Life Prolonging Tradition (Suep Chata)

ความเช่อื /ประเพณี จงั หวดั เชยี งราย

“พธิ ีสบื ชะตา”

Life Prolonging Tradition (Suep Chata)

สบื ชะตา 01 ทม่ี าของประเพณ/ี ความเชื่อ
02 เนอื้ หา/รายละเอียด
03 รูปภาพประกอบ
04 ผู้จัดทา/ สมาชกิ กลมุ่

01

ท่มี าของประเพณี/ความเช่อื

ตำนำนที่มำของควำมเชื่อเรื่องกำรสืบชะตำ ปรำกฏ
ในคัมภีรส์ ืบชะตำที่กล่ำวถึง พระสำรบี ุตรเถระ อัครสำวกของ
พระพุทธเจ้ำ และมีสำมเณรองค์หน่ึงชื่อ ติสสะ อำยุ 7 ปี มำ
บวชเรียนกบั ทำ่ นเปน็ เวลำหนงึ่ ปี

วันหน่ึงพระสำรีบุตรสังเกตเห็นลักษณะของ
สำมเณรว่ำจะมีอำยุได้อีก 7 วันเท่ำนั้น ตำมตำรำหมอดู
และตำรำดูลักษณะ ท่ำนจึงเรียกสำมเณรมำบอกควำม
จริง และให้กลับไปร่ำลำพ่อแม่และญำติ สำมเณรเศร้ำ
โศกเสียใจมำกและเดินทำงกลับบ้ำนด้วยดวงหน้ำที่
หม่นหมอง

ระหว่ำงทำงไปพบปลำน้อยใหญ่ในสระน้ำที่กำลังแห้งเขิน
และได้โปรดสัตว์คือ ปลำเหล่ำน้ันให้พ้นจำกควำมตำย โดยช้อนปลำ
ท้ังหมดไปไวใ้ นบำตรของตนและนำไปปล่อยท่ีแม่นำ้ ใหญ่ ระหวำ่ งทำง
พบเก้งถูกแร้วของนำยพรำน สำมเณรก็ปล่อยเก้งอีก เมื่อเดินทำงถึง
บ้ำนจงึ บอกเร่อื งที่ตนจะตำยแกพ่ อ่ แม่ ทกุ คนตำ่ งสงสำรสำมเณรยิ่งนกั

ได้เพียงแต่คอยเวลำท่ีสำมเณรจะมรณภำพ แต่จนล่วง
กำหนดไป 7 วัน สำมเณรก็ยังไม่ตำยแต่กลับมีผิวพรรณผ่องใส
ย่ิงขึ้น ญำติจึงพ่อให้สำมเณรกลับไปหำพระสำรีบุตร ซ่ึงท่ำน
ประหลำดใจถงึ กับจะเผำตำรำท้ิง

สำมเณรจึงกรำบเรียบเร่ืองกำรโปรดสัตว์ท้ังปลำและเก้ง
กำรกระทำเพ่ือยืดชีวิตสัตว์เหล่ำนั้นจึงเป็นบุญกรรมที่เป็นพลังให้
พ้นจำกควำมตำยได้ ด้วยตำนำนนี้เองทำให้คนล้ำนนำจึงนิยมกำร
สืบชะตำ

02

เนื้อหา / รายละเอยี ด

ประเพณีสบื ชะตา หรือสบื ชาตา

เป็นพิธีกรรมท่ีชำวล้ำนนำนิยมทำในโอกำสต่ำงๆ
เพือ่ ตอ่ ดวงชะตำหรือต่ออำยุให้ยืนยำว มีชีวิตอยู่อย่ำงสุขสบำย
ปรำศจำกโรคภยั ไขเ้ จ็บ มคี วำมเจริญรุ่งเรอื ง และเพือ่ ควำมเป็น
สิริมงคล ซ่ึงประเพณีกำรสืบชะตำแสดงให้เห็นถึงกำร
ผสมผสำนกันระหว่ำงควำมเช่ือในศำสนำพุทธ ฮินดู หรือ
พรำหมณ์ และเร่ืองผีสำงเทวดำ ประเพณีสืบชะตำไม่เพียง
ปรำกฏแพร่หลำยในภำคเหนือของไทยเท่ำน้ัน แต่ยังพบได้ใน
สังคมของคนไทยใหญ่ ยอง และเขิน บริเวณรัฐฉำนของพม่ำ
รวมถึงกลมุ่ ชำตพิ นั ธ์ุละว้ำในตอนเหนือของไทยดว้ ย

