คู่มือความปลอดภัย

บริษัทสยามอินเตอร์เนชั่นแนลฟู๊ด ฟู๊ จำ กัด คู่มือความปลอดภัย ในการทำ งานหม้อไอน้ำ 88 หมู่ 10 ต.นาทับ อ อำ เภอจะนะ สงขลา 90130

คู่มือปฏิบัติงานสำ หรับพนักงานแผนกบอยเลอร์เป็นป็การเตรียมพร้อมใน การทำ งาน พนักงานขาดความรู้ความเข้าใจและขาดความระมัดระวังในการ ทำ งานของบริษัทสยามอินเตอร๋เนชั่นแนลฟู๊ดฟู๊จำ กัด เป็บป็ริษัทผลิตปลาทูน่า กระป๋อป๋ง โดยเน้นสาระสำ คัญเพื่อป้อป้งกันอันตรายจากการทำ งานของบอยเลอร์ และการเจ็บป่วป่ยหรืออุบัติเหตุจากการทำ งาน ซึ่งอธิบายเกี่ยวกับการดูแลรักษา และการทำ งานของบอยเลอร์ อาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำ งาน ตลอดจนถึงมารตฐานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง พนักงานจึงศึกษาคู่มือนี้โดยละเอียด เข้าใจและสามารถนำ ปฎิบัติได้ ทั้งนี้เป็นป็การกำ จัดควบคุมป้อป้งกัน ไม่ให้เกิด อุบัติเหตุในที่ทำ งาน และเกิดผลกระทบปัญปัหาทางสิ่งแวดล้อมอีกด้วย ดันนั้น โรงงานจึงมีเจ้าหน้าที่ควบคุมควบคุม ดูแลและรับผิดชอบด้าน ความปลอดภัยในการใช้หม้อไอน้ำ เพื่อให้บริษัทสามารถนำ ปฎิบัติให้เกิดประโยชน์ ผู้จัดทำ จึงได้จัดทำ คู่มือคู่มือความปลอดภัยในการทำ งานหม้อไอน้ำ เพื่อให้ พนักงานมีความรู้ความเข้าใจ และสามารถปฎิตามแผนกฏของคู่มือความ ปลอดภัยของบอยเลอร์ได้อย่างประสิทธิภาพ บทนำ

สารบัญ เรื่อง หน้า นโยบายความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำ งาน นิยามความหมาย ส่วนประกอบของหม้อไอน้ำ อุปกรณ์หม้อไอน้ำ สาเหุตของการเกิด อุบัติเหตุเกิดบอยเลอร์ระเบิด การป้อป้งกันอุบัติเหตุ อุปกรณ์ป้อป้งกัน อันตรายส่วนบุคคล ขั้นตอนการ ซ้อมแผนฉุกเฉิน แผนฉุกเฉินกรณีบอยเลอร์ระเบิด การบำ รุงรักษา หม้อไอน้ำ 1 2 3 4-6 7 8-10 11 12 13 14-17

นโยบายความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำ งาน 1 บริษัท สยามอินเตอร์เนชั่นแนลฟู๊ดฟู๊จํากัด ดำ เนินการผลิตและส่งออก ผลิตภัณฑ์ปลาทูน่ากระป๋อง และอาหารทะเลแปรรูป บริษัทฯ ได้ให้ความสำ คัญใน เรื่องความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทํางานเป็น อย่างมาก ดังนั้นบริษัท จึงได้กําหนดนโยบาย เพื่อให้พนักงานรับทราบและเป็น แนวทางในการปฏิบัติ ดังต่อไปนี้ 1. ความปลอดภัยในการทำ งานถือเป็นหน้าที่รับผิดชอบของพนักงานทุกคน ทุกระดับ ที่จะร่วมมือกันปฏิบัติ เพื่อให้เกิดความปลอดภัยทั้งต่อตนเอง และเพื่อนร่วมงานตลอดจนทรัพย์สินของบริษัทฯ 2. บริษัทฯ จะดำ เนินการและพัฒนาระบบการจัดการความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทํางานตามมาตรฐานอย่างเหมาะสม และสอดคล้องกับข้อกําหนดของกฎหมาย และข้อกําหนดอื่น ๆ ที่องค์กร ได้ทำ การตกลงไว้ 3. บริษัทฯ จะพิจารณาดำ เนินการกับความเสี่ยงและผลกระทบที่เกิดขึ้น ในแต่ละกิจกรรม เพื่อป้องกันและปรับปรุงอย่างมีประสิทธิภาพและพัฒนา อย่างต่อเนื่อง 4. บริษัทฯ จะสนับสนุนกิจกรรมด้านความปลอดภัยที่จะส่งเสริมให้พนักงานมี จิตสำ นึกด้านความปลอดภัย และจะจัดให้มีอุปกรณ์ คุ้มครองความปลอดภัย ส่วนบุคคลให้ครบ ตามลักษณะของงานและความเหมาะสม 5. ผู้บังคับบัญชาหรือผู้ควบคุมงานทุกคน มีหน้าที่ดูแลรับผิดชอบในเรื่องความ ปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำ งานของผู้ใต้บังคับบัญชา ให้เป็นไปตามกฎข้อบังคับบริษัทฯ ได้กำ หนดไว้อย่างเคร่งครัด 6. พนักงานทุกคนต้องปฏิบัติตามกฎข้อบังคับว่าด้วยความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทํางานอย่างเคร่งครัด หากมีการฝ่าฝืน หรือละเมิก จะพิจารณาโทษตามกฏระเบียบของบริษัทฯ

นิยามความหมาย ไอน้ำ อิ่มตัว (Saturated steam) ไอน้ำ ที่ได้จด้ากการต้มน้ำ ให้เห้ดือดืด กลายเป็นป็ ไอ โดยอุณหภูมิภูขมิองไอน้ำ จะเท่ากับอุณหภูมิภูจุมิจุดเดือดืด ซึ่งซึ่ไอน้ำ จากการต้มน้ำ ในภาชนะเปิดปิจะมี อุณหภูมิภูมิ100°C (212F) ไอน้ำ แฟลช (Flash steam) ไอน้ำ ที่เกิดจากการปล่อยน้ำ ร้อร้นที่ความดันดัสูงสูและ อุณหภูมิภูสูมิงสูกลับออกมาที่ ความดันดัต่ำ ซึ่งซึ่มีจุมีจุดเดือดืดต่ำ กว่าว่ ความดันดั (Pressure) แรงที่กระทำ ต่อหนึ่งนึ่หน่วน่ย พื้นพื้ที่ ความดันดั ในหม้อม้ ไอ้น้ำ เกิดจากการอัดแน่นน่ของไอน้ำ เมื่อมื่น้ำ ภายในหม้อม้ ไอน้ำ ได้รัด้บรั ความร้อร้นจะกลายเป็นป็ ไอ 2

3 ส่วนประกอบของหม้อไอน้ำ เต้าหรือห้องเผาไหม้ (furnace) บริเวณที่ใช้เป็นป็ห้องเผาไหม้เชื้อเพลิง เป็นป็ส่วนที่อุณภูมิสูงสุดของหม้อไอน้ำ 1. 2. ส่วนเก็บน้ำ (water space) เป็นส่วนที่ทำ หน้าที่เก็บน้ำ ภายในหม้อไอน้ำ สำ หรับใช้ระเหย กลายเป็นไอน้ำ ในกรณีที่หม้อไอน้ำ 2 เครื่องมีนาด เท่ากัน หม้อไอน้ำ ที่มีส่วนเก็บน้ำ น้อยจะเกิดไอน้ำ ได้ เร็วกว่า แต่ถ้ามีภาระการใช้ไอน้ำ มากทันทีทันใด ความดันไอน้ำ จะตกลงเพราะมีพลังงานสะสมอยู่ น้อย 3. ส่วนเก็บไอน้ำ (steam space) เป็นส่วนที่ ทำ หน้าที่เก็บไอน้ำ ปกติจะอยู่เหนือส่วนที่เก็บน้ำ ไอน้ำ ที่ผลิตได้จะถูกเก็บสะสมไว้ในส่วนที่ เก็บไอน้ำ หม้อไอน้ำ ที่มีส่วนเก็บไอน้ำ มากจะมีไอ น้ำ สะสมเพื่อใช้งานมากกว่าหม้อไอน้ำ ที่มีส่วน เก็บไอน้ำ น้อย

