อีฟ

ภูมิปัญญาท้องถิ่น เรื่องการตกเบ็ดไม้ไผ่ นำ เสนอโดย นางสาว อภัสสร สรเดช เลขที่10 ม.6/8

คำ นำ รายงานเล่มนี่จัดทำ ขึ้นเพื่อแพร่หรือนำ ความรู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่นนั้นๆ วิชา หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ ชั้น มัธยมศึกษาปีที่ 6 เพื่อให้ศึกษาหาความรู้การทำ เบ็ด ไม้ไผ่หรือการตกปลาด้วยเบ็ดไม้ไผ่ เผื่อเป็นประโยชน์ กับคนที่้ข้ามาอ่านหรือกำ ลังศึกษา การทำ เบ็ดไม้ไผ่ หรือการตกด้วยเบ็ดไม้ไผ่

สารบัญ 1 2 3 4 5 6

ประวัติเบ็ดตกป่าไม้ไผ่ เบ็ดสำ หรับปักหาปลาในหน้าน้ำ หลาก เป็นเครื่องมือที่จะทำ ขึ้นมาให้เหมาะสมกับการ หาปลาในหน้าน้ำ หลาก ลักษณะของเบ็ดกับชนิดของไม้ไผ่จะขึ้นอยู่กับความถนัดใน การหาปลาและความรู้จักนิสัยใจคอของปลา ที่สำ คัญก็คือ ๑.เบ็ดสำ หรับปักปลาดุกปลาหมอ และปลาที่หากินหน้าดิน ตัวไม่ใหญ่ คันเบ็ดจะทำ ที่ อๆ ไม่ต้องพิถีพิถัน แต่เน้นการทำ สายเบ็ดให้ยาว เมื่อปักก็จะปักเรี่ยน้ำ เพื่อให้สายเบ็ด หยั่งไปถึงพื้น เบ็ดแบบนี้และการปักดินในลักษณะนี้ หากมีปลาตัวใหญ่มากินก็มักจะ หลุดหรือถอนคันเบ็ดติดไปด้วยทั้งคัน เพราะแนวการปักเบ็ดทำ มุมเกือบขนานไปกับ ผิวน้ำ ทำ ให้ทานแรงดึงของปลาตัวใหญ่ไม่ได้ เบ็ดแบบนี้มักทำ เหยื่อด้วยไส้เดือน ๒.เบ็ดสำ หรับปักปลาช่อนปลากด และปลาที่กินปลาเล็กขนาดปานกลาง คันเบ็ดจะ ทำ ให้ยาวและปลายอ่อนยืดหยุ่นสูง เมื่อปักดินก็จะปักให้เอียงปลายชี้ขึ้นทำ มุมกับ ผิวน้ำ ประมาณ ๖๐ องศาเหมือนในภาพ การปักแบบนี้จะทำ ให้ปลาตัวใหญ่ดึงคันเบ็ด ในทางตรงไม่หลุดจากพื้นดิน อีกทั้งปลายคันเบ็ดจะเรียวและอ่อนไปตามการดึงของ ปลา ไม่หักและไม่หลุดโดยง่าย เบ็ดแบบนี้จะทำ เหยื่อด้วยเขียด ๓.เบ็ดสำ หรับปักปลาขนาดใหญ่ปลาชะโด ปลาค้าว คันเบ็ดจะทำ ให้ยาวและมีความ อ่อนตัวสูง ตัวเบ็ดขนาดใหญ่มากกว่าเบ็ดแบบอื่น ใช้เขียดตัวโตหรือปลาตัวเล็กๆ จำ พวกลูกปลาหมอ ปลากระดี่ และลูกปลาดุก ปลาที่จะกินเบ็ดแบบนี้จะเป็นปลา ขนาดใหญ่ เหมาะสำ หรับปักตามไดและในแหล่งน้ำ ลึกปลายฤดูน้ำ หลาก ซึ่งปลาจะตัว โต หากปักด้วยเบ็ดแบบอื่นปลาจะดังเบ็ดขาดหรือหลุดหมด ดูจากคันเบ็ดและลักษณะการลงเบ็ด หากเห็นคันเบ็ดแข็งแรงและสายตัวเบ็ดยาวนั้น หากไม่เคยได้ดำ เนินชีวิตตามท้องนาเราก็คงเข้าใจว่าเป็นเบ็ดสำ หรับหาปลาตัวใหญ่ และเบ็ดไม้ไผ่ปลายเรียวเล็ก อ่อน เป็นเบ็ดสำ หรับลงเบ็ดปลาตัวเล็กๆ ซึ่งในความเป็น จริงแล้วจะเป็นตรงข้าม คันเบ็ดแข็งๆทื่อๆและสายยาวนั้นเป็นเบ็ดที่เหมาะกับปลาตัว เล็กและปลาว่ายหากินหน้าดินในน้ำ ลึกๆ ซึ่งจะต้องปักดินให้แน่น ส่วนเบ็ดที่สายสั้น กว่าและปลายเรียวอ่อนนั้นเป็นเบ็ดสำ หรับเลือกแต่ปลาตัวใหญ่ เพราะจะลู่ไปตามแรง ดึงอันแข็งแรงมากของปลาตัวใหญ่กระทั่งหมดแรง ทำ ให้เบ็ดไม่หัก ปากปลาไม่ฉีกและ หลุด