การสบื ชะตาแบ่งได้ 4 ประเภท

กำรสบื ชะตำเมือง
กำรสบื ชะตำบำ้ นหรอื หม่บู ำ้ น
กำรสืบชะตำคน
กำรสบื ชะตำพืชผล

การสืบชะตาเมือง

มีหลักฐำนปรำกฏมีมำตั้งแต่สมัยพระเจ้ำสำมฝั่งแกน กษัตริย์
ล้ำนนำในรำชวงศ์มังรำย เชื่อกันว่ำกำรสร้ำงบ้ำนแปงเมืองจะต้องมีดวง
ชะตำเมืองโดยจะต้องหำฤกษ์หำยำม ดังนั้นเม่ือบ้ำนเมืองเจริญรุ่งเรือง
ประชำชนอยู่เย็นเป็นสุขก็มักจะทำพิธีสืบชะตำเมืองเพรำะบ้ำนเมืองน้ัน
จะต้องมีเทพเจ้ำที่ปกปักรักษำคุ้มครอง กำรสืบชะตำเมืองจึงเป็นพิธีท่ี
แสดงออกซึ่งควำมเคำรพกตัญญูต่อผู้พิทักษ์รักษำบ้ำนเมืองให้อยู่รอด
ปลอดภัย

การสืบชะตาบา้ น

เป็นกำรขับไล่สิ่งที่เป็นเสนียดจัญไรในหมู่บ้ำน
และเพื่อให้เกิดมงคลแก่หมู่บ้ำนนั้นๆ ในปีหน่ึงมักจะจัด
ให้กำรสืบชะตำบ้ำนหนึ่งครั้ง และจะทำก่อนเข้ำพรรษำ
หรือวันปำกปี โดยจัดทำพิธีที่ “หอเสื้อบ้ำน” โดย
ชำวบ้ำนจะมำช่วยกันเตรียมสถำนท่ี มีกำรประดับฉัตร
ธง ต้นกล้วย ต้นอ้อย ด้ำยสำยสิญจน์ ปักธงทิวต่ำง ๆ
เพ่ือบชู ำเทพำรักษ์

การสบื ชะตาบ้าน

เครอ่ื งบชู า

❑ กระโจมสามขา ตั้งไว้กลำงหมู่บ้ำนบริเวณท่ีเรียกว่ำ “ใจบ้ำน”
และมีส่วนประกอบตำ่ ง ๆ ใหม้ จี ำนวน 108 แทน ส่วนที่ยำวเท่ำคิง
(เทำ่ ตวั /ร่ำงกำย) คะเนดูให้ยำวเทำ่ กับคนท่ียำวที่สดุ ในหมบู่ ้ำน

❑ สายสิญจน์ ใช้ขึงในระดับเหนือศีรษะรอบหมู่บ้ำน ปลำยท้ังหมด
จะรวมกันอยู่ท่ีพระพุทธรูปบริเวณใจบ้ำนที่ประกอบพิธี และนำ
สำยสิญจนท์ ่วี งรอบบำ้ นตัวเองมำเชื่อมตอ่ กบั สำยสิญจนส์ ่วนกลำง

การสืบชะตาบ้าน

เครอ่ื งบูชา

❑ เฉลวขนาดใหญ่ ปักไว้ตำมมุมหมู่บ้ำน 4 มุม และแขวนไว้ตำม
ปำกทำงเข้ำหมบู่ ำ้ น และมีอำหำรและเครื่องไทยทำน สำยด้ำนชุบ
นำ้ มนั ยำวเทำ่ คิง จำนวนเทำ่ คนในครอบครัว

