รายงานผลการดำเนินงานการประเมิณพัฒนาการสมวัย

คำนำ การพัฒนาเด็กปฐมวัยจึงเป็นรากฐานที่มีผลต่อคุณภาพและประสิทธิภาพของคนตลอดชีวิตและเป็น การลงทุนที่คุ้มค่าที่สุด กล่าวคือ เด็ก เยาวชน และผู้ใหญ่ที่มีสุขภาพดีมีความสามารถเรียนรู้ ทำงานได้เก่ง และ เป็นพลเมืองดีที่จะนำสู่ความสำเร็จในสังคมที่ท้าทายในศตวรรษที่ ๒๑ ต้องได้รับโอกาสการพัฒนาอย่างรอบ ด้านในช่วงปฐมวัย แต่คุณภาพของเด็กปฐมวัยยังเป็นจุดอ่อนที่เข้าขั้นวิกฤตของประเทศไทย ที่จำเป็นต้องแก้ไข อย่างเร่งด่วน รัฐ และทุกภาคส่วน พ่อแม่ผู้ปกครอง ครอบครัว ชุมชน สังคม บุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุข ครู/ผู้ดูแลเด็ก โรงเรียน องค์กรท้องถิ่นทุกระดับ บุคลากรพัฒนาสังคมทั้งภาครัฐ เอกชน และภาคธุรกิจ จึงต้อง มีความรู้ความเข้าใจในความสำคัญของช่วงปฐมวัย ตระหนักในพันธกิจและลงมือช่วยกันทำให้เด็กปฐมวัยมี โอกาสพัฒนาอย่างเต็มศักยภาพในภาวะแวดล้อมที่ปลอดภัย โรงเรียนวัดลำกะดานได้เข้าร่วมโครงการการพัฒนาคุณภาพการศึกษาปฐมวัยตามมาตรฐานสถาน พัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติโดยกิจกรรมที่ 2 จัดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อส่งเสริมให้ครูมี ความสามารถในการใช้เครื่องมือ การติดตามเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการการเรียนรู้ (DSPM) ร่วมกับตรวจคัด กรองพัฒนาการ ทำให้ได้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อการตรวจหาความ ผิดปกติทางพัฒนาการได้อย่างถูกต้อง เหมาะสม เพื่อใช้เป็นแนวทางในการเฝ้าระวัง และส่งเสริมพัฒนาการเด็กให้เจริญเติบโตเต็มศักยภาพ และ สมวัย ต่อไป โรงเรียนวัดลำกะดาน

สารบัญ หน้า 1. ข้อมูลพื้นฐาน ๑ 2. หลักการและเหตุผล ๒ 3. วัตถุประสงค์ของการดำเนินงาน ๒ 4. วิธีการดำเนินงาน ๒ 4.1 สรุปรายงานผลการอบรมต่อผู้บริหารสถานศึกษา ๒ 4.2 การขยายผลให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในโรงเรียน ๕ 4.3 การประเมินพัฒนาการเด็กด้วยเครื่องมือ DSPM (ห้องเรียนตนเอง) ๑๐ 4.4 การส่งเสริมและจัดประสบการณ์การเรียนรู้ ๑๒ 4.5 สรุปผลพัฒนาการสมวัย ๑๓ 5 .สรุปผลการดำเนินงาน ๑๓ ภาคผนวก

หน้า 1 1. ข้อมูลพื้นฐาน 1.1 ชื่อสถานศึกษา โรงเรียนวัดลำกะดาน สำนักงานเขต คลองสามวา 1.2 หมายเลขโทรศัพท์ ๐๒-๕๖๙๑๗๕๔ โทรสาร ๐๒-๕๖๙๑๗๕๔ อีเมล์ Fha130729@gmail เวบไซต์ www.lkd.co.th 1.3 ผู้บริหารสถานศึกษา ชื่อ พ.อ.อ.บุรักษ์คุ้มกลาง วิทยฐานะชำนาญการพิเศษ โทรศัพท์/มือถือ 0๙๒-๒๑๙๕๕๔๔ วุฒิการศึกษา ( ) 1. สาขาการศึกษาปฐมวัย ……………………………………………………………………… ( / ) 2. สาขาอื่น กศ.ม.สาขาการบริหารการศึกษา 1.4 ครูผู้สอนระดับปฐมวัยในโรงเรียนทั้งหมด 1. ชื่อ นางรติกร แก้วเกื้อ วิทยฐานะชำนาญการพิเศษ โทรศัพท์/มือถือ 0๘๕-๔๘๓๑๒๗๘ วุฒิการศึกษา ( / ) 1. สาขาการศึกษาปฐมวัย …………………………………………………………………………. ( ) 2. สาขาอื่น ……………………………………………………………………………………………. 2. ชื่อ นางพิมพ์นิภา ขอจิตต์เมตต์ วิทยฐานะชำนาญการพิเศษ โทรศัพท์/มือถือ 0๘๖-3๘๗๙๐๓๐ วุฒิการศึกษา ( / ) 1. สาขาการศึกษาปฐมวัย …………………………………………………………………………. ( ) 2. สาขาอื่น ……………………………………………………………………………………………. จำนวนพี่เลี้ยงเด็ก จำนวน ๔ คน ( / ) ครบชั้น ( ) ไม่ครบชั้น จำนวน……………….ห้อง หมายเหตุ ( ใส่ให้ครบจำนวนครูปฐมวัยที่อยู่ในโรงเรียน) 1.5 รับเด็กตั้งแต่อายุ ๔ ปีบริบรูณ์ ถึง ๖ ปีบริบรูณ์ 1.5.1 จำนวนเด็กปฐมวัย ทั้งหมด ในโรงเรียน ๗๗ คน 1.5.2 จำนวนเด็กปฐมวัย (ของห้องเรียนที่ครูปฐมวัยที่เข้ารับการอบรมรับผิดชอบดูแล) จำนวน ๑๖ คน 5. ในระยะ 1 ปีที่ผ่านมาท่านมีการประเมินเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กด้วยเครื่องมือ DSPM หรือไม่ ( ) มี ( / ) ไม่มี 6. การจัดสภาพแวดล้อมภายในชั้นเรียนมีมุมการรเรียนรู้จำนวน กี่มุม 5 ประกอบด้วย 1. มุมหนังสือ 2. มุมบทบาทสมมุติ 3. มุมบล็อก ๔. มุมเกมการศึกษา

