จัดทำ โดย นางสาว ภัทรพร บริสุทธิ์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่6/1 เลขที่7 นำ เสนอ ครู ดวงพร อินทรกุล โรงเรียนหนองปรือพิทยาคม ประวัวั วั ติ วั ติ ติ ค ติ ความเป็ป็ป็ น ป็ นมาของลีลี ลี ล ลี ลาศ
CONTENTS สารบับัญ บับั เรื่อง คำ นำ ประวัติความเป็นมา จังหวะและการเต้นของลีลาศ รูปแบบและทิศทางของลีลาศ การจับคู่ของลีลาศ ประโยชน์ของการเต้นลีลาศ มารยาทและการแข่งขันของการเต้นลีลาศ หน้า 1 3 4 6 9 10
คำ นำ หนังสือเล่มนี้จัดทำ ขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของวิชาสุขศึกษาเพื่อให้ ได้ความรู้ศึกษาเกี่ยวกับลีลาศโดยได้ศึกษาผ่านแหล่งความรู้ต่างๆ เช่น หนังสือ และแหล่งความรู้ต่างๆจากเว็บไซต์โดยหนังสือเล่มนี้ ต้องมีเนื้อหาเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของลีลาศ จังหวะของการ เต้น รูปแบบและทิศทางของลีลาศ การจับคู่และประโยชน์ของลีลาศ มารยาทในการเล่นลีลาศ ผู้จัดทำ คาดหวังไว้เป็นอย่างยิ่งว่าการจัดทำ เอกสารฉบับนี้จะมี ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อผู้ที่สนใจศึกษาเกี่ยวกับประวัติความเป็นมา ของลีลาศเป็นอย่างดี INTRODUCTION ผู้จัดทำ นางสาว ภัทรพร บริสุทธิ์
ประวัวั วั ติ วั ติ ติ ค ติ ความเป็ป็ป็ น ป็ นมา ในสมัยดึกดำ บรรพ์ ชาวสปาร์ต้า จะฝึกกีฬา เช่น ชกมวย, ยิงธนู, วิ่ง, ขี่ม้า ล่าสัตว์ รวมการ เต้นรำ ส่วนชาวโรมันมีการเต้นรำ เพื่อแสดงความกล้าหาญ ผู้ที่มีชื่อเสียงในการเต้นตำ ของโรมัน คือ ซีซีโร (Cicero : 106 – 43 B.C.) การเต้นรำ แบบบอลรูมในจังหวะวอลซ์ (Waltz) ได้เริ่มขึ้น ประมาณ ค.ศ. 1800 เป็นจังหวะที่นิยมกันมากในสมัยนั้น ในสมัยพระนางเจ้าวิคตอเรีย (The Victorian Era : 1830 – 80) การไปงานราตรีสโมสร หนุ่มสาวจะไปเป็นคู่ๆ ต้องต่างคนต่างไป และฝ่ายชายจะขอลีลาศกับหญิงคนเดิมมากกว่า 4 ครั้ง ไม่ได้ หญิงโสดก็จะต้องมีพี่เลี้ยงไปด้วย ฝ่ายหญิงจะมีบัตรเล็กๆ สีขาว จดบันทึกไว้ว่า เพลงใดมีชายขอจองลีลาศไว้บ้าง ในศตวรรษที่ 20 นิโกรในอเมริกา มีบทบาทมากทางด้านดนตรี และลีลาต่างๆ ในนิวออร์ลีน มีการเล่นดนตรี แบบพื้นเมืองของอาฟริกา ตอนแรกเรียกว่าจังหวะ (Syncopation) มีท่วงทำ นองเร้าใจ และ เป็นจุดเริ่มต้นของยุคแจ๊ส (Jazz Age) สมัยเริ่มสงครามโลกครั้งที่ 1 ใหม่ๆ ดนตรีจังหวะนี้ก็เข้า มาแพร่หลายในอังกฤษ พร้อมๆ กันนั้นก็มีจังหวะพื้นเมืองอีกจังหวะหนึ่งมาจากอเมริกาใต้ คือ จังหวะแทงโก (Tango) ซึ่งมีจุดกำ เนิดมาจากเพลงพื้นเมืองของพวกคาวบอยในอาร์เยนตินา ยุค นั้นเรียกว่า แร็กโทม์ (Rag – Time) ซึ่งการเต้นไม่มีกฏเกณฑ์อะไรต่อมาประมาณปี ค.