❑ เฉลวขนาดเล็ก แขวนขวำงประตูบ้ำนเหนือศีรษะหลังจำกเสร็จ
พิธี น้ำขม้ินส้มป่อย บำงหมู่บ้ำนอำจมีตุงหลวงแขวนบริเวณรอบ
พิธี

การสบื ชะตาบา้ น

“วันดำ” หรือ “วันแต่งดำ” ก่อนกำรทำพิธีชำวบ้ำนจะนำ
สิง่ ของและเงินไปรวมกันเพื่อทำบญุ หรอื นำอำหำรมำทำบญุ เลยี้ งพระ
ร่วมกัน โดยจะเริ่มพิธีด้วยกำรทำบุญตักบำตร ถวำยภัตตำหำรแด่
พระสงฆ์ เมอ่ื พระสวดเสร็จแล้วจะมีกำรประพรมนำ้ มนต์ เม่ือเสร็จพิธี
ชำวบ้ำนจะนำเฉลวของตนกลับบ้ำนพร้อมแบ่งน้ำมนต์ไปประพรม
บริเวณบ้ำนของตน

การสืบชะตาคน

จุดมุ่งหมำยเพื่อให้อยู่เย็นเป็นสุขปรำศจำก
โรคภัยไข้เจ็บ โดยกำรทำบุญข้ึนบ้ำนใหม่ กุฏิใหม่
หรือทำบุญอำยุครบรอบปี มักนิยมจัดให้มีพิธีสืบชะตำ
เพ่ือควำมเป็นสิริมงคล มักจะทำพิธีกันท่ีบ้ำนหรือห้อง
โถงหรือวัด ส่วนพระภิกษุจะทำพิธีในวิหำรโดยจัดพิธี
สบื ชะตำเหมอื นกนั กบั สืบชะตำคนธรรมดำ

การสืบชะตาคน

เคร่ืองบชู า

❑ ขันตง้ั หรือขนั ครู
❑ ข้นั แกว้ ทัง้ สำม
❑ ขนั ศีล
❑ ขันใส่เครื่องบูชำเจ้ำชะตำ (หมำก เม่ียง

บุหรี่ ขนม ข้ำวต้ม ส้ม กล้วย อ้อย
มะพร้ำว ขำ้ วสกุ กับขำ้ วต่ำง ๆ)

การสบื ชะตาคน

เครือ่ งใชป้ ระกอบพธิ ี

❑ ไมค้ ำ้ โพธ์ยิ ำวเทำ่ คงิ เจ้ำชะตำ 2 เลม่
❑ ไม้คำ้ โพธ์สิ ัน้ หรือไมง้ ่ำม 1 อนั
❑ ไม้ขวั ยำวเทำ่ คงิ เจำ้ ชะตำ 2 เลม่ สลักติดกนั 1 คู่
❑ เสน้ ลวดเงิน ลวดทอง ลวดหมำก ลวงพลู ลวดเบ้ีย ลวดขำ้ วตอกดอกไม้
❑ เทยี นค่ำคิง สีสำยค่ำคิง ทงุ คำ่ คงิ ผูกตดิ ไมก้ ำ้ นยำวเท่ำคงิ เจ้ำชะตำ
❑ หน่อกลว้ ย หนอ่ ออ้ ย หน่อหมำก หนอ่ มะพรำ้ ว
❑ ชอ่ ขำว 108 ทำเป็นต้นค่ำ 1 ต้น มะพรำ้ ว 1 คะแนง กล้วย 1 เครอื เสื่อใหม่ หมอ้ ใหม่
❑ ข้ำวเปลอื ก ขำ้ วสำรอยำ่ งละ 1 เปย๊ี ด (กระบงุ )

การสบื ชะตาคน

เจ้ำภำพต้องจัดเตรียมเคร่ืองบูชำมำรวมกันไว้กลำงห้องทำ
พิธี ทำเป็นกระโจม 3 ขำ ให้กว้ำงพอท่ีผู้เข้ำพิธีสำมำรถเข้ำน่ังตรง
กลำงได้ ใช้ด้ำยสำยสิญจน์โยงศีรษะติดกับขำกระโจมท้ัง 3 ขำ นำ
เงื่อนไปไว้ทตี่ รงนำ้ พระพทุ ธมนตห์ น้ำพระพุทธรูป

