เครื่องดนตรีพื้นเมืองภาคใต้

สอ่ื การสอน เรื่อง :

เครอ่ื งดนตรีพืน้ เมืองภาคใต้

จัดทาโดย chert.nes

นายเชดิ ศิรวิ ฒั น์ สุขุมพันธพ์ ิพัฒนา ขอบคณุ : ข้อมูลจาก
ครชู านาญการพิเศษ

โรงเรยี นบา้ นสุไหงโก-ลก

สานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษานราธวิ าส เขต 2
สานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน
กระทรวงศึกษาธิการ

http://staffzone.amnuaysilpa.ac.th/2.6south%20instrument...htm

เครอ่ื งดนตรีพ้นื เมืองภาคใต้

ประเภทเคร่อื งตี

ทบั

ทบั หรือ โทนชาตรี เปน็ กลองหุม้ หนงั หน้าเดยี วทาด้วยไม้ขนนุ หนา้ กลองนิยมขึงด้วยหนังค่างหรือหนงั แมว
เนอื่ งจากมคี วามเหนยี ว และคอ่ นข้างเบา ขึงหนงั ใหต้ ึงดว้ ยหวายหรือเอ็น ทบั ใช้ตจี งั หวะควบคุมการเปล่ยี น

จังหวะ เสริมลีลาทา่ ทางการแสดงละครชาตรี โนรา และหนังตะลุง ปกตใิ ช้ทบั ตีประกอบกับกลองชาตรี
ตามตานาน เรียกทบั ลกู เดียววา่ “นาตาตก” และอกี ลกู หนง่ึ เรยี กวา่ “นกเขาขนั ” ทับเป็นเครอ่ื งดนตรที มี่ ี
ความสาคัญ ในการให้จังหวะควบคุมการเปลี่ยนแปลงจงั หวะและเสรมิ ท่าราของการแสดงโนราให้ดเี ย่ยี ม
ทาดว้ ยไม้ ขนนุ ทับใบหนงึ่ จะมเี สยี งทุ้ม เรยี กวา่ “ลูกเทิง” ส่วนอีกใบหน่ึงจะมีเสยี งแหลมเรียกว่า “ลูกฉบั ”

http://staffzone.amnuaysilpa.ac.th/2.6south%20instrument...htm

เคร่อื งดนตรพี น้ื เมอื งภาคใต้

ประเภทเครื่องตี

กลองชาตรี

กลองชาตรีหรือกลองต๊กุ มีรปู ร่างเหมอื นกับกลองทัดแต่มีขนาดเลก็ กวา่ ตวั กลอง
ทามาจากไม้ขนุน เพราะจะทาให้เสยี งดังดี หนา้ กลอดขึงดว้ ยหนงั ววั หรอื หนงั ควาย
โดยใช้หมุดไม้ (ชาวใตเ้ รียกว่า “ลกู สกั ”) สาหรบั ตอกยึดไวก้ บั ตวั ห่นุ กลองชาตรใี ช้
ประกอบการแสดงละครชาตรี โนราและหนงั ตะลงุ ช่วย ยาจงั หวะใหห้ นักแนน่ เร้าใจ
เสริมลลี าทา่ ทางการแสดงตานานโนราเรียกกลองชนิดนวี า่ “กลองสวุ รรณเภรีโลก”

http://staffzone.amnuaysilpa.ac.th/2.6south%20instrument...htm

เครอื่ งดนตรพี ้ืนเมืองภาคใต้

ประเภทเคร่ืองตี

ฆ้องคู่

ฆอ้ งคู่ เป็นเคร่อื งตีที่ทาด้วยโลหะเป็นแผ่นวงกลมโค้งงองมุ้ ลงมา
รอบตวั มปี ุม้ นนู อยตู่ รงกลางสาหรับตี เปน็ ฆ้อง 2 ใบอกี ใบหนง่ึ

เสยี งต่า แขวนขึงอยกู่ บั รางไมร้ ปู สีเ่ หลย่ี มผืนผ้า ฆ้องคใู่ ช้ตี
ประกอบการเลน่ ละครชาตรี โนรา และหนังตะลงุ ตีคกู่ บั ฉง่ิ

http://staffzone.amnuaysilpa.ac.th/2.6south%20instrument...htm

เคร่ืองดนตรีพ้ืนเมอื งภาคใต้

ประเภทเครอื่ งตี

ฉิ่ง

ฉิ่ง หลอ่ ด้วยโลหะหนารปู ฝาชีมรี ตู รงกลางสาหรบั ร้อยเชือก
สารบั หน่งึ มี ๒ อนั เรยี กวา่ ๑ คู่เป็นเครื่องตีเสริมแต่งและเนน้ จังหวะ
ซ่ึงการตีจะแตกตา่ งกับการตฉี ่ิง ในการกากับจังหวะของดนตรีไทย

