อภิธานศัพท์เทคนิคด้านการชลประทานและการระบายน้ำ

F
floodway


flood zones


เขตน้ำท่วม :

1. พ้นื ทีย่ อ่ ยในที่ราบนำ้ ทว่ มถงึ ทมี่ ีความถี่ของการเกดิ นำ้ ท่วมเท่ากนั

2. พ้ืนท่ีริมขอบอ่างเก็บน้ำหรือริมแม่น้ำที่น้ำท่วมถึงอันเนื่องมาจากระดับน้ำ

สงู กว่าปกต
ิ

flooded area


พื้นท่ีน้ำท่วม : พ้ืนที่ที่ถูกน้ำท่วมจากปริมาณน้ำส่วนเกินที่ไหลล้นตล่ิงของ

รอ่ งน้ำ ลำนำ้ หรอื แม่นำ้


flooding


การเกดิ น้ำท่วม; นำ้ ท่วมบ่า :

1. การที่ปริมาณน้ำไหลล้นแม่น้ำ ลำน้ำ ทะเลสาบ เข้าสู่พ้ืนที่ท่ีมีการระบายน้ำ

ไมเ่ พยี งพอจงึ กอ่ ใหเ้ กดิ น้ำทว่ ม

2. รูปแบบการส่งน้ำชลประทานโดยควบคุมให้น้ำท่วมบ่าไปตามพื้นท่ี เรียกอีก

อย่างว่า inundation


floodplain mapping


การทำแผนทน่ี ้ำท่วม : กระบวนการกำหนดขอบเขตน้ำท่วม ในรอบการเกดิ ซำ้
ที่กำหนด โดยจัดทำเป็นแผนที่นำ้ ท่วมถึง


floodway


ทางระบายน้ำทว่ ม :

1. ทางน้ำธรรมชาติหรือที่สร้างข้ึนเพ่ือระบายน้ำเม่ือเกิดน้ำท่วม โดยให้น้ำไหล

ผ่านไปตามทางนำ้ นั้น

2. พน้ื ทรี่ ิมตลิง่ ทอ่ี อกแบบไว้ใหเ้ ปน็ ทางระบายนำ้ ท่วม


89

F
floor block


floor block


ฟันตะเข้ : แท่งคอนกรีตท่ีหล่อติดกับพื้นอาคารเพื่อสลายพลังงานที่เกิดการ
กระโจนตัวของนำ้


flow line


เส้นการไหล : เส้นแสดงทิศทางการเคลื่อนที่ของอนุภาคน้ำ ภายใต้การไหล
แบบราบเรียบ


flow net


ตาข่ายการไหล : ตาข่ายแสดงเสน้ การไหลกับเส้นศักยเ์ ทา่ กันของนำ้ ใชใ้ นการ
ศึกษาการรั่วซมึ ของนำ้ เรยี กอีกอยา่ งว่า flow pattern


flow pattern


ตาขา่ ยการไหล : ตาข่ายแสดงเส้นการไหลกับเสน้ ศกั ย์เทา่ กนั ของน้ำ ใช้ในการ
ศึกษาการรวั่ ซึมของน้ำ เรยี กอีกอย่างวา่ flow net


fly off


การระเหยทั้งหมด : ผลรวมของน้ำที่สูญเสียไปเนื่องจากการใช้น้ำของพืช

(การคายน้ำและการสร้างเน้ือเยื่อ) การระเหยจากผิวน้ำ ผิวดิน และหยาดน้ำฟ้า

ทค่ี า้ งอยตู่ ามตน้ ไมใ้ บหญา้ ในพน้ื ทหี่ นงึ่ ๆ ณ ชว่ งเวลาทพี่ จิ ารณา เรยี กอกี อยา่ งวา่
total evaporation, total loss หรอื water losses


free flow


การไหลแบบอิสระ : การไหลของน้ำผ่านอาคารชลประทานท่ีระดับน้ำ

ด้านทา้ ยไมม่ ีอทิ ธพิ ลตอ่ การไหล


flowing well


บ่อน้ำพุ : บ่อน้ำบาดาลที่มีน้ำข้ึนมาสู่ผิวดินได้โดยไม่มีการสูบ แตกต่างจาก
บ่อน้ำพุมีแรงดัน ตรงท่ีบ่อน้ำพุมีแรงดันอาจมีแรงดันท่ีเกิดจากก๊าซมากกว่า

แรงดันที่เกิดจากระดับแรงดันของน้ำบาดาล (พจนานุกรมศัพท์ธรณีวิทยา

ฉบับราชบณั ฑิตยสถาน ปี 2544)


90

F
free-fall weir


flume


สะพานน้ำ, รางริน : รางน้ำท่ีจัดทำข้ึนเพื่อนำน้ำผ่านพ้ืนท่ีที่ไม่เหมาะสม

ในการสร้างคลอง มที ้งั ชนิดวางบนพ้ืนดนิ และวางบนตอมอ่


form line


เส้นแสดงสัณฐาน : เส้นท่ีใช้แสดงความสูงต่ำของภูมิประเทศบนแผนท
ี่
คล้ายกับเส้นชั้นความสูง แต่ไม่ได้บอกความสูงท่ีชัดเจน มีประโยชน์แสดง

ให้เห็นรูปร่างลักษณะภูมิประเทศโดยรวมๆ (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ ฉบับ
ราชบณั ฑติ ยสถาน ปี 2549)


foundation gallery


ทางเดินภายในฐานราก : อโุ มงคท์ อ่ี ยภู่ ายในฐานรากของเข่อื นเกบ็ กักนำ้ ชนิด
เขื่อนคอนกรีต มีวัตถุประสงค์เพื่อใช้ในการอัดฉีดน้ำปูนในการปรับปรุงฐานราก
ในระหว่างการก่อสร้าง และใช้เพื่อตรวจสอบความปลอดภัย และบำรุงรักษา
เขอ่ื นรวมทงั้ ลดแรงดนั นำ้ ดว้ ยการระบายน้ำทิง้


free water


น้ำอิสระ : น้ำในดินส่วนท่ีสามารถระบายออกไปจากช่องว่างระหว่างเม็ดดินได้
ด้วยแรงดงึ ดูดของโลก เรยี กอีกอย่างวา่ gravitational water


freeboard


ระยะพน้ นำ้ : ระยะจากระดบั นำ้ สงู สดุ ถงึ ระดบั หลงั อาคารทไี่ มต่ อ้ งการใหน้ ำ้ ไหล
ล้นข้าม เช่น ระดับหลังขอบดาด ระดับหลังคันคลอง ระดับหลังคันคู หรือ

สันเขอื่ น


free-fall weir


ฝายแบบการไหลอสิ ระ : ฝายท่มี รี ะดับนำ้ ด้านท้ายต่ำกว่าสันฝายและระดับนำ้
ท้ายน้ำไม่มีผลต่อการไหล เรียกอีกอย่างว่า free weir, clear overflow weir
หรือ free overfall weir


91

F
free jet stilling basin


free jet stilling basin


แอ่งน้ำนิ่งแบบน้ำพุ่งอิสระ : แอ่งน้ำน่ิงที่ใช้สลายพลังงานของน้ำท่ีไหลพุ่ง

ออกจากปากทางออกซึ่งอยู่สูงกว่าระดับน้ำด้านท้ายน้ำผ่านอากาศตกลงสู่แอ่ง
พลังงานส่วนใหญ่จะถูกสลายไปโดยการปั่นป่วนของน้ำในแอ่ง เรียกอีกอย่างว่า
free jet basin


free overfall weir


ฝายแบบการไหลอิสระ : ฝายท่มี รี ะดบั น้ำด้านทา้ ยต่ำกว่าสนั ฝายและระดบั น้ำ
ท้ายน้ำไม่มีผลต่อการไหล เรียกอีกอย่างว่า free weir, clear overflow weir
หรอื free-fall weir


free weir


ฝายแบบการไหลอิสระ : ฝายทม่ี ีระดบั น้ำดา้ นท้ายต่ำกวา่ สนั ฝายและระดับน้ำ
ทา้ ยนำ้ ไมม่ ีผลตอ่ การไหล เรียกอีกอยา่ งว่า free overfall weir, clear overflow
weir หรือ free-fall weir


friction pile


เสาเข็มเสียดทาน : เสาเข็มท่ีถ่ายน้ำหนักให้ดินในรูปของความเสียดทาน
ตลอดความยาวของเสาเข็ม


friction slope


ลาดความฝดื : ความลาดเอยี งของพลังงานทสี่ ญู เสียเน่ืองจากความฝดื


Froude number (Fr)


ฟรูดนัมเบอร์ : ตัวเลขแสดงอัตราส่วนระหว่างความเร็วของน้ำกับความเร็วของ
คลืน่ นำ้ แสดงในรูปสมการ

Fr =
__V_
_


gD

V = ความเร็วของการไหล

g = อตั ราเร่งเนอ่ื งจากแรงโน้มถว่ งของโลก

D = ความลกึ ชลศาสตร
์

92

F
furrow irrigation


full cutoff trench


ร่องแกนทึบน้ำแบบเต็ม : ร่องแกนใต้ฐานเขื่อนหรืออาคารอื่นๆ ท่ีขุดจนถึง

ชัน้ ทึบน้ำแลว้ ใสว่ ัสดุทึบน้ำแทน เพอ่ื ลดการซมึ ผ่านของน้ำใตฐ้ าน


full drain level


ระดบั ระบายน้ำสงู สดุ : ระดับน้ำสงู สุดในคลองหรือคูระบายนำ้


full supply level


ระดับน้ำสูงสุด : ระดับน้ำสูงสุดในคลองหรือคูส่งน้ำ ใช้ตัวย่อว่า F.S.L. หรือ
ร.น.ส.


furrow irrigation


ชลประทานรอ่ งคู : วธิ ใี หน้ ำ้ ชลประทานทางผวิ ดนิ โดยปลอ่ ยใหน้ ำ้ ไหลในรอ่ งคู
ถ้าเป็นร่องคูเล็กแคบ ตื้น เรียกว่า corrugation irrigation ถ้าร่องคูมีแนวยาว

ไปตามส่วนลาดเทของพื้นท่ี เรียกว่า level furrow และถ้าร่องคูมีแนวขวางกับ
ส่วนลาดเทของพ้นื ท่ี เรียกว่า contour furrow


93





G
gabion


gabion


กล่องลวดถักบรรจุหิน : กล่องทำด้วยลวดถัก บรรจุด้วยหินและกรวด

ขนาดใหญ่ ใช้ได้หลายรูปแบบ เช่น วางบนพื้นหรือตลิ่งเพ่ือป้องกันการกัดเซาะ
วางในลำน้ำหรือริมทะเลเพ่ือป้องกันคลื่น วางซ้อนกันหลายๆ ช้ันทำเป็นฝาย
หรือกำแพงกันดินบริเวณลาดไหล่เขา เป็นต้น เรียกอีกอย่างว่า stone mesh
หรอื ถ้ากล่องหนานอ้ ยกวา่ 30 เซนติเมตรจะเรียกว่า mattress


gate


บานบงั คบั นำ้ : อปุ กรณเ์ พอื่ ปิดหรือเปิดช่องทางน้ำ


gate chamber


ห้องบาน : ช่องว่างที่อยู่ติดกับบานประตูเพื่อให้บานประตูหมุนเปิด - ปิดอยู่
ภายในช่องว่างน้ี


gate seal


ผนกึ ขอบบาน : วัสดทุ ใี่ ช้ป้องกนั การร่วั ซมึ ของน้ำบรเิ วณขอบบานบงั คับน้ำ เช่น
ยาง ทองเหลือง เป็นต้น


gate valve


ประตูน้ำแบบบาน : อุปกรณ์เปิด - ปิดน้ำท่ีใช้กับท่อ มีบานรูปล่ิมเคล่ือนท
่ี
ขึ้นลงตง้ั ฉากกบั แนวแกนทอ่


gated spillway


อาคารทางระบายน้ำล้นแบบมีบาน : อาคารทางระบายน้ำล้นซึ่งสามารถ
ควบคุมการระบายน้ำของอา่ งเก็บนำ้ โดยมปี ระตูเปดิ - ปดิ เพ่ือควบคมุ ระดับนำ้
ในอา่ งฯ เรยี กอีกอย่างว่า controlled spillway


gauge datum


ระดับอ้างอิงของเสาวัดระดับ : ระดับท่ีกำหนดเป็นระดับศูนย์ของเสาวัด
ระดับซงึ่ อาจเป็นระดับท่ีเทียบกับระดบั ทะเลปานกลาง (ร.ท.ก.) หรอื ระดับสมมตุ ิ
(ร.ส.ม.)