4 อุปกรณ์หม้อไอน้ำ

5 อุปกรณ์หม้อไอน้ำ

6 อุปกรณ์หม้อไอน้ำ

สาเหุตของการเกิด หม้อไอน้ำ ระเบิด 7 1.ไม่ควรปล่อยให้เชื้อเพลิง ในหม้อน้ำ แห้ง 2.ไม่ควรใช้หม้อที่มีสภาพของ หม้อที่ผ่านการใช้งานมาอย่าง ยาวนานหรือหม้อผลิตไอน้ำ สภาพเก่าจะทำ ให้เกิดการ ระเบิดขึ้นได้เพราะสภาพของ หม้อที่ผ่านการใช้งานมาอย่าง ยาวนานทำ ให้หม้อผลิตไอน้ำ บางมากกว่าและเสี่ยงที่จะ ระเบิดได้ทุกเวลา 3.ช่องทางที่เชื้อเพลิงผ่านออก แคบลงเมื่อมีเขม่ามาเกาะอยู่มาก เกินไปทำ ให้เชื้อเพลิงภายในเตา ร้อนขึ้นและสะสมความร้อนมาก ขึ้น หากเครื่องผลิตไอน้ำ มี อุณหภูมิสูงกว่า 600 องศา ฟาเรนไฮต์ จะมีโอกาสสูงที่เครื่อง ผลิตไอน้ำ เกิดการยุบตัวหรือเกิด การระเบิดขึ้นได้ 4.หากตะกรันบนผิวเตาด้าน สัมผัสกันน้ำ มากเกินไป หรือบน ผิวเตาด้านสัมผัสมีน้ำ มันเกาะ มากเกินไปจะทำ ให้ตัวถังบริเวณ นั้นได้รับความร้อนมากกว่า บริเวณอื่นซึ่งจะทำ ให้เกิดความ ดันภายในบอยเลอร์ทำร์ ทำให้เกิดการ ระเบิดหรือเครื่องผลิตไอน้ำ เกิด รอยชำ รุดขึ้นได้ 5.หากลิ้นนิรภัยไม่ทำ งานจะ ทำ ให้เกิดแรงดันในบอยเลอร์ เพิ่มมากยิ่งขึ้น หากเกิดความ ดันแต่ไอน้ำ ยังต้องใช้งานอยู่ ควรเปิดลิ้นนิรภัยให้ระบาย ความดันออกมาถ้าไม่ทำ เช่นนี้ แล้วปล่อยให้ความดันในเครื่อง ผลิตไอน้ำ สูงมากยิ่งขึ้น โอกาส ที่เครื่องผลิตไอน้ำ จะระเบิดก็จะ มีมากยิ่งขึ้น

8 การป้อ ป้ งกันอุบัติเหตุ ㆍก่อนติดเตา ควรตรวจสอบให้แน่ชัดว่า ในหม้อน้ำ มีระดับที่เพียงพอหรือไม่ ㆍ หม้อน้ำ ที่ใช้ก๊าซหรือน้ำ มันเป็นป็เชื้อ เพลิง ควรมีการระบายลมภายในเตาก่อน ㆍหากมีการรั่วที่ลิ้นนิรภัย โดยที่ยังอยู่ภายใต้ ความดัน ห้ามใช้วิธีเพิ่มน้ำ หนักถ่วงให้แข็งขึ้น โดยเด็ดขาด

9 การป้อ ป้ งกันอุบัติเหตุ ㆍ หากมีการรั่วที่หม้อน้ำ ให้หยุดใช้หม้น้ำ ทันที และต้องแก้ไขก่อนใช้งาน ㆍ ควรเลือกลิ้นนิรภัยแบบทดสอบได้ง่ด้ ง่าย ㆍ ให้ใช้หม้อน้ำ ไม่เกินความดัน ตามที่กำ หนด ㆍ ในแต่ละวัน เมื่อหยุดใช้หม้อน้ำ แล้ว ควรที่จะระบายน้ำ ทิ้งบ้าง

