ก คำนำ กศน.ตำบลสร้างนกทา สังกัด กศน.อำเภอเมืองอำนาจเจริญ เป็นหน่วยงานหนึ่งที่ได้มีการพัฒนาส่งเสริม และสนับสนุนการดำเนินงานของชุมชนย่างต่อเนื่อง โดยจัดกิจกรรมการศึกษาต่อเนื่องโครงการศูนย์ฝึกอาชีพ ชุมชน การพัฒนาอาชีพรูปแบบชั้นเรียนวิชาชีพให้กับชุมชนตำบลสร้างนกทาทั้ง 16 หมู่บ้าน และชุมชนบ้าน หินโงม หมู่ 14 ตำบลสร้างนกทา อำเภอเมืองอำนาจเจริญ จังหวัดอำนาจเจริญ เป็นชุมชนที่ กศน.ตำบลสร้างนก ทา ได้จัดกิจกรรมพัฒนาอาชีพรูปแบบชั้นเรียนวิชาชีพ หลักสูตร ผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติก จำนวน 40 ชั่วโมง จากการประชาคมปีงบประมาณ 2565 ที่ผ่านมา ทางชุมชนได้มีมีการพัฒนาด้านการสร้างรายได้และพัฒนา ต่อยอด ทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ จนเป็นผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติกหลากหลายรูปแบบที่เกิดจากการ พัฒนาจากภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชนต้นแบบที่พัฒนามาจากการสานผลิตภัณฑ์จากไม้ไผ่ มาเป็นเส้นพลาสติก และสร้างชื่อเสียงและรายได้ให้กับชุมชนให้เป็นที่ยอมรับและเป็นที่รู้จักของคนทั้งตำบลตลอดจนจังหวัด อำนาจเจริญ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าเอกสารฉบับนี้คงจะเป็นประโยชน์ต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องผู้ที่สนใจ และประชาชน ทั่วไปความสมบูรณ์ของเอกสารฉบับนี้ เกิดจากการร่วมมือของหลาย จึงขอขอบคุณทุกๆท่านมา ณ โอกาสนี้ กศน.ตำบลสร้างนกทา
ข สารบัญ เรื่อง หน้า บทนำ 1 ข้อมูลทั่วไป 6 การบริหารจัดการชุมชน 10 การพัฒนาผลิตภัณฑ์ของชุมชน 13 การสร้างรายได้และพัฒนาต่อยอด 15
1. หลักการเหตุผล ในปัจจุบัน บ้านหินโงม ม.๑๔ ต.สร้างนกทา อ.เมืองอำนาจเจริญ มีประชากรทั้งหมด ๕๐๓ คน ๑๓๐ ครัวเรือน วิถีชีวิตของคนในชุมชนประกอบอาชีพเกษตรกรรม ทำมาค้าขาย มีการจัดตั้งกลุ่มอาชีพหลายกลุ่มเพื่อ เป็นรายได้เสริมไว้เลี้ยงปากเลี้ยงท้องของคนในชุมชน บ้านหินโงมมีแหล่งเรียนรู้หรือศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจ พอเพียงตามรอยเท้าพ่อ ด้านการเกษตร การปลูกพืชผักสวนครัว แหล่งท่องเที่ยวติดกับเขตวนอุทยานภูสิงห์- ภูผา ผึ้ง และขึ้นไปกราบนมัสการพระเทพรัตนโกสินทร์ ที่ประดิษฐานอยู่บนหินผาสูง นอกจากนี้ยังมีสวนสตอเบอร์รี่ ที่มี ผลผลิตตามช่วงฤดูกาล (ตุลาคมถึงธันวาคม) เพื่อให้นักท่องเที่ยวได้เก็บและซื้อไปเป็นของฝาก ชุมชนได้มีการสร้าง นวัตกรรมวิถีขึ้นมาใหม่ เช่น การทอเสื่อกก โดยเพิ่มลวดลายมากขึ้น การนำเอาด้ายไนลอน มาสาลทำเป็นเปล มี ข้าวไรซ์เบอร์รี่อัดแพ็คสุญญากาศส่งขายตามกลุ่มโอทอปต่างๆ เพื่อสร้างรายได้เพิ่มให้กับชุมชน ผลิตภัณฑ์ขึ้นชื่อ ขนมหวาน น้ำเต้าหู้ เสื่อกก กระติบข้าว หวด ข้อง ข้าวขาวหอมมะลิ และกระถางต้นไม้จากยางรถยนต์ จากการสำรวจเอกสารบริบทของชุมชน เห็นได้ว่าชาวบ้านหินโงม ตำบลสร้างนกทา อำเภอเมือง อำนาจเจริญ จังหวัดอำนาจเจริญ ดั่งเดิมส่วนใหญ่มีพื้นฐานในการจักสานไม้ไผ่เพื่อใช้ในเป็นอุปกรณ์อำนวยความ สะดวกของตนในชีวิตประจำวันมาช้านานแล้ว ตั้งแต่รุ่นบรรพบุรุษ และสืบทอดต่อมา ประกอบกับสภาพภูมิ ประเทศของของบ้านหินโงม วัตถุดิบในการจักสานไม้ไผ่อยู่ในชุมชนเป็นจำนวนมาก นั่นก็คือไม้ไผ่สีสุกซึ่งถือว่า เป็นสุดยอดของไม้ไผ่ที่นำมาใช้ในการจักสานเครื่องจักสานที่มีคุณภาพเช่น กระบุง ตะกร้า พัด กระจาด เป็นต้น เพื่อเป็นการรองรับนักท่องเที่ยวที่มีจำนวนมาก และได้ปรับวัตถุดิบจากไม้ไผ่ มาเป็นเส้นพลาสติก เพื่อเป็นการ เพิ่มสีสัน และลวดลายในรูปแบบผลิตภัณฑ์ให้มีความโดดเด่น ทั้งด้านสีสัน และด้านรูปลักษณ์ผลิตภัณฑ์ เหมาะ กับทุกเพศ ทุกวัย กลุ่มสานตะกร้าพลาสติกบ้านหินโงม