมากและมีอยู่แทบทุกที่ ทั้งในบ้าน
บนท้องถนน ในห้องทำงาน ในอาหาร หรือแม้แต่ในร่างกายของเราเอง ซึ่ง
แบคทเี รยี บางชนดิ อาจมีประโยชน์ต่อร่างกาย ในขณะทแี่ บคทีเรียบางชนิดก็อาจ
ทำให้เกิดอันตรายถึงแก่ชีวิตได้ ดังนั้นเราจึงควรรู้จักสิ่งมีชีวิตชนิดนี้ให้มากข้ึน
เพ่ือหาทางป้องกันแบคทเี รยี อันตรายทเี่ ปน� สาเหตขุ องโรคตา่ ง ๆ อย่างถกู วธิ ี