http://staffzone.amnuaysilpa.ac.th/2.6south%20instrument...htm

เครอื่ งดนตรีพนื้ เมืองภาคใต้

ประเภทเครื่องตี

กรับพวง

แตระ หรอื แกระ คอื กรบั มี ทังกรับอันเดียวทีใ่ ชต้ ีกระทบกบั รางโหม่ง
หรือกรบั คู่ และมีทร่ี ้อยเปน็ พวงอย่างกรับพวง หรอื ใช้เรียวไม้หรอื
ลวดเหลก็ หลายๆ อันมัดเข้าด้วยกันตีใหป้ ลายกระทบกัน

http://staffzone.amnuaysilpa.ac.th/2.7Muslim_%20instrument.htm

เครอื่ งดนตรีพนื้ เมืองภาคใต้

ประเภทเคร่ืองตี

กลองบานอ

เป็นเคร่ืองดนตรีที่ใช้ตีให้จังหวะและนิยมตีแข่งขันในหมู่ชาวไทยมุสลิมของจังหวัด ชายแดน
ภาคใต้และชาวมาเลเซียของรัฐกลันตันและตรังกานู บานอมีลักษณะคล้ายรามะนา แต่ส่วนท่ีเป็น
ลาตัวมีขนาดยาวและเรียวไปทางด้านหลังมากกว่ารามะนาด้านหน้าซึ่งหุ้มด้วยหนังควาย
ด้านหลังมีขอบซึ่งทาด้วยหวายลาโตๆเพื่อใช้ตรึงกับเชือกหรือหวายซ่ึงใช้ตรึงหุ้มหนังและมีลิ่ม
ใหญ่และยาว จานวน 13 อันตอกเพื่อทาให้หนังที่หุ้มตึง และมีล่ิมเล็กๆตอกตรึงลิ่มใหญ่ไว้ด้วย
และล่ิม ขนาดใหญ่ ยังใช้เป็นขาตังได้ด้วย ใช้ไม้ ซ่ึงพันด้านปลายด้วยเชือกหรือยางให้เป็นปม
เหมือนไม้ตีฆ้อง ส่วนด้านทใี่ ช้มือจบั ทาเป็นบว่ งเพื่อใชค้ ลอ้ งมือกันไมใ่ หห้ ลดุ จากมอื ในขณะทใ่ี ชต้ ี

http://staffzone.amnuaysilpa.ac.th/2.7Muslim_%20instrument.htm

เครอื่ งดนตรีพื้นเมืองภาคใต้

ประเภทเคร่ืองตี

กรอื โตะ๊

เป็นการละเล่นชนิดหนึ่งของชาวไทยมุสลิม แหล่งที่นิยมกันมาก คือแถบ อ.แว้ง อ.สุไหงปาดี อ.สุไหงโกลก
จ.นราธิวาส การเล่นกรือโต๊ะมีมาแล้วตังแต่สมัยโบราณมีหลักฐาน ที่เล่าสืบต่อกันมาว่าเดิมทีนัน เป็นการละเล่นของ
เด็กเลียงวัวเลียงควายชาวไทยมุสลิม เมื่อเขาเหล่านันต้อนฝูงวัวควายไปถึงท่ีมีหญ้าอุดมสมบูรณ์แล้ว ก็คิดหา
การละเลน่ ขนึ มาเพื่อ แกเ้ หงา ตอ่ มาการเล่นกรือโต๊ะนอกจากจะนยิ มเล่นในหมู่เดก็ ๆ แลว้ ยงั ได้ขยายวงความนิยม มา
เลน่ กนั ในหมู่ผใู้ หญ่ด้วย วสั ดทุ ีใ่ ช้ทาหลุมจึงได้ววิ ัฒนาการมาเปน็ หลุมท่ีขุดขึนจากไม้เนอื แข็ง ตลอดทังได้พัฒนาลีลา
การตีวิธีการเล่นอย่างมีระบบ มีกติกาการเล่นมีกรรมการผู้ตัดสิน ในการแข่งขัน คณะหนึ่งๆ มีผู้เล่นอย่างน้อย 7 คน
คือหัวหน้าคณะหนึ่งคนซึ่งจะเป็นคนตี กรือโต๊ะลูกเอกจะเป็นผู้ตีบอกการเร่ิมต้นและหยุด มีมือ 2 และมือ 3 อีก ๒คน
จะเปน็ ผตู้ ี ใหจ้ งั หวะเร็วรวั หรอื ชา้ และอีก 4 คนจะเป็นผูต้ ีใหเ้ ขา้ กบั จังหวะท่ีมอื 2 และมือ 3 บอกสญั ญาณกรือโต๊ะ