ศ.1929 มีครูลีลาศในอังกฤษรวมกันเป็นคณะกรรมการปรับปรุงการลีลาสแบบบอลรูมขึ้นมาเป็น มาตรฐาน 4 จังหวะ (ถ้ารวมควิกวอลซ์ด้วยจะเป็น 5 จังหวะ) ถือว่าเป็นแบบฉบับของชาว อังกฤษ คือ วอลซ์ (Waltz) ควิกสเต็ป (Quickstep) แทงโก (Tango) และ ฟอกซ์ทรอต (Foxtrot) เนื่องจากอิทธิพลของยุคแจ๊ส (Jazz Age) ก็ได้เกิดการลีลาศแบบลาตินอเมริกา ซึ่งจัดไว้เป็น มาตรฐาน 4 จังหวะ (ถ้ารวมพาโซโดเบิ้ล ก็จะเป็น 5 จังหวะ) คือ รัมบ้า (Rumba) ชา ชา ช่า (Cha – Cha – Cha) แซมบ้า (Samba) และไจว์ฟ (Jive) โดยคัดเลือกจากการลีลาศประจำ ชาติ ต่างๆ เช่น แซมบ้าจากบราซิล รัมบ้าจากคิวบา พาโซโดเบิ้ลจากสเปน และไจว์ฟจากอเมริกา
ประวัวั วั ติ วั ติ ติ ค ติ ความเป็ป็ป็ น ป็ นมา ประวัติลีลาศในประเทศไทย แม้จะไม่มีหลักฐานยืนยันแน่ชัด ว่ากีฬาลีลาศแพร่หลายเข้ามาสู่ ประเทศไทยตั้งแต่เมื่อไหร่ แต่จากการสันนิษฐานเชื่อว่าน่าจะเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) โดยมีบันทึกของ หม่อมแอนนา ว่าได้ลองแนะนำ ให้ท่านรู้จักกับการเต้นของชนชั้นสูง แต่ ท่านกลับรู้จักการเต้นชนิดนั้นได้ดีอยู่แล้ว จึงคาดว่าน่าจะทรงศึกษาจาก ตำ ราต่างประเทศด้วยพระองค์เอง ต่อมาลีลาศค่อย ๆ เป็นที่นิยมขึ้นเรื่อย ๆ ในสมัย พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 7) และมีการจัด ตั้ง สมาคมสมัครเล่นเต้นรำ ขึ้นใน พ.ศ. 2475 โดยมี หม่อมเจ้าไวทยากร วรวรรณ เป็นประธาน และจัดการแข่งขันเต้นรำ ขึ้นที่ วังสราญรมย์ โดยมี พลเรือตรี เฉียบ แสงชูโต และ คุณประนอม สุขุม เป็นผู้ชนะในครั้งนั้น และ คำ ว่า “ลีลาศ” ก็ได้ถูกบัญญัติขึ้นในปี พ.ศ. 2476 และเกิด สมาคมครูลีลาศ แห่งประเทศไทย ขึ้นมาแทน สมาคมสมัครเล่นเต้นรำ หลังจากเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 การเต้นลีลาศก็ซบเซาลงไป และกลับมา คึกคักอีกครั้งในปี พ.ศ. 2488 จนกระทั่งยื่นจดทะเบียนสมาคมเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม พ.ศ. 2491 และใช้ชื่อว่า สมาคมลีลาศแห่งประเทศไทย ตั้งแต่นั้น มา
ประเภทของลีลาศ การลีลาศตามหลักมาตรฐานสากล หรือการเต้นรำ แบบบอลรูม แบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ 1. ประเภทบอลรูม หรือโมเดิร์น หรือสแตนดาร์ด (Ballroom or Modern or Standard) การลีลาศประเภทนี้จะมีลักษณะการเต้นและท่วงทำ นองดนตรีที่เต็มไปด้วย ความสุภาพ นุ่มนวล อ่อนหวาน สง่างาม และเฉีบยขาด ลำ ตัวของผู้ลีลาศจะตั้งตรงผึ่งผาย ขณะก้าวนิยมลากเท้าสัมผัสไปกับพื้น จังหวะที่จัดอยู่ในการเต้นรำ ประเภทนี้มี 5 จังหวะ คือ 1.1 ควิกสเตป (Quick Step) 1.2 วอลซ์ (Waltz) 1.3 ควิกวอลซ์ หรือเวียนนิสวอลซ์ (Quick Waltz or Viennese Waltz) 1.4 สโลว์ฟอกซ์ทรอต (Slow Foxtrot) 1.5 แทงโก้ (Tango) 2. ประเภทละตินอเมริกัน (Latin