96

G

geographic position


gauging station


สถานีวัดน้ำ : ตำแหน่งในลำน้ำซ่ึงติดตั้งอุปกรณ์สำหรับบันทึกปริมาณ

และอัตราการไหลของน้ำอย่างต่อเนื่อง (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ ฉบับ
ราชบณั ฑติ ยสถาน ปี 2549)


geodimeter


มาตรวัดระยะ : เครื่องมือวัดระยะทางแบบอิเล็กทรอนิกส์ชนิดหนึ่ง ซึ่งใช้คล่ืน
แสงในการวัด คำนี้ย่อมาจาก geodetic distance meter (พจนานุกรมศัพท์
ภูมิศาสตร์ ฉบบั ราชบณั ฑิตยสถาน ปี 2549)


geographic name


ช่ือภูมิศาสตร์ : ชื่อลักษณะภูมิประเทศและสถานท่ีทางภูมิศาสตร์ต่างๆ ได้แก่
แมน่ ้ำ ภเู ขา อำเภอ ตำบล เป็นตน้ ตัวอยา่ งเชน่ แมน่ ้ำเจา้ พระยา ดอยอนิ ทนนท์
อำเภอพนสั นคิ ม ตง้ั ขนึ้ เพอ่ื ใหง้ า่ ยตอ่ การบง่ ชี้ (มคี วามหมายเหมอื นกบั toponmy)
(พจนานกุ รมศพั ท์ภมู ิศาสตร์ ฉบับราชบัณฑติ ยสถาน ปี 2549)


geographic information system (GIS)


ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (จีไอเอส) : ระบบข้อมูลข่าวสารท่ีเชื่อมโยงกับ
ค่าพิกัดภูมิศาสตร์และรายละเอียดของวัตถุบนพ้ืนโลก โดยใช้คอมพิวเตอร์ท่ี
ประกอบด้วย ฮาร์ดแวร์ และซอฟต์แวร์ เพื่อการนำเข้า จัดเก็บ ปรับแก้ แปลง
วเิ คราะหข์ อ้ มลู และแสดงผลลัพธใ์ นรปู แบบตา่ งๆ เช่น แผนท่ี ภาพ 3 มติ ิ สถิติ
ตารางข้อมูล เพ่ือช่วยในการวางแผนและตัดสินใจของผู้ใช้ให้มีความถูกต้อง
แม่นยำ (พจนานกุ รมศพั ทภ์ มู ศิ าสตร์ ฉบบั ราชบณั ฑิตยสถาน ปี 2549)


geographic position


ตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ : ตำแหน่งของจุดใดจุดหนึ่งท่ีอยู่บนพ้ืนผิวโลก

โดยกำหนดค่าเป็นละติจูดและลองจิจูด (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ ฉบับ
ราชบัณฑติ ยสถาน ปี 2549)


97

G
geohydrology


geohydrology


ธรณอี ทุ กวทิ ยา : อทุ กวทิ ยาแขนงหนง่ึ ซง่ึ เกยี่ วกบั นำ้ ทอ่ี ยใู่ ตพ้ น้ื ดนิ (พจนานกุ รม
ศพั ทภ์ มู ศิ าสตร์ ฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน ปี 2549) เรยี กอกี อยา่ งวา่ groundwater
hydrology


geology


ธรณวี ิทยา : วิทยาศาสตร์แขนงหน่ึงซง่ึ เก่ยี วขอ้ งกับประวตั ิของโลก สสารทเ่ี ปน็
องค์ประกอบของโลกและส่ิงมีชีวิตบนพ้ืนโลก โดยเฉพาะอย่างย่ิงที่ปรากฏ

ร่องรอยอยู่ในหินต่างๆ ธรณีวิทยามี 3 สาขาหลักที่เด่นชัด คือ 1) ธรณีวิทยา
โครงสร้างหรือธรณีแปรสัณฐาน ซ่ึงศึกษาถึงรูปร่าง การจัดตัวและโครงสร้างทาง
ธรณีวิทยาของหินต่างๆ ภายในโลก 2) ธรณีวิทยาพลวัต ศึกษาเกี่ยวกับสาเหตุ
และกระบวนการต่างๆ ท่ีทำให้เกิดการเปล่ียนแปลงทางธรณีวิทยา 3) ธรณี
ประวัติ ศึกษาเกี่ยวกับการลำดับเหตุการณ์ทางธรณีวิทยาตามประวัติเหตุการณ์
ของโลก (พจนานุกรมศพั ทภ์ มู ิศาสตร์ ฉบับราชบณั ฑิตยสถาน ปี 2549)


geophysics


ธรณีฟิสิกส์ : การศึกษาโลกโดยใช้วิธีการทางฟิสิกส์ โดยท่ัวไปพื้นฐานการ
ศึกษาธรณีฟิสิกส์รวมถึงการศึกษาสมบัติและกระบวนการทางธรรมชาติที่
เกี่ยวข้องกับภาคพ้ืนดิน อุทกภาค บรรยากาศ ความสัมพันธ์ระหว่างโลกกับ

ดวงอาทิตย์ ธรณีฟิสิกส์น้ียังมีวิชาเฉพาะอีกหลายแขนง เช่น วิทยาแผ่นดินไหว
(scismology) ธรณีฟิสิกส์แปรสัณฐาน (tectonophysics) ธรณีฟิสิกส์

เชิงวิศวกรรม (engineering geophysics) คำนี้บางทีใช้หมายรวมถึงการใช้
เครื่องมอื ตา่ งๆ ศกึ ษาดวงจนั ทร์ และดาวเคราะห์ด้วย


Geosynthetic Clay Liner (GCL)


แผ่นดินเหนียวสังเคราะห์ : แผ่นขี้เถ้าภูเขาไฟผสมสารเบนทอไนต์ แล้ว

ห่อหุ้มด้วยแผ่นใยสังเคราะห์ เป็นแผ่นเรียบแบน ทำหน้าท่ีป้องกันการไหลซึม
ผา่ นของนำ้


98

G

gradually varied flow


geotextile


แผ่นใยสังเคราะห์ : วัสดุที่ทำจากใยสังเคราะห์ ใช้ประโยชน์ในการกรองน้ำ
กรองดิน แบ่งชน้ั ของวสั ดุ และป้องกันเม็ดดินไหลออก


Global Positioning System (GPS)


ระบบกำหนดตำแหน่งบนพ้ืนโลก (จีพีเอส) : ระบบกำหนดตำแหน่ง

บนพ้ืนโลกโดยอาศยั ดาวเทยี ม สถานภี าคพ้ืนดนิ และเครือ่ งรบั จีพีเอส


Government Fiscal Management Information System
(GFMIS)


ระบบการบริหารการเงินการคลังภาครัฐสู่ระบบอิเล็กทรอนิกส์ : การ
บริหารงานการเงินการคลังภาครัฐด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ โดยกำหนดให้นำ
ระบบเทคโนโลยีมาใช้เป็นเครื่องมือในการปรับปรุงประสิทธิภาพการปฏิบัติงาน
ด้านการสนับสนุนของหน่วยงานภาครัฐทุกแห่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน เช่น
ด้านงบประมาณ การพัสดุ การเงินและบัญชี เพื่อให้มีการบริหารจัดการงาน
แบบบูรณาการอย่างเป็นระบบ ครบวงจร เพื่อรองรับการปฏิบัติงานด้วย
อิเลก็ ทรอนิกส
์

gradation


ส่วนคละ : ปรมิ าณของวสั ดุตา่ งๆ ที่รวมกนั เป็นมวลรวม แสดงเป็นร้อยละหรอื
นำ้ หนกั


grading


การปรับระดับดิน : การเคลื่อนย้ายดินให้ได้ระดับตามที่ต้องการ เรียกอีก
อย่างวา่ land leveling


gradually varied flow


การไหลแบบเปลี่ยนแปลงทีละน้อย : การไหลแบบคงที่ซ่ึงความลึกของการ
ไหลคอ่ ยๆ เปลยี่ นแปลงไปตามความยาวของทางนำ้


99

G
granite


granite


หินแกรนิต : หินอัคนีแทรกซอนชนิดหนึ่งซึ่งมีเนื้อแข็งและหยาบ มีส่วน
ประกอบของแร่ควอตซ์ (quartz) และเฟลด์สปาร์ (feldspar) เป็นส่วนใหญ
่

gravel


กรวด : ก้อนหินเล็กๆ เข่ืองกว่าเม็ดทราย มีเส้นผ่าศูนย์กลางระหว่าง 4.76 -
76 มลิ ลเิ มตร


gravitational water


น้ำอิสระ : น้ำในดินส่วนท่ีสามารถระบายออกไปจากช่องว่างระหว่างเม็ดดินได้
ด้วยแรงดงึ ดดู ของโลก เรียกอกี อย่างว่า free water


gravity arch dam


เขื่อนแรงโน้มถ่วงโค้ง : เขื่อนกั้นน้ำท่ีก่อสร้างข้ึนให้มีน้ำหนักมาก เพื่อต้าน
แรงดันของนำ้ โดยมสี ันเขื่อนโคง้ ออกไปทางด้านเหนอื น้ำ


gravity weir


ฝายแรงโน้มถ่วง : ฝายท่ีทำจากหินก่อหรือคอนกรีตให้มีน้ำหนักมากเพ่ือต้าน
กระแสน้ำดว้ ยตวั มันเอง บางครัง้ เรียกวา่ masonry weir


grid


กริด : ตารางในระบบพกิ ัดฉากเพ่อื ใชอ้ า้ งอิง ระบุตำแหน่ง


groin


รอ : สิ่งกอ่ สรา้ งทสี่ รา้ งยนื่ ออกจากตลิง่ หรอื ชายฝงั่ ทะเล ในลักษณะทำมุมเฉียง
กับทิศทางของกระแสน้ำ มีลักษณะโปร่งหรือทึบก็ได้ เพ่ือชะลอกระแสน้ำหรือ
ชะลอการเคลอื่ นตวั ของตะกอน เรยี กอกี อยา่ งวา่ groyne, spur dike, transverse
dike หรือ jetty


groove


ร่องบาน : ร่องสำหรับบังคับบานให้เล่ือนขึ้น - ลง หรือร่องสำหรับใส่ท่อนไม้
แผงก้ันนำ้ หรอื บานเหล็กกน้ั น้ำ


100

G

groundwater hydrology


gross capacity reservoir


ความจุอ่างเก็บน้ำ : ความจุรวมของอ่างเก็บน้ำคิดต้ังแต่ท้องลำน้ำจนถึงระดับ
กักเก็บ เรียกอีกอย่างว่า gross storage, reservoir capacity หรือ storage
capacity


gross storage


ความจุอ่างเก็บน้ำ : ความจุรวมของอ่างเก็บน้ำคิดต้ังแต่ท้องลำน้ำจนถึงระดับ
กักเก็บ เรียกอีกอย่างว่า gross capacity reservoir, storage capacity หรือ
reservoir capacity


groundwater


นำ้ บาดาล : นำ้ ใตผ้ ิวดินทีอ่ ยู่ในเขตอ่ิมน้ำ รวมถงึ ธารนำ้ ใต้ดิน


groundwater hydrology


ธรณีอุทกวิทยา : อุทกวิทยาแขนงหนึ่งซึ่งเกี่ยวกับน้ำที่อยู่ใต้พ้ืนดิน เรียกอีก
อย่างว่า geohydrology (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

ปี 2549)


