แผนการสอนจีโนไทป์

แผนการจัดการเรียนรู้แบบวัฏจักรการเรียนรู้ 7 ขั้น ร่วมกับการใช้สื่อประสม
เรื่อง จีโนไทป์และ ฟีโนไทป์
รายวิชา วิทยาศาสตร์พื้นฐาน 5 (ว31101) จำนวน 2 ชั่วโมง
สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ภาคเรียนที่ 1

จัดทำโดย นางปิยพร นันธิกูล
ก ลุ่ ม ส า ร ะ ก า ร เ รี ย น รู้ วิ ท ย า ศ า ส ต ร์ แ ล ะ เ ท ค โ น โ ล ยี

แผนการจัดการเรียนรู้แบบวัฏจักรการเรียนรู้ 7 ข้นั ร่วมกับการใช้ส่ือประสม

กลุ่มสาระการเรียนรู้ วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี รายวิชา ว 31101 วทิ ยาศาสตร์ 5 ช้ัน มัธยมศึกษาปี ที่ 3

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 พันธุศาสตร์ เวลา 20 ช่ัวโมง

แผนการเรียนรู้ที่ 4 เรื่อง จีโนไทป์ และฟี โนไทป์ เวลา 2 ช่ัวโมง

ผ้สู อน นางปิ ยพร นันธกิ ลู

มาตรฐานการเรียนรู้
มาตรฐาน ว 1.3 เขา้ ใจกระบวนการและความสาคญั ของการถา่ ยทอดลกั ษณะทางพนั ธุกรรม สารพนั ธุกรรม

การเปลี่ยนแปลงทางพนั ธุกรรมที่มีผลตอ่ สิ่งมีชีวิต ความหลากหลายทางชีวภาพและววิ ฒั นาการของสิ่งมีชีวิต
รวมท้งั นาความรู้ไปใชป้ ระโยชน์

ตวั ชีว้ ัด
ม. 3/3 อธิบายการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของลูกและคานวณอตั รส่วนการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์

ของรุ่นลูก

สาระสาคัญ
เม่ือมีการสร้างเซลลส์ ืบพนั ธุ์ แอลลีลท่ีเป็นคูก่ นั ในแตล่ ะฮอมอโลกสั โครโมโซมจะแยกจากกนั ไปสู่เซลล์

สืบพนั ธุ์แต่ละเซลล์ โดยแต่ละเซลลส์ ืบพนั ธุจ์ ะไดร้ ับเพยี ง 1 แอลลีน และจะมาเขา้ คกู่ บั แอลลีนท่ีตาแหน่งเดียวกนั
ของอีกเซลลส์ ืบพนั ธุ์หน่ึง เมื่อเกิดการปฏิสนธิ จนเกิดเป็นจีโนไทป์ และแสดงฟี โนไทป์ ในรุ่นลูก การเกิดจีโนไทป์
และฟี โนไทป์ ของรุ่นลกู สามารถใชว้ ิธีการเขียนแผนภาพการผสมพนั ธุ์ แลว้ นาผลท่ีไดม้ าคานวณหาอตั รส่วนของ
จีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ได้

ผลการเรียนรู้ที่คาดหวงั
ทดลอง อภิปราย และเขียนแผนภาพอธิบายการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของลกู คานวณหาอตั รส่วนการ

เกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของรุ่นลูกได้

จดุ ประสงค์การเรียนรู้
1. เขียนแผนภาพอธิบายการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของลูกได้ ( K)
2. คานวณหาอตั ราส่วนการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของรุ่นลกู ได้ ( K,P )
3. ทาการทดลองการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของลกู ได้ ( P )
4. เป็นผมู้ ีความสนใจใฝ่ รู้ มีความซ่ือสัตย์ มีเหตผุ ล มีความรับผิดชอบ และมีความสามารถในการทางาน
ร่วมกบั ผอู้ ่ืนอยา่ งสร้างสรรค์ ( A )