10 การป้อ ป้ งกันอุบัติเหตุ ㆍ หม้อน้ำ ที่มีตะกรันเกาะหนา จะส่งผล ทำ ให้เกิดการใช้เชื้อเพลิงมากเกินกว่ากำ หนด ดังนั้น จึงควรหมั่นทำ ความสะอาดหม้อน้ำ ㆍ หม้อน้ำ ควรจะได้รับการตรวจ ทดสอบอย่างน้อยปีลปีะครั้ง

11 -ถุงมือนิรภัย လက်အိတ် ใช้เพื่อป้อป้งกันมือจากความ ร้อน ของมีคม สะเก็ดไฟ จากงานตัดหรืองานเชื่อม และงานที่ต้องสัมผัสสาร เคมี -รองเท้านิรภัย အကာ အကွယ်ဖိနပ် เป็นป็รองเท้าที่ออกแบบมา เพื่อป้อป้งกันอันตรายจากการ ทำ งานในพื้นที่ที่มีความเสี่ยง ต่อการเกิดอันตรายกับนิ้ว เท้าของผู้ปฏิบัติงาน -หน้ากากกรองฝุ่นละออง ဖုန်မှု န် မှုန့်စ န့် စ်မျ က်နှာ ဖုံ ใช้เพื่อป้อป้งกันฝุ่นละออง ใน พื้นที่การทำ งานที่มีฝุ่นละออง มากกว่าปกติ เช่น งานตัดเย็บ เสื้อผ้า งานก่อสร้าง เป็นป็ต้น อุปกรณ์ป้อ ป้ งกัน อันตรายส่วนบุคคล

12 ขั้นตอนการ ซ้อมแผนฉุกเฉิน พนักงานตรวจเช็คการทำ งานของบอยเลอร์ ประจำ วัน หัวหน้าควบคุมบอยเลอร์แจ้งหัวหน้าแผนก จป. และผู้ที่เกี่ยวข้องพร้อมทั้งประเมินสถานการณ์ พนักงานเข้าแก้ไขสถานการณ์ ตามขั้นตอนตาม WI ควบคุมและแก้ไขสถานการณ์ รายงานผู้ที่เกี่ยวข้องรับทราบ ระดับน้ำ ต่ำ กว่าหลอดแก้วและ มีสัญญาณเตือน

ถ้าควบคุมไม่ได้ และอาจระเบิด ได้ -ทีมฉุกเฉินเข้าระงับเหตุ Boler ทำ งานผิดปก ติ หากควบคุมไม่ ได้ทำ การแจ้ง -ผู้อำ นายการ ตัดสินใจใช้แผน อบยพ และแจ้งให้ประชาสัมพันธ์ ประกาส พร้อมกล สัญญาณ แจ้งเหตุจุกเฉิน เพื่อให้ทุกคน ออกไปยังจุดรวมพล แผนฉุกเฉินหม้อไอ น้ำ ระดเบิด -ผู้ควบคุม Boiler หากตรวจพบว่า Boller ทำ งาน ผิดปกติให้เข้าทำ การแก้ไขทันที -ผู้ควบคุม Boiler เข้าระงับเหตุเบื้องตัน ต้อง ปฏิบัติตามชั้นตอนดังนี้ ถ้าควบคุมได้ -รายงานหัวหน้างาน และแจ้ง จป.วิชาชีพ -จป.วิชาชีพ / หัวหน้างาน ฝ่าย ช่าง เข้าทำ าการสอบสวน และ สำ รวจความเสี่ย หายและผลกระ ทบต่อผลิตภัณฑ์ และสิ่งแวดล้อม ที่เกิดขึ้น -จป.วิชาชีพ รายงาน ผู้อำ นวยการ 13