101

G
groundwater recharge


groundwater recharge


การเตมิ นำ้ ใต้ดิน : การเติมน้ำลงสชู่ น้ั นำ้ ใต้ดนิ ดว้ ยกระบวนการตามธรรมชาติ
หรือโดยมนษุ ย์


groundwater reservoir


อา่ งเกบ็ นำ้ ใต้ดิน : บริเวณทร่ี วบรวมนำ้ ใต้ดิน โดยการปดิ ก้นั นำ้ ใตด้ นิ ดงั กลา่ ว
ดว้ ยกำแพงก้ันน้ำที่ก่อสรา้ งไว้ใต้ดนิ


grout


วัสดุอัดฉีด : ของเหลวหรือวัสดุผสมเหลวใช้เทหรือฉีดลงในรอยแตก รอยต่อ
หรือชอ่ งว่าง


grouted riprap


หินเรียงยาแนว : ส่ิงก่อสร้างที่ทำขึ้นจากก้อนหินคละขนาด จัดวางบนชั้นวัสดุ
รองพ้ืน โดยวางเรียงกันในลักษณะท่ีจะให้ก้อนเล็กก้อนใหญ่คละกัน เพ่ือให้หิน
เรียงชิดกันมากที่สุด พร้อมทั้งแต่งผิวหน้าของหินใหญ่แต่ละก้อนให้เป็นระนาบ
เสมอกันกับหินก้อนข้างเคียงและยาแนวตามช่องว่างระหว่างหินก้อนใหญ่ด้วย
ปูนสอ (mortar) กระทุ้งให้แน่น และตกแต่งให้เรียบ เรียกอีกอย่างว่า stone
pitching


grouting


การอัดฉดี : การเทหรอื ฉีดของเหลวหรอื วัสดุผสมเหลว (grout) ลงในรอยแตก
รอยต่อ ช่องว่าง ของดินหรือหินเพ่ือเพ่ิมความแข็งแรง หรือลดการรั่วซึมของน้ำ
ผ่านฐานราก


grouting galleries


อุโมงค์เพื่อการอัดฉีด : อุโมงค์ในตัวเข่ือนเพื่อการอัดฉีดขณะก่อสร้างหรือ
บำรงุ รักษา


groutstop


วสั ดกุ ้ันอัดฉดี : วสั ดทุ บึ นำ้ ทีใ่ ช้ในการจำกดั ขอบเขตการอดั ฉีด


102

G

guard post


groundwater flow


การไหลของน้ำใตด้ นิ :

1. การไหลของนำ้ ภายในชัน้ หนิ อมุ้ นำ้ หรือในธารน้ำใต้ดนิ

2. น้ำในลำน้ำธรรมชาติส่วนหนึ่งซ่ึงได้มาจากน้ำใต้ดิน อาจเป็นในลักษณะของ

น้ำพุธรรมชาติ หรือการไหลซึมผา่ นช้นั ดนิ


groundwater runoff


น้ำท่าใต้ดิน : ส่วนของน้ำท่าท่ีไหลซึมลงไปในดินกลายเป็นน้ำใต้ดิน แล้วไหล
ออกส่ทู างนำ้ ธรรมชาติในลกั ษณะนำ้ พุ หรอื นำ้ ซบั


groyne


รอ : สงิ่ กอ่ สรา้ งทสี่ รา้ งยื่นออกจากตลิง่ หรอื ชายฝั่งทะเล ในลักษณะทำมมุ เฉียง
กับทิศทางของกระแสน้ำ มีลักษณะโปร่งหรือทึบก็ได้ เพื่อชะลอกระแสน้ำ หรือ
ชะลอการเคลอื่ นตัวของตะกอน เรยี กอีกอยา่ งวา่ groine, spur dike, transverse
dike หรอื jetty


guard gate


บานปิดซ่อม : บานท่ีใช้ปิดกั้นด้านเหนือน้ำเพ่ือการตรวจสอบหรือซ่อมแซม
บานควบคุมของอาคารชลประทานชนิดต่างๆ เช่น ประตูน้ำ อาคารท่อส่งน้ำ
เปน็ ตน้


guard rail


ราวกันตก : ส่วนประกอบของอาคารมีลักษณะเป็นราวหรือเสา เพ่ือป้องกัน

คน หรอื สัตว์ ตกจากอาคาร เรียกอีกอยา่ งวา่ hand rail


guard post


เสากันตก : ส่วนประกอบของอาคารมีลักษณะเป็นเสา ใช้เพื่อป้องกัน รถ คน
หรอื สตั ว์ ตกจากอาคาร


103

G
guide bund


guide bund


กำแพงนำนำ้ : กำแพงซงึ่ ทำหนา้ ทนี่ ำน้ำเข้าหรือออกจากเขอ่ื นทดน้ำ ฝาย หรอื
ประตูน้ำ เพ่ือลดการปั่นป่วนของน้ำ อาจสร้างด้วยดิน หินก่อ หรือคอนกรีต

ก็ได้ เรียกอกี อยา่ งวา่ guide wall


guide wall


กำแพงนำน้ำ : กำแพงซง่ึ ทำหน้าทน่ี ำนำ้ เข้าหรือออกจากเข่ือนทดน้ำ ฝาย หรอื
ประตูน้ำ เพื่อลดการปั่นป่วนของน้ำ อาจสร้างด้วยดิน หินก่อ หรือคอนกรีต

กไ็ ด้ เรยี กอกี อยา่ งวา่ guide bund


gulley


ร่องน้ำเซาะ : ช่องลึกบนพ้ืนดินที่เกิดจากการกัดเซาะของน้ำฝน (พจนานุกรม
ศพั ท์ภูมิศาสตร์ ฉบบั ราชบัณฑิตยสถาน ปี 2549) เรยี กอีกอย่างว่า gully


gully erosion


การกร่อนแบบร่องธาร : การกัดเซาะผิวดินโดยกระแสน้ำท่ีมีความรุนแรง

เกิดเปน็ รอ่ งท่ีมีความลกึ ต้งั แต่ 30 เซนตเิ มตร ถงึ 10 เมตร หรือมากกวา่


gunite


ปนู พ่น : ปูนทรายท่ีเปน็ ส่วนผสมของปนู ซีเมนต์ ทราย และน้ำ ท่ใี ชฉ้ ดี พน่ ทบั
ผิวหน้าดินหรือหินด้วยเครื่องอัดอากาศ เรียกอีกอย่างว่า air-blown mortar
หรอื shotcrete


104



H
halophyte


halophyte


พืชทนดินเค็ม : พืชที่สามารถเจริญเติบโตและดำรงชีพอยู่จนขยายพันธุ์

ต่อไปได้ ในสภาพแวดล้อมที่มีปริมาณเกลือสูงโดยเฉพาะในทะเล มหาสมุทร
ชะวากทะเล และทลี่ มุ่ นำ้ เค็ม เชน่ ชะคราม หญา้ แพรกทะเล โกงกาง แสม ลำพู

hanลdำแlพeนve(พl
จนานกุ รมศัพท์ภมู ศิ าสตร์ ฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน ปี 2549)


กล้องระดับมือถือ : เครื่องมือขนาดเล็กถือได้ด้วยมือ ประกอบด้วยกล้องส่อง

hanแdล-ะหpลlอaดcรeะดdับrใiชp้เพrอ่ื aเลpง็
ในแนวราบ


หินเรียง : ส่ิงก่อสร้างที่ทำขึ้นจากก้อนหินหลายขนาด จัดวางบนช้ันวัสดุกรอง

ที่ใช้เป็นวัสดุรองพื้น โดยวางเรียงกันในลักษณะท่ีให้ก้อนเล็กสุดอยู่ด้านในติดกับ
วัสดรุ องพน้ื ก้อนใหญส่ ุดอยูท่ ีด่ ้านนอก วางซอ้ นกนั คล้ายเกลด็ ปลา โดยเริม่ เรียง

hanจdากrดa้านilล
่างขึ้นไปดา้ นบน


ราวกันตก : ส่วนประกอบของอาคารมีลักษณะเปน็ ราวหรือเสา เพอ่ื ป้องกันคน

harหdรpือaสตัnว
์ ตกจากอาคาร เรียกอีกอยา่ งวา่ guard rail


ชั้นดานแขง็ :

1. การก่อตัวของช้ันดินที่เกิดจากการตกตะกอนของแร่ธาตุซ่ึงละลายมากับน้ำ

เช่น แคลเซียมคาร์บอร์เนต หรือ ซิลิกา ที่ระดับความลึกหน่ึงใต้ผิวดินเป็น

เวลานานแรมปีจนกลายเป็นชั้นดินแข็ง สามารถกั้นการไหลของน้ำลงสู่ใต้ดิน

ได้ เพราะจะไมอ่ ่อนตวั หรอื ย่ยุ เมื่อเปียกนำ้

2. ชั้นดินแข็งทึบน้ำในแปลงเพาะปลูก มักเกิดจากการไถดินที่ระดับความลึก

คงเดิม เป็นระยะเวลานานหลายปี จนดินในบริเวณน้ันเกิดเป็นช้ันดานแข็ง

รากพืชและน้ำไม่สามารถผ่านได้ เป็นอุปสรรคในการเพาะปลูกพืช การแก้

สามารถทำไดโ้ ดยการใชค้ ราด หรอื ใช้ ripper เปิดชัน้ ดินน้นั


106

H

herringbone drainage system


hard water

น้ำกระด้าง : น้ำซ่ึงมีเกลือคาร์บอเนตของแคลเซียมและแมกนีเซียมละลายอยู่
ทำให้ไม่ค่อยเกิดฟองเม่ือใช้กับสบู่หรือผงซักฟอก เมื่อน้ำกระด้างเดือด

เกลือคาร์บอเนตจะตกตะกอนเป็นคราบหินปูน (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์
heaฉdบ
ับราชบัณฑติ ยสถาน ปี 2549)

heaเdฮดlo:sพsล
ังงานทแี่ สดงในรปู ของความสูง มักแสดงในรปู ความสูงของของเหลว

การเสียเฮด : พลังงานที่สูญเสียไป เน่ืองจากอุปสรรคของการไหล เช่น

แรงเสียดทาน การกระแทก การไหลวนของน้ำ หรือความโค้งของทางน้ำ
heaเdป็นrตeน้ g
ulator

อาคารบังคับน้ำปากคลอง : อาคารชลประทานท่ีสร้างขึ้นท่ีปากคลองเพ่ือ
heaคdวwบคaมุ tปeรrิมา
ณนำ้ ท่จี ะไหลเข้าสคู่ ลองสง่ น้ำ

ต้นน้ำ :


1. ลำน้ำที่อยู่ตอนบน รวมท้ังต้นน้ำสาขาของลำน้ำน้ัน (พจนานุกรมศัพท์

ภมู ิศาสตร์ ฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน ปี 2549)


hea2d. wระoดrบั kนs้ำท
่ีต้นนำ้

หัวงาน : คำเรียกรวมของอาคารหลัก อุปกรณ์
และอาคารประกอบต่างๆ ท่ีอยู่ในบริเวณ
herrเดiยีnวgกbันขoอnงโeครdงกrาaรi
nage system

ระบบระบายน้ำแบบก้างปลา : ระบบระบาย
น้ำท่ีมีทางระบายน้ำย่อยวางขนานกัน และต่อ
เข้ากับทางระบายน้ำหลักทั้งสองด้าน ลักษณะ herringbone drainage system


คล้ายก้างปลา
107

H
high pressure gate


high pressure gate


บานบงั คบั นำ้ รบั แรงดนั สงู : บานบงั คบั นำ้ ทตี่ อ้ งรบั แรงดนั ของนำ้ สงู สว่ นใหญ่

highใชก้ tับidอาeคา
รทอ่ ส่งน้ำ และทอ่ สง่ น้ำลงลำน้ำเดิมของเข่อื นกกั เก็บนำ้


น้ำขนึ้ เต็มท่ี : น้ำขนึ้ ถงึ ระดับสงู ท่สี ุดของแตล่ ะครงั้ เรียกอีกอย่างวา่ high water

high(พจwนaานteกุ รrมศ
ัพทภ์ มู ิศาสตร์ ฉบบั ราชบณั ฑิตยสถาน ปี 2549)


นำ้ ขนึ้ เต็มท่ี : น้ำขึ้นถึงระดบั สูงที่สดุ ของแต่ละครั้ง เรยี กอกี อย่างว่า high tide

high(พจwนaานteกุ รrมmศัพaทrภ์kูม
ศิ าสตร์ ฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน ปี 2549)