สาระการเรียนรู้

ความรู้ (K)
1.การเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของลูก
2. การคานวณหาอตั ราส่วนการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของรุ่นลูก

ทักษะ/กระบวนการ (P)
1.การทดลองการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์
2.การคานวณหาอตั ราส่วนการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของรุ่นลูก

คุณลกั ษณะ (A)
1. เป็นผมู้ ีความสนใจใฝ่ รู้ มีความซื่อสตั ย์ มีเหตผุ ล มีความรับผิดชอบ
2. มีความสามารถในการทางานร่วมกบั ผอู้ ื่นอยา่ งสร้างสรรค์

สมรรถนะสาคญั
1. ความสามารถในการส่ือสาร

2. ความสามารถในการคดิ

3. ความสามารถในการแกป้ ัญหา

4. ความสามารถในการใชเ้ ทคโนโลยี

คุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

1.ใฝ่ เรี ยนรู้ 2. มีความซ่ือสัตย์

3.มีเหตผล 4. มีความรับผิดชอบ

5.มีความสามารถในการ ทางานร่วมกบั ผอู้ ่ืน อยา่ งสร้างสรรค์

ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์และทกั ษะของผู้เรียนในศตวรรษท่ี 21
ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์
1. การสงั เกต
2. การจาแนกประเภท
3. การจดั กระทาและส่ือความหมายขอ้ มลู
4. การลงความเห็นจากขอ้ มูล
5. การความหมายขอ้ มูลและลงขอ้ สรุป

ทักษะของผู้เรียนในศตวรรษท่ี 21
1. C1 - Critical Thinking and Problem Solving (ทกั ษะดา้ นการคิดอยา่ งมีวิจารณญาณและทกั ษะในการ

แกป้ ัญหา)
2. C6 - Computering and ICT (ทกั ษะดา้ นคอมพิวเตอร์ และเทคโนโลยสี ารสนเทศและการส่ือสาร)
3. C8 - Compassion (ความเมตตากรุณา มีวินยั คุณธรรม จริยธรรม)

กระบวนการจดั การเรียนรู้
ข้นั ท่ี 1 ข้นั ตรวจสอบความรู้เดมิ ( Elicitation Phase ) ใชเ้ วลา 10 นาที
1. ครูใชค้ าถามเพ่อื ทบทวนความรู้เก่ียวกบั ความหมายของ แอลลีน (Allele) จีโนไทป์ (Genotype) และ
ฟี โนไทป์ (Phenotype) โดยใชค้ าถามต่อไปน้ี
- แอลลีน คืออะไร
( แนวการตอบ รูปแบบของยนี (gene)ท่ีแสดงออกมาในลกั ษณะต่าง ๆ ของทางพนั ธุกรรมหน่ึง ๆ ซ่ึง
แอลลีลจะอยเู่ ป็นค่ๆู บนตาแหน่งของยนี ท่ีตรงกนั ของ homologous chromosome)
- แอลลีน มีก่ีรูปแบบ อะไรบา้ ง
( แนวการตอบ มี 2 รูปแบบ 1. แอลลีนเด่น ( dominant allele) คือแอลลีนที่สามารถแสดงลกั ษณะ
น้นั ๆออกมาไดท้ ้งั ในสภาพท่ีเป็น ฮอมอไซกสั ( TT ) และเฮเทอโรไซกสั (Tt )
2. แอลลีนดอ้ ย ( recessive allele) คือแอลลีนที่สามารถแสดงลกั ษณะ
ออกมาในสภาพท่ีเป็นฮอมอไซกสั (tt ) เท่าน้นั
- รูปแบบของค่ขู องแอลลีล ที่เขยี นแทนดว้ ยอกั ษรภาษาองั กฤษ เช่น TT , tt ,Tt เรียกวา่ อะไร
(แนวการตอบ จีโนไทป์ (Genotype) )
- จีโนไทป์ มีกี่ประเภท อะไรบา้ ง
(แนวการตอบ จีโนไทป์ (Genotype) มี 2 ประเภท ไดแ้ ก่
1. พนั ธุแท้ (homozygous ) คือ ลกั ษณะของจีโนไทป์ ที่มีแอลลีลท้งั คเู่ หมือนกนั
- Homozygous dominance : เด่นพนั ธุแ์ ท้ มีแอลลีนท่ีควบคมุ ลกั ษณะเด่นท้งั คู่
เช่น TT , RR
- Homozygous recessive : ดอ้ ยพนั ธุ์แท้ มีแอลลีนท่ีควบคุมลกั ษณะเด่นท้งั คู่
เช่น tt , rr
2. พนั ธุ์ทาง (heterozygous) คอื ลกั ษณะของจีโนไทป์ ที่มีแอลลีลต่างกนั โดยมี
แอลลีลที่แสดงลกั ษณะเด่น 1 แอลลีล และ แสดงลกั ษณะดอ้ ย 1 แอลลีล เช่น
Tt , Rr )
- ลกั ษณะท่ีแตล่ ะจีโนไทป์ แสดงออกมา เช่น ลาตน้ สูง ลาตน้ เต้ีย เรียกวา่ อะไร
( แนวการตอบ ฟี โนไทป์ (Phenotype) )
- ลกั ษณะเส้นผมของคนเราถกู ควบคุมดว้ ยยนี ถา้ กาหนดใหแ้ อลลีน C เป็นแอลลีนเด่นควบคุมลกั ษณะ
ผมหยกั ศก และแอลลีน c เป็นแอลลีลดอ้ ยควบคุมลกั ษณะผมตรง ชายคนหน่ึงมีผมตรง จีโนไทป์
และฟี โนไทป์ ของชายคนน้ี เป็นอยา่ งไร
(แนวการตอบ จีโนไทป์ ของชายคนน้ี คือ cc ฟี โนไทป์ คือ ผมตรง)
2. ครูฟังการอภิปรายคาตอบ หากพบวา่ นกั เรียนยงั มีความเขา้ ใจคลาดเคล่ือนใหอ้ ธิบายเพิ่มเติม