จัดตั้งขึ้นโดยมีจุดประสงค์หลักในการแก้ไขปัญหาการว่างงานของ สตรีและผู้สูงอายุ ในทุกวัยที่มีรายได้น้อยหรือไม่มีรายได้ หรือต้องการมีอาชีพเสริมเพิ่มรายได้ในช่วงว่างจากการ ว่างงานหลังฤดูทำนา หรืองานประจำ และในชุมชนบ้านหินโงม ซึ่งเป็นหมู่บ้านชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี มีนักท่องเที่ยวได้เข้ามาท่องเที่ยวเยี่ยมชมเป็นจำนวนมาก และเป็นการแก้ปัญหาและพัฒนาอาชีพของกลุ่มสตรี และผู้สูงอายุในชุมชน ให้มีอาชีพเสริมและเพิ่มรายได้โดยนำวิถีชีวิต ทุนทางสังคมด้านภูมิปัญญาในงานจักสานมา สร้างผลิตภัณฑ์เป็นอาชีพเสริม เพิ่มรายได้ ซึ่งสามารถทำได้ ทุกเพศทุกวัย และสร้างความภาคภูมิใจให้กับ เจ้าของผลิตภัณฑ์ ซึ่งเป็นงานด้านฝีมือที่ไร้เสียง และสามารถ ฝึกสมาธิไม่ส่งเสียงดังเพราะต้องตั้งใจที่จะทำให้ บทที่ 1 บทนำ
2 ชิ้นงานนั้นสำเร็จโดยมุ่งหวังให้ผลงานออกมาสวยงามและ มีคุณภาพได้มีการถ่ายทอดความรู้ และวิธีแลกเปลี่ยน ประสบการณ์จากภูมิปัญญา และการทำงานซึ่งกันและกันก่อให้เกิดการพึ่งพาตนเองนำไปสู่การสร้างงานสร้าง อาชีพและรายได้นับตั้งแต่นั้นมาก็ทำมาตลอดและพัฒนาผลิตภัณฑ์หลากหลายรูปแบบตามความต้องการ และ นำไปจำหน่ายในที่ต่างๆ และมีหลายคนในตำบลหินโงม อยากทำบ้างเพื่อสร้างรายได้ให้กับตนเองกลุ่มจักสานจึง ใช้กลไกของการมีส่วนร่วมและแรงหนุนเสริมของท้องถิ่น ภาคีเครือข่าย และประชาชนในการร่วมคิด ร่วมทำ และ มีส่งเสริมสนับสนุนอย่างมีส่วนร่วมให้มีการใช้วัสดุที่มีอยู่ในท้องถิ่นหรือใช้เศษวัสดุที่เหลือใช้มาสร้างงาน และการ จัดซื้อจากแหล่งผลิตโดยตรง ในราคาย่อมเยา โดยการถ่ายภูมิปัญญาและทอดวิถีชีวิตชุมชนในการจักสานให้กับ ลูกหลานและผู้สนใจ ในการจัดตั้งกลุ่มสานตะกร้าพลาสติกบ้านหินโงม สมาชิกทุกคนในกลุ่มได้ร่วมกันประชาคม ในการกำหนดวัตถุประสงค์ และเป้าหมายในการดำเนินงานของกลุ่ม ซึ่งมีวัตถุประสงค์ร่วมกัน 2 ประการ คือ 1. เพื่อมุ่งเน้นส่งเสริมให้มีรายได้เสริมจากการจักสานจากเส้นพลาสติกสามารถประกอบการเป็นอุตสาหกรรม ขนาดเล็ก และสามารถพัฒนาเป็นอาชีพหลักหรืออาชีพเสริมแก่ครอบครัว และชุมชน 2. เพื่อส่งเสริมแหล่งท่องเที่ยวหมู่ชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี และมีสินค้าจากฝีมือชาวบ้าน ในชุมชน เป็นของฝากจากการท่องเที่ยว กระบวนการในการผลิต และขั้นตอนการดำเนินงานของกลุ่มกลุ่มสานตะกร้าพลาสติกบ้านหินโงม ตำบล สร้างนกทา อำเภอเมืองอำนาจเจริญ จังหวัดอำนาจเจริญ มีกระบวนการและการบริหารของกลุ่มในด้านต่างๆ ใน 6 ด้านดังนี้ 1. ด้านการออกแบบผลงานและนวัตกรรม ในการออกแบบผลงานและนวัตกรรมทุกครั้ง สมาชิก ใน กลุ่มทุกคนร่วมภาคีเครือข่าย อาทิ กศน.ตำบลสร้างนกทา สังกัด กศน.อำเภอเมืองอำนาจเจริญ พัฒนาชุมชน อบต. สร้างนกทา ร่วมกันศึกษาหาข้อมูลความต้องการของผู้บริโภคจากการสอบถามผู้บริโภค โดยตรง สื่อต่างๆ และร่วมกันวิเคราะห์ตกผลึกความคิดร่วมกันเมื่อทราบถึงความต้องการของผู้บริโภคแล้ว สมาชิกกลุ่มจักสานผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติก และภาคีเครือข่ายร่วมกันออกแบบพัฒนาคิดค้นรูปแบบที่หลาย หลาย ตามความต้องการและการใช้งานของผู้บริโภค เช่น กระเป๋าถือสุภาพสตรีในรูปทรงต่างๆ กล่องเก็บของ หลากหลายชนิด และแบบอื่นๆ อีกทั้งเพิ่มมูลค่าในตัวสินค้า โดยเชื่อมโยงงานกับแหล่งเรียนรู้ที่มีอยู่ในชุมชน 2. ด้านการดำเนินงานกิจกรรมการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนากลุ่มอาชีพการดำเนินงานในการพัฒนาการ เรียนรู้ของกลุ่มจักสานผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติก การพัฒนาบุคลากรนั้นใช้รูปแบบการบริหารการเนินงานตาม วงจรคุณภาพของเดมมิ่ง (PDCA) โดยมีขั้นตอน ดังนี้ 2.1) ร่วมคิด ร่วมวางแผน (Plan) โดยกลุ่มจะทำการประชาคมกลุ่ม ไทยนิยมยั่งยืน เพื่อสำรวจความ ต้องการของสมาชิกในกลุ่มโดยกิจกรรมต้องมีความสอดคล้องกับชุมชนและความต้องการของกลุ่มเป้าหมายร่วม หารือกับพัฒนาชุมชนอำเภอ พัฒนาชุมชน อบต.