คราบน้ำสูงสุด : รอยหรือคราบท่ีเกิดขึ้นตามโครงสร้างหรือส่ิงต่างๆ เมื่อน้ำ

hingทe่วมdหรgือaรtะดeับ
นำ้ ขึน้ สงู สุด เรียกอีกอย่างว่า flood mark


บานหมุน : บานบังคับน้ำชนิดเปิด-ปิดบานโดยให้บานหมุนรอบจุดหมุน

มีอยู่ 2 แบบ คือ แบบจุดหมุนยึดแน่น และแบบจุดหมุนเคล่ือนที่ได้ เรียกอีก

histอoยgา่ rงวaา่ pshw
ing gate


เส้นช้ันเวลา : แผนท่ีเส้นชั้นเวลาเท่ากัน ใช้แสดงตำแหน่งท่ีน้ำใช้เวลาไหล


hollไoปwยังจjดุ eอtอกvเทaา่lvกันe
เรยี กอีกอยา่ งวา่ isochrone


ประตูนำ้ วงแหวน : ประตนู ำ้ ชนดิ หน่ึงใช้ติดตัง้ ท่ีปลายท่อสง่ น้ำ มีลักษณะช่อง
เปิดเป็นรูปวงแหวนมีแกนกลางเป็นรูปกรวย เปิด-ปิดโดยการเคล่ือนที่ของกรวย

homเขoา้ อgอeกnใeชoร้ ับuแsรงfดlันoขwอง
นำ้ สูง


การไหลแบบเนื้อเดียว : การไหลของของไหลท่ีเป็นเนื้อเดียว คือมีคุณสมบัติ
เหมือนกนั ตลอดท้งั หน้าตัด


108

H

hydraulic force


horizontal drainage blanket


ผนื กรองน้ำทางราบ : ผืนวสั ดุกรองทตี่ ิดตัง้ อยู่ทร่ี ะดับฐานรากในแนวราบ เพอ่ื
ระบายน้ำจากตัวเข่ือนและฐานรากไปสู่ท้ายน้ำของเขื่อนดิน ให้น้ำไหลผ่านไปได้
โดยไม่ทำให้เกิดความเสียหายเน่ืองจากเม็ดดินไหลออกจากฐานราก เรียกอีก

hydอrยaา่ uงวlา่ icpse
rvious blanket หรือ drainage filter

hydชrลaศuาlสicตรc์ :oวnชิ dากuาcรทti่ีศvึกiษtาyพ
ฤติกรรมของของไหล ขณะทีอ่ ยนู่ ่งิ และเคล่อื นที
่

การนำชลศาสตร์ : อัตราการไหลซึมของของเหลวผ่านหนึ่งหน่วยพน้ื ทหี่ นา้ ตดั
ของมวลสารท่ีมีรูพรุน ภายใต้ลาดชลศาสตร์ (hydraulic gradient) หน่ึงหน่วย

ท่ีอุณหภูมิท่ีกำหนด เรียกอีกอย่างว่า unit of permeability, transmission

hydcroansutalinct, cdoeepffitchien
t of permeability หรอื coefficient of transmission


ความลึกชลศาสตร์ : อัตราส่วนระหว่างพื้นท่ีหน้าตัดของลำน้ำกับความกว้าง

hydขrอaงผuวิ lหicนา้ mของoลdำนe้ำl



แบบจำลองชลศาสตร์ : แบบจำลองทางกายภาพท่ีสร้างเลียนแบบอาคาร

ชลศาสตร์ เช่น อาคารระบายน้ำล้น แอ่งน้ำนิ่ง เพื่อศึกษาพฤติกรรมการไหล


hydขrอaงนuำ้l
ic fill dam


เขื่อนสูบถม : เข่ือนดินท่ีมีวิธีการก่อสร้างด้วยการนำดินและน้ำมาผสมกันแล้ว
สูบข้ึนมาถมตัวเขื่อนผ่านท่อโดยกำหนดให้ปลายท่อพ่นส่วนผสม จากขอบนอก

hydไrปaหuาแliกcนเfขoื่อนr
ce


แรงชลศาสตร์ : แรงที่เกิดจากการเคลื่อนท่ีของน้ำ ทำให้มีการกัดเซาะหิน

หรือดนิ


109

H
hydraulic friction


hydraulic friction


ความเสียดทานชลศาสตร์ : ความต้านทานต่อการไหลซ่ึงเกิดจากการสัมผัส
ระหว่างของไหลกับผิวสัมผัสของท่อหรือคลอง รวมถึงความต้านทานท่ีเกิดจาก
ความขรุขระของผิวสัมผัส ความโค้งระดับปานกลางของร่องน้ำ และความ

ไม่สม่ำเสมอของหน้าตัดคลองตามปกติ ไม่รวมถึงผลท่ีเกิดจากความโค้งมาก


hydขrอaงลuำlนicำ้ สgงิ่ eกoีดขmวาeงtแrลyะ
การเปลี่ยนแปลงของหนา้ ตดั คลอง


เรขาคณิตชลศาสตร์ : คำท่ี แอล. บี. เลโอโพลด์ (L. B. Leopold) และ

ที. แมดด็อก (T. Maddock) คิดข้ึนเพ่ือใช้ในการแสดงลักษณะทางชลศาสตร
์
ของลำน้ำ โดยอธิบายว่าอัตราการไหลของน้ำ ณ ตำแหน่งรูปตัดขวางตอนใด
ตอนหนึ่งของลำน้ำจะมีความสัมพันธ์กับความเร็วเฉลี่ย ความลึกเฉล่ีย และ

ความกว้างของลำน้ำ (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน


hydปrีa25u4l9i)c
grade line


เส้นลาดชลศาสตร์ : เส้นสมมุติที่ลากเช่ือมต่อระหว่างจุดท่ีเป็นผลรวมของเฮด
ความสงู และเฮดความดันทต่ี ำแหนง่ ตา่ งๆ ตามทางน้ำ สำหรบั ทางนำ้ เปิดคือเสน้

hydผrวิ aนuำ้
lic gradient


ลาดชลศาสตร์ :

1. (การไหลของน้ำใต้ดิน) อัตราการลดลงของเฮดต่อหน่ึงหน่วยระยะทางท
่ี
นำ้ ไหลไปในดนิ

2. (การไหลของน้ำภายในท่อ) ความลาดเทของเสน้ ลาดชลศาสตร์

3. (การไหลของน้ำในทางนำ้ เปิด) ความลาดเทของผิวนำ้


110

H

hydraulic ram


hydraulic jump


น้ำโจน : การเพิ่มขึ้นของระดับน้ำในทันทีทันใด เน่ืองมาจากการที่น้ำที่ไหลมา
ด้วยความเร็วสูงกว่าความเร็ววิกฤตแล้วความเร็วลดต่ำลงกว่าความเร็ววิกฤตอย่าง
กะทนั หัน ทำให้เกดิ ความปั่นป่วน พลงั งานของนำ้ จะสญู เสียไปเนอื่ งจากการน
้ี

hydraulic jump basin


แอ่งน้ำโจน : แอ่งน้ำน่ิงชนิดหนึ่ง สลายพลังงานโดยใช้วิธีทำให้เกิดน้ำโจน

hydเrรียaกuอlกี iอcยา่jงuวmา่ hpydrdaiusliscijpumaptodris
sipator


แอ่งน้ำโจน : แอ่งน้ำนิ่งชนิดหนึ่ง สลายพลังงานโดยใช้วิธีทำให้เกิดน้ำโจน

hydเrรียaกuอlกี iอcยา่rงaว่าdihuydsr
aulic jump basin


รัศมีชลศาสตร์ : อัตราส่วนระหว่างพ้ืนที่หน้าตัดของลำน้ำกับเส้นขอบเปียก

hydขrอaงลuำlนicำ้
ram


ตะบันน้ำ : เครื่องมือท่ีใช้สำหรับยกน้ำข้ึนสู่ที่สูงได้โดยอาศัยพลังงานจากการ
ไหลของนำ้ มาปดิ - เปดิ ลิน้


111

H
hydraulic sluicing


hydraulic sluicing

hydกrาaรuไลliต่ cะกtอuนrดb้วiยnนe้ำ
: กระบวนการกำจดั ตะกอนโดยใชแ้ รงน้ำ


เครื่องกังหันน้ำ : เครอื่ งจักรใหก้ ำเนดิ พลังงานจากพลังนำ้ ประกอบด้วยสว่ นที่

hydสrำaคuญั lคiอืcใwบพeดั igแhละinเพgลาl
ysimeter


ถังวัดการใช้น้ำแบบไฮดรอลิค : ถังวัดการใช้น้ำของพืชโดยอาศัยหลักการ

hydเrปoลย่ีdนyแnปaลงmควiาcมsด
ันของน้ำ


อทุ กพลศาสตร์ : วชิ าการแขนงหนึง่ ของวิชาชลศาสตร์ ศึกษาเกี่ยวกับแรงดันที่
เกิดจากการไหลปั่นปว่ นของน้ำหรือของเหลวผา่ นไปตามร่องน้ำ รางนำ้ ท่อ หรือ

hydผr่าoน-ขา้eมlสeันcฝtาrยic(พpจนoาwนeกุ รrม
ศัพทภ์ มู ิศาสตร์ ฉบับราชบณั ฑติ ยสถาน ปี 2549)


ไฟฟ้าพลังน้ำ : กระแสไฟฟ้าท่ีได้จากการใช้พลังงานน้ำตกธรรมชาติหรือ

น้ำตกจากเข่ือนกั้นน้ำที่สร้างขึ้นไปหมุนกังหันเพื่อใช้หมุนเครื่องกำเนิดไฟฟ้า

hyd(rพoจนgาeนnุก-รมioศnัพทc์ภoูมศิnาcสeตnร์tฉrบaับtรiาoชnบ
ณั ฑิตยสถาน ปี 2549)


อัตราความเป็นกรด : หน่วยวัดความเป็นกรดของสารละลาย ซ่ึงความเป็น

กรดจะมีมากหรือน้อยข้ึนอยู่กับปริมาณของไอออนไฮโดรเจนท่ีแสดงด้วยดรรชนี
ทางลบของลอการิทึมของความเข้มข้น ในทางปฐพีวิทยาจะให้เป็นค่าพีเอช


hyd(rpoHgVeaoluleo)g(พyจน
านุกรมศพั ทภ์ ูมศิ าสตร์ ฉบับราชบัณฑติ ยสถาน ปี 2549)


อทุ กธรณวี ทิ ยา : วชิ าทวี่ า่ ดว้ ยความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งกระบวนการทางธรณวี ทิ ยา

hydกrบั oนg้ำe
omorphology


อุทกธรณีสัณฐานวิทยา : การศึกษาลักษณะภูมิประเทศที่เป็นผลจากการ
กระทำของน้ำโดยเฉพาะอย่างย่ิงกระบวนการธารน้ำไหล (fluvial processes)
(พจนานกุ รมศพั ท์ภมู ศิ าสตร์ ฉบับราชบัณฑติ ยสถาน ปี 2549)


112

H

hydrological year


hydrograph


กราฟอุทก : กราฟแสดงลักษณะสำคัญต่างๆ ของน้ำ เช่น ระดับ ปริมาณ
อัตราเร็ว ตะกอน ในที่แห่งใดแห่งหน่ึง ซึ่งสัมพันธ์กับระยะเวลา ตัวอย่างเช่น
กราฟแสดงระดับน้ำ (stage hydrograph) กราฟแสดงปริมาณน้ำ (discharge
hydrograph) กราฟแสดงตะกอนในน้ำ (sediment hydrograph) (พจนานุกรม

hydศrพั oทg์ภrูมaิศpาสhตiรc์ ฉbบaบั รsาiชnบ
ณั ฑิตยสถาน ปี 2549)


บริเวณลมุ่ น้ำ :

1. บริเวณพื้นที่ท่ีล้อมรอบด้วยสันปันน้ำ เป็นพื้นท่ีรองรับน้ำหรือหยาดน้ำฟ้าท่
ี
ตกลงมาและไหลลงสู่ระบบการระบายน้ำหรือแหล่งกักเก็บน้ำ (พจนานุกรม

ศพั ท์ธรณีวทิ ยา ฉบับราชบณั ฑติ ยสถาน ปี 2544)

2. พื้นท่ีท่ีเป็นทะเลสาบ รวมท้ังบริเวณที่ให้น้ำแก่ทะเลสาบนั้น (พจนานุกรม


hyd roศgพั rทaภ์ pมู hิศาiสcตรd์ aฉบtuบั รmาช
บณั ฑิตยสถาน ปี 2549)


เส้นเกณฑ์ทางอุทกศาสตร์ : ระดับใดๆ ที่ได้กำหนดค่าไว้อย่างถาวรเพ่ือใช้
สำหรับการอ้างอิงความลึกของน้ำหรือใช้อ้างอิงความสูงของน้ำขึ้นน้ำลงท
ี่
ทำนายไว้ ตามปกติมักใช้ระดับน้ำลงต่ำเป็นเกณฑ์ (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์

hydฉrบoับlรoาgชiบcณั aฑlติ mยสoถาdนelป
ี 2549)