หน้า 2 2. ที่มาและความสำคัญ กรุงเทพมหานครได้จัดทำแผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐานกรุงเทพมหานคร ฉบับที่ 3 (พ.ศ. 2564 - 2569) โดยการนำมาตรฐานสถานพัฒนาแห่งชาติมากำหนดเป้าหมายในการพัฒนาคุณภาพ การศึกษาระดับปฐมวัย ผ่านยุทธศาสตร์ที่ 3 การยกระดับประสิทธิภาพการจัดการศึกษาตอบสนองความ ต้องการของผู้เรียนทุกกลุ่มอย่างเท่าเทียมและทั่วถึง โดยมีเป้าประสงค์ที่ 1) โรงเรียนที่จัดการศึกษาปฐมวัยมี คุณภาพตามมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ และกำหนด 2 กลยุทธ์ ได้แก่ 1) การขับเคลื่อนการนำ มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติมาใช้ในโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมานคร และกำหนดกลยุทธ์ที่ 2 ส่งเสริม สนับสนุนและติดตามโรงเรียนที่จัดการศึกษาระดับปฐมวัยให้ผ่านการประเมินคุณภาพตามมาตรฐานสถานพัฒนา เด็กปฐมวัยแห่งชาติสำนักการศึกษาดำเนินโครงการการพัฒนาคุณภาพการศึกษาปฐมวัยตามมาตรฐาน สถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติโดยกิจกรรมที่ 2 จัดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อส่งเสริมให้ครูผู้สอน ระดับปฐมวัยมีความสามารถในการใช้เครื่องมือ การติดตามเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการการเรียนรู้ (DSPM) ดังนั้นโรงเรียนจึงดำเนินการสนับสนุนส่งเสริมพัฒนาครูผู้สอนระดับปฐมวัยให้มีความสามารถใน การจัดประสบการณ์การเรียนรู้เพื่อการประเมินพัฒนาการเด็กปฐมวัยด้วยการใช้เครื่องมือการเฝ้าระวังเด็กปฐมวัย และส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย(DSPM) ตามมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติโดยนำความรู้ที่ได้รับมา ทดลองฝึกปฏิบัติการใช้เครื่องมือในการประเมินพัฒนาการสมวัย ในห้องเรียนที่รับผิชอบ เพื่อให้เกิดทักษะในการใช้ เครื่องมือได้จริง และเป็นการส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยให้สมวัยตามเป้าหมายที่กำหนดตามแผนปฏิบัติ ราชการประจำปี พ.ศ. 2566 ของสำนักการศึกษาและสอดคล้องกับนโยบายด้านการศึกษาของผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร มิติเรียนดี (P101) ส่งเสริมหลักสูตรคิดเป็นทำเป็น เรียนรู้เป็นสำหรับเด็กช่วง 0 - 8 ปี และสถานศึกษามี ความพร้อมรับการประเมินคุณภาพตามมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติต่อไป 3.วัตถุประสงค์ 1. เพื่อให้ครูสามารถประเมินพัฒนาการเด็กปฐมวัยด้วยการใช้เครื่องมือการเฝ้าระวังเด็กปฐมวัย และส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM) ตามมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ 2. เพื่อให้ครูผู้สอนระดับปฐมวัยสามารถจัดประสบการณ์การเรียนรู้เพื่อส่งเสริมพัฒนาการ เด็กปฐมวัยให้สมวัย 3. เพื่อส่งเสริมให้โรงเรียนมีความพร้อมรับการประเมินคุณภาพตามมาตรฐานสถานพัฒนา เด็กปฐมวัยแห่งชาติ 4.วิธีการดำเนินงาน 4.1 สรุปรายงานผลการอบรมต่อผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้สอนระดับปฐมวัย นางรติกร แก้วเกื้อ ได้ดำเนินการสรุปผลการอบรม กิจกรรมที่ 2 อบรมเชิงปฏิบัติการแนวทางการออกแบบการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมการประเมินพัฒนาการเด็กปฐมวัย ตามโครงการ การพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาระดับปฐมวัยนำเสนอต่อผู้บริหารสถานศึกษาโดยมีรายละเอียดตามหัวข้อ ดังนี้