การสบื ชะตาคน

กำรนิมนต์พระสงฆ์นิยมจำนวนคี่ คืออย่ำงน้อย 5
รปู 7 รูป 9 รูป จำกนน้ั เจ้ำภำพจดุ ธูปเทียนบูชำพระรัตนตรัย
ปูอ่ ำจำรย(์ พธิ กี รถวำยถำวรวตั ถุ มหี นำ้ ทก่ี ลำ่ วคำ “เวนทำน”

การสบื ชะตาคน

พระสงฆ์ผู้เป็นประธำนให้ศีล แล้วปู่อำจำรย์อำรำธนำพระ
ปริตร พระสงฆ์รูปที่ 3 ชุมนุมเทวนำ แล้วประธำนนำสวดมนต์สืบ
ชะตำแบบล้ำนนำ ขณะท่ีพระสวดน้ัน ผู้สืบชะตำและลูกหลำนจะเข้ำ
ไปน่ังในซุ้มเคร่ืองสืบชะตำ ซึ่งต้ังไว้หน้ำพระสงฆ์ นำด้ำยสำยสิญจน์
เวียนรอบศีรษะของผู้เข้ำพิธีสืบชะตำ น่งั ประนมมือฟังพระเจริญพุทธ
มนตจ์ นจบ ตอนถงึ “อเสวนำ จะพำลำนงั ”

การสบื ชะตาคน

ผู้สืบชะตำจะต้องจุดเทียนชัยหรือเทียนน้ำมนต์ด้วยขณะท่ี
สวด จะต้องนำด้ำยค่ำคิง และเทียนสืบชะตำจุดดว้ ย หลังจำกสวดจบ
เจ้ำภำพจะจัดใหม้ ีเทศน์ 1 กัณฑ์ หลงั จำกเทศน์จบจะมีกำรผกู มือใหผ้ ู้
สืบชะตำ พระสงฆ์จะประพรมน้ำมนต์ให้ จำกน้ันเจ้ำภำพถวำย
ภัตตำหำรและไทยทำนที่เตรียมไว้แดพ่ ระสงฆ์เป็นอันเสรจ็ พิธี

การสบื ชะตาคน

เคร่ืองบูชา

เจ้ำภำพนิยมถวำยไว้ในวัดที่ตนทำบุญหรือวัดท่ีจัดพิธีกรรมให้ โดย
ทำงวัดจะนำไม้คำ้ โพธ์ิไปค้ำต้นโพธิ์ นำไมข้ ัวไปพำดไว้ตำมทำงเดินที่
เป็นน้ำและโคลนท่ีช้ืนแฉะ นำหน่อยกล้วย อ้อย หมำก มะพร้ำวไป
ปลูก เพื่อหน่อเหล่ำน้ีเจริญเติบโตข้ึนก็จะเป็นศุภนิมิตของเจ้ำชำตำ
ส่วนข้ำวของอ่นื ๆ ถวำยแดว่ ัดเพื่อใชป้ ระโยชน์

การสบื ชะตาพืชผล

กำรสืบชะตำพืชไม่ค่อยเป็นที่แพร่หลำยมำกนัก ส่วนใหญ่
กำรจัดให้มีกำรสืบชะตำพืชผลก็เพื่อให้พืชพันธ์ุธัญญำหำรอุดม
สมบูรณ์ และเพื่อให้เกิดศิริมงคลแก่เรือกสวนไร่นำของผู้ที่ทำกำรสืบ
ชะตำ โดยจะจัดให้มีกำรสืบชะตำพืชเม่ือเรือกสวนไร่นำแห้งแล้งไม่
อุดมสมบูรณ์ โดยมีเครื่องบูชำเหมือนกับเครื่องบูชำในกำรสืบชะตำ
บุคคล