ข้นั ที่ 2 ข้นั เร้าความสนใจ (Engagement Phase) ใชเ้ วลา 15 นาที
1. ครูถามคาถามเพอ่ื กระตุน้ ความสนใจของนกั เรียน ดงั น้ี “ถวั่ ลนั เตามีลกั ษณะดอกสีม่วงเป็นลกั ษณะเด่น มี

แอลลีนควบคมุ ลกั ษณะดอกสีม่วง คอื P และลกั ษณะดอกสีขาวเป็นลกั ษณะดอ้ ย แอลลีนควบคุม
ลกั ษณะดอกสีขาว คือ p จีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของถว่ั ลนั เตา เป็นอยา่ งไรไดบ้ า้ ง”
( แนวคาตอบ ไดจ้ ากการทาชุดกิจกรรมท่ี 5 เร่ืองการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของพ่อแมล่ กู
ใบกิจกรรมท่ี 5.1 )
2. ครูใหน้ กั เรียนศึกษาชุดกิจกรรมที่ 5 ใบกิจกรรมท่ี 5.1 เร่ืองการหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ โดยใชส้ ่ือ
อินเตอร์แอก็ ทีฟซิมเู ลชน่ั เรื่อง การหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของ สถาบนั ส่งเสริมการสอนวทิ ยาศาสตร์
และเทคโนโลย(ี สสวท.) https://www.scimath.org/desktop-application/item/12532-2021-12-14-02-31-14
และใหน้ กั เรียนบนั ทึกส่ิงท่ีไดล้ งในใบกิจกรรมท่ี 5.1 จากน้นั ร่วมกนั อภิปรายผลท่ีไดเ้ พอื่ เสริมความ
เขา้ ใจเก่ียวกบั การเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ รุ่นพอ่ แม่
3. ครูใชค้ าถามเพอ่ื กระตนุ้ ความสนใจของนกั เรียนต่อไปวา่ “ ถา้ เรานาถวั่ ลนั เตาที่มีลกั ษณะจีโนไทป์ และ
ฟี โนไทป์ ต่าง ๆ ขา้ งตน้ มาผสมพนั ธุ์กนั ลกู ท่ีได้ จะมีลกั ษณะจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ อยา่ งไรบา้ ง”
4. ครูใหน้ กั เรียนเสนอความคิด เพอ่ื เชื่อมโยงไปสู่ การเขียนแผนภาพแสดงการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์
ของรุ่นลกู และการคานวนหาอตั รส่วนการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ รุ่นลูก