สร้างนกทา และ กศน.อำเภอเมืองอำนาจเจริญ เพื่อขอ แผนการบริหารจัดการชุมชน โดยมีการบูรณาการในการประชุมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และสรรหาวิทยากรที่มี ความรู้ความสามารถมีทักษะ มีความชำนาญเพราะด้านตามความต้องการ
3 2.2) ร่วมทำร่วมปฏิบัติ (Do) ดำเนินการจัดกิจกรรมตามแผนการบริหารจัดการร่วมกับ กศน.ตำบล สร้างนกทา โดยการบวนการจัดการเรียนรู้ต้องสอดคล้องกับศักยภาพและความพร้อมของผู้เรียนกระบวนการ เรียนรู้จะต้องเน้นให้มีการจัดการเรียนรู้ที่หลากหลายเพื่อให้เป็นศูนย์เรียนรู้ของชุมชน ศูนย์สาธิต/ฝึกปฏิบัติ) 2.3) ร่วมติดตาม ร่วมตรวจสอบ (Check) กลุ่มจักสานผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติก กศน.อำเภอเมือง อำนาจเจริญ และภาคีเครือข่าย ได้ดำเนินการจัดกระบวนการเรียนรู้แล้ว จะมีการติดตามผลการดำเนินงานของ กลุ่ม โดยติดตามระหว่างการจัดกิจกรรม และหลังการจัดกิจกรรม ซึ่งระหว่างการจัดการเรียนรู้จะใช้การสังเกต และใช้แบบสอบถามความพึงพอใจของผู้เรียนเป็นเครื่องมือในการติดตาม และหลังการจัดกิจกรรมประธานกลุ่ม อาชีพ พัฒนาชุมชน อบต. และ กศน.อำเภอเมืองอำนาจเจริญ ร่วมกันนิเทศติดตามการดำเนินงานหลังจัด กิจกรรมเพื่อตรวจสอบผลการดำเนินงานความคงอยู่ และความยังยืนของกลุ่มเมื่อดำเนินการนิเทศติดตามผลการ ดำเนินงานแล้ว ได้ดำเนินการรายงานสรุปผลการดำเนินงานพร้อมปัญหา อุปสรรค และความต้องการของกลุ่ม ให้ผู้บริหารทราบกลุ่มเป้าหมายสามารถนำความรู้ที่ได้รับไปใช้ 2.4) ร่วมปรับปรุงพัฒนา (Action) เมื่อรับรายงานผลการดำเนินงานพร้อมปัญหา อุปสรรค และ ความต้องการของกลุ่มจักสานผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติก และภาคีเครือข่ายร่วมกันวิเคราะห์สภาพปัญหา อุปสรรค ความต้องการ พร้อมทั้งเสนอแนวทางการปรับปรุงในส่วนที่มีปัญหาและร่วมพัฒนาสินค้าให้ดียิ่งขึ้นไป 3. ด้านประสิทธิภาพการดำเนินงานการเสนอปัญหาและความต้องการการนำพาสู่กระบวนการประสาน ความร่วมมือ ประสานงบประมาณ การบริหารจัดการ และการบูรณาการงานกับหน่วยงานภายนอก ในการ ขับเคลื่อนไปสู่การปฏิบัติ โดยทำโครงการของบประมาณในการฝึกอาชีพให้กับสตรีและผู้สูงอายุ ได้รับทุน สนับสนุนจาก สนง.วัฒนธรรมจังหวัดอำนาจเจริญ มีจัดตั้งกลุ่มขึ้นมา โดยมีกำหนดระเบียบข้อบังคับของกลุ่ม อย่างชัดเจน มีการแบ่งหน้าที่กันทำงานตามความถนัดของคนแต่ละคนในกลุ่ม มีการบริหารจัดการเป็นรูปธรรม มากขึ้น เริ่มผลิตสินค้าออกจำหน่ายในงานต่างๆ ในกรณีที่จำหน่ายสินค้าได้จะมีการแบ่งรายได้ให้กับสมาชิก ส่วนต้นทุนก็นำเข้ากลุ่มเช่นเดิม 4. ผลการดำเนินการ/ผลสัมฤทธิ์/ประโยชน์ที่ได้รับจากการส่งเสริมทักษะศิลปะจักสาน อย่างมีส่วนร่วม โดย กศน.อำเภอเมืองอำนาจเจริญ วัฒนธรรม พัฒนาชุมชน อบต. และเครือข่ายจัดหาวิทยากรที่มีความรู้ ความ ชำนาญเฉพาะด้านมาให้ความรู้และทักษะในการจักสาน จึงส่งผลให้ผู้เรียนเกิดทักษะในกระบวนการผลิตจากการ เรียนรู้สูงขึ้น สามารถนำรูปแบบจากการเรียนรู้มาประยุกต์ใช้ได้อย่างเหมาะสมกับผลิตภัณฑ์ จนเป็นที่น่าสนใจและส่งเสริมการขายอีกทั้งช่วยส่งเสริมการใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์หลังจากการทำงาน หรือ หลังฤดูการทำนา 5. ด้านผลสัมฤทธิ์ของงานการปฏิบัติการของแหล่งเรียนรู้กลุ่มจักสาน โดยมีจุดเด่นที่ประธานและ สมาชิกกลุ่มมีความมุ่งมั่นตั้งใจทำงาน ทำให้เกิดการพัฒนารูปแบบสินค้าที่ทันสมัย ตรงกับความต้องการของ ผู้บริโภคและเสนอขายสินค้าในรูปแบบที่หลายหลาย อาทิเช่น ขายสินค้าออนไลน์ ทางเพจ และจากกลุ่ม นักท่องเที่ยว