หน้า 3 1) พัฒนาการเด็กวัยแรกเกิด-๕ ปี โดย : แพทย์หญิงจันทร์อาภา สุขทัพภ์ นายแพทย์ชำนาญการพิเศษ สถาบันราชานุกุล กรมสุขภาพจิต ความรู้ที่ได้รับดังนี้ (สรุปสั้นๆ) พัฒนาการในแต่ละช่วงวัยของเด็กมีความสำคัญเป็นอย่างมาก ซึ่งแต่ละช่วงวัยจะมีพัฒนาการที่ต่างกัน ผู้สอนต้องคำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคลของเด็ก และการได้เรียนรู้และเข้าใจถึงพัฒนาการแต่ละช่วงวัยของเด็ก จะ เป็นตัวช่วยให้การประเมินพัฒนาการและส่งเสริมพัฒนาการของเด็กได้อย่างเต็มตามศักยภาพและตามความพร้อมของเด็ก 2) การใช้คู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM) โดย : นางนิรมัย คุ้มรักษา พยาบาลวิชาชีพชำนาญการพิเศษ สถาบันราชานุกุล กรมสุขภาพจิต ความรู้ที่ได้รับดังนี้ (สรุปสั้นๆ) การอบรม การใช้คู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย เพื่อให้ครูผู้สอนมีความรู้ความเข้าใจ เกี่ยวกับคู่มือการประเมินพัฒนาการเด็กปฐมวัยและสอดคล้องกับแนวทางการขับเคลื่อนการพัฒนากคุณภาพการศึกษา ปฐมวัยตามมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ ซึ่งช่วงวัยปฐมวัย แรกเกิด – ๖ ปี ซึ่งเป็นช่วงวัยที่พัฒนาด้านสมอง และการเรียนรู้เป็นไปอย่างรวดเร็วที่สุดในชีวิต และเป็นช่วงวัยที่เด็กกระตื้อรือร้นและมีความสามารถในการเรียนรู้ทุกสิ่ง หากเด็กไม่ได้รับการเลี้ยงดูและพัฒนาอย่างถูกต้องในช่วงวัยที่เหมาะสม โอกาสทองของการพัฒนาก็จะไม่หวนกลับมาอีก เลยเพราะฉนั้นครูผู้สอนระดับปฐมวัยจะต้องตระหนักและเห็นความสำคัญอย่างยิ่ง 3) กิจกรรมกรรมกลุ่มฝึกปฏิบัติการใช้คู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM) โดย : ทีมวิทยากร สถาบันราชานุกุล กรมสุขภาพจิต ดังนี้ ๑) นางนิรมัย คุ้มรักษา พยาบาลวิชาชีพชำนาญการพิเศษ ๒) นางสาวรัชดาวรรณ์ แดงสุข พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ ๓) นางธัญหทัย จันทะโยธา พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ ๔) นางสาวปรารถนา พรมวัง พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ ๕) นางสาวพิมพ์ชนก กล้าฤทธิ์ธนรัตน์ พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ ความรู้ที่ได้รับดังนี้ (สรุปสั้นๆ) กิจกรรมกลุ่มฝึกปฏิบัติการใช้คู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย ทำให้ผู้เข้ารับ การอบรมมีความรู้ความเข้าใจในหัวข้อที่จะประเมินอย่างละเอียด และสามารถนำกลับมาเป็นความรู้ที่จะใช้ใน การประเมินพัฒนาการตามช่วงวัยในห้องเรียนตัวเองได้อย่างถูกต้องและถูกวิธี ทำให้เข้าใจถึงขั้นตอน การใช้ สื่อในการประเมิน ข้อควรระวังในการประเมิน วิธีการดำเนินการประเมินที่ตรงตามกับช่วงอายุของเด็กแต่ละ บุคคลได้อย่างถูกต้อง

หน้า 4 4) แนวทางการนำคู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM) ไปสู่การปฏิบัติใน โรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร วิทยากร โดย : นางสาวลักคะณา เสโนฤทธิ์ ศึกษานิเทศก์วิทยฐานะศึกษานิเทศก์ชำนาญการพิเศษ ความรู้ที่ได้รับดังนี้ (สรุปสั้นๆ) กรุงเทพมหานครได้เห็นถึงความสำคัญจึงได้มีการจัดอบรมให้เป็นไปตามแผนนโยบายตามแผนการ ศึกษาขั้นพื้นฐานกรุงเทพมหานคร ฉบับที่ ๓ (พ.ศ.๒๕๖๔-๒๕๖๙) โดยการนำมาตรฐานสถานพัฒนาแห่งชาติมากำหนด เป้าหมายในการพัฒนาคุณภาพการศึกษาปฐมวัยโดยได้จัดให้ความรู้แก่ครูผู้สอนปฐมวัย ในเรื่อง การอบรมเชิงปฏิบัติการ แนวทางออกแบบการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมการพัฒนาการเด็กปฐมวัยด้วยคู่มือการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย ให้เกิดผลลัพธ์สอดคล้องกับเป้าหมายการดำเนินการพัฒนาคุณภาพการศึกษาปฐมวัยในโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานครตาม มาตรฐานสถานพัฒนาปฐมวัยแห่งชาติ 5) แนะนำการรับวุฒิบัตรออนไลน์ วิทยากร โดย นางสาวชลากร เจริญผล ศึกษานิเทศก์ วิทยฐานะ ศึกษานิเทศก์ชำนาญการพิเศษ ความรู้ที่ได้รับดังนี้ (สรุปสั้นๆ) มีการอธิบายถึงขั้นตอนวิธีการรับวุฒิบัตรออนไลน์ไว้อย่างชัดเจน เป็นวิธีการที่สะดวก รวดเร็วและให้ ทั้งความรู้และความเข้าใจ เนื่องจากมีการทำแบบทดสอบก่อนได้รับวุฒิบัตร ซึ่งถือเป็นการสรุปถึงความรู้ที่ผู้เข้ารับการ อบรมได้รับจากการอบรมในครั้งนี้อีกด้วย นางรติกร แก้วเกื้อ ครูผู้เข้ารับการอบรม นำเสนอถึงขั้นตอนวิธีการประเมินพัฒนาการ นักเรียนแต่ละช่วงวัยตามหนังสือคู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM) และ จัดทำรูปเล่มรายงานผลต่อผู้บริหารสถานศึกษา