American) การลีลาศประเภทนี้จะมีลักษณะการเต้นที่คล่องแคล่ว ปราดเปรียวกว่าประเภท บอลรูม ส่วนใหญ่จะใช้สะโพก เอว ขา และข้อเท้าเป็นส่วนใหญ่ ท่วงทำ นองดนตรี และ จังหวะจะเร้าใจและสนุกสนานร่าเริง จังหวะที่จัดอยู่ในการเต้นรำ นี้มี 5 จังหวะ คือ 2.1 คิวบัน รัมบ้า (Cuban Rumba) 2.2 ชา ชา ช่า (Cha Cha Cha) 2.3 แซมบ้า (Samba) 2.4 ไจฟว์ (Jive) 2.5 พาโซโดเบล้ หรือพาโซโดเบิ้ล (Paso Doble จัจั จั ง จั งหวะและการเต้ต้ ต้ น ต้ นของลีลี ลี ล ลี ลาศ
ลีลาศเพื่อนันทนาการ (Ballroom Dancing for Recreation) การลีลาศเพื่อ นันทนาการ มีความมุ่งหมายที่จะใช้การลีลาศเป็นสื่อ ดึงความสนใจของบุคคลต่าง ๆ ให้เข้าร่วมกิจกรรม จะเห็นได้ว่า การจัดงานรื่นเริงในโอกาสต่าง ๆ เช่น งานพบปะ สังสรรค์ งานฉลองในวาระสำ เร็จการศึกษา งานราตรีสโมสร ฯลฯ ล้วนแต่มีลีลาศเป็น ส่วนประกอบทั้งสิ้น การลีลาศในรูปแบบนี้มักไม่ค่อยยึดติดหรือคำ นึงถึงรูปแบบมากนัก เพียงแต่อาศัยจังหวะ และ ทำ นองดนตรีประกอบก็พอ สำ หรับลีลาท่าทางหรือลวดลาย (Figure) ต่าง ๆ ในการเคลื่อนไหวจะเน้นที่ความสนุกสนาม และ ความพึงพอใจของคู่ ลีลาศเป็นสำ คัญ ลีลาศเพื่อการแข่งขัน (Ballroom Dancing for Sport’s Competition) การลีลาศ เพื่อการแข่งขัน จะคำ นึงถึงรูปแบบที่ถูกต้องตามเทคนิควิธีมีความสง่างามตามหลักของ การเคลื่อนไหวตามธรรมชาติเป็นสำ คัญ ได้มีสมาคมลีลาศในหลาย ๆ ประเทศรวมทั้ง ประเทศไทยได้ร่วมกันส่งเสริมลีลาศให้มีการพัฒนา และพยายามจัดให้เป็นรูปแบบของ กีฬา โดยมีแนวคิดว่าลีลาศคือกีฬาชนิดหนึ่ง ที่ให้ความบันเทิงและส่งเสริมสุขภาพ พลานามัยเป็นอย่างดี นอกจากนี้ยังได้ร่วมกันจัดการแข่งขันลีลาศขึ้นในหลายระดับ ทั้ง ภายในประเทศและระหว่างประเทศ ทั้งประเภทอาชีพ และ สมัครเล่น โดยมีชื่อเรียก แตกต่างกัน เช่น การแข่งขันลีลาศระหว่างประเทศในแถบเอเชียแปซิฟิค (Asian Pacific Modern Latin Dance Championship) การแข่งขันลีลาศประเภททีมนานาชาติ (Anniversary of Blackpool team Match) การแข่งขันลีลาศชิงแชมป์โลก (World Professional Ballroom Dancing championship) รูปแบบของลีลาศ 1. 2. รูรู รู ป รู ปแบบและทิทิ ทิ ศ ทิ ศทางของลีลี ลี ล ลี ลาศ
ทิศทางของการลีลาศ เป็นเรื่องที่จะต้องสนใจเป็นพิเศษเพราะเป็นเรื่องของการพันหน้า หันด้า ตัว และหันปลายเท้า ไปในทิศทางเดียวกันตามกฎของธรรมชาติ แต่ก็มีบ้าง เป็นส่วนน้อยที่ปลายเท้า ลําตัว และใบหน้า หันไปคนละทาง ทิศทางของการ ลีลาศมี 8 ทิศ ดังนี้ หมายเลข 1 ไปตามแนวเต้นรํา หมายเลข 2 ย้อนแนวเต้นรํา หมายเลข 3 เข้าหากลางฟลอร์ (Floor) หมายเลข 4 เข้าหาผนังห้องหรือริมฟลอร์ หมายเลข 5 เฉียงเข้าหากลางฟลอร์ดามแนวเต้นรํา หมายเลข 6 เฉียงเข้าหารมฟลอร์ย้อนแนวเต้นรํา หมายเลข 7 เฉียงเข้าหากลางฟลอร์ย้อนแนวเต้นรา หมายเลข 8 เฉียงเข้าหารมฟลอร์ตามแนวเต้นร้า รูรู รู ป รู ปแบบและทิทิ ทิ ศ ทิ ศทางของลีลี ลี ล ลี ลาศ