4 6. ด้านผลประโยชน์ที่ได้รับจากการมีส่วนร่วมทำให้เกิดผลลัพธ์ที่เกิดประโยชน์ต่อสมาชิกกลุ่มและ ผู้เกี่ยวข้องในด้านต่างๆ เช่นการประสานความร่วมมือ รายได้ เกียรติยศชื่อเสียง ตลอดจนความเป็นอยู่ของ สมาชิกที่มีคุณภาพชีวิตดีขึ้น มีรายได้เพิ่มขึ้นจากการผลิตจักสานผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติก ในรูปแบบต่างๆ ที่นำออกไปจำหน่ายทั้งในและนอกพื้นที่ และเกิดการพัฒนาศักยภาพของคนในกลุ่มอาชีพอย่างยั่งยืนสามารถ พึ่งพาตนเองได้ และได้มีส่วนร่วมในการบริหารจัดการกลุ่มด้ายตนเอง ปัจจัยแห่งความสำเร็จที่มีผลต่อกลุ่มจักสานผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติก มีปัจจัยแห่งความสำเร็จหลักๆ มี อยู่ 5 ประการคือ 1. การบริหารจัดการงานในการบริหารจัดการงานของกลุ่มจักสานในการผลิตผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติก ในรูปแบบต่างๆ ที่หลากหลาย อาทิ ตะกร้า กระเป๋า กล่องใส่ของ ฯลฯ โดยแจกจ่ายงาน ตามความถนัดของแต่ ละบุคคล โดยนำงานที่ได้รับกลับไปทำที่บ้าน เมือทำเสร็จแล้วก็นำผลงานมาส่งที่กลุ่ม กลุ่มจะมีคณะกรรมในการ ลงทะเบียนรับผลิตภัณฑ์ และตรวจสอบคุณภาพของชิ้นงานในแต่ละชิ้นว่าได้มาตรฐานตามที่กำหนดหรือไม่ เมื่อ ตรวจสอบเสร็จและตรงตามมาตรฐาน เหรัญญิกของกลุ่มก็จะจ่ายเงินค่าตอบแทนให้กับเจ้าของผลงานชิ้นนั้นซึ่ง เป็นการขายสินค้าให้กับกลุ่ม และทางกลุ่มก็จะเป็นผู้จัดจำหน่ายต่อไป โดยกลุ่มได้มีการบูรณาการในด้านการ ฝึกอบรมอาชีพ การสนับสนุนงบประมาณ การเสริมรายได้ร่วมกับ กศน.ตำบลสร้างนกทา และหน่วยงานภาครัฐ อื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง 2. การบริหารจัดการทุนในการบริหารจัดการทุนของกลุ่มจักสานประกอบด้วย เงินสนับสนุนกลุ่มอาชีพ ของ กศน.อำเภอเมืองอำนาจเจริญ การลงทุนเงินหุ้น เงินสนับสนุนจากพัฒนาชุมชน งบประมาณสนับสนุนกลุ่ม จากการขอรับการสนับสนับสนุนจากหน่วยงานภายนอก อบต. และภาคีเครือข่าย ที่ได้จากการประสานขอรับ งบประมาณ วัสดุอุปกรณ์ อาทิเช่น ขอรับการสนับสนุนเปิดกลุ่มอาชีพจาก กศน.ตำบลสร้างนกทา ขอใช้ร้านค้าชุมชน ตำบล เป็นที่รวบรวมสินค้า 3. การบริหารจัดการคนของกลุ่มจักสาน โดยสมาชิกกลุ่มที่มาจากการประชาสัมพันธ์เชิญชวน ผู้สนใจเข้า ร่วมกิจกรรมในกลุ่มมาสมัคร ซึ่งเป็นที่ต้องการหารายได้เสริมจะได้รับการแบ่งหน้าที่รับผิดชอบตาม ความถนัด ในการจักสาน คณะกรรมการกลุ่มได้แยกเป็นฝ่ายดังนี้ ฝ่ายทะเบียนเป็นผู้จัดบันทึกสินค้าที่สมาชิกนำมาส่งกลุ่ม ฝ่ายขายจะเป็นผู้นำสินค้าไปขายในงานต่างๆ ฝ่ายจัดซื้อเป็นผู้ซื้อวัสดุในการจักสานที่มาจากการคัดเลือกของ สมาชิกที่มีคุณสมบัติเหมาะสมมาทำหน้าที่ต่างๆ ในกลุ่ม ซึ่งมีการจัดสรรแบ่งปันรายได้ให้แก่สมาชิก ได้รับ การศึกษาดูงานด้านอาชีพต่างๆ และมีการปันผลจากกำไรการขายผลิตภัณฑ์ของกลุ่มฯ 4. การบริหารจัดการข้อมูลในการบริหารจัดการข้อมูลของกลุ่มจักสานประกอบด้วย รายชื่อสมาชิก ที่มา จากการการรับสมาชิก การลงเงินหุ้น บัญชีเงินฝากที่มาจากบัญชีรับจ่ายของกลุ่มฯ บันทึกรายงานการประชุมกลุ่ม ที่มาจากการประชุมและการจดบันทึกการประชุม บัญชีรายรับ รายจ่าย โดยการไปนำใช้เป็นฐานข้อมูลในการ บริหารจัดการเงิน งาน คน วัสดุ ให้มีประสิทธิภาพและใช้ในการแสดงความพร้อมในการขอรับการสนับสนุน งบประมาณท้องถิ่นและหน่วยงานภาครัฐ
5 5. การเผยแพร่/การได้รับการยอมรับ/รางวัลที่ได้กลุ่มจักสานผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติก ซึ่งได้รับการ ยอมรับจากคนในชุมชนและภายนอกชุมชน เนื่องจากสินค้ามีความละเอียดประณีตมีคุณภาพและสวยงาม ประกอบกับมีเอกลักษณ์เฉพาะของชุมชนบ้านหินโงม จึงทำให้เป็นที่ยอมรับของลูกค้าและประชาชนทั่วไป