หน้า 5 4.2 การขยายผลให้กับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในโรงเรียน (รูปแบบตามบริบทของสถานศึกษานั้นๆ) ครูผู้สอนระดับปฐมวัย นางรติกร แก้วเกื้อ ได้ดำเนินการประชุมสร้างความเข้าใจ และ อธิบายรายละเอียดถึงขั้นตอนวิธีการประเมินพัฒนาการนักเรียนแต่ละช่วงวัยตามหนังสือคู่มือเฝ้าระวังและ ส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM) ให้กับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องประกอบด้วย ผู้อำนวยการสถานศึกษา รองผู้อำนวยการสถานศึกษา ครูผู้สอนระดับปฐมวัย และพี่เลี้ยงเด็ก โดยดำเนินการดังนี้ 1) ประชุมสร้างความเข้าใจ และสร้างความตระหนักให้เห็นความสำคัญและแนวทางการ ประเมินและส่งเสริมพัฒนาการให้กับ ผู้อำนวยการสถานศึกษา รองผู้อำนวยการสถานศึกษา ครูบุคลากรใน สถานศึกษา โดยได้อธิบายรายละเอียดของขั้นตอนวิธีการประเมิน และวิธีดำเนินการในการจัดกิจกรรม การใช้ สื่อ ซึ่งใช้ช่วงเวลาในการขยายผลในวันที่ มีการประชุมประจำเดือนของสถานศึกษา ในเวลา ๑๕.๐๐ น.- ๑๖.๓๐ น. จำนวน ๑ ชั่วโมง นางรติกร แก้วเกื้อ ครูผู้เข้ารับการอบรม ขยายผลการอบรมให้กับครูประจำชั้นระดับ ปฐมวัย และพี่เลี้ยงเด็ก เพื่อสร้างความตระหนักให้เห็นความสำคัญของแนวทางการประเมินและ ส่งเสริมพัฒนาการ โดยนำเสนอถึงขั้นตอนวิธีการประเมินพัฒนาการนักเรียนแต่ละช่วงวัยตาม หนังสือคู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM)

หน้า 6 2) ครูผู้สอนระดับปฐมวัยในโรงเรียนร่วมสังเกตการณ์ขณะประเมินพัฒนาการสมวัยด้วยเครื่องมือ (DSPM) และ กำหนดตารางการเฝ้าระวังและการประเมินพัฒนาการสมวัยของเด็กปฐมวัยโดยให้คุณครูสาย ชั้นระดับอนุบาลร่วมสังเกตการณ์ในขณะประเมิน ตามช่วงอายุเด็ก 4-6 ขวบ ที่กำหนด ดังตารางต่อไปนี้ วิธีการดำเนินการ กิจกรรม วิธีดำเนินงาน/ขั้นตอนการปฏิบัติ ระยะเวลา ผู้รับผิดชอบ หมายเหตุ 5.1 รายงานการ อบรม จัดทำรายงานการอบรม นำรายงาน ผู้บริหาร จัดทำปฏิทินปฏิบัติงาน พ.ค.6๖ นางรติกร แก้วเกื้อ 5.๒ ขยายผลให้กับผู้ มีส่วนเกี่ยวข้องใน โรงเรียน นำเสนอรายละเอียดการอบรม ประชุมสร้างความเข้าใจแนวทางการ ประเมิน และวางแผนดำเนินงาน มิ.ย.6๖ นางรติกร แก้วเกื้อ 5.3 จัดกิจกรรมการ ประเมินพัฒนาการ สมวัยด้วยเครื่องมือ (DSPM) 5.3.1 ผู้ประเมินทบทวนความรู้ เกี่ยวกับแนวทางการใช้คู่มือฯ ๔ ขั้นตอน 5.3.2 จัดเตรียมอุปกรณ์ในการ ประเมินให้ครบตามหมวดหมู่ 5.3.3 จัดเตรียมสถานที่สำหรับ ประเมินที่เป็นสัดส่วน อากาศถ่ายเท สะดวก 5.3.๔ เตรียมเด็กให้พร้อม โดยคัด กรองเด็กที่ไม่ป่วยทางกาย ไม่หิวและ ไม่ง่วง เป็นต้น 5.3.๕ ผู้ประเมินลงมือปฏิบัติจริงทำ การประเมินด้านใดก่อนก็ได้ที่ตรงกับ ช่วงอายุจริงของเด็ก คุณครูสายชั้น ระดับอนุบาลร่วมสังเกตการณ์ในขณะ ประเมิน และบันทึกภาพขณะทำการ ประเมินทุกกิจกรรม 5.3.๖ สรุปผลการประเมินและให้ ข้อมูลแก่พ่อแม่ ผู้ปกครอง ก.ค.6๗ นางรติกร แก้วเกื้อ ครูประจำชั้น 5.๔ รายงานผลการ ดำเนินงาน จัดทำรูปเล่มและรายงานผลต่อ ผู้บริหารสถานศึกษา ส.ค.6๗ นางรติกร แก้วเกื้อ