แบบจำลองอุทกวิทยา : แบบจำลองท่ีเป็นตัวแทนทางกายภาพ และ

hydกrรoะบloวนgกicารaตlา่ งsๆysใtนeรmะบ
บอุทกวิทยา


ระบบอุทกวิทยา : ชุดกระบวนการทางอุทกวิทยา เพ่ือการวิเคราะห์ตัวแปรนำ

hydเrข้าoใlหoเ้ ปgน็icผaลลlัพyธe
์ ar


ปีน้ำ : ระยะเวลาต่อเน่ือง 12 เดือน ของข้อมูลอุทกวิทยา สำหรับประเทศไทย

ใช้ต้ังแต่ 1 เมษายน ปีปัจจุบัน ถึง 31 มีนาคมของปีถัดไป เรียกอีกอย่างว่า
water year


113

H
hydrological yearbook


hydrological yearbook


รายงานอุทกวิทยาประจำปี : รายงานประจำปีท่ีแสดงข้อมูลทางอุทกวิทยา

hydไrดo้แlกo่ รgะiดcบั aนl้ำ-ปbรaมิ lาaณnนc้ำeปรbมิ uาณdตgะeกtอน
ของสถานีสำรวจ


ดลุ ยภาพน้ำ : ความสมั พันธ์ระหวา่ งการระเหย (E) น้ำจากอากาศ (P) ปรมิ าณ
นำ้ ท่า (R) และปรมิ าณนำ้ ท่ีเกบ็ กกั บนผวิ ดนิ และในดิน (S) ณ สถานหี นึง่ ในชว่ ง
เวลาหน่ึง โดยมีสมการดังนี้ P = E + R + S (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์


hydฉrบoับlรoาgชiบcัณฑcติyยcสlถeา
น ปี 2549)


วฏั จักรทางอุทกวทิ ยา : การหมนุ เวียนเปล่ียนแปลงสภาวะของน้ำในธรรมชาติ
จากทะเลสู่บรรยากาศ จากบรรยากาศสู่พื้นดิน แล้วไหลไปสู่ทะเลอีกคร้ัง

การหมุนเวียนนี้น้ำต้องผ่านข้ันตอน และกระบวนการทางธรรมชาติต่างๆ
มากมาย เช่น การระเหย การกล่นั ตัว การไหลซมึ ลงในดนิ หรือถกู พืชและสตั ว์
นำไปใช้ เป็นต้น บางครั้งการหมุนเวียนจะมีการลัดขั้นตอน เช่น จากผิวดิน

ไปสู่บรรยากาศโดยไม่ไหลลงสู่ทะเล (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ ฉบับ
ราชบณั ฑติ ยสถาน ปี 2549)


114

H

hyetograph


hydrology


อุทกวิทยา : วิชาท่ีว่าด้วยการกำเนิด การแพร่กระจาย การหมุนเวียน รวมทั้ง
คณุ สมบัติทางเคมแี ละกายภาพของน้ำ บนผวิ ดนิ ใต้ผิวดิน หรือในช้ันบรรยากาศ
ต่างๆ เหนือผิวโลกด้วย


hydrometeorology


อุตุนิยมวิทยาอุทก : อุตุนิยมวิทยาสาขาหนึ่งที่กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่าง
ลมฟ้าอากาศกับปัญหาท่ีเก่ียวกับน้ำ หรือความสัมพันธ์ระหว่างน้ำฝนกับน้ำท่า
อันจะเป็นทางนำไปสู่การพิจารณาในการป้องกันน้ำท่วม ระบบการสร้างเขื่อน
และการระบายน้ำ การใช้พลังน้ำเพ่ือผลิตไฟฟ้า การอนุรักษ์ดินและน้ำ
(พจนานกุ รมศัพทภ์ มู ศิ าสตร์ ฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน ปี 2549)


hydrometer


ไฮโดรมิเตอร์ : เคร่ืองมือสำหรับใช้วัดความถ่วงจำเพาะของของเหลว
(พจนานุกรมศัพท์ภูมศิ าสตร์ ฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน ปี 2549)


hydrophone


ไฮโดรโฟน : เครื่องมือชนิดหน่ึง ใช้จับคล่ืนเสียงในการสำรวจความไหว
สะเทือนในน้ำ (marine seismic survey) (พจนานุกรมศัพท์ธรณีวิทยา

ฉบบั ราชบัณฑิตยสถาน ปี 2544)


hydrostatic pressure


ความดันน้ำนิ่ง : ความดันที่จุดใดจุดหนึ่งในน้ำน่ิง คำนวณจากหน่วยน้ำหนัก
ของของน้ำ คูณกบั ความลึกจากผิวน้ำ เรยี กอกี อย่างวา่ static pressure


hyetograph


กราฟฝนสะสม : กราฟแสดงความสัมพันธร์ ะหว่างปริมาณฝนสะสมกับเวลา


115

H
hygroscopic moisture


hygroscopic moisture


นำ้ เคลือบเม็ดดิน : น้ำหรือความชน้ื ในดินซงึ่ จับยึดติดแนน่ เปน็ เย่อื บางๆ รอบ
เม็ดดิน แรงจับยึดนี้มีมากจนพืชไม่สามารถดูดน้ำไปใช้ได้ และน้ำไม่สามารถ
เคล่ือนที่ได้ด้วยแรงดึงดูดของโลกและแรงดูดซึม เรียกอีกอย่างว่า hygroscopic
water


hygroscopic water


น้ำเคลอื บเมด็ ดิน : น้ำหรือความช้นื ในดินซง่ึ จบั ยึดตดิ แน่นเปน็ เย่ือบางๆ รอบ
เม็ดดิน แรงจับยึดนี้มีมากจนพืชไม่สามารถดูดน้ำไปใช้ได้ และน้ำไม่สามารถ
เคลื่อนที่ได้ด้วยแรงดึงดูดของโลกและแรงดูดซึม เรียกอีกอย่างว่า hygroscopic
moisture


116



I
igneous rock


igneous rock


หินอัคนี : หินที่เกิดจากการแข็งตัวของหินหนืด ใต้เปลือกโลก อาจแข็งตัวอยู่

impภaาcยtในbเปaลsอื iกnโ
ลก หรอื พุพน้ เปลือกโลกออกมาแข็งตัวอย่บู นผิวโลก


แอ่งน้ำกระแทก : แอ่งน้ำน่ิงท่ีสลายพลังงานโดยใช้วิธีให้น้ำพุ่งกระแทก


impสaง่ิ cกดีtขsวtาiงlทlส่ีinร้าgงขbึ้นaเรsยี iกnอ
กี อยา่ งว่า impact stilling basin


แอ่งน้ำกระแทก : แอ่งน้ำน่ิงที่สลายพลังงานโดยใช้วิธีให้น้ำพุ่งกระแทก


impสeงิ่ rกvดี ขioวาuงทsส่ี bรา้ lงaขnน้ึ kเรeยี tก
อีกอย่างว่า impact basin


ผืนทบึ น้ำ : ชนั้ วัสดุทบึ นำ้ ที่ปกคลุมผวิ หน้าเพ่ือลดการซึมของนำ้


impervious core


แกนทึบน้ำ : แกนกลางของเขื่อน หรือคันก้ันน้ำ ซึ่งทำด้วยวัสดุทึบน้ำ เพ่ือ
ป้องกันการซึมผา่ นของน้ำ


implementation plan


แผนดำเนินการ : กิจกรรมและระยะเวลาที่ถูกกำหนดขึ้นสำหรับดำเนินโครง
การใดๆ ให้สำเรจ็ ตามวัตถปุ ระสงค
์

impounding dam


เข่ือนกักเก็บน้ำ : อาคารที่สร้างข้ึนเพ่ือกักเก็บน้ำเอาไว้ใช้ประโยชน์ด้านการ
ชลประทาน การป้องกนั และบรรเทาอุทกภัย สาธารณปู โภค หรอื อนื่ ๆ


impulse pump


เครื่องสูบน้ำแรงกระแทก : เครื่องสูบน้ำท่ีทำงานเป็นจังหวะๆ ไม่ต่อเนื่อง
เชน่ ตะบันน้ำ


impulse turbine


เคร่ืองกงั หันแรงกระแทก : เครื่องกังหนั น้ำท่ีอาศัยแรงกระแทกของกระแสน้ำ
ที่พุ่งมาจากหัวฉดี ไปหมุนกงั หนั นำ้


118

I
infiltration rate


inactive storage


ความจไุ มใ่ ชก้ าร : ความจขุ องอา่ งเก็บน้ำสว่ นทีต่ ำ่ กวา่ ระดบั น้ำตำ่ สดุ ทก่ี ำหนด
ซ่ึงไม่สามารถนำมาใช้การได้เนื่องจากระดับต่ำกว่าธรณีอาคารท่อส่งน้ำ เรียกอีก
อย่างหนง่ึ ว่า dead storage


inclined drop


อาคารน้ำตกเอียง : อาคารน้ำตกที่นำน้ำจากระดับสูงไหลตามลาดเทลงสู่
ระดบั ต่ำกวา่


inflatable weir


ฝายพอง : ฝายชนิดพองตัวด้วยการเติมของไหล ยุบตัว โดยการปล่อยของ

ไหลออก โดยมากตวั ฝายทำดว้ ยยางซง่ึ เรียกว่า rubber weir


infiltration


การซึม :

1. การไหลซมึ ของนำ้ จากผวิ ดนิ เขา้ ไปในดนิ

2. การดูดซมึ น้ำฝน นำ้ ชลประทาน หรอื น้ำทา่ ลงสดู่ ิน

3. การไหลของนำ้ จากวสั ดพุ รนุ ส่ทู างนำ้ ท่อ ทางระบายน้ำ หรอื อ่างเกบ็ น้ำ


infiltration capacity


ปริมาณการซึมลงดิน : ความสามารถหรือปริมาณการไหลซึมของน้ำจาก

ผวิ ดินเข้าไปในดิน


infiltration rate


อัตราซึมของน้ำผ่านผิวดิน : ปริมาณของน้ำท่ีไหลผ่านผิวดินลงไปในดินต่อ
หน่วยพื้นท่ีหน้าตัด ต่อหน่วยเวลา อัตราการแทรกซึมน้ำจะเร็วในระยะเริ่มแรก
และจะคอ่ ยลดลงเมือ่ เวลาผา่ นไป มหี น่วยเป็นระยะทางตอ่ เวลา (เชน่ เซนติเมตร
ต่อวินาที เมตรต่อวินาที) อุปกรณ์ที่ใช้วัดเรียกว่า มาตรอัตราการแทรกซึม
(infiltrometer) อัตราการแทรกซึมนี้นำไปใช้ประโยชน์ในการเพิ่มประสิทธิภาพ
การให้น้ำและการป้องกันการชะล้างพังทลายของดิน มีความหมายเหมือนกับ
infiltration capacity


119

I
Infiltrometer


Infiltrometer


อนิ ฟลิ โตรมเิ ตอร์ : เครื่องมือหรอื วิธีการในการวดั การซึมของนำ้ ผา่ นผวิ ดิน


infrastructure


โครงสร้างพื้นฐาน : สาธารณูปโภคข้ันพ้ืนฐานท่ีจำเป็นต่อการเอื้ออำนวย
กิจกรรมทางเศรษฐกิจทุกชนิด เช่น ถนน รถไฟ สนามบิน ระบบการสื่อสาร


ingrโรoงwไฟnฟา้ mปรeะaปnา dแลeะrร
ะบบการกำจดั น้ำเสยี และการบรกิ ารสาธารณะอ่นื ๆ


ทางน้ำโค้งตวัดต่างลาด : ทางน้ำโค้งตวัดเซาะลึกชนิดหนึ่งท่ีฝ่ังสองข้างของ
ลำน้ำมีความลาดชันไม่เท่ากัน โดยฝั่งด้านที่กระแสน้ำไหลมาปะทะตลิ่ง จะมี
ความชันมาก ส่วนฝ่ังด้านตรงกันข้าม จะมีลักษณะลาดน้อยๆ ที่เป็นเช่นน้ี
เนื่องจากในขณะที่เกิดเป็นทางน้ำโค้งตวัดเซาะลึกนั้น การยกตัวสูงขึ้นของบริเวณ
พื้นที่เป็นไปอย่างช้าๆ จนทำให้เกิดการกัดเซาะในแนวราบได้บ้างเล็กน้อย
ลักษณะของฝ่ังน้ำจึงมีความลาดชันไม่เท่ากัน ผิดกับทางน้ำโค้งตวัดเซาะลึก