ข้นั ท่ี 3 ข้นั สารวจและค้นหา (Exploration phase) ใชเ้ วลา 45 นาที
1. ครูแจง้ จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ในคร้ังน้ีให้ นร.ทราบ
2. ครูใหน้ กั เรียนศึกษา ทาความเขา้ ใจ และวางแผนทาชุดกิจกรรมท่ี 5 ใบกิจกรรมที่ 5.2 เรื่อง จีโนไทป์

และฟี โนไทป์ รุ่นลกู โดยใชโ้ ดยใชส้ ่ืออินเตอร์แอก็ ทีฟซิมูเลชน่ั เรื่อง การหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของ
สถาบนั ส่งเสริมการสอนวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ( สสวท.)
https://www.scimath.org/desktop-application/item/12532-2021-12-14-02-31-14
3. ครูเปิ ดโอกาสใหน้ กั เรียนซกั ถามขอ้ สงสยั ก่อนทากิจกรรม ครูสงั เกตการทากิจกรรมของนกั เรียน พร้อม
ใหค้ าแนะนาเมื่อนกั เรียนสอบถามหรือมีขอ้ สงสัย
4. ครูใหน้ กั เรียนศึกษา ทาความเขา้ ใจ เรื่องการหา จีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของพ่อ แม่ ลกู ต่อไป โดยให้
นกั เรียนเขา้ ศึกษาในเวปไซดบ์ ทเรียนสาเร็จรูปเรื่องจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของ สถาบนั ส่งเสริมการสอน
วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ( สสวท.) ต่อไปน้ี
https://www.youtube.com/watch?v=s08KT9jTmlA&list=PLsajJ2-KK4zw6MR-qZO-Hp8cffUDv-0D-
&index=4
โดยใหน้ กั เรียนทาชุดกิจกรรมท่ี 5 ใบกิจกรรมที่ 5.3 เร่ืองการหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของสตั ว์
ประหลาดควบคู่ไปดว้ ย
5. ครูสงั เกตการทากิจกรรมของนกั เรียน พร้อมใหค้ าแนะนาเมื่อนกั เรียนสอบถามหรือมีขอ้ สงสยั

ข้นั ท่ี 4 ข้นั อธบิ าย (Explanation Phase) ใชเ้ วลา 15 นาที
1. ครูเปิ ดโอกาศใหน้ กั เรียนออกมานาเสนอผลการทาใบกิจกรรมที่ 5.2 และ ใบกิจกรรมท่ี 5.3 และใหเ้ พอ่ื น

ช่วยกนั วเิ คราะห์ อภิปราย แสดงความคดิ เห็น โดยครูคอยใหค้ าแนะนาเพอื่ ไม่ใหน้ กั เรียนกิดความเขา้ ใจ
คลาดเคลื่อน จนไดข้ อ้ สรุป ดงั น้ี
“ เม่ือมกี ารปฏิสนธิ แอลลลี บนฮอมอโลกัสโครโมโซมในเซลล์สืบพันธ์ุของพ่อและแม่จะมาเข้าค่กู ันทา
ให้เกิดจีโนไทป์ ซ่ึงเป็นผลให้สิ่งมีชีวิตมีฟี โนไทป์ ที่แตกต่างกัน ดังนนั้ ถ้าทราบจีโนไทป์ ของสิ่งมชี ีวิต
รุ่นพ่อและแม่ เราสามารถหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของรุ่นได้โดยใช้วิธีการเขียนแผนภาพการผสม
พนั ธ์ุ แล้วนาผลที่ได้มาคานวณหาอัตรส่วนของจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ได้”