การสบื ชะตาพชื ผล

เครอ่ื งประกอบพิธี

❑ เฉลวหรือหญ้ำคำ ทำด้วยดอกไม้ไผ่หกเส้นขัดกันให้เป็นตำ
ทั้งหมด 7 ตำ ในตำนำนของล้ำนนำอธิบำยว่ำเป็นรูปตำของ
เหยีย่ ว มหี นำ้ ที่ปอ้ งกนั รักษำสัตวแ์ ละผีสำงนำงไมไ้ ม่ได้มำรบกวน
ชำวเมือง กำรที่ทำตำแหลวเป็น 7 ตำ หมำยถึงใหค้ มุ้ ครองปอ้ งกัน
ตลอด 7 วนั

03

รปู ภาพประกอบ

รปู ภำพประกอบเกยี่ วกบั ควำมเชื่อ/ ประเพณี

Beliefs / traditions of Chiang Rai

“Life Prolonging Tradition ”
(Suep Chata)

The Suep - 01 Background of Life Prolonging Tradition
Chata Legend 02 Content / description

03 The pictures of Life Prolonging Tradition

04 Members of group

01

Background of Life
Prolonging Tradition

The background of life Prolonging Tradition
that appear in the book of fate mentioned that Phra
Sariputta Apostle of the Buddha And there was a
novice named Tissa, 7 years old, who was ordained
with him for one year.

One day, Phra Sariputta noticed that
the novice could only last for 7 days, according
to the fortune-telling texts and textbooks. So he
called a novice to tell the truth and tell him to go
back and say goodbye to parents. The novice
was very sad and went home with a gloomy
face.

Along the way, he came across a lot of big and small
fish struggling for life in a parched pond. He did an act of
mercy by scooping up the dying fish and releasing them in a
big river. Then again he chanced to see a deer trapped in a
hunter’s net. Again he saved its life by freeing it from the
trap. At home, the family was informed of his approaching
death, and they grieved.

Seven days went by, yet death still did not come.
The novice, on the contrary, looked radiant. So he was
sent back to his teacher. Sariputta was so surprised to
have been proved wrong.

The novice told told Sariputta about the
kindness he had shown to the fish and the deer. The
good deeds of having extended the lives of those
animals turned out to be a blessing that also saved his
own life. This legend explains why Lanna people have
come to believe strongly in the rite of prolonging life.

02

Content / description

The Lanna tradition of Suep Chata

or prolonging

The Lanna tradition of Suep Chata or
prolonging one’s life, or the life of any other important
thing, is observed on numerous occasions. Its
purpose is to boost the morale and spirit of the
people, as well as to ensure prosperity, well-being,
good luck and long life. The prolonging rites of
different causes may not be all the same;
nevertheless, they all manifest a mixed systems of
belief – Buddhism, Hinduism and animism. This Suep
Chata tradition is widely practiced in northern
Thailand, also in the societies of the Tai Yai, the Yong
and the Tai Khuen in the Shan State of Myanmar, as
well as of the ethnic Lawa also in northern Thailand.

Types and rites of prolonging life

or town The rite of prolonging the life of a city

and crops The rite of prolonging the life of a village
The rite of prolonging a human life
The rite of prolonging the lives of plants

The rite of prolonging the life of a city

The rite of prolonging the life of a city or town can be
traced back to the reign of a Lanna king – Phra Chao Sam
Fang Kan of the Mengrai Dynasty. The belief existed that
when a new city/town was built, there had to be a city/town
center too. Erecting this center was to be done at the right,
auspicious time. Then if the city/town prospered and its people
lived happily, a rite to prolong its life was necessary because it
needed the protection of the guardian spirits. The life
prolonging rite is essentially an expression of gratitude for the
well-being of the city/town. Also, whenever some misfortunes
befall the people, it is the time to perform the rite too.