หน้า 7 ภาพถ่ายขณะทำการประมินตามช่วงอายุ๖๑ - ๖๖ (๕ ปี ๑ เดือน - ๕ ปี ๖)

หน้า ๘ ภาพถ่ายขณะทำการประมินตามช่วงอายุ๖๗ - ๗๒ (๕ ปี ๗ เดือน - ๖ ปี )

หน้า ๙ ภาพถ่ายขณะทำการประมินตามช่วงอายุ๗๓ - ๗๘ (๖ ปี ๑ เดือน - ๖ ปี ๖)

หน้า ๑๐ 4.3 การประเมินพัฒนาการเด็กด้วยเครื่องมือ (DSPM) (ห้องเรียนตนเอง) “ ระบุช่วงเวลาในการประเมินตามช่วงอายุของเด็ก” ครูผู้สอนระดับปฐมวัย นางรติกร แก้วเกื้อ ได้ดำเนินการประเมินพัฒนาการเด็กปฐมวัย ด้วยเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย) DSPM (ระดับชั้นอนุบาล ช่วงอายุ ๕-๖ ขวบ) โดย ใช้คู่มือการระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย โดยมีแนวปฏิบัติที่ความถูกต้องน่าเชื่อถือ และเป็นประโยชน์ต่อการส่งเสริมพัฒนาการ ของเด็กอย่างมีประสิทธิภาพ โดยมี ๔ ขั้นตอน ได้แก่ ๑. ขั้นตอนการเตรียมความพร้อม ๑.๑ การเตรียมตัวผู้ประเมินและส่งเสริมพัฒนาการ ผู้ประเมินได้ศึกษาทบทวนความรู้ เกี่ยวกับพัฒนาการเด็กปฐมวัย ความสำคัญของการประเมินและส่งเสริมพัฒนาการของเด็กในประเทศไทย สถานการณ์ ของเด็กและภูมิหลังครอบครัวในเขตความรับผิดชอบ จำเป็นจะต้องศึกษาเอกสารคู่มือเฝ้าระวังฯ ตั้งแต่ คำนำ ความนำ แผนภูมิ คำอธิบายแผนภูมิ แนวทางการใช้คู่มือฯ ๔ ขั้นตอน การใช้ทักษะ วิธีการเฝ้า ระวัง วิธีการประเมิน เกณฑ์การตัดสิน และรายละเอียดของอุปกรณ์ การใช้อุปกรณ์ และควร เตรียมคำพูดที่ จะใช้ในข้อคำถามไว้ล่วงหน้า ในกรณีที่ต้องใชคำสั่ง เพื่อความรวดเร็ว ทดลองทำหรือฝึกก่อนการประเมินจริง เพื่อให้เกิดความคุ้นเคย และมีความมั่นใจก่อนปฏิบัติจริง ซึ่งรวมถึงแนวทางการแนะนำส่งเสริมพัฒนาการเด็ก ปฐมวัยโดยพ่อแม่ ผู้ปกครองด้วย ๑.๒ การเตรียมอุปกรณ์– ผู้ประเมินจัดเตรียมและตรวจสอบอุปกรณ์ให้ครบตามหมวดหมู่ และเรียงตามลำดับการใช้ก่อนหลัง - อุปกรณ์เปิดใช้ครั้งละ ๑ ชุด ใช้เสร็จแล้วเก็บทันที แล้วจึงเปิดชุดใหม่ เพื่อ ความสะดวกในการจัดเก็บและให้เด็กมีสมาธิหรือสนใจใน อุปกรณ์เฉพาะที่ต้องการจะใช้ประเมิน เท่านั้น - สามารถดัดแปลงใช้วัสดุในท้องถิ่นที่มีได้ - ต้องทำความสะอาดอุปกรณ์และตรวจสอบความปลอดภัยของ อุปกรณ์หลังนำไปใช้ทุกครั้ง ๑.๓ การเตรียมสถานที่สำหรับประเมินพัฒนาการเด็ก ผู้ประเมินจัดห้องหรือมุมที่เป็น สัดส่วน ไม่คับแคบเกินไป อากาศถ่ายเทสะดวก เพื่อให้เด็กรู้สึกสุขสบาย ไม่หงุดหงิด และให้ความร่วมมือ ในการประเมิน ไม่มีสิ่งอื่นที่กระตุ้นหรือเร้าความสนใจของเด็ก เช่น โทรทัศน์ วิทยุ คอมพิวเตอร์ รูปหรือวัตถุที่ มีสีสันฉูดฉาด เป็นห้องที่ไม่มีเสียงดังรบกวน หรือมีคนอื่นผ่านไปมา พื้นห้องสะอาด ปลอดภัย ไม่ลื่น ไม่มี สิ่งของที่ไม่จำเป็นอยู่ในห้อง อุปกรณ์ต่าง ๆ ภายในห้องต้องมีความปลอดภัย ไม่แหลมคม ไม่มีเหลี่ยมหรือมุมที่ อาจก่อให้เกิดอันตราย ควรมีการจัดเบาะ โต๊ะ หรือ เก้าอี้ต่าง ๆ ที่ใช้ในการประเมินในแต่ละช่วงวัยให้เหมาะสม ๑.๔ การเตรียมเด็ก ผู้ประเมินจัดเตรียมเด็ก โดยตรวจคัดกรองเด็กที่ ไม่ป่วยทางกาย ไม่หิว ไม่ง่วง อิ่มเกินไป หรือหงุดหงิด งอแง เนื่องจากจะทำให้เด็กไม่ให้ความร่วมมือในการประเมินพาเด็กเข้า ห้องขับถ่าย ให้ เรียบร้อยก่อนการประเมิน เพื่อไม่ให้ขาดความต่อเนื่องในการประเมินให้เด็กเล่น พูดคุย ทำความคุ้นเคยกับผู้ ประเมิน และอุปกรณ์บางส่วน ๒. ขั้นตอนการสร้างสัมพันธภาพระหว่างผู้ประเมินกับเด็กและพ่อแม่ ผู้ปกครอง เด็กแต่ละวัยจะมี พัฒนาการทางร่างกาย ความคิดและอารมณ์ที่แตกต่างกัน ดังนั้นผู้ประเมินสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับเด็กก่อนที่จะ ทำการประเมิน พัฒนาการ โดยแบ่งตามช่วงอายุ ๓ - ๖ ปี ได้ดังนี้ ๒.๑ ช่วงวัยนี้เด็กสามารถสื่อสารโต้ตอบและทำตามคำสั่งได้ดี ดังนั้นผู้ประเมินสามารถที่จะ พูดคุยกับเด็กได้โดยตรง