แบบธรรมดาโดยท่ัวไป (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน


initiปaี 2l5r49a)i
nfall


ฝนแรก : ปริมาณฝนที่ตกในช่วงเริ่มต้นของพาย
ุ

inland basin


แอ่งภายในแผ่นดิน : แอ่งท่ีล้อมรอบด้วยที่สูง อาจมีทางน้ำไหลออกสู่ทะเล
หรือไม่มกี ็ได้ (พจนานุกรมศัพทภ์ มู ิศาสตร์ ฉบับราชบัณฑติ ยสถาน ปี 2549)


inland sea


ทะเลใน : ทะเลประเภทที่อย่เู ขา้ มาภายในพื้นแผน่ ดิน และเกือบไมม่ ีทางตดิ ต่อ
กับทะเลหรือมหาสมุทรภายนอก ตัวอย่างเช่น ทะเลสาบแคสเปียน ทะเล

inleเtม
ดิเตอรเ์ รเนยี น เรยี กอีกอย่างว่า continental sea


ทางน้ำเข้า : ชอ่ งทางน้ำเข้าสสู่ ่วนประกอบหลกั ของอาคารชลประทาน


120

I
integrated water resources management


inlet structure


อาคารทางเขา้ : อาคารที่สรา้ งข้นึ เพอื่ รับน้ำเขา้ สอู่ าคารชลประทานหรือคลอง


inlet transition


ส่วนเชือ่ มทางเขา้ : สว่ นเชื่อมต่อท่ีมกี ารเปลยี่ นขนาดหรอื รูปรา่ ง ด้านเหนอื น้ำ
ปากทางเข้าอาคารชลประทาน


intake


อาคารรับน้ำ : อาคารรับน้ำเข้าสู่ท่อส่งน้ำ (outlet work) ด้านเหนือน้ำของ
เข่ือนกักเก็บน้ำ มีส่วนประกอบท่ีทำหน้าท่ีควบคุมปริมาณน้ำท่ีไหลผ่านท่อ

โดยท่วั ไปจะมตี ะแกรงกนั สวะอยูด่ ้วย


intake channel


ร่องชักน้ำ : ร่องรับน้ำเข้าสู่คลอง หรืออาคารส่งน้ำหรือทิ้งน้ำ เรียกอีกอย่างว่า
approach channel


intake opportunity time


ระยะเวลาดดู ซมึ น้ำ : ระยะเวลาท่ีนำ้ ถกู ดินดูดซับไวใ้ นชว่ งที่มกี ารให้นำ้


intake rate


อตั ราการซมึ ของน้ำผ่านผิวดิน : อัตราการซมึ ของนำ้ ผา่ นผวิ ดนิ ตอ่ หนงึ่ หนว่ ย
เวลาในช่วงท่ีมกี ารให้น้ำ


intake tower


ทางน้ำเข้าชนิดหอคอย : อาคารรับน้ำรูปทรงหอคอย เพื่อการรับน้ำเข้าสู่ท่อ
ส่งนำ้ ท่ีอยรู่ ะดบั ลกึ กว่าระดับน้ำต่ำสุดของเขอ่ื นกักเก็บน้ำ


integrated water resources management


การจัดการทรัพยากรน้ำแบบบูรณาการ : การจัดการน้ำที่คำนึงถึงความ

ย่ังยืน ประสิทธภิ าพ และการเกดิ ประโยชน์อยา่ งสูงสดุ


121

I
intensive agriculture


intensive agriculture


การเกษตรมุ่งเน้น : การเกษตรท่ีทำในพ้ืนที่ขนาดเล็ก ใช้แรงงานคนมาก

มกี ารใช้ปุ๋ยในปริมาณมาก ตลอดจนมีการชลประทานและการจัดการทเ่ี หมาะสม
เพ่อื ใช้ประโยชน์จากที่ดนิ อยา่ งเต็มทแี่ ละได้ผลผลติ ตอ่ หนว่ ยพนื้ ท่ีสงู ตวั อยา่ งเช่น
การทำสวนผักและสวนผลไม้ในเขตใกลเ้ คียงเมืองใหญ่


intensive land consolidation


การจดั รปู ทีด่ นิ เพื่อการเกษตรสมบรู ณแ์ บบ : การพฒั นาพน้ื ท่ีเกษตรกรรม
ให้มีระบบคสู ง่ นำ้ คูระบายนำ้ และทางลำเลียงผลผลติ โดยจัดรปู แปลงเพาะปลูก
ใหมแ่ ละปรบั ระดบั ดนิ


intensive farming


การทำไร่นาแบบมุ่งเน้น : การทำไร่นาท่ีใช้เทคโนโลยีในการผลิตค่อนข้างสูง
เช่น มกี ารใช้ปยุ๋ เพือ่ เพิม่ ผลผลิต และใชเ้ นอ้ื ที่เพาะปลกู นอ้ ย


intensity of rainfall


ความเข้มฝน : อัตราท่ีฝนตกลงมาถึงพื้นโลกโดยพิจารณาจากปริมาณของฝน
ต่อหน่ึงหน่วยเวลา เช่น มิลลิเมตรต่อชั่วโมงหรือมิลลิเมตรต่อ 24 ชั่วโมง

เรยี กอกี อยา่ งวา่ rainfall intensity


intercepted moisture


ความช้ืนเก็บกัก : ส่วนของหยาดน้ำฟ้าท่ีค้างอยู่ตามต้นไม้ใบหญ้าไม่ตกลงสู่
พ้ืนดิน ส่วนใหญ่จะระเหยขึ้นสู่บรรยากาศ ถ้าหยาดน้ำฟ้ามีปริมาณมากเกินกว่า
ต้นไม้ใบหญ้าจะรับไว้ได้ ก็จะหยดลงสู่พ้ืนดิน (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์

ฉบบั ราชบัณฑติ ยสถาน ปี 2549)


intercepting drain


ทางระบายนำ้ แบบสกัดกั้น : ทางระบายน้ำ (ใต้ดนิ หรือบนผวิ ดิน) ซง่ึ สร้างไว้
ท่ขี อบของพ้นื ที่ทม่ี กี ารปอ้ งกันนำ้ ทว่ ม ทำหนา้ ทด่ี กั นำ้ ที่ไหลมาจากพ้นื ที่ทส่ี งู กว่า
ท้ังทางผวิ ดนิ และใต้ดิน เพอื่ ปอ้ งกนั ไมใ่ ห้น้ำไหลเขา้ ไปสู่พ้ืนที่ปอ้ งกนั นำ้ ทว่ มนน้ั


122

I
internal rate of return (IRR)


interflow


นำ้ ซึมแผ่ : การเคล่อื นทีข่ องนำ้ ออกทางดา้ นขา้ ง ใต้ผวิ ดินเกิดข้นึ เม่อื อัตราการ
ซับน้ำของดนิ มคี ่าสงู กวา่ อตั ราการซึมลง


interfluve


สนั ระหว่างแมน่ ำ้ : สันซง่ึ อยรู่ ะหวา่ งแมน่ ำ้ สองสาย


intermittent stream


ธารน้ำไหลเป็นพักๆ : ธารน้ำหรือสาขาของธารน้ำที่มีน้ำไหลเฉพาะบางช่วง
ของปี เช่น ในฤดฝู นหรือช่วงทีไ่ ด้นำ้ จากแหลง่ อ่ืนๆ บนผวิ ดิน (พจนานุกรมศพั ท์
ภูมิศาสตร์ ฉบับราชบณั ฑิตยสถาน ปี 2549)


intermontane basin


แอ่งระหว่างภเู ขา : แอง่ แผน่ ดินท่อี ยใู่ นระหว่างภูเขา หรอื มภี ูเขาลอ้ มรอบ เช่น
แอ่งเชียงใหม่ แอ่งลำปาง (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

ปี 2549)


internal friction


ความฝืดภายใน : ความต้านทานต่อการเคล่อื นทขี่ องอนภุ าคภายในของวตั ถ
ุ

interrupted stream


ธารน้ำขาดตอน : ธารน้ำท่ีไหลเป็นบางตอนแล้วขาดหายไป อาจเกิดจากการ
เปลย่ี นแปลงความสงู ของระดบั นำ้ ใตด้ นิ ณ จดุ ตา่ งๆ ตามแนวหบุ เขา (พจนานกุ รม
ศพั ทภ์ ูมิศาสตร์ ฉบับราชบัณฑติ ยสถาน ปี 2549)


internal rate of return (IRR)


อัตราผลตอบแทน : อัตราท่ีจะทำให้ผลตอบแทนและค่าใช้จ่ายที่ได้คิดลดเป็น
มูลค่าในปัจจุบันแล้วเท่ากัน หรือทำให้มูลค่าปัจจุบันสุทธิของโครงการมีค่า
เท่ากับศูนย์ โดยมีเกณฑ์ที่ยอมรับได้คือ IRR มีค่าเท่ากับหรือมากกว่าค่าเสีย
โอกาสของต้นทุน


123

I
inundated land


inundated land


พ้ืนท่ีนำ้ ทว่ ม : พน้ื ท่ลี ุ่มตำ่ ท่ีนำ้ ทว่ มในฤดูน้ำหลาก หรือน้ำข้ึน


inundation canal


คลองรับน้ำนอง : คลองซ่ึงทำหน้าท่ีรับน้ำจากแม่น้ำเมื่อระดับน้ำในแม่น้ำ

ข้ึนสูงถึงระดับที่ยอมให้น้ำเข้าคลองได้ อาจจะมีหรือไม่มีอาคารบังคับน้ำ

ปากคลองก็ได
้

inundation irrigation system


ระบบชลประทานรับน้ำนอง : ระบบชลประทานท่ีประกอบด้วยคลอง

รับน้ำนอง ทำหน้าที่รับน้ำจากแม่น้ำเข้าสู่ระบบเป็นช่วงๆ โดยเฉพาะเม่ือเวลา

น้ำข้ึน พ้ืนที่รับน้ำชลประทานจะมีคันกั้นน้ำล้อมรอบเนื่องจากอยู่ในที่ลุ่มต่ำ
ระบบการกระจายน้ำในแปลงเพาะปลูกโดยท่ัวไปจะเหมือนกับในระบบ
ชลประทานท่ีส่งน้ำโดยตรง แต่มีข้อจำกัดในเรื่องรอบเวรของการส่งน้ำ เพราะจะ
สามารถสง่ นำ้ ไดเ้ ฉพาะเมื่อน้ำในแม่นำ้ ข้นึ สงู เทา่ นน้ั


invar


อินวาร์ : โลหะผสมระหวา่ งเหล็ก 63 ส่วน นกิ เกลิ 36 สว่ น แมงกานีส ซิลิกอน
และคาร์บอนรวมกันอีก 1 ส่วน โลหะผสมที่ได้มีสัมประสิทธ์ิการขยายตัว