6 บทที่ 2 ข้อมูลทั่วไป ประวัติความเป็นมาของหมู่บ้าน บ้านหินโงม เริ่มแรก มีครอบครัวของ 1. นายคุย แก้วกนก 2. นายถ่อน สมสะอาด 3. นายเหมือน แสนสมัคร 4. นายเผย โพธิ์ศรีแก้ว ซึ่งเป็นชาวบ้านโนนดู่ หมู่ที่ 9 ตำบลปลาค้าว อำเภออำนาจเจริญ จังหวัด อุบลราชธานี ได้ออกมาตั้งถิ่นฐาน ในพื้นที่ดินของนายคุย แก้วกนก ซึ่งนายคุย เป็นผู้แบ่งที่ดิน ให้กับนายถ่อนและ นายเผย ใช้สร้างที่อยู่อาศัยและทำกิน โดยพื้นที่ดังกล่าวเป็นพื้นที่บ้านคำพะโอ โดยใช้ชื่อว่า “บ้านน้อยหินโงม” ต่อมา ปี พ.ศ. 2508-2532 เริ่มมีครอบครัวอื่นจากบ้านโนนดู่ และตำบลอำนาจ อำเภออำนาจเจริญ จังหวัด อุบลราชธานี ย้ายเข้ามาอยู่เพิ่มมากขึ้น จึงได้เริ่มตั้งหมู่บ้านโดยแยกจากบ้านคำพะโอ ใน ปี พ.ศ.2532 ได้ใช้ชื่อ หมู่บ้านว่า “บ้านหินโงม” เนื่องจากบริเวณทิศตะวันออกหมู่บ้านมีก้อนหินขนาดใหญ่ซ้อนกันอยู่ ซึ่งชาวบ้าน เรียกว่าหินโงม บริเวณหนองหอยติดลำห้วย จึงเป็นที่มาของชื่อหมู่บ้าน วิสัยทัศน์ ของบ้านหินโงม เพิ่มคุณภาพชีวิต ใช้เศรษฐกิจพอเพียง หลีกเลี่ยงอบายมุข คิดจัดการสิ่งแวดล้อม ชุมชนน่าอยู่ เพิ่มภูมิ ปัญญาชาวบ้าน พันธกิจของบ้านหินโงม 1. ส่งเสริมให้เกษตรกรปฏิบัติตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 2. ส่งเสริมให้ทุกครัวเรือนปลอดจากอบายมุขและสิ่งเสพติด 3. ส่งเสริมให้ชุมชนน่าอยู่ น่าอาศัยนำไปสู่ชุมชน อยู่ดี มีสุข 4. ส่งเสริมเศรษฐกิจพอเพียง ผักสวนครัว รั้วกินได้ มีวิถีแบบเรียบง่าย ลักษณะภูมิประเทศโดยทั่วไป บ้านหินโงม หมู่ 14 เป็นพื้นที่ราบลุ่มเหมาะสำหรับทำการเกษตร ดินมีลักษณะเป็นดินร่วนปนทราย มี ลำห้วยหินโงมไหลผ่าน ผลผลิตทางการเกษตรอยู่ระหว่างปานกลาง ถึงดี เพราะสามารถทำการเกษตรได้ตาม ฤดูกาล การประกอบอาชีพ
7 อาชีพของประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทางการเกษตร เนื่องจากสภาพทางภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่ม มีห้วย/ฝายน้ำล้น ไหลผ่านเหมาะสมกับอาชีพทางการเกษตร อีกทั้งประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวนา และอีกสวนหนึ่ง ทำสวนหลังฤดูเก็บเกี่ยว โดยมครัวเรือนทั้งหมด 96 ครัวเรือน ลักษณะภูมิอากาศ มีลักษณะภูมิอากาศแบบมรสุม มี 3 ฤดู ดังนี้ ฤดูฝน ฤดูหนาว ฤดูร้อน ร้านค้า/บริการ ร้านค้าของชำ จำนวน 2 แห่ง ร้านค้าชุมชน จำนวน 1 แห่ง ร้านเสริมสวย จำนวน 1 แห่ง ร้านอาหาร จำนวน 2 แห่ง ร้านซ่อมเครื่องยนต์ จำนวน 1 แห่ง ร้านตัดผมชาย จำนวน 1 แห่ง ที่อ่านหนังสือพิมพ์ประจำหมู่บ้าน/ บ้านหนังสือชุมชน (กศน.ตำบลสร้างนกทา) จำนวน 1 แห่ง สาธารณูปโภค จำนวนครัวเรือนที่มีไฟฟ้าใช้ในเขตบ้านหินโงม หมู่ 14 จำนวนครัวเรือนทั้งหมด 124 ครัวเรือน มีประชากร ทั้งหมด 539 คน โดยมี - เพศชาย 279 คน - เพศหญิง 260 คน พื้นที่บ้านหินโงม โดยประมาณแบ่งเป็นพื้นที่ต่าง ๆ ดังนี้ - พื้นที่พักอาศัย จำนวนประมาณ 7 ไร่ - พื้นที่ทำการเกษตร จำนวนประมาณ 2,430 ไร่ รวมพื้นที่ทั้งหมด จำนวนประมาณ 2,500 ไร่ การคมนาคม บ้านหินโงม มีระยะทางห่างจากอำเภอเมืองอำนาจเจริญ ประมาณ 25 กิโลเมตร การคมนาคมภายใน หมู่บ้านเดินทางสะดวก โดยรถจักรยานยนต์ และรถยนต์ส่วนบุคล