14 การบำ รุงรักษา หม้อไอน้ำ 1.การเริ่มเดินเครื่องหม้อไอน้ำ ก่อนเริ่มเดิน เครื่อง ผู้ควบคุมหม้อไอน้ำ ควรเดินรอบ หม้อไอน้ำ ว่าไม่มีใครมาทำ อะไรที่ไม่ถูกต้อง ไว้ในวันหยุด หรือเปล่าให้ตรวจสอบ ตำ แหน่งของวาล์วทั้งหมดทุกระบบ ตรวจ สอบระดับน้ำ ในหม้อไอน้ำ เปิดวาล์วระบาย อากาศ วาสวน้ำ เข้า ตรวจสอบอุณหภูมิ น้ำ มันเตาความดันเชื้อเพลิงก๊าซ เปิด ระบายน้ำ ที่ท่อไอน้ำ เฮดเดอร์จ่ายไอน้ำ กับดักไอน้ำ ที่อุปกรณ์ต่าง ๆ 2.การเดินครื่องเพื่อใช้งานหม้อไอน้ำ ทำ การระบายน้ำ ใต้ลูกลอยควบคุมระดับ น้ำ และหลอดแกัว (หรือแบบอื่น ๆ) เพื่อ กำ จัดสิ่งสกปรกที่อาจจะอุดตันอยู่ จนทำ ให้หม้อไอน้ำ เกิดระเบิดได้ ถ้าหม้อไอน้ำ มีการทำ งานตลอด 24 ชั่วโมง ผู้ควบคุมหม้อไอน้ำ ต้อง ทำ การระบายน้ำ ใต้ลูกลอยและไต้หลอด แก้วทุกๆ 8 ชั่วโมง

15 การบำ รุงรักษา หม้อไอน้ำ 3.การปิดปิเครื่องหม้อไอน้ำ ก่อนดับเปลวไฟทุกครั้งให้เปลี่ยน สวิตซ์เร่งหรี่การเผาไหม้เป็นป็การเร่ง หรี่ด้วยมือ และปรับการเร่งหรี่ไปที่ ตำ แหน่งหรี่สุด เพื่อให้เปลวไฟดับที่ ตำ แหน่งเปลวไฟเล็กสุด เพื่ป้อป้งกันการย้อนของเปลวไฟที่จะ ทำ ให้หม้อไอน้ำ เสียหาย แล้วจึงปิดปิ สวิตซ์หยุดการทำ งานของหม้อไอน้ำ 4.การถ่ายน้ำ ในหม้อไอน้ำ ทิ้ง ห้ามถ่ายน้ำ ในหม้อไอน้ำ ทิ้งเด็ด ขาดถ้าหม้อไอน้ำ ยังร้อนอยู่ เพราะอิฐทนไฟในหม้อไอน้ำ ที่ ยังมีอุณหภูมิสูงจะทำ ให้เหล็ก หม้อไอน้ำ เสียหายได้ ถ้ามีน้ำ ใน หม้อไอน้ำ น้อย 5.การหยุดใช้หมัอไอน้ำ เป็นเวลานาน ให้ปิดลิ้นหรืออุดช่องปล่องไฟที่ทาง ออกของหม้อไอน้ำ เพื่อป้องกันไม่ให้ ปล่องไฟดูดอากาศผ่านหมัอไอน้ำ เพราะจะทำ ให้หม้อไอน้ำ ถูกกัดกร่อน มากจากการเกิดกรดกำ มะถันทาง ด้านไฟ โดยเฉพาะหม้อไอน้ำ ที่ใช้เชื้อ เพลิงที่มีกำ มะถันสูงมากกว่า 0.5% จากนั้นทำ ความสะอาดเขม่าให้สะอาด