นอ้ ยมาก เกือบไมม่ ีการขยายตวั เลย เดมิ เรยี กว่า invariable ตอ่ มาเรยี กส้นั ๆ ว่า
อินวาร์ เหมาะสำหรับใช้ทำส่วนสำคัญของเคร่ืองมือสำรวจ เช่น จานองศาของ
กลอ้ งวดั มุม ลวดวดั ระยะทต่ี อ้ งการความละเอียดสงู (พจนานกุ รมศัพทภ์ มู ิศาสตร์
ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ปี 2549)


inverted filter


ช้ันกรองกลับทาง : ชั้นของวัสดุท่ีน้ำซึมผ่านได้ จัดวางเป็นชั้น คละขนาด

เพ่ือป้องกันเมด็ ดินไหลออกมากับนำ้ เรียกอกี อยา่ งว่า protective filter


124

I
irrigation demand


inverted siphon


ท่อเชื่อมกาลักน้ำ : อาคารที่ลำเลียงน้ำที่เป็นท่อโค้งลอดใต้สิ่งกีดขวาง โดยท่ี
นำ้ ไหลเตม็ ทอ่ ภายใต้ความดนั เชน่ ถนน ทางรถไฟ ทางน้ำต่างๆ เป็นตน้ นิยม
เรยี กสัน้ ๆ ว่า siphon


inverted well


บ่อเติมน้ำ : บอ่ ท่ีขดุ ขึ้นเพื่อให้นำ้ ผวิ ดนิ ไหลเขา้ ไปสู่ช้นั หินอุ้มน้ำ (aquifer) โดย
มีจดุ ประสงคเ์ พือ่ เพม่ิ ปรมิ าณน้ำในช้นั หนิ อุ้มน้ำ เรยี กอีกอยา่ งวา่ diffusion well
หรือ recharge well


irrigable area


พื้นทชี่ ลประทาน : พนื้ ที่เพาะปลูกที่สามารถส่งน้ำไปถงึ ได้


irrigation


การชลประทาน : กิจการและวิธีการทุกประเภทท่ีบุคคลได้จัดทำขึ้นเพื่อส่งน้ำ
ไปใช้ประโยชน์ในการเพาะปลูก และกจิ กรรมอ่นื ๆ


irrigation canal


คลองชลประทาน : คลองซึ่งทำหน้าที่นำน้ำจากแหล่งน้ำไปส่งให้กับพื้นที่เพ่ือ
การชลประทาน ประกอบไปดว้ ย คลองสายใหญ่ คลองซอย คลองแยกซอย และ
คนู ้ำ


irrigation demand


ความต้องการน้ำชลประทาน : (ด้านการเกษตร) ปริมาณน้ำชลประทานที่
ต้องการเพ่ือการเพาะปลูก ซึ่งนอกเหนือไปจากปริมาณน้ำที่พืชได้รับจาก
ธรรมชาติ เชน่ ฝน น้ำคา้ ง ฯลฯ ปริมาณนำ้ นจ้ี ะตอ้ งคดิ เผอ่ื ไวส้ ำหรับการระเหย
และการสูญเสียน้ำทางอ่ืนท่ีไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ มักแสดงอยู่ในรูปแบบของ
ความลึกของน้ำต่อหน่ึงหน่วยพื้นที่ โดยอาจระบุช่วงเวลาท่ีต้องการด้วยก็ได้ เช่น
ต่อเดือน ต่อปีหรือต่อฤดูเพาะปลูกหนึ่ง เป็นต้น หรือหากแสดงอยู่ในรูปแบบ
เดียวกับหน่วยของชลภาระ (water duty) ก็คือค่าของชลภาระน่ันเอง เรียกอีก
อย่างวา่ irrigation requirement


125

I
irrigation development project


irrigation development project


โครงการพัฒนาด้านชลประทาน : กลุ่มอาคารชลประทานและโครงสร้าง

พ้นื ฐานอนื่ ๆ เพ่ือการส่งนำ้ ระบายนำ้ และบำรงุ รักษา โครงการนปี้ ระกอบด้วย
อาคารหัวงาน อาคารสง่ นำ้ และอาคารกอ่ สรา้ งอ่นื ๆ ท่ีใชเ้ ก็บเครื่องมอื อปุ กรณ
์

irrigation efficiency


ประสิทธิภาพชลประทาน : อัตราส่วนหรือร้อยละของปริมาณน้ำที่พืชใช
้
ไปจรงิ ต่อปริมาณน้ำชลประทานที่สง่ ให้ในพน้ื ทช่ี ลประทานท่ีกำหนด


irrigation frequency


ความถ่ชี ลประทาน : จำนวนครงั้ ของการให้น้ำชลประทานตอ่ หน่วยเวลา


irrigation interval


รอบเวรชลประทาน : จำนวนวันท่ีนับจากวันที่เริ่มต้นส่งน้ำไปจนถึงวันท
่ี
เร่ิมต้นส่งน้ำคร้ังต่อไปในแปลงเพาะปลูกเดียวกัน เช่น ให้น้ำทุกรอบ 7 วัน
เปน็ ตน้


irrigation period


ช่วงเวลาชลประทาน : ระยะเวลาการให้น้ำแก่พ้ืนท่ีเพาะปลูกในแต่ละรอบ
หรอื แตล่ ะครงั้ ของการให้นำ้ เชน่ ใหน้ ำ้ ครง้ั ละ 1 วนั เปน็ ตน้


irrigation project


โครงการชลประทาน : โครงการที่มีวัตถุประสงค์เดียวหรือหลายวัตถุประสงค์
แต่มีวัตถุประสงค์หลักเพ่ือการชลประทาน ซึ่งรวมถึงการพัฒนาและการปรับปรุง
ทดี่ ิน


126

I
isallobar


irrigation requirement


ความต้องการน้ำชลประทาน : (ด้านการเกษตร) ปริมาณน้ำชลประทาน

ท่ีต้องการเพ่ือการเพาะปลูก ซ่ึงนอกเหนือไปจากปริมาณน้ำท่ีพืชได้รับจาก
ธรรมชาติ เช่น ฝน นำ้ ค้าง ฯลฯ ปรมิ าณน้ำนจี้ ะต้องคดิ เผอื่ ไว้สำหรับการระเหย
และการสูญเสียน้ำทางอ่ืนท่ีไม่สามารถหลีกเล่ียงได้ มักแสดงอยู่ในรูปแบบของ
ความลึกของน้ำต่อหน่ึงหน่วยพื้นที่ โดยอาจระบุช่วงเวลาที่ต้องการด้วยก็ได้ เช่น
ต่อเดือน ต่อปีหรือต่อฤดูเพาะปลูกหนึ่ง เป็นต้น หรือหากแสดงอยู่ในรูปแบบ
เดียวกับหน่วยของชลภาระ (water duty) ก็คือค่าของชลภาระนั่นเอง เรียกอีก
อย่างว่า irrigation demand


irrigation return flow


น้ำชลประทานเหลือใช้ : น้ำท่ีถูกผันออกจากแหล่งน้ำเข้าสู่พ้ืนท่ีชลประทาน
แล้วไหลลงสูล่ ำน้ำเดิม


irrigation rotation


ชลประทานหมุนเวียน : การให้น้ำแก่พ้ืนที่เพาะปลูกแบบรอบเวร มักนิยมใช้
ในกรณีที่ปริมาณน้ำต้นทุนมีน้อยกว่าความต้องการท่ีต้องการส่งให้ในคราวเดียว
หรือเป็นการทยอยส่งน้ำให้จนกว่าจะเพียงพอแก่ความต้องการแล้วจึงหมุนเวียน
ไปสง่ ให้แก่พื้นที่อ่นื จนครบรอบท่ีกำหนดไว
้

irrigation structure


อาคารชลประทาน : สิ่งก่อสร้างและอุปกรณ์ประกอบในงานชลประทาน ใช้
เพอ่ื การจัดการน้ำชลประทานในดา้ นต่างๆ เชน่ การควบคมุ การวดั การส่งและ
การระบายนำ้ เปน็ ต้น


isallobar


เส้นเปล่ียนความกดเท่า; เส้นไอซัลโลบาร์ : เส้นท่ีเชื่อมจุดต่างๆ ที่มีค่า
ความกดอากาศเปลี่ยนแปลงเท่ากันภายในระยะเวลาที่กำหนด (พจนานุกรม
ศัพทภ์ มู ศิ าสตร์ ฉบับราชบัณฑติ ยสถาน ปี 2549)


127

I
isallotherm


isallotherm


เส้นเปลี่ยนอุณหภูมิเท่า เส้นไอซัลโลเทิร์ม : เส้นท่ีเชื่อมจุดต่างๆ ที่มี
อุณหภูมิเปลี่ยนแปลงเท่ากันภายในช่วงเวลาที่กำหนด (พจนานุกรมศัพท์
ภมู ิศาสตร์ ฉบับราชบณั ฑิตยสถาน ปี 2549)


isobar


เส้นความกดเท่า : เส้นที่เช่ือมจุดต่างๆ ที่มีความกดอากาศท่ีระดับผิวพื้น

เท่ากนั (พจนานุกรมศพั ท์ภมู ิศาสตร์ ฉบบั ราชบัณฑิตยสถาน ปี 2549)


isobath


เส้นความลึกเท่า : เส้นท่ีเช่ือมจุดต่างๆ ในแผนท่ีทะเลท่ีมีระดับความลึก

เท่ากัน เรียกอีกอย่างว่า depth contour (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ ฉบับ
ราชบัณฑติ ยสถาน ปี 2549)


isohyet


เส้นน้ำฝนเท่า : เส้นที่เชื่อมจุดต่างๆ ในแผนท่ีท่ีมีปริมาณน้ำฝนเท่ากันในช่วง
เวลาท่ีกำหนด (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ปี 2549)
เรยี กอกี อยา่ งวา่ isohyetal line


isohyetal line


เส้นน้ำฝนเท่า : เส้นที่เช่ือมจุดต่างๆ ในแผนที่ที่มีปริมาณน้ำฝนเท่ากันในช่วง
เวลาท่ีกำหนด เรยี กอีกอย่างวา่ isohyet


isolating valve


ประตูตัดน้ำ, ล้ินตัดน้ำ : ลิ้นหรือประตูเปิด - ปิดน้ำ ทำหน้าท่ีเพียงแค่เปิด
หรือปิดการไหลของนำ้ เรียกอีกอยา่ งวา่ shut-off valve


128



J
jet


jet


เจ๊ต : กระแสน้ำทไ่ี หลพุง่ ออกมาจากช่องเปดิ หรือหัวฉีด ดว้ ยความเร็วสูง


jet grouting


การอัดฉีดโดยการพ่น : การอัดฉีดวัสดุผสมเหลว (ปูนเหลวหรือสารผสม)

โดยใช้แรงดันสูงพ่นลงในช่องว่างของดินเพ่ืออุดช่องว่างและเพิ่มความแข็งแรง


ในการรบั น้ำหนัก และป้องกนั การรั่วซมึ ของน้ำ


jetty


รอ : สิ่งก่อสร้างที่สร้างย่ืนออกจากตลิ่ง ในลำน้ำ หรือชายฝั่งทะเล ในลักษณะ
ทำมมุ เฉียงกับทศิ ทางของกระแสนำ้ มลี ักษณะโปรง่ หรือทบึ กไ็ ด้ เรยี กอกี อยา่ งวา่
groin, groyne, spur dike หรอื transverse dike


jump height curve


โค้งความสูงน้ำโจน : เส้นโค้งแสดงความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณน้ำต่อ


หนึ่งหน่วยความกว้างกับความลึกร่วมใต้วิกฤต (subcritical conjugate depth)
ใชเ้ พอ่ื การหารปู แบบน้ำโจน (hydraulic jump)




130



K
key wall


key wall


กำแพงใต้ร่องแกน : กำแพงล่างท่ีสร้างต่อจากร่องแกนลงไปจนถึงช้ันหิน
ฐานรากหรอื ชั้นทบึ นำ้


kinematic similarity


ความคล้ายคลึงกันทางจลน์ : แบบจำลองจะมีความคล้ายคลึงเชิงจลน์กับ
ตน้ แบบได้ จะตอ้ งมคี วามคล้ายคลงึ เชิงเรขาคณติ อยแู่ ล้ว จะเกิดขึ้นไดเ้ มื่อสดั ส่วน
ของความเร็วที่จุดเดียวกันในแบบจำลอง และต้นแบบจะต้องมีค่าเท่ากันตลอด

ในสนามการไหล


kinematic viscosity


ความหนืดจลน์ : คุณสมบัติในการต้านแรงเฉือนของของไหล มีค่าเท่ากับ

ความหนืดสมบูรณ์ หารด้วยความหนาแน่น มีหน่วยเป็น m2/s และมีหน่วย

ท่นี ิยมใช้กนั คือ stoke (1 stoke = 1 m2/s)


knot


นอต : หน่วยวัดความเร็วเป็นไมล์ทะเลต่อชั่วโมง เท่ากับ 6,080 ฟุตต่อช่ัวโมง
หรอื 1,852 เมตรต่อช่ัวโมง


132



L
labyrinth weir


labyrinth weir


ฝายหยัก : ฝายที่มีสันฝายหักเป็นมุมพับไปมาเป็นรูปสามเหล่ียม หรือ
ส่เี หล่ียมคางหมู เพอื่ ให้สันฝายมีความยาวเพิม่ ขนึ้


lag time


ระยะแหง้ : (การชลประทาน) ช่วงระยะเวลาต้ังแต่หยดุ การให้นำ้ จนกระท่งั นำ้ ที่
หวั แปลงแห้ง


laminar flow


การไหลแบบราบเรียบ : การไหลท่ีอนุภาพของน้ำเคลื่อนท่ีไปในทิศทาง
เดียวกัน มเี ส้นกระแสนำ้ ขนานราบเรียบสมำ่ เสมอตลอด


land classification


1. การจำแนกท่ดี ิน : การจดั กลุ่มหรอื หน่วยทดี่ ินตามระบบขน้ั ตอนการจำแนก

โดยพิจารณาจากสมบัติของที่ดินหรือความเหมาะสมของที่ดิน เพื่อ

วัตถุประสงค์บางอย่างโดยเฉพาะ เช่น การจำแนกที่ดินเพ่ือการเกษตร

การป่าไม้ การพักผ่อนหย่อนใจ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า อุทยานแห่งชาติ

