e-book เรื่องการจำแนกสิ่งมีชีวิต

การจำแนกสง่ิ มชี ีวติ

ช้นั ประถมศกึ ษาปที ี่ 4

คำนำ

ชดุ การเรียนรู้เร่อื ง การจำแนกสิง่ มชี วี ติ ลกั ษณะการเรียนคอื ให้นกั เรยี นสแกนควิ อารโ์ ค้ด ผ่าน E-Book
โดยนักเรียนสามารถเรียนรู้ได้ตลอดเวลา ผ่านทางคอมพิวเตอร์ แท็บแล็ต สมาร์ทโฟน ฯลฯ พร้อมทั้ง
จดบนั ทกึ สรปุ ความรู้ที่ได้และตั้งคำถาม โดยครูเปน็ ผู้แนะนำให้คำปรึกษา และเมอ่ื ผา่ นพ้นช่ัวโมงเรียนไปแล้ว
นักเรียนสามารถศึกษาจาก E-book ได้ตลอดเวลา ซึ่งจะช่วยให้นักเรียนสามารถได้ด้วยตนเอง สร้างองค์
ความรู้ใหม่ รวู้ เิ คราะห์ รเู้ ชอื่ มโยง ชว่ ยแก้ปญั หาดา้ นการเรียน

ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่า เนื้อหา ในชุดการเรียนรู้แบบ E-book นี้จะเป็นประโยชน์ต่อนักเรียนและ
ครูผู้สอนในการพัฒนา กิจกรรมการเรียนรู้ให้บรรลุวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ได้เป็นอย่างดี และสามารถนำ
ความรไู้ ปประยกุ ต์ใช้ ไดอ้ ยา่ งมีประสิทธภิ าพสงู สุด

ผจู้ ัดทำ
พลอยระรินทร์

สารบญั

เรอ่ื ง หนา้

- การจำแนกสิง่ มีชีวติ
- เกณฑก์ ารดำรงชีวิตของสิง่ มีชีวติ
- ส่ิงมีชวี ิตทไี่ ม่ใชพ่ ชื และไม่ใชส่ ตั ว์

การจำแนกสิง่ มีชวี ติ 1

สิ่งมีชีวิตในโลกนี้มีมากนับหลายล้านชนิด มีความหลากหลายทั้งลักษณะโครงสร้างที่เหมือนกัน และ
แตกต่างกัน วิธีการหาอาหาร วิธีการสืบพันธุ์ สภาพแวดล้อมการเจริญเติบโต และวิวัฒนาการที่แตกต่างกัน
แต่เน่ืองจากสงิ่ มีชีวิตมีอย่มู ากทั้งเหมือนและแตกตา่ งกันดังกล่าวแล้ว จึงมีการจดั หมวดหม่ขู องสิ่งมีชีวิตข้ึนโดย
หากจัดจำแนกสิ่งมีชีวิตโดยการใช้ การเคลื่อนท่ีและการสร้างอาหารเป็นเกณฑ์ เราจะสามารถจำแนกส่ิงมชี วี ติ
ออกเปน็ 3 กลุ่มดงั นี้

กลุม่ พืช กลุ่มสัตว์ กลุ่มที่ไม่ใชพ่ ืชและสตั ว์

2

1. กล่มุ พืช

เปน็ สิง่ มชี วี ิตทีส่ ามารถสรา้ งอาหารไดเ้ อง สามารถเคลอ่ื นไหวได้
แต่เคลอ่ื นท่ีด้วยตนเองไมไ่ ด้ เชน่

ต้นมะเขือเทศ องุน่ ตน้ มะมว่ ง

3

2. กล่มุ สตั ว์

เป็นส่งิ มีชีวิตที่ไมส่ ามารถสร้างอาหารไดเ้ อง สามารถเคลอื่ นไหว
ร่างกายและเคล่อื นทีไ่ ด้ แต่บางชนิดไม่สามารถเคลื่อนท่ีได้ เชน่

ช้าง ปู ลงิ

4

กล่มุ ที่ไมใ่ ชพ่ ชื และสัตว์

เปน็ สิง่ มีชีวิตท่ีไมส่ ามารถสรา้ งอาหารได้เอง สามารถเคล่ือนไหวร่างกาย
และเคล่อื นท่ีได้ แต่บางชนิดไม่สามารถเคล่ือนทไี่ ด้ เช่น

จุลนิ ทรีย์ ราในขนมปัง เห็ด

เกณฑก์ ารดำรงชีวติ ของสิง่ มีชีวติ 5

1. เกณฑ์ลักษณะภายนอกของสง่ิ มีชวี ติ
1.1 การมีส่วนประกอบของราก ลำต้น ใบ ดอก และผล จดั เปน็ กลุ่มพชื

1.2 การมีอวยั วะตา่ ง ๆ เชน่ ตา หู จมกู ปาก ขาและเทา้ ปีก หาง ครบี จดั เปน็ กลุ่มสตั ว์ 6

1.3 สิง่ มชี วี ิตกลุ่มทไี่ มใ่ ชพ่ ืช และสัตว์สิง่ มชี ีวิตท่อี าศยั อยู่ในธรรมชาติยังมีอีกมากมาย ท่เี รายงั ไมร่ ้จู ักและไม่ 7
สามารถจดั เขา้ กล่มุ พชื หรือกลุ่มสตั ว์ได้ เช่น เห็ด ราในขนมปงั