หน้า ๑๑ ๒.๒ พูดคุยกับเด็กด้วยใช้น้ำเสียงนุ่มนวล ระดับเสียงปกติ เมื่อเด็กเริ่มคุ้นเคยกับผู้ประเมิน แล้วควรปรับสีหน้าและนำเสียงให้ดูน่าสนใจ เช่น พูดเสียงสูงตามเพื่อเร้าความสนใจ หรือทำสีหน้าดีใจ ตื่นเต้น ให้ชัดเจนขึ้น เพื่อให้เด็กมีความสนใจในกิจกรรมที่จะเริ่มประเมิน โดยคำพูดที่เหมาะสมในการสร้าง สัมพันธภาพกับเด็กวัยนี้ ได้แก่ การชวนคุยทั่ว ไป หรือการชม เช่น - ผมเปียหนูสวยจังเลย ใครเป็นคนถักให้หนูคะ - วันนี้ใครเป็นคนมาส่งหนูที่โรงเรียนคะ - วันนี้หนูกินข้าวกับอะไรเอ่ย เป็นต้น ๒.๓ เมื่อเด็กให้ความร่วมมือในการประเมินหรือสามารถเริ่มประเมินได้ ผู้ประเมินได้พูดชมเชย เด็กทุกครั้ง ๒.๔ ผู้ประเมินแนะนำตัวเอง “ชื่อ ....เป็น .... วันนี้ประเมินพัฒนาการน้อง .... ระยะเวลาที่ใช้ ทั้งหมด ประมาณ ๑๐-๒๐ นาที จะทำโดยสังเกตถาม จากผู้ปกครองและให้เด็กเล่นของเล่นหรืออุปกรณ์ที่ เตรียมมาให้เด็กเล่นในขณะที่กำลังประเมินเด็ก ผู้ปกครองอยู่กับเด็กได้ตลอดเวลา แต่ไม่ต้องช่วยเด็กทำ กิจกรรม บอก แนะนำ หรือทำแทนเด็กเพราะจะทำให้ผลการประเมินไม่ตรงกับความเป็นจริง ถ้าเด็กและผู้ปกครองพร้อม แล้วเราจะเริ่มกันเลยนะคะ” ๓. ขั้นตอนการประเมิน ๓.๑ สอบถามวันเดือนปีเกิดเด็กจากผู้ปกครองแล้วคำนวณอายุเด็ก วิธีการคำนวณ เริ่มจาก วัน เดือน และปีที่ทำการประเมินเป็นตัวตั้ง วัน เดือน และปีเกิดเด็กเป็นตัวลบ ถ้าวันตัวตั้งจำนวนน้อยกว่าให้ยืมที่เดือนมา ๑ เดือน (๓๐ วัน) ถ้าตัวตั้งเดือนน้อยกว่าตัวลบให้ยืมที่ปี ๑ ปี (๑๒ เดือน) (ตัวอย่างตารางสูตรคำนวณอายุเด็ก) ปี เดือน วัน วันที่ทำการประเมิน ๒๕๖๖ ๗ ๒๑ วัน เดือน ปีเกิด ๒๕๖๐ ๘ ๓๑ เด็กอายุ ๕ ๑๑ ๑๐ สรุปตารางช่วงอายุของเด็กปฐมวัย ระดับชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ ๒/๒ เลขที่ ชื่อ – นามสกุล อายุ ช่วงอายุ 1 เด็กชายปวรปรัชญ์ บรรยงค์ 5 ปี ๑๑ เดือน ๑๐ วัน ๖๗ - ๗๒ (๕ ปี ๗ เดือน - ๖ ปี ) 2 เด็กชายวรเมธ ศรีสมบูรณ์ ๖ ปี ๑ เดือน ๑๐ วัน ๗๓ - ๗๘ (๖ ปี ๑ เดือน - ๖ ปี ๖ เดือน) 3 เด็กชายนครินทร์ เพ็ชรกลับ ๖ ปี ๐ เดือน ๒ วัน ๗๓ - ๗๘ (๖ ปี ๑ เดือน - ๖ ปี ๖ เดือน) 4 เด็กชายพงศ์ภรณ์ ดีจริง 5 ปี ๗ เดือน ๒๕ วัน ๖๗ - ๗๒ (๕ ปี ๗ เดือน - ๖ ปี ) ๕ เด็กชายฐานพัฒน์ ขอจิตต์เมตต์ 5 ปี ๕ เดือน ๒๕ วัน ๖๑ - ๖๖ (๕ ปี ๑ เดือน - ๕ ปี ๖ เดือน) ๖ เด็กชายกันต์กวี วิเทศผล 5 ปี ๘ เดือน ๑๖ วัน ๖๗ - ๗๒ (๕ ปี ๗ เดือน - ๖ ปี ) ๗ เด็กชายดรันภพ ทบดี 5 ปี ๑๐ เดือน ๑๔ วัน ๖๗ - ๗๒ (๕ ปี ๗ เดือน - ๖ ปี )