http://staffzone.amnuaysilpa.ac.th/2.6south%20instrument...htm

เครื่องดนตรพี น้ื เมืองภาคใต้

ประเภทเคร่ืองเป่า

ป่ี

ปี่ เป็นเครื่องเปา่ เพียงชินเดียวของวง นยิ มใช้ปใี่ น หรอื บางคณะอาจใช้
ปนี่ อก ใชเ้ พียง 1 เลา ปีม่ ีวธิ เี ปา่ ทคี่ ลา้ ยคลึงกบั ขลยุ่ ป่มี ี 7 รูแตส่ ามารถ

กาเนิดเสยี งได้ ถึง 21 เสยี งซงึ่ คล้ายคลึงกับเสยี งพดู มากท่สี ดุ

http://staffzone.amnuaysilpa.ac.th/2.6south%20instrument...htm

เครื่องดนตรีพน้ื เมอื งภาคใต้

ประเภทเคร่ืองเปา่

ปี่กาหลอ

ปกี่ าหลอ(ปี่ฮอ้ ) เป็นเคร่อื งเป่าชนิดหน่ึง เลาปที าดว้ ยไม้ยาวประมาณ 13 นวิ
มีรบู ังคบั เสยี ง 7 รู ด้านลา่ งมีรูนิวหวั แมม่ อื 1 รู ลินป่ีทาดว้ ยใบตาลมีบังลมทา
ด้วยไมห้ รอื เปลือกหอยมุข ด้านล่างเปน็ ลาโพงป่ี ทาด้วยไม้ปากบานเพ่ือขยาย
เสียงใชเ้ ปา่ บรรเลงในงานศพ งานบวชทีผ่ บู้ วชจะไม่สกึ และการแสดงลิเกป่า

http://staffzone.amnuaysilpa.ac.th/2.7Muslim_%20instrument.htm

เครื่องดนตรสี ากลที่ใช้ในวงดนตรีภาคใต้

ประเภทเคร่ืองดดี

แมนโดลิน

(Mandolin) เป็นเครอ่ื งดนตรีตระกลู ลูท มสี าย 4 คู่ (8 สาย) หรอื 6 คู่ (12 สาย)
ตังเสียงเท่ากันเป็นคู่ มีลูกบิดคล้ายกีตาร์ใช้ในการตังเสียง และมีนม (Feat) รอง
รับสาย เวลาเล่น จะใช้นิวมือซ้ายจับตัวแมนโดลินและใช้มือขวาดีด ลักษณะการดีด
คล้ายการดีดกีต้าโดยใช้ป๊ิค(Pick)เสียงท่ีเกิดจากแมนโดลินมีความไพเราะเป็นเสียงท่ี
มคี ณุ ภาพเรา้ อารมณ์ ชาวไทยมุสลมิ รับวัฒนธรรมมาบรรเลงผสมกบั ดนตรีพืนเมือง

http://staffzone.amnuaysilpa.ac.th/2.7Muslim_%20instrument.htm

เครอื่ งดนตรสี ากลทใี่ ชใ้ นวงดนตรภี าคใต้

ประเภทเครอื่ งสี

ไวโอลิน

เป็นเครื่องดนตรปี ระเภทเคร่ืองสายของดนตรีสากลลาตัวของ
ไวโอลิน มี 4 สาย ตังเสียงต่างกนั ในระดบั คู่ 5 ( G D A E )

ใช้คันชักสใี ห้สายเกดิ การส่นั สะเทือนชาวไทยมุสลิม
รบั วัฒนธรรมมาบรรเลงผสมกับดนตรพี นื บ้าน

http://staffzone.amnuaysilpa.ac.th/2.7Muslim_%20instrument.htm

เคร่อื งดนตรีสากลท่ีใช้ในวงดนตรภี าคใต้

ประเภทเครือ่ งล่ิมน้ิว

แอคคอเดยี น

แอคคอเดยี น (หบี เพลงชกั ) เป็นเคร่อื งดนตรีสากลประเภทล่ิมนวิ
(Keyboard Instrument) ดัดแปลงมาจากออรแ์ กนใช้หลกั การสรา้ ง
ลมเป่าในหลอดทาเสียงด้วยวธิ ีชกั เขา้ และชกั ออกของถุงลม แลว้ กดล่มิ
บงั คบั เสยี ง ชาวไทยมุสลมิ รบั วัฒนธรรมมาบรรเลงผสมกบั ดนตรพี ืนเมือง