การจัจั จั บ จั บคู่คู่คู่ขคู่ องลีลี ลี ล ลี ลาศ แบบบอลรูมปิด ( CLOSED BALLROOM ) แบบบอลรูมเปิดหรือพรอมเมอหนาด ( OPENED BALLROOM OR PROMENADE POSITION ) การจับคู่ในการเต้นลีลาศ ( THE HOLD ) การจับ คู่ในการเต้นลีลาศเป็นสิ่งที่มีต้องให้ความสนใจมากเป็นพิเศษ เพราะถ้าจับคู่ไม่ถูกต้องตามแบบแผนนอกจากจะขาดความสง่างามแล้วยังเป็น อุปสรรคอย่างยิ่งในการนำ หรือตามของคู่ทำ ให้การทรงตัวเสียไปและการก้าว เท้า ของคู่จะไม่สอดคล้องสัมพันธ์กัน หรืออาจจะเหยียบเท้ากันได้ การจับคู่ เริ่มต้นลีลาศที่นิยมใช้โดยทั่วไปมีอยู่ 2 แบบ คือ 1. 2.
การจัจั จั บ จั บคู่คู่คู่ขคู่ องลีลี ลี ล ลี ลาศ ผู้ชาย ยืนตัวตรงเท้าชิด ปลายเท้าชี้ตรงไปข้างหน้า น้ำ หนักอยู่บริเวณปลายเท้า ลำ ตัวตั้งตรง เกร็งลำ ตัว บริเวณเอวเล็กน้อยโดยไม่ต้องเกร็งไหล่ คอและศีรษะตั้งตรงตามสบาย ใช้มือซ้ายจับมือขวาของผู้หญิง โดยการคีบนิ้วทั้งสี่ของผู้หญิงไว้ระหว่างนิ้วหัวแม่มือกับนิ้วชี้ โอบนิ้ว มือที่เหลือแตะหลังมือขวาของผู้หญิงโดยไม่บีบหรือเกร็งมือ มือซ้ายไม่บิดงอจะเป็นแนวตรงตลอดถึงข้อศอก แขนซ้ายท่อนบนจากไหล่ถึงข้อศอกลาดลงเล็กน้อย พยายามให้ข้อศอกงออยู่ในระดับเดียวกับแผ่นหลังของผู้หญิง ระวังอย่าให้เอนไปข้างหน้าหรือข้างหลัง แขนซ้ายตั้งแต่ข้อศอกจนถึงฝ่ามือ หักมุมชี้ตรงขึ้นและเอนไปข้างหน้าเล็กน้อยพยายามรักษาระดับเดิม จากไหล่ถึง ข้อศอกไว้ ปลายแขนเอนเข้าหาศีรษะเล็กน้อย แขนขวาตั้งแต่ไหล่จนถึงข้อศอกลาดลงจนเกือบมีลักษณะเดียวกับแขนซ้าย ศอกขวายื่นล้ำ จากแนว ไหล่ออกไปข้างหน้าเล็กน้อย เพราะจะต้องอ้อมไปแตะตรงกลางหลังของผู้หญิง ระวังอย่างยื่นศอกล้ำ ออกไปมากเกินไปและโอบลึกเกินไป ข้อศอกไม่ตกมาแนบข้างลำ ตัว ฝ่ามือขวาแตะตรงบริเวณใต้สะบักของผู้หญิง ปลายนิ้วมือพอดีกับกึ่งกลางสันหลังและแนบชิดกันไม่ แตกแยกจากกัน จับคู่ลีลาศในลักษณะยืนชิดกัน ผู้ชายจะดึงผู้หญิงให้ยืนอยู่ตรงหน้าหรือยืนเยื้องมาทางขวามือของ ตนเองเล็กน้อย และยืนจับคู่ห่างกันประมาณ 6 นิ้ว ผู้หญิง ยืนตัวตรงเกร็งบริเวณเอนเล็กน้อยโดยไม่ยกและเกร็งไหล่ ยืนให้ตรงกับผู้ชายหรือยืนเยื้องไปทางซ้ายมือ ของตัวเองเล็กน้อย แต่ระวังอย่าให้มากเกินไป ยื่นมือขวาให้ผู้ชายจับในระดับปกติ นิ้วมือทั้งสี่ยกเว้นนิ้วหัวแม่มือแนบชิดกัน วางแขนซ้ายพาดทับแขนขวาของผู้ชายเบาๆ นิ้วมือซ้ายแนบชิดกันแตะบนต้นแขนขวาของผู้ชายค่อน ไปจนเกือบถึงไหล่ การจับคู่แบบบอลรูมปิด 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 1. 2. 3.