16 6. การเก็บเปียกหม้อไอน้ำ ทำ ได้ โดยเติมน้ำ ที่มีสารละลายไฮดราชีน (hydrazine) ในหม้อน้ำ ให้เต็ม หรือเติมโซเดียมซัลไฟต์ (Na.S03) ความเข้มข้น 100-200 ppm (200-400 กรัมลูกบาศเมตร) เพื่อกำ จัดก๊าซออกชิเจน แล้วคอย ตรวจวัดความเข้มข้นของไฮดรา ชีนสัปดาห์ละครั้ง 7. การเก็บแห้งหม้อไอน้ำ นอกจาก ต้องทำ ความสะอาดทางด้านสัมผัส ไฟของหม้อไอน้ำ เช่นเดียวกับการ เก็บเปียกแล้ว จะต้องล้างตะกรัน ออกจากด้านสัมผัสน้ำ ให้หมด แล้ว ทำ ให้แห้งอย่างรวดเร็วโดยใช้ สารดูดความชื้น เช่น ซิลิกาเจล ปริมาณ 3 กก./ลบ.ม. ของ ปริมาตรภายในหม้อไอน้ำ 8.การย้ายหม้อไอน้ำ การย้าย หม้อไอน้ำ ต้องทำ ด้วยความระมัดระวัง เช่นเดียวกันกับการติดตั้ง หม้อไอน้ำ ใหม่ หลังจากติดตั้ง หม้อไอน้ำ ที่สถานที่ใหมแล้วต้องทำ การ ตรวจสอบความปลอดภัยตามประกาศ กระทรวงอุตสาหกรรม เรื่องมาตรการ ความปลอดภัยเกี่ยวกับหม้อน้ำ เช่นเดียวกันกับการตรวจสอบ ความปลอดภัยประจำ ปี การบำ รุงรักษา หม้อไอน้ำ

17 9.จุดสำ คัญของการดูแลหม้อไอน้ำ แบบห่อไฟหลังเปียก ต้องตรวจ สอบความหมายของตะกรัน ตรงบริเวณช่องน้ำ ของผนังเปียก ด้านท้าย เพราะเป็นจุดที่มีตะกรัน หนากว่าบริเวณอื่นๆ ต้องตรวจ สอบสภาพเหล็กตรงผนังเปียกใน ห้องเผาไหม้ 10. จุดสำ คัญของการดูแลหม้อไอ น้ำ แบบท่อไฟหลังแห้ง หมั่นตรวจสอบความหนาของ ตะกรันภายในผนังหลังใกล้ลูกหมู ด้านท้าย เพราะเป็นจุดที่มีตะกรัน หนากว่าบริเวณอื่นๆ และคอยตรวจ สอบสภาพปากท่อไฟเล็กด้านหลังว่า มีการรั่วซึมหรือไม่ การบำ รุงรักษา หม้อไอน้ำ

เบอร์โทรศัพท์กรณีฉุกเฉิน บริษัท สยามอินเตอร์เนชั่นแนลฟู๊ตฟู๊จำ กัด (โทร. 074 803 168) เบอร์โทรศัพท์แจ้งเหตุฉุกเฉิน (ภายนอก) เทศบาลตำ บลเกาะแต้ว 074-260 616 เทตบาลตำ บลนาทับ 074-476 284 สภอ.เมืองสงขลา 074-3201878 การไฟฟ้าฟ้ส่วนภูมิภาคสงขลา 074-330 139 เหตุด่วนเหตุร้าย 191 ศูนย์นเรนทร์ สงขลา 1669 กรณีอุบัติเหตุหรือเรียกรถพยาบาลฉุกเฉิน โรงพยาบาลสงขลา 074-338100. โรงพยาบาลหาดใหญ่ 074-273100 โรงพยาบาลสงขลานครินทร์ 074-233133 โรงพยาบาลจะนะ 074-379222 เบอร์โพรศัพห์แจ้งเหตุฉุกเฉินบริษัทข้างเคียง บริษัท แมนเอโฟรเซนฟูดส์ จำ กัด 074-317 800 บริษัท แปซิฟิคฟิแปรรูปสัตว์น้ำ 074-303 999 18

NOTES

บริษัริษั ทสยามอินเตอร์เนชั่นชั่แนลฟู๊ด ฟู๊ จำ กัด ที่อยู่ : 88 หมู่ 10 ตำ บลนาทับ อำ เภอจะนะ จังหวัดสงขลา 90130 E-mail : [email protected] โทรศัพท์ : 074 803 168