ลักษณะของเบ็ดตกปลา ชาวบ้านจะทำ คันเบ็ดเตรียมไว้ก่อนหน้าฝน โดยตัดไม้ไผ่เป็นท่อนยาวประมาณ 90 เซนติเมตร เสี้ยมปลายโคนแหลม แล้วเหลาเอาเนื้อไม้ด้านในออก เหลาให้เรียบแบนไปที่ ปลายอีก 40 เซนติเมตร บากปลายเล็กน้อย เหลาเตรียมไว้เป็นจำ นวนมาก จากนั้นจึงกวาด เศษไม้ไผ่จุดไฟเผา นำ คันเบ็ดมาอังไล่ความหวานและความชื้นในเนื้อไม้ออก จากนั้น จึง นำ ขึ้นวางทิ้งไว้บนตะแกรง ไม้ไผ่ที่ถูกผูกติดไว้เหนือเตาไฟ เพื่อให้ความร้อนจากไฟที่ก่อขึ้น หุงหาอาหารเวลาเช้าเย็นไล่ความหวานและความชื้นอีกครั้งหนึ่ง รวมทั้งให้ควันไฟรมเนื้อไม้ ให้แห้งแข็งแรง ทนทาน ป้องกันปลวก มอด แมลงเจาะกินเนื้อไม้ ซึ่งต่างจากเบ็ดที่ซื้อหามา จากท้องตลาด แบ่งขายเป็นมัด มัดละ 100 คัน หากซื้อมาแล้วเคาะลงกับพื้นแข็งๆ จะเห็น ขุยไผ่ ขี้มอดฟุ้งกระจาย แสดงว่าไม่ผ่านกระบวนการรักษาเนื้อไม้แบบชาวบ้านที่ทำ ขึ้นใช้เอง เมื่อเข้าฤดูฝนก็จะนำ ลงตะแกรง ใช้เชือกผูกเป็นหูที่กลางคันเบ็ด เพื่อให้ตัวเบ็ดเกี่ยวขณะไม่ ใช้ ที่ปลายคันเบ็ดจะผูกมัดด้วยเอ็น ปลายเอ็นอีกข้างจะผูกมัดที่โคนเบ็ด ซึ่งมีขนาดเล็กตี แผ่นบาง แล้วผูกเชือกด้วยเงื่อนตะกรุดเบ็ดก่อนจึงผูกมัดอีกรอบหนึ่งให้แน่น เงื่อนตะกรุด เบ็ดจะใช้ผูกมัดกับวัตถุอื่นๆ ทั่วไป ผูกแล้วไม่หลุดง่าย คำ ว่า “ตะกรุด” เชื่อว่ามาจากจอม ขมังเวทย์ จารอักขระลงบนแผ่นตะกั่วหรือทองแดง จากนั้นก็จะม้วนแผ่นตะกั่วแล้วใช้เชือกผูก เงื่อนนี้ ตั้งแต่ปลายพร้อมทั้งบริกรรมสวดท่องคาถาอาคมเรื่อยไปจนถึงปลายอีกข้างหนึ่ง สิ่ง ที่ได้คือ ตะกรุดที่สมบูรณ์ เงื่อนนี้ในวิชาลูกเสือต้องเรียนรู้เป็นบทเรียนฝึกหัด แรกๆ เรียก “เงื่อนตะกรุดเบ็ด”