8 ผลิตภัณฑ์เด่นของหมู่บ้าน ผลิตภัณฑ์เด่นในหมู่บ้าน ได้แก่ สมุนไพรลูกประคบ จักรสานไม้ไผ่ แปรรูปอาหาร ขนมไทย เสื่อกก กระถางยางรถยนต์ แจ่วบอง ไม้กวาดทางมะพร้าว ศิลปวัฒนธรรม/ประเพณีที่สำคัญ ประชาชนบ้านหินโงม ส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ เป็นผู้มีจิตใจโอบอ้อมอารี มีความเป็นอยู่อย่างสงบ ซื่อตรงและชอบช่วยเหลือกัน มีการทำบุญในงานพิธีต่าง ๆ ซึ่งปฏิบัติเป็นประจำทุกปี ความเชื่อและความเคารพของคนส่วนใหญ่ ชาวบ้านหินโงม มีความเชื่อเรื่องผีไท้ เป็นความเชื่อในเรื่องการรักษาอาการเจ็บป่วย ที่ใช้การรักษาทาง วิทยาศาสตร์ไม่ได้ผล ซึ่งจะมีหมอมารำ ในลักษณะการรำผีฟ้า แต่ชาวบ้าน เรียกว่า รำผีไท้ แหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญ การท่องเที่ยวศึกษาธรรมชาติ ลานตาดไฮ บ้านหินโงมมีพื้นที่ติดกับเขตวนอุทยานแห่งชาติภูสิง ภูผาผึ้ง
9 ปัจจุบันเป็น หมู่บ้าน OTOP นวัตวิถี ซึ่งเป็นหมู่บ้านท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ซึ่งมีนักท่องเที่ยวได้เข้ามา ท่องเที่ยวเยี่ยมชมเป็นจำนวนมากและเป็นการแก้ปัญหาและพัฒนาอาชีพของกลุ่มสตรีและผู้สูงอายุในชุมชนให้มี อาชีพเสริมและเพิ่มรายได้โดยนำวิถีชีวิตทุนทางสังคมด้านภูมิปัญญาในงานจักสานมาสร้างผลิตภัณฑ์เ ป็น อาชีพเสริม เพิ่มรายได้ ซึ่งสามารถทำได้ทุกเพศทุกวัย และสร้างความภาคภูมิใจให้กับเจ้าของผลิตภัณฑ์ ซึ่งเป็น งานด้านฝีมือที่ไร้เสียงและสามารถฝึกสมาธิไม่ส่งเสียงดังเพราะต้องตั้งใจที่จะทำให้ชิ้นงานนั้นสำเร็จโดยมุ่งหวังให้ ผลงานออกมาสวยงามและมีคุณภาพได้มีการถ่ายทอดความรู้และวิธีแลกเปลี่ยนประสบการณ์จากภูมิปัญญาและ การทำงานซึ่งกันและกันก่อให้เกิดการพึ่งพาตนเองนำไปสู่การสร้างงานสร้างอาชีพและรายได้นับตั้งแต่นั้นมาก็ทำ มาตลอดและพัฒนาผลิตภัณฑ์หลากหลายรูปแบบตามความต้องการ และนำไปจำหน่ายในที่ต่างๆ และมีหลายคน ในตำบลสร้างนกทา อยากทำบ้างเพื่อสร้างรายได้ให้กับตนเองกลุ่มจักสานจึงใช้กลไกของการมีส่วนร่วมและแรง หนุนเสริมของท้องถิ่น ภาคีเครือข่าย และประชาชนในการร่วมคิด ร่วมทำและมีส่งเสริมสนับสนุนอย่างมีส่วนร่วม ให้มีการใช้วัสดุที่มีอยู่ในท้องถิ่นหรือใช้เศษวัสดุที่เหลือใช้มาสร้างงาน และการจัดซื้อจากแหล่งผลิตโดยตรงในราคา ย่อมเยา โดยการถ่ายภูมิปัญญาและทอดวิถีชีวิตชุมชนในการจักสานให้กับลูกหลานและผู้สนใจ
10 2.1 มีการรวมสมาชิกของชุมชนในรูปแบบของกลุ่ม หรือบุคล บ้านหินโงม หมู่ 14 ตำบลสร้างนกทา อำเภอเมือง จังหวัดอำนาจเจริญ เป็นหมู่บ้านเป้าหมายการพัฒนา เป็นชุมชนท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม ที่มีความพร้อมในด้านศักยภาพของชุมชน ทั้งจำนวนนักท่องเที่ยว ต้นทุนทาง ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้านศิลปะและวัฒนธรรม มีความเชื่อมโยงของแหล่งท่องเที่ยว โดยมีกลุ่มอาชีพ/กลุ่ม OTOP ที่สามารถพัฒนาต่อยอดผลิตภัณฑ์ได้ และเป็นหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ สร้างรายได้เสริมเพิ่มให้ ชุมชน ภูมิปัญญา วิถีชีวิต วัฒนธรรม และความคิดสร้างสรรค์มาแปลงเป็นรายได้ ทำให้ได้กระจายอยู่ภายใน ชุมชน สร้างชุมชนเข้มแข็ง ทุกคนพร้อมเป็นเจ้าบ้านลูกหลานไม่ต้องไปหารายได้นอกชุมชน กลุ่มผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติก บ้านหินโงม หมู่ 14 ตำบลสร้างนกทา อำเภอเมือง จังหวัดอำนาจเจริญ จัดตั้งขึ้นโดยมีจุดประสงค์หลัก ในการแก้ไขปัญหาการว่างงานของสตรีและผู้สูงอายุ ในทุกวัยที่มีรายได้น้อยหรือไม่มีรายได้ หรือต้องการมีอาชีพ เสริมเพิ่มรายได้ในช่วงว่างจากการว่างงานหลังฤดูทำนา หรืองานประจำ และเป็นการแก้ปัญหาและพัฒนาอาชีพ ของกลุ่มสตรีและผู้สูงอายุในชุมชน ให้มีอาชีพเสริมและเพิ่มรายได้โดยนำวิถีชีวิต ทุนทางสังคมด้านภูมิปัญญาใน งานจักสานมาสร้างผลิตภัณฑ์เป็นอาชีพเสริม เพิ่มรายได้ ซึ่งสามารถทำได้ ทุกเพศทุกวัย และสร้างความ ภาคภูมิใจให้กับเจ้าของผลิตภัณฑ์ ซึ่งเป็นงานด้านฝีมือที่ไร้เสียง และสามารถ ฝึกสมาธิไม่ส่งเสียงดังเพราะต้อง ตั้งใจที่จะทำให้ชิ้นงานนั้นสำเร็จโดยมุ่งหวังให้ผลงานออกมาสวยงามและมีคุณภาพได้มีการถ่ายทอดความรู้ และวิธี แลกเปลี่ยนประสบการณ์จากภูมิปัญญา และการทำงานซึ่งกันและกันก่อให้เกิดการพึ่งพาตนเองนำไปสู่การสร้าง งานสร้างอาชีพและรายได้นับตั้งแต่นั้นมาก็ทำมาตลอดและพัฒนาผลิตภัณฑ์หลากหลายรูปแบบตามความต้องการ และนำไปจำหน่ายในที่ต่างๆ 3.การบริหารจัดการชุมชน