การชลประทาน (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

ปี 2549)

2. การจำแนกประเภทท่ีดิน : การสำรวจและแบ่งพ้ืนที่ป่าไม้โดยกำหนดให
้
รักษาไว้เป็นป่าไม้ถาวร เพ่ือดำเนินการสงวนให้เป็นป่าสงวนแห่งชาติหรือ

อุทยานแห่งชาติหรือเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่า และจำแนกพ้ืนที่ป่าไม้ท่ี

เสื่อมสภาพเพื่อจดั สรรใหเ้ ปน็ ที่ทำกนิ ของราษฎร หรอื เปน็ ป่าชุมชนใหร้ าษฎร

ใชป้ ระโยชน์รว่ มกนั โดยมตคิ ณะรฐั มนตรีเมอ่ื วนั ท่ี 19 เมษายน พ.ศ. 2503

ให้กระทรวงมหาดไทยแต่งตั้งคณะกรรมการจำแนกประเภทท่ีดินขึ้น

ดำเนินการดังกล่าว (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

ปี 2549)


134

L

land reclamation


land consolidation


การจัดรูปท่ีดิน : การจัดรูปท่ีดินเพื่อการเกษตรกรรม เป็นการพัฒนาพื้นที่
เกษตรกรรมใหม้ รี ะบบคลู ำนำ้ ครู ะบายนำ้ และทางลำเลียงผลผลติ


landform


ธรณีสัณฐาน; ภูมิลักษณ์ : แบบรูปหรือลักษณะของเปลือกโลกท่ีมีรูปพรรณ
สัณฐานตา่ งๆ กัน เชน่ เป็นภูเขา ท่ีราบสงู ท่รี าบ และอื่นๆ การศึกษาเกีย่ วกับ
ลกั ษณะภมู ปิ ระเทศ เรยี กวา่ ธรณสี ณั ฐานวทิ ยา (geomorphology) (พจนานกุ รม
ศัพท์ภมู ศิ าสตร์ ฉบับราชบณั ฑติ ยสถาน ปี 2549)


land information system (LIS)


ระบบสารสนเทศที่ดิน (แอลไอเอส) : เทคโนโลยีระบบเดียวกับระบบ

สารสนเทศภูมิศาสตร์ แต่ข้อมูลหลักท่ีใช้คือ ข้อมูลเก่ียวกับแปลงที่ดิน ซ่ึงนำมา
ใช้ในงานเกี่ยวกับการออกโฉนดท่ีดินและงานสาธารณูปโภค (พจนานุกรมศัพท์
ภมู ศิ าสตร์ ฉบับราชบณั ฑิตยสถาน ปี 2549)


landmark


เคร่ืองหมายเด่นในภูมิประเทศ : วัตถุธรรมชาติหรือส่ิงที่มนุษย์สร้างขึ้นซ่ึง
แลเห็นได้เด่นชัดในสภาพแวดล้อมของวัตถุนั้นๆ เช่น ภูเขา แม่น้ำ ประภาคาร
ใชป้ ระโยชนใ์ นการเปน็ เครอ่ื งหมายบอกท่ตี งั้ อาณาเขต หรอื ทศิ ทางของสิ่งต่างๆ
(พจนานุกรมศัพทภ์ ูมิศาสตร์ ฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน ปี 2549)


land reclamation


การฟื้นสภาพที่ดิน; การแปรสภาพที่ดิน : การปรับปรุงที่ดินซึ่งเส่ือมโทรม
รวมทั้งการแปรสภาพพ้ืนที่ท่ีใช้ประโยชน์ไม่ได้ให้สามารถทำการเกษตรกรรม
หรือเพือ่ เพ่มิ คุณค่าการใชป้ ระโยชน์ทด่ี นิ ใหม้ ากข้นึ เชน่ การแก้ไขพน้ื ท่ดี นิ เปรย้ี ว
ด้วยการส่งน้ำเข้าไปล้างดิน หรือการใช้ปูนใส่ลงไปในดิน การระบายน้ำท่ีขัง

ด้วยการจัดระบบการระบายน้ำ การทำพ้ืนดินท่ีอยู่ต่ำกว่าระดับน้ำทะเล หรือ
ระดับน้ำในแม่น้ำท่ีใกล้เคียง ให้ใช้เป็นท่ีเพาะปลูกหรือใช้ประโยชน์อย่างอ่ืนได้
(พจนานุกรมศัพทภ์ ูมิศาสตร์ ฉบบั ราชบัณฑิตยสถาน ปี 2549)


135

L
land reform


land reform


การปฏิรูปที่ดิน : การเปล่ียนแปลงรูปแบบการถือครองที่ดินท่ีมีอยู่ในพ้ืนที่ใด
พ้ืนท่ีหนึ่ง เช่น การนำพ้ืนท่ีดินผืนใหญ่มาจัดแบ่งขายให้แก่เกษตรกรผู้เช่าท่ีดิน
หรือยกเลิกประเพณีการให้มรดกท่ีดินแก่ทายาทโดยแบ่งส่วนเท่าๆ กันดังที่เคย
ปฏิบัติกันมานานหลายศตวรรษ ทำให้พื้นท่ีดินถูกแบ่งซอยเป็นแปลงเล็กๆ
(พจนานุกรมศัพท์ภูมศิ าสตร์ ฉบับราชบณั ฑิตยสถาน ปี 2549)


land rotation


การหมุนเวียนที่ดิน : ระบบของการจัดการท่ีดินซ่ึงมีการใช้ประโยชน์ท่ีดิน
ประมาณ 1 - 3 ปี แลว้ ปลอ่ ยให้ท่ีดนิ พักสกั ระยะหนง่ึ ในชว่ งท่ีดินพกั น้ีจะมีไม้พุม่
หรือปา่ ละเมาะขึ้นปกคลุมพืน้ ทดี่ นิ นั้น เมอื่ หมดระยะเวลาพกั ที่ดินผืนน้นั ก็จะถกู
หักร้างถางพง เพ่ือใช้ทำการเกษตรกรรมอีก เป็นวัฏจักรเช่นน้ีเร่ือยไป การ
หมุนเวียนที่ดินน้ีเป็นวิธีการทำไร่เลื่อนลอยแบบหน่ึงในเขตร้อน ซึ่งแตกต่างจาก
การปลูกพืชหมุนเวียน (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

ปี 2549)


landscape


ภูมิทัศน์; ภูมิภาพ : ลักษณะภาพภูมิประเทศโดยทั่วไปของบริเวณใดบริเวณ
หนึ่ง รวมทั้งภูมิประเทศท่ีเกิดขึ้นตามธรรมชาติและที่เกิดขึ้นโดยการกระทำของ
มนษุ ย์ (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ ฉบบั ราชบัณฑิตยสถาน ปี 2549)


landschaft


ภูมิทัศน์; ภูมิภาพ : ลักษณะภาพภูมิประเทศโดยท่ัวไปของบริเวณใด

บริเวณหน่ึง รวมท้ังภูมิประเทศท่ีเกิดข้ึนตามธรรมชาติและที่เกิดขึ้นโดย

การกระทำของมนุษย์ (พจนานุกรมศัพท์ภูมิศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

ปี 2549)


136

L

land use


landslide


แผ่นดินถล่ม : การเคลื่อนท่ีของแผ่นดินและกระบวนการซึ่งเก่ียวข้องกับ

การเคล่ือนท่ีของดินหรือหิน ตามบริเวณพ้ืนท่ีลาดชันท่ีเป็นภูเขาหรือเนินเขา
เน่ืองจากแรงดึงดูดของโลก อาจเลื่อนหลุดออกมาเป็นกะบิหรือพังทลายลงมา
ก็ได้ ส่ิงท่ีเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดแผ่นดินถล่ม มีท้ังท่ีเป็นธรรมชาติและท่ีมนุษย์
กระทำขน้ึ เช่น นำ้ ทสี่ ะสมอยู่ในดิน เนื่องจากฝนตกหนัก น้ำพุ และหมิ ะที่ละลาย
การเกิดแผ่นดินไหว การตัดไม้ทำลายป่า การขุดตัดพ้ืนท่ี (พจนานุกรมศัพท์
ภมู ิศาสตร์ ฉบับราชบัณฑติ ยสถาน ปี 2549)


landslip


แผ่นดินถล่ม : การเคล่ือนที่ของแผ่นดินและกระบวนการซึ่งเกี่ยวข้องกับการ
เคล่ือนที่ของดินหรือหิน ตามบริเวณพื้นท่ีลาดชันท่ีเป็นภูเขาหรือเนินเขา
เน่ืองจากแรงดึงดูดของโลก อาจเลื่อนหลุดออกมาเป็นกะบิหรือพังทลายลงมา
ก็ได้ ส่ิงที่เป็นตัวกระตุ้นให้เกิดแผ่นดินถล่ม มีทั้งท่ีเป็นธรรมชาติและที่มนุษย์
กระทำขึน้ เช่น น้ำท่ีสะสมอยู่ในดิน เนื่องจากฝนตกหนัก น้ำพุ และหมิ ะทลี่ ะลาย
การเกิดแผ่นดินไหว การตัดไม้ทำลายป่า การขุดตัดพื้นที่ (พจนานุกรมศัพท์
ภูมศิ าสตร์ ฉบับราชบณั ฑิตยสถาน ปี 2549)


land use


การใช้ท่ีดิน : การใช้ที่ดินให้เกิดประโยชน์ทางด้านการเกษตรและอื่นๆ อาจมี
การสำรวจและทำเป็นแผนที่แสดงการใช้ท่ีดินประเภทต่างๆ เช่น ท่ีที่เป็นป่าไม้
เป็นทุ่งหญ้า เป็นท่ีเพาะปลูกพืชต่างๆ เป็นท่ีทำเหมืองแร่ และท่ีที่ใช้เป็น

บ้านเรือนที่อยู่อาศัย ในประเทศไทยหน่วยงานที่ดำเนินงานในเร่ืองนี้โดยตรง
คือ กรมพฒั นาท่ีดิน


137

L
land use classification


land use classification


การจำแนกการใช้ทีด่ ิน : การจำแนกประเภทท่ดี นิ อย่างหน่งึ โดยจดั แบง่ ทด่ี นิ
ออกแบบกลมุ่ หรือประเภท ตามการใช้ประโยชนใ์ นสภาพปัจจบุ ัน เชน่ ท่ที ำนา
ทำไร่ ทำสวนครัว สวนผลไม้ แหล่งอุตสาหกรรม ทอี่ ยอู่ าศัย (พจนานุกรมศพั ท์
ภูมศิ าสตร์ ฉบับราชบณั ฑติ ยสถาน ปี 2549)


land use planning


การวางแผนการใช้ท่ีดิน : การวางแผนการใช้ที่ดินในระยะยาวให้เหมาะสม
กับการใช้ประโยชน์ทดี่ ินนนั้ ๆ


land leveling


การปรบั ระดับ : การเคลือ่ นย้ายดนิ ใหไ้ ด้ระดับตามทีต่ อ้ งการ เรยี กอีกอยา่ งว่า
grading


lateral


คลองซอย : คลองที่แยกออกจากคลองส่งน้ำสายใหญ่ หรือคลองแยก เพื่อรับ
น้ำไปส่งให้แก่พ้ืนที่เพาะปลูกโดยตรงหรือส่งให้คลองแยกซอย เรียกอีกอย่างว่า
branch canal หรอื lateral canal


lateral canal


คลองซอย : คลองท่ีแยกออกจากคลองส่งน้ำสายใหญ่ หรือคลองแยก เพื่อรับ
น้ำไปส่งให้แก่พ้ืนที่เพาะปลูกโดยตรง หรือส่งให้คลองแยกซอย หรือเรียกว่า
branch canal หรอื lateral


lateral flow spillway


ทางระบายน้ำล้นด้านข้าง : อาคารทางระบายน้ำล้นที่มีสันฝาย ขนานกับ
ทิศทางการไหลของน้ำและให้น้ำไหลลน้ ขา้ มสนั ฝาย ไหลลงสลู่ ำนำ้ ธรรมชาติทาง
ดา้ นข้าง เรียกอีกอยา่ งว่า side channel spillway


138