ข้นั ท่ี 5 ข้นั ขยายความรู้ (Elaboration Phase) ใชเ้ วลา 20 นาที
1. ขยายขอบเขตความรู้ของนกั เรียน โดยใหน้ กั เรียนทาชุดกิจกรรมที่ 5 ใบกิจกรรมที่ 5.4 เรื่อง แบบทดสอบ

การหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ในสิ่งมีชีวิต เพื่อตรวจสอบความเขา้ ใจของนกั เรียนในการนาความรู้ท่ีได้
ตอบคาถามในสถานการณ์ที่กาหนดใหไ้ ด้
2. ครูและนกั เรียนร่วมกนั เฉลยคาตอบ หากมีจุดใดท่ียงั ไม่เขา้ ใจหรือยงั มีขอ้ สงสัยใหค้ รูอธิบายเพมิ่ เติม

ข้นั ที่ 6 ข้นั ประเมินผล (Evoluation Phase) ใชเ้ วลา 10 นาที
1. ประเมินผลระหวา่ งเรียนจากการตรวจชุดกิจกรรมท่ี 5 เร่ือง การเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของพอ่ แม่ลูก

ท่ีนกั เรียนทาส่ง
2. ครูแจง้ คะแนนใหน้ กั เรียนทราบ พร้อมท้งั ชมเชยนกั เรียนที่มีคะแนนผา่ นเกณฑแ์ ละใหก้ าลงั ใจสาหรับ

นกั เรียนท่ีมีคะแนนไม่ผา่ นเกณฑใ์ หพ้ ยายามมากข้นึ เพ่อื ใหส้ อบไดค้ ะแนนผา่ นเกณฑใ์ นคร้ังต่อไป

ข้นั ที่ 7 ข้ันนาความรู้ไปใช้ (Extension Phase)ใชเ้ วลา 10 นาที
1. ครูกระตุน้ ใหน้ กั เรียนร่วมกนั อภิปรายวา่ สามารถนาความรู้เก่ียวกบั การหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ มา

ประยกุ ตใ์ ชใ้ นชีวิตประจาวนั ไดอ้ ยา่ งไร
( แนวการตอบ ใชใ้ นการคดั เลือกพนั ธุ์พชื หรือพนั ธุ์สตั ว์ ใชใ้ นการวิเคราะห์คานวนหาอตั ราการเกิดโรค
ทางพนั ธุกรรม)
2. ครูเชื่อมโยงเขา้ สู่เร่ืองที่จะเรียนตอ่ ไปวา่ การถ่ายทอดลกั ษณะทางพนั ธุกรรมท่ีเมนเดลคน้ พบเป็นพ้ืน
ฐานความรู้ทางพนั ธุศาสตร์ในปัจจุบนั ซ่ึงสามารถนาไปใชป้ ระโยชน์ในดา้ นต่าง ๆ หลายดา้ น ซ่ึง
นกั เรียนจะไดเ้ รียนรู้ต่อไป
3. นกั เรียนบนั ทึกสรุปความรู้ลงในสมุดบนั ทึกของตนเอง

ส่ือ/แหล่งเรียนรู้
1.ส่ืออินเตอร์แอก็ ทีฟซิมเู ลชนั่ เรื่อง การหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของ สถาบนั ส่งเสริมการสอน
วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี ( สสวท.)
https://www.scimath.org/desktop-application/item/12532-2021-12-14-02-31-14
2. เวปไซดบ์ ทเรียนสาเร็จรูป เร่ืองจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของ สถาบนั ส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และ
เทคโนโลยี ( สสวท.)

https://www.youtube.com/watch?v=s08KT9jTmlA&list=PLsajJ2-KK4zw6MR-qZO-Hp8cffUDv-0D-&index=4
3. ชุดกิจกรรมที่ 5 เร่ือง การเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของพ่อแมล่ ูก
3.1 ใบกิจกรรมท่ี 5.1 เร่ือง การหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์
3.2 ใบกิจกรรมท่ี 5.2 เรื่อง จีโนไทป์ และฟี โนไทป์ รุ่นลูก
3.3 ใบกิจกรรมที่ 5.3 เรื่อง การหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของสตั วป์ ระหลาด
3.4 ใบกิจกรรมที่ 5.4 เร่ือง แบบทดสอบการหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ในสิ่งมีชีวิต
4. เหรียญบาท 2 เหรียญ