11 ผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติกในรูปแบบต่างๆ ของทางกลุ่มที่จดทะเบียน สินค้า OTOP เมื่อปี พ.ศ. 2562 2.2 มีการคัดเลือกผู้นำชุมชน ชุมชนบ้านหินโงม มีการคัดเลือกผู้นำชุมชน ด้วยกระบวนการเวทีประชาคมของคนในชุมชน ทุกหลังคา เรือน จัดเป็นบริหารชุมชนต้นแบบ 2.3 มีการจัดทำแผนการดำเนินงาน การวางแผน สมาชิกทุกคนในกลุ่มได้ประชุม ปรึกษาหารือกันถึงการวางแผนในการที่จะลงไปปฏิบัติงาน ซึ่งในแผนก็มี การลงไปนัดหมายกับชุมชน และการจัดตารางวัน เวลา ที่ลงไปทำกิจกรรม
12 การปฏิบัติตามแผน เมื่อประชุมกับสมาชิกแล้วได้ข้อสรุป และนัดหมายกับชุมชนและจัดทำตารางกิจกรรม และแจ้งให้สมาชิก กลุ่มทราบ ตรวจสอบการปฏิบัติตามแผน เมื่อประชุมกับสมาชิกภายในกลุ่มได้ข้อสรุปถึงปัญหาที่เกิดขึ้นแล้ว ก็หาทางแก้ไขปัญหา และนำไปปรับใช้ ในการปฏิบัติงานในครั้งต่อไป แผนการดำเนินงานชุมชนต้นแบบท่องเทียวเชิงวัฒนธรรม ภายใต้ 5S Smile : การส่งมอบความสุขให้กับผู้มาเยือน ต้อนรับด้วยรอยยิ้มและการดูแลเอาใจใส่อย่างเป็น มิตร Story : เรียงร้อยเรื่องราวที่มีคุณค่า บอกเล่าเรื่องราวศักยภาพของชุมชน Secret : ความลับสุดยอดจากประสบการณ์ และภูมิปัญญา วิถีชีวิต วัฒนธรรม เป็นอัตลักษณ์เฉพาะ ของ ชุมชน Surprise : การสร้างสรรค์เสน่ห์ตื่นตา น่า ประทับใจทำให้เกิดการตื่นเต้น ประทับใจ Spirit : ความร่วมสมัยที่แก่นแท้ของวิถีชุมชน ตรงความต้องการของนักท่องเที่ยว 2.4 มี ครู กศน. ที่เป็นทีมขับเคลื่อนฯดูแลให้คำแนะนำ นางสาวอรดี ต้นโพธิ์ครู กศน.ตำบลสร้างนกทา ช่วยเหลือและให้คำแนะนำทุกกิจกรรมที่จัดให้กับชุมชน เพื่อเป็นการสนับสนุน ส่งเสริม ให้ชุมชนเข้มแข็ง
13 ด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์ของชุมชนต้นแบบ 3.1 มีการจัดทำแผนการผลิต - แผนปฏิบัติงาน กศน.ตำบลสร้างนกทา ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2564-2565 3.2 มีการส่งเสริมการนำวัตถุดิบในท้องถิ่นมาผลิตเป็นสินค้าของชุมชน - ร้อยละ 80 ของครัวเรือนในชุมชนต้นแบบบ้านหินโงม หมู่ 14 ตำบลสร้างนกทา อำเภอเมือง จังหวัด อำนาจเจริญ มีการรวมกลุ่มกันทำผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติก และไม้ไผ่ เพื่อจำหน่าย - มีการส่งเสริมให้นำวัสดุที่มีในชุมชนมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่โดยวิทยากรวิชาชีพจาก กศน. 3.3 มีกระบวนการผลิตสินค้าตามเกณฑ์มาตรฐานที่กำหนด - มีการจัดกระบวนการผลิตจากต้นน้ำ ครัวเรือน สู่กลางน้ำ กลุ่มผลิตภัณฑ์จากไม้ไผ่ และสุดท่ายกลุ่ม ผลิตภัณฑ์จากไม้ไผ่ และร้านค้าที่จัดจำหน่าย - มีการอบรมหลักสูตรการเปิดร้านค้าชุมชนออนไลน์ : OOCC โดยวิทยากรดิจิทัลชุมชน จาก กศน.ตำบล สร้างนกทา และยังมีเพจเป็นของทางกลุ่มโดยตรง การจัดการอบรมขายสินค้าออนไลน์สร้างเพจ /ขายสินค้าหน้าเฟสบุ๊ค 4. ด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์ของชุมชน