2. เกณฑก์ ารดำรงชีวิตของสง่ิ มชี วี ิต 8

2.1 การสร้างอาหารด้วยตวั เอง
กลุ่มพชื ใช้ใบสเี ขยี วแผก่ ว้าง ทีม่ ีคลอโรฟลิ ล์ช่วยรับแสงจากดวงอาทิตยม์ าใชใ้ นการสร้างอาหาร
กลมุ่ สัตว์ ไม่มีคลอโรฟิลล์จึงไม่สามารถสร้างอาหารเองได้ ตอ้ งกนิ พชื และสงิ่ มชี ีวิตอืน่ เป็นอาหาร
กลุ่มท่ีไมใ่ ช่พชื และไม่ใชส่ ัตว์ ไม่มีคลอโรฟิลล์จึงไม่สามารถสร้างอาหารเองได้ ทำหนา้ ท่เี ป็นผ้ยู อ่ ยสลาย

9

2.2 การเคลอ่ื นทด่ี ้วยตัวเอง
กลุ่มพชื ไม่สามารถเคลื่อนทเี่ ปลีย่ นตำแหน่งด้วยตัวเองได้
กลุ่มสตั ว์ สามารถเคลือ่ นที่เพือ่ ไปหาอาหาร หรือหลบหลีกศตั รไู ด้
กลมุ่ ที่ไมใ่ ช่พชื และไมใ่ ช่สัตว์ ไมส่ ามารถเคลื่อนท่เี ปลี่ยนตำแหน่งดว้ ยตวั เองได้

สง่ิ มีชวี ติ ท่ไี มใ่ ช่พชื และไมใ่ ชส่ ัตว์ 10

การจดั จำแนกสิ่งมีชีวิตโดยใช้ลกั ษณะภายนอกและการดำรงชีวิต เปน็ เกณฑช์ ว่ ยให้เราจำแนกส่ิงมีชีวิตได้
2 กลุ่มใหญ่ ๆ คือ กลุ่มพืช และกลุ่มสัตว์ แต่สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในธรรมชาติยังมีอีกมากมาย
ท่เี รายังไม่รู้จักและไม่สามารถจัดเขา้ กลุ่มพืชหรือกลุม่ สัตวไ์ ด้

เห็ด เป็นสิ่งมีชีวิตประเภทรา เป็นราที่มีวิวัฒนาการสูงกว่าราชนิดอื่น ๆ
แบ่งเป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ คือ เห็ดกินได้ (edible mushroom) และเห็ดพิษ
(poisonous mushroom or toadstool) (ราชบัณฑิตยสถาน 2539). เห็ดที่กิน
ได้มีหลายชนิด เช่น เห็ดฟาง, เห็ดหอม มีรสและ กลิ่นหอม, บางชนิดมีกลิ่นเหม็น
เชน่ เห็ดรา่ งแห, บางชนิดมีรสขม เช่น เห็ดเสมด็ , บางชนดิ มีรสเผ็ดซา่ เช่น เหด็ ขิง,
เห็ดข่า. เห็ดพิษมี หลายชนิด ชนิดที่ร้ายแรงถึงตาย เช่น เห็ดระโงกหิน, เห็ดพิษที่
พบในธรรมชาติจะมีความคล้ายกับ เห็ดที่กินได้ บางชนิดจึงเป็นอันตรายต่อการ
บริโภคเห็ดทีไ่ มเ่ คยรจู้ กั มากอ่ น

11

เชื้อรา ไม่มีคลอโรฟิลล์จึงต้องอาศัยสิ่งมีชีวิตอื่น หรือซากสิ่งมีชีวิตในการ
ดำรงชีพจงึ จดั แบง่ การดำรงชวี ิตไดห้ ลายแบบ เชน่ พวกท่ีอาศยั ซากสงิ่ มชี ีวติ พวก
ที่อาศัยสิ่งมีชีวิตอื่นเรียกว่าเป็น ปรสิต (parasite) พวกที่อาศัยได้ทั้งในสิ่งมีชีวิต
และซากสิ่งมีชีวิต พวกที่เจริญได้เฉพาะบนซาก ซากสัตว์ พวกที่ดำรงชีวิตอยู่ได้
ด้วยการเป็นปรสติ ของพชื และสัตว์

แบคทีเรีย เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีจำนวนมากและมีอยู่แทบทุกที่ ทั้งในบ้าน
บนท้องถนน ในห้องทำงาน ในอาหาร หรือแม้แต่ในร่างกายของเราเอง ซ่ึง
แบคทเี รยี บางชนิดอาจมีประโยชน์ต่อรา่ งกาย ในขณะทแี่ บคทีเรียบางชนิดก็อาจ
ทำให้เกิดอันตรายถึงแก่ชีวิตได้ ดังนั้นเราจึงควรรู้จักสิ่งมีชีวิตชนิดนี้ให้มากขึ้น
เพือ่ หาทางปอ้ งกนั แบคทเี รีย อนั ตรายทเี่ ปน็ สาเหตขุ องโรคตา่ ง ๆ อยา่ งถูกวิธี