หน้า ๑๒ สรุปตารางช่วงอายุของเด็กปฐมวัย ระดับชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ ๒/๒ เลขที่ ชื่อ – นามสกุล อายุ ช่วงอายุ ๘ เด็กชายสารัฐ ชมสกุล 5 ปี ๗ เดือน ๒๑ วัน ๖๗ - ๗๒ (๕ ปี ๗ เดือน - ๖ ปี ) ๙ เด็กหญิงชุติมา สมศรี 5 ปี ๑๐ เดือน ๗ วัน ๖๗ - ๗๒ (๕ ปี ๗ เดือน - ๖ ปี ) ๑๐ เด็กหญิงกรวรรณ แพบุญประเสริฐ 5 ปี ๘ เดือน ๕ วัน ๖๗ - ๗๒ (๕ ปี ๗ เดือน - ๖ ปี ) ๑๑ เด็กหญิงชนิดา กุลศิริ 5 ปี ๑๐ เดือน ๕ วัน ๖๗ - ๗๒ (๕ ปี ๗ เดือน - ๖ ปี ) ๑๒ เด็กหญิงปุญญิศา สอนทโชติ 5 ปี ๕ เดือน ๒๔ วัน ๖๑ - ๖๖ (๕ ปี ๑ เดือน - ๕ ปี ๖ เดือน) ๑๓ เด็กหญิงณดาพร แช่มกลาง 5 ปี ๑๐ เดือน ๑ วัน ๖๗ - ๗๒ (๕ ปี ๗ เดือน - ๖ ปี ) ๑๔ เด็กหญิงสุพัตรา แจ่มประเสริฐ 5 ปี ๘ เดือน ๗ วัน ๖๗ - ๗๒ (๕ ปี ๗ เดือน - ๖ ปี ) ๑๕ เด็กหญิงอโณณา อบเชย 5 ปี ๑๐ เดือน ๒๐ วัน ๖๗ - ๗๒ (๕ ปี ๗ เดือน - ๖ ปี ) ๑๖ เด็กหญิงรินลดา สุขวารี 5 ปี ๑๑ เดือน ๑๒ วัน ๖๗ - ๗๒ (๕ ปี ๗ เดือน - ๖ ปี ) ๓.๒ เริ่มประเมินพัฒนาการจากด้านใดก่อนก็ได้ ที่ตรงกับช่วงอายุจริงของเด็ก ๓.๒.๑ ใส่เครื่องหมาย ในช่อง ผ่าน เมื่อเด็กประเมินผ่าน ๓.๒.๒ ในกรณีที่เด็กประเมินไม่ผ่าน ให้ใส่เครื่องหมาย ลงในช่อง ไม่ผ่าน ๓.๒.๓ ในช่วงอายุใดที่มีข้อประเมิน ๒ หรือ ๓ ข้อ หากเด็กไม่ผ่านข้อใดข้อหนึ่งให้ถือว่าไม่ ผ่านในช่วงอายุนั้น ๓.2.๔ ในกรณีที่มีการประเมินเพื่อติดตามพัฒนาการในครั้งต่อไป ให้เริ่มต้นประเมินข้อที่เด็ก ประเมินไม่ผ่าน ในครั้งที่ผ่านมา ๔. ขั้นตอนสรุป เมื่อประเมินพัฒนาการเด็กเสร็จแล้วทุกครั้ง ผู้ประเมินสรุปผลการประเมินและ ให้ข้อมูลแก่พ่อแม่ ผู้ปกครองเด็ก ดังนี้ ๔.๑ กรณีประเมินแล้วพบว่าสมวัย ให้แนะนำพ่อแม่ ผู้ปกครองส่งเสริมพัฒนาการเด็กในช่วงอายุ ต่อไปตามคู่มือฯ ๔.๒ กรณีที่เด็กประเมินแล้วพบว่าไม่สมวัย ผู้ประเมินให้คำแนะนำพ่อแม่ ผู้ปกครอง ส่งเสริม พัฒนาการเด็กตามคู่มือฯ ในข้อทักษะที่เด็กไม่ผ่านการประเมิน บ่อย ๆ หลังจากนั้นอีก ๑ เดือน กลับมาประเมินซ้ำ ๔.๓ กรณีประเมินซ้ำ หลังจากการกระตุ้นแล้วยังไม่สมวัย ต้องให้ข้อมูลแก่พ่อแม่ ผู้ปกครองเด็กใน การส่งต่อ เพื่อตรวจและวินิจฉัยเพิ่มเติมที่โรงพยาบาล (รพช./รพท./รพศ./รพ.จิตเวช) พร้อมใบส่งตัว 4.4 การส่งเสริมและจัดประสบการณ์การเรียนรู้ โรงเรียนวัดลำกะดานไม่ได้ดำเนินการการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ให้เด็ก เนื่องจากผลการ ประเมินพัฒนาการสมวัยของนักเรียนระดับชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ ๒/๒ จำนวน ๑๖ คน ผ่านการประเมินและมี พัฒนาการสมวัยทุกคน