การวดั และประเมินผล

สิ่งที่วดั วธิ กี าร เคร่ืองมือ เกณฑ์การประเมนิ

ด้านความรู้ (K) - ตรวจใบกิจกรรมท่ี 5.4 -ใบกิจกรรมที่ 5.4 เรื่อง -นกั เรียนไดค้ ะแนนจาก

-ตรวจแบบทดสอบประจา แบบทดสอบการหาจีโนไทป์ การทาใบกิจกรรมที่ 5.4

หน่วยการเรียนรู้ และฟี โนไทป์ ของสิ่งมีชีวิต ร้อยละ 80 ข้นึ ไป

- แบบทดสอบประจาหน่วยการ - นกั เรียนไดค้ ะแนนจาก

เรียนรู้ การทาแบบทดสอบ

ประจาหน่วยการเรียนรู้

ร้อยละ 80 ข้นึ ไป

ด้านทักษะ - สงั เกตการปฏิบตั ิกิจกรรม - แบบประเมินการปฏิบตั ิกิจกรรม นกั เรียนไดค้ ะแนน

กระบวนการ (P) และตรวจการทากิจกรรม -ใบกิจกรรมท่ี 5.1 เรื่องการหาจี ร้อยละ 80 ข้นึ ไป
ตามใบกิจกรรมที่ 5.1 – 5.3 โนไทป์ และฟี โนไทป์

- ใบกิจกรรมท่ี 5.2 เรื่อง จีโน

ไทป์ และฟี โนไทป์ รุ่นลกู

- ใบกิจกรรมท่ี 5.3 เร่ืองการหาจี

โนไทป์ และฟี โนไทป์ ของสัตว์

ประหลาด

ด้านคุณลกั ษณะอนั สงั งเกตพฤติกรรมการร่วม แบบประเมินคุณลกั ษณะอนั พึง นกั เรียนไดค้ ะแนน

พงึ ประสงค์ (A) กิจกรรมในช้นั เรียน ประสงค์ ร้อยละ 80 ข้ึนไป

แบบประเมนิ การปฏบิ ตั ิกจิ กรรม

คะแนน

รายการประเมิน 32 1

1. ปฏิบตั ิกิจกรรมตามแผนที่กาหนด

2. การใชอ้ ปุ กรณ์หรือเคร่ืองมือในการปฏิบตั ิกิจกรรม

3. การบนั ทึกผลในใบกิจกรรม

4. การจดั กระทาและการนาเสนอขอ้ มูล

5. การสรุปผล

รวม

เกณฑ์ผ่านการประเมิน : ผผู้ า่ นการประเมินตอ้ งไดค้ ะแนนร้อยละ 80 หรือ 12 คะแนนข้ึนไป

แบบประเมนิ คุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์

1. ีมความสนใจใ ่ฝ ู้ร
2. ีมความ ื่ซอสัตย์
3. ีมเหตุผล
4. ีมความ ัรบผิดชอบ
5. ีมความสามารถในการ ทางาน
่รวมกับผู้ ื่อน อย่างส ้รางสรรค์
เลขที่ ช่ือ - สกลุ รวม สรุปผลการ
คะแนน ประเมนิ

3 3 3 3 3 15 ผ่าน ไม่ผ่าน

เกณฑ์ผ่านการประเมิน : ผผู้ า่ นการประเมินตอ้ งไดค้ ะแนนร้อยละ 80 หรือ 12 คะแนนข้ึนไป