The rite of prolonging the life of a village

The rite of prolonging the life of a village
is done for the purpose of dispelling evils and
bringing good luck. It is generally held once a
year before the Buddhist Lent – on April 16th
(the first day of the Lanna New Year), at the
village’s spirit shrine (haw sua ban). The village
folks provide their cooperative effort. They make
the decorations consisting of e.g. flags, tiered
umbrellas, banana trees, sugar canes, holy
threads, banners, and an altar for sacrifices – to
be offered to the guardians

The rite of prolonging the life of a village

The sacrifices

❑ A cone-shaped pavilion is erected at the village center
(jai ban). In the human’s rite, the sacrifice number is
equivalent to, or slightly more than, the age of the
person. But for the village’s rite, the number is always
108. Long-shaped items must have the lengths
equivalent to a human height or the height of the tallest
man in the village.

❑ Holy threads stretching overhead surrounds the whole
village. Their ends are tied together at the spot where
the principal Buddha image stands or sits in the jai ban
area. The holy threads surrounding all the houses are
connected to these main holy ones.

The rite of prolonging the life of a village

The sacrifices

❑ Four large hex signs are placed in the 4 corners of the
village. Some are also hung up at several village
entrances. Food offerings and alms are put there too.

❑ Smaller hex signs are hung above the head and on top
of the house gate, after the rite is finished. Colorful
northern-style long banners (tung) are sometimes seen
around the place.

The rite of prolonging the life of a village

One day before the rite, called “wan da” or “wan
tang da”, the villagers put together their gifts of cash and
offerings, ready to be presented to the monks. Dishes
cooked by many families are put together and offered to
the monks too. The rite starts with the offering of the meal
to the monks, After the prayer chanting is over, the monks
bless the devotees by sprinkling holy water on them. This
signifies the end of the rite. The villagers later take back
home their own hex signs and bowls containing some holy
water – to sprinkle their house as well.

The rite of prolonging a human life

The rite of prolonging a human life is
believed to bring happiness, well-being and
good health. It is held generally on merit-
making occasions such as a house warming
time, certain important anniversaries, or when
some monks’ new living quarters are finished.
The rite venue is normally the common room
in the house or elsewhere spacious enough to
accommodate the guests, or it can be a
temple.

The rite of prolonging a human life

The sacrifices

❑ a bowl for the teacher monk
❑ a bowls for the Triple Gems
❑ a bowl for the destiny spirit
❑ other things such as areca nuts,

wrapped tea leaves for chewing,
cigarettes, sweetmeats, oranges,
bananas, sugar canes, coconuts,
boiled rice, cooked rice and meal
dishes.

The rite of prolonging a human life

Ceremonial

❑ 2 of Bodhi stick as long as King Chao Pho
❑ One Bodhi stick or prong
❑ 2 wooden kings as long as the King of Destiny, carved in a pair.
❑ Silver wire, gold wire, betel wire, betel wire, paddy wire, paddy wire,

flowers
❑ King Tung Kha King value candle, King Tunga King, tied with a stick as

long as King of Destiny
❑ Banana shoots, Sugarcane shoots, Areca shoots, Coconut shoots
❑ Chor Khao 108, made for example, 1 coconut tree, 1 banana, 1 chain,

new mat, new pot
❑ Paddy, rice, 1 piece each (crabs)

The rite of prolonging a human life

The host puts all the sacrifices together in the
middle of the cone-shaped pavilion, which is large enough
for the guests to gather. Holy threads are entwined around
this 3-posted pavilion. The ends of the threads are tied into
a knot, which is placed at the holy water bowl in front of the
main Buddha image.

The rite of prolonging a human life

An odd number (5, 7, 9 or more) of monks
are invited to come and perform the religious rite.
First, the host worships the Triple Gems by lighting
the candles and incense sticks in front of the
Buddha altar. Next, the grandfather teacher or
master of ceremony reads aloud the “wane tan”

The rite of prolonging a human life

This is followed by a pledge to offer sacrifices and
to dedicate the merits earned to the deceased relatives or
loved ones. He also requests the Five Precepts from the
monks. This done, the monks start to chant some Lanna
prayers promoting long life, during which time the host and
kins proceed to sit in a smaller, specially constructed
pavilion-like structure in front of the monks and listen to the
prayer chanting. Every one of them has holy threads
entwined around their heads.