เบ็ดตกปลาจากต้นไผ่ อุปกรณ์ 1. ทุ่นเบ็ดตกปลา 1 อัน 2. ต้นไผ่เล็ก ๆ 1 ต้น 3. เอ็น 1 ม้วน 4. ขอเกี่ยวเบ็ด 5. ตะกั่วเล็ก ๆ 6. ก้านสำ ลีปั่นหู

ขั้นตอนการทำ เบ็ดตกปลาจากต้นไผ่ 1. เริ่มจากที่เราไปตัดลำ ต้นไผ่จากก่อไผ่ตามสวนเลยค่ะ เลือกเอา เฉพาะไม้ไผ่ต้นขนาดเล็กพอดีมือ ตรง เรียวยาว อาจจะ 1ลำ หรือ มากกว่านั้นก็ได้ตามใจชอบ 2. นำ ลำ ไผ่ที่ได้มาตากแดดให้แห้งเพราะไผ่สดนั้นมีน้ำ หนักมากตาก แดดให้แห้งเพื่อให้มีน้ำ หนักเบา และหากลำ ไผ่งอเล็กน้อยให้นำ ต้นสด มาอังไฟให้ร้อนและค่อย ๆ ดัดให้ตรงค่ะ 3. ในส่วนของขอเกี่ยวเบ็ดเราจะใช้เชือกเอ็นขนาดสั้น ๆ ผูกให้แน่น เตรียมนำ ไปมัดกับเส้นเอ็นอีกเส้นในขั้นตอนต่อไป

4. นำ เชือกเอ็นมาผูกตรงปลายของลำ ไผ่ 1 ด้าน และส่วน ปลายเชือกเอ็นอีกด้านให้ร้อยก้านสำ ลีปั่นหู ทุ่นเบ็ด และ ตะกั่วเล็ก ๆ จากนั้นมัดปลายเชือกเอ็นกับเชือกเอ็นอีกเส้นที่ ผูกขอเกี่ยวเบ็ดไว้ให้แน่นหนา ความยามเชือกเอ็นต้องยาว พอดีกับคันเบ็ดนะคะ เพื่อเกาะกับปลายด้ามพอดี เป็นอัน เสร็จ

จากนั้นก็จะได้เบ็ดสำ หรับตกปลาตามห้วย หนอง คลอง บึงแล้วค่ะ ทุกคนแถมได้ในราคาที่ถูกเพียงเราซื้อแค่เชือกเอ็น ตะกั่ว ขอเกี่ยว เบ็ด ทุ่นเบ็ดเท่านั้น และทุ่นเบ็ดนั้นสามารถประดิษฐ์เองได้จาก รองเท้าที่ทิ้งแล้วค่ะเช่นรองเท้าดาวเทียมที่ทำ จากยางน้ำ หนักเบา ๆ ตัดเป็นลูกเต๋าก็ได้นะคะ เจาะรูใส่ก้านสำ ลีปั่นหูเป็นอันเรียบร้อย

วิดี วิดีโอ