การจับคู่แบบบอลรูมเปิด ผู้หญิงจะยืนอยู่ทางขวามือของผู้ชาย หันหน้าไปในทิศทางเดียวกัน ด้านข้างลำ ตัวของผู้ หญิงและผู้ชายอยู่ชิดกัน ผู้ชายใช้แขนขวาโอบไปที่เอวของผู้หญิงทางด้านหลัง ไหล่ขวาบิดเข้าหาผู้หญิง ยกข้อศอก ขวาขึ้นสูงพอประมาณ ผู้หญิงใช้มือซ้ายวางที่บริเวณไหล่ขวาของผู้ชาย โดยวางแขนซ้ายพาดทับแขนขวาของ ผู้ ชายเบาๆ ผู้ชายใช้มือซ้ายจับมือขวาของผู้หญิง เหยียดแขนซ้ายไปข้างหน้า หรือจะงอศอกซ้ายเข้ามา เล็กน้อยก็ได้นอกจากนี้ ยังมีการจับคู่ลีลาศอีกลักษณะหนึ่ง คือ การจับคู่ลีลาศในประเภท จังหวะลาตินอเมริกัน การจับคู่ในการลีลาศจังหวะประเภทนี้ จะมีลวดลายการลีลาศและ การจับคู่ที่แตกต่างกันออกไปขึ้นอยู่กับรูปแบบของการลีลาศ 1. 2. 3. 4. การจัจั จั บ จั บคู่คู่คู่ขคู่ องลีลี ลี ล ลี ลาศ
ก่อให้เกิดความสนุกสนาน เพลิดเพลิน ช่วยส่งเสริมสุขภาพพลานามัย ทั้งด้านร่างกายและจิตใจ เป็นกิจกรรมสื่อสัมพันธ์ทางสังคม อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขเป็น กิจกรรมนันทนาการ ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ ช่วยพัฒนาทักษะ ป้องกันโรค อัลไซเมอร์ ทำ ให้มีรูปร่างทรวดทรงงดงาม สมส่วน มีบุคลิกภาพในการ เคลื่อนไหวที่ดูแล้วสง่างามยื่งขึ้น ช่วยให้รู้จักการเข้าสังคม และรู้จักการอยู่ร่วมกันในสังคมได้เป็น อย่างดี ประโยชน์ของการลีลาศ ลีลาศเป็นกิจกรรมหนึ่ง ซึ่งจะช่วยผ่อนคลายความตึงเครียดแล้ว ยัง ช่วยพัฒนาทางด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์และสังคมได้เป็นอย่างดี จึงพอ สรุปประโยชน์ลีลาศ ดังนี้ 1. 2. 3. 4. 5. 6. ประโยชน์น์ น์ ข น์ ของการเต้ต้ ต้ น ต้ นลีลี ลี ล ลี ลาศ
ให้ลีลาศไปตามทิศทางของการลีลาศ ควรแต่งกายให้สุภาพเรียบร้อยถูกต้องตามกาลเทศะ ไม่สอนลวดลายใหม่ขณะที่อยู่บนฟลอร์ เมื่อลีลาศจบเพลงให้เดินไปส่งคู่เต้นถึงโต๊ะ ไม่พูดคุยเสียงดังขณะลีลาศอยู่บนฟลอร์ ในขณะลีลาศควรยิ้มแย้ม แจ่มใส ขณะลีลาศ เมื่อชนคู่อื่นควรกล่าวค าขอโทษ ไม่ควรสูบบุหรี่หรือขบเคี้ยวของในขณะลีลาศ ไม่ควรเดินผ่านกลางฟลอร์เพื่อข้ามไปอีกฝั่งของฟลอร์ ในขณะลีลาศไม่ควรหยุดคุย หรือทักทายกันกลางฟลอร์ช มารยาทในการเต้นลีลาศ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. มารยาทและการแข่งขัน ของการเต้นลีลาศ มารยาทและการแข่งขัน ของการเต้นลีลาศ
Thank you