หน้า 1๓ 4.5 สรุปผลพัฒนาการสมวัย 1.6 สรุปผลพัฒนาการสมวัย ของนักเรียนระดับชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ ๒ ตัวอย่าง ผลพัฒนาการสมวัยของนักเรียนระดับชั้นอนุบาลศึกษาปีที่ ๒/๒ จำนวน ๑๖ คน มีรายละเอียดตาม ตารางที่กำหนด เลขที่ ชื่อ – นามสกุล พัฒนาการ สมวัย พัฒนาการ ไม่สมวัย ยังไม่ครบ ตามช่วงอายุ 1 เด็กชายปวรปรัชญ์ บรรยงค์ 2 เด็กชายวรเมธ ศรีสมบูรณ์ 3 เด็กชายนครินทร์ เพ็ชรกลับ 4 เด็กชายพงศ์ภรณ์ ดีจริง 5 เด็กชายฐานพัฒน์ ขอจิตต์เมตต์ 6 เด็กชายกันต์กวี วิเทศผล 7 เด็กชายดรันภพ ทบดี 8 เด็กชายสารัฐ ชมสกุล 9 เด็กหญิงชุติมา สมศรี 10 เด็กหญิงกรวรรณ แพบุญประเสริฐ ๑๑ เด็กหญิงชนิดา กุลศิริ ๑๒ เด็กหญิงปุญญิศา สอนทโชติ ๑๓ เด็กหญิงณดาพร แช่มกลาง ๑๔ เด็กหญิงสุพัตรา แจ่มประเสริฐ ๑๕ เด็กหญิงอโณณา อบเชย ๑๖ เด็กหญิงรินลดา สุขวารี สรุป ๑๖ ๐ ๐ ร้อยละ ๑๐๐ ๐ ๐ 5. สรุปผลการดำเนินงาน การดำเนินงานการประเมินพัฒนาการสมวัยด้วยคู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย Developmental Surveillance and Promotion Manual (DSPM) ในโรงเรียนวัดลำกะดาน สำนักงานเขตคลองสามวา โดยนางรติกร แก้วเกื้อ ผู้เข้ารับการอบรม ตามโครงการการพัฒนาคุณภาพการศึกษาปฐมวัยตามมาตรฐานสถาน พัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติโดยกิจกรรมที่ 2 จัดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อส่งเสริมให้ครูมี ความสามารถในการใช้เครื่องมือ การติดตามเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการการเรียนรู้ (DSPM) ทำให้ ครูผู้สอนระดับปฐมวัยนำประสบการณ์การฝึกปฏิบัติการใช้เครื่องมือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย มาขยายผลและทดลองใช้กับเด็กปฐมวัยห้องเรียนที่ตนเองรับผิดชอบเป็นกลุ่มทดลองพบว่า “ ผู้ประเมินเป็นครูผู้สอน

หน้า 1๔ ระดับปฐมวัยที่เข้ารับการอบรมฝึกปฏิบัติการใช้คู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย มีความรู้ความเข้าใจใน วิธีการประเมินมากยิ่งขึ้นสามารถประเมินพัฒนาการเด็กปฐมวัยด้วยการใช้เครื่องมือการเฝ้าระวังเด็กปฐมวัยและ ส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย ตามมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติได้อย่างมั่นใจนอกจากนี้ยังได้ออกแบบ การจัดประสบการณ์ในการส่งเสริมพัฒนาการเด็กในรายกรณีที่ไม่สมวัย เป็นการเตรียมความพร้อมด้านครูและผู้ดูแล เด็กให้มีความพร้อมในการประเมินพัฒนาการเด็กปฐมวัยในปี 2567 และทำให้โรงเรียนมีความพร้อมรับการ ประเมินคุณภาพตามมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติจากต้นสังกัด ต่อไป

ภาคผนวก - หนังสือบันทึกข้อความจากต้นสังกัด - ภาพถ่ายขณะเข้ารับการอบรม

อบรมเชิงปฏิบัติการ ตามโครงการพัฒนาคุณภาพจัดการศึกษาปฐมวัยตามมาตรฐาน สถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติในโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร (กิจกรรมที่ ๒) รุ่นที่ ๔ ระหว่างวันที่ ๙ - ๑๐ พฤษภาคม 2566 ณ โรงแรม รอยัล ซิตี้ กรุงเทพมหานคร ณ จากการอบรมส่งผลให้ครูผู้สอนระดับปฐมวัยมีความสามารถในการจัดประสบการณ์ การเรียนรู้เพื่อการประเมินพัฒนาการเด็กปฐมวัยด้วยการใช้เครื่องมือการเฝ้าระวังเด็กปฐมวัย และส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย(DSPM)

QR code ปีการศึกษา 2566