14 3.4 มีกระบวนการออกแบบ การบรรจุสินค้า ตามเกณฑ์มาตรฐาน - มีการอบรมการสร้างเพจการค้าออนไลน์ : OOCC ,เทคนิคการถ่ายภาพผลิตภัณฑ์, เทคนิคการสร้าง โลโก้ผลิตภัณฑ์ เพื่อให้เกิดแรงจูงใจต่อผู้บริโภค ภายใต้โครงการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลสู่ชุมชน - มีการสนับสนุนประชาสัมพันธ์ผ่านสื่อโซเซียล - มีการสนับสนุนจากหน่วยงานราชการ และเอกชน ในการพัฒนาลวดลายผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติก 3.5 มีการจัดการสอนด้านอาชีพเพิ่มเติมให้กับสมาชิกในชุมชนต้นแบบ - โครงการศูนย์อาชีพชุมชน เช่น ช่างพื้นฐาน การออกแบบผ้ามัดหมี่ การออกแบบการสานเส้นพลาสติก เป็นต้น 3.6 การมีส่วนร่วมของสมาชิกในชุมชน - ร่วมประชาคม เพื่อสำรวจความต้องการของชุมชนในการจัดทำแผน - เข้าร่วมกิจกรรมต่างๆ ในชุมชน เช่น บ้านน่านอยู่ สู่ชุมชนท่องเที่ยว 3.7 มีการใช้สื่อ และเทคโนโลยีเข้ามามีส่วนร่วมในการเรียนรู้ และเป็นช่องทางการจำหน่าย ผลิตภัณฑ์ของชุมชน - โครงการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลสู่ชุมชน ได้แก่ หลักสูตรการเข้าใจดิจิทัล : Digital Literacy2 / หลักสูตรการค้าขายออนไลน์ การเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้า และการโปรโมทสินค้า : E:commerce
15 4.1 มีการวางแผนการตลาดเพื่อการจัดจำหน่ายสินค้า กศน.ตำบลสร้างนกทา ได้ร่วมสนับสนุนทางการตลาด ผ่านโครงการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลสู่ชุมชน มีการ อบรมหลักสูตรการสร้างความเข้าใจ ดิจิทัล เช่น การใช้ smart phone ความรู้เกี่ยวกับ พรบ.คอมพิวเตอร์ฯลฯ อบรมหลักสูตรการตลาดและการเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้า และการโปรโมทสินค้า ในรูปแบบช่องทางต่างๆ เช่น การ สร้างร้านค้าออนไลน์ค้าออนไลน์ OOCC การเข้าร่วมกลุ่มร้านค้ากับทาง SIPA , การออกร้านในงานไหมนานาชาติ และเข่าร่วมแสดงสินค้า OTOP การออกร้านในงานแสดงสินค้าในงานต่างๆที่หน่วยงานราชการจัด รวมถึงการ ประชาสัมพันธ์ในกลุ่มผู้บริหารและบุคลากร กศน.อำเภอเมืองอำนาจเจริญ ในการสนับสนุนสินค้า OTOP หมู่บ้าน ตำบล ผลิตภัณฑ์ของหมู่บ้านหินโงม หมู่ 3 ได้แก่ - ผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติก - ผ้าคลุมไหล่ลายมัดหมี่ - ขนมไทย เช่น ขนมกล้วยฉาบ,ขนมทองม้วน,ขนมชั้น ,ขนมถั่วแปบ เป็นต้น 5.การสร้างรายได้และพัฒนาต่อยอด
16 4.2 มีการจัดการสอนเกี่ยวกับการทำบัญชี รายรับ รายจ่าย ของสมาชิกในกลุ่ม - กศน.ตำบลสร้างนกทา ได้มีส่วนในการจัดการสอนการทำบัญชีครัวเรือน เพื่อลงรายรับ –รายจ่าย ของ ครัวเรือนในชุมชน - กลุ่มแม่บ้านรวมสมาชิก 20 คน มีการเก็บค่าสมัครสมาชิก กลุ่มแรกข้ารายละ 50 บาท มีสวัสดิการค่า รักษาพยาบาล เจ็บป่วยให้สมาชิก 4.3 มีการจัดทำทะเบียนรายชื่อผลิตภัณฑ์ - ผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติก ได้รับการจดทะเบียน OTOP เมื่อปี พ.ศ. 2561 สินค้ามีการพัฒนาด้าน คุณภาพและเอกลักษณ์งานฝีมือ และจำหน่ายสินค้าและผลิตภัณฑ์ชุมชนออนไลน์ OOCC กศน.ตำบลสร้างนกทา อำเภอเมือง จังหวัดอำนาจเจริญ 4.4 มีการจัดกิจกรรมประชาสัมพันธ์เพื่อสร้างการรับรู้ในการดำเนินงานของชุมชนต้นแบบ - มีการประชาสัมพันธ์เพื่อสร้างการรับรู้ในการดำเนินงานของชุมชนต้นแบบ ผ่านทาง Fanpage Faacebook กศน.ตำบลสร้างนกทา 4.5 มีการนำผลิตภัณฑ์ของชุมชนไปสู่สินค้า OTOP หรือไปวางจำหน่ายในพื้นที่อื่นๆ ภายนอกชุมชน - สถานที่จัดแสดงสินค้า ที่ทางหน่วยงานราชการจัดแสดงสินค้า แสดงสินค้าที่ร้านOTOPศาลากลาง จังหวัดอำนาจเจริญ 4.6 มีการจัดทำรายงานการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ในชุมชน และเก็บข้อมูลพื้นฐาน - มีการรวบรวมข้อมูลการจำหน่ายโดยคณะกรรมการหมู่บ้าน และกลุ่มต่างๆในชุมชน
17 4.7 มีการขายสินค้าออนไลน์ - มีการนำสินค้าชุมชนจำหน่ายผ่านทางช่องทางออนไลน์ เช่น ทางเพจสินค้า OTOP ,ศูนย์การจำหน่าย สินค้าชุมชน และผลิตภัณฑ์ชุมชนออนไลน์ กศน.ตำบลสร้างนกทา
18 ผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติก
19
20