รายการประเมนิ เกณฑ์การประเมนิ การปฏิบตั ิกจิ กรรม ระดบั
คาอธิบาย คะแนน

1. ปฏิบตั ิกิจกรรมตาม ปฏิบตั ิกิจกรรมตามวธิ ีการ และข้นั ตอนท่ีกาหนดไวอ้ ยา่ งถูกตอ้ งดว้ ย 3
2
แผนที่กาหนด ตนเอง มีการปรับปรุงแกไ้ ขเป็นระยะ 1
3
ปฏิบตั ิกิจกรรมตามวิธีการ และข้นั ตอนท่ีกาหนดไวโ้ ดยมีครูหรือผูอ้ ่ืนเป็น 2
1
ผแู้ นะนา 3
2
ปฏิบตั ิกิจกรรมไม่ถูกตอ้ งตามวธิ ีการและข้นั ตอนที่ กาหนดไว้ ไม่มีการ 1
3
ปรับปรุงแกไ้ ข 2
1
2.การใชอ้ ุปกรณ์หรือ ใชอ้ ุปกรณ์และเครื่องมือในการปฏิบตั ิกิจกรรมไดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ งตาม 3
2
เคร่ืองมือในการปฏิบตั ิ หลกั การปฏิบตั ิและคล่องแคลว่ 1

กิจกรรม ใชอ้ ุปกรณ์และเคร่ืองมือในการปฏิบตั ิกิจกรรมไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง โดยมีครู

หรือผอู้ ่ืนเป็นผแู้ นะนา

ใชอ้ ุปกรณ์และเครื่องมือในการปฏิบตั ิกิจกรรมไม่ถกู ตอ้ งตาม และไม่มี

ความคล่องแคลว่

3. การบนั ทึกผลในใบ บนั ทึกผลเป็นระยะอยา่ งถกู ตอ้ ง มีระบบ มีการอธิบายขอ้ มูลให้ เห็นความ

กิจกรรม เชื่อมโยงเป็นภาพรวม เป็นเหตุเป็นผล และเป็ นไปตามการปฏิบตั ิกิจกรรม

บนั ทึกผลเป็นระยะ แตไ่ มเ่ ป็นระเบียบ และไม่มีการอธิบาย ขอ้ มูลใหเ้ ห็น

ถึงความสัมพนั ธ์ของการปฏิบตั ิกิจกรรม

บนั ทึกผลไม่ครบและไม่เป็นไปตามการปฏิบตั ิกิจกรรม

4. การจดั กระทาและ จดั กระทาขอ้ มูลอยา่ งเป็นระบบ มีการเชื่อมโยงใหเ้ ห็นเป็น ภาพรวม และ

การนาเสนอขอ้ มูล นาเสนอดว้ ยแบบตา่ งๆ อยา่ งชดั เจนถกู ตอ้ ง

จดั กระทาขอ้ มลู อยา่ งเป็นระบบ มียกตวั อยา่ งเพ่มิ เติมใหเ้ ขา้ ใจ ง่าย และ

นาเสนอดว้ ยแบบตา่ งๆ แตย่ งั ไม่ชดั เจนและไม่ถูกตอ้ ง

จดั กระทาขอ้ มูลอยา่ งไมเ่ ป็นระบบ และมีการนาเสนอขอ้ มูลไมส่ ่ือ

ความหมายและไม่ชดั เจน

5. การสรุปผล สรุปผลการปฏิบตั ิกิจกรรมไดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ ง กระชบั ชดั เจน และ

ครอบคลมุ ขอ้ มูลจากการวิเคราะหท์ ้งั หมด

สรุปผลการปฏิบตั ิกิจกรรมไดโ้ ดยมีครูหรือผอู้ ื่นแนะนาบา้ ง จึงสามารถ

สรุปไดถ้ กู ตอ้ ง

สรุปผลการปฏิบตั ิกิจกรรมตามความรู้ท่ีพอมีอยู่ โดยไมใ่ ชข้ อ้ มลู จากการ

ทดลอง

รายการประเมนิ เกณฑ์การประเมินคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์ ระดับ
คาอธิบาย คะแนน

1.มีความสนใจใฝ่ รู้ มีความกระตือรือร้นตอ่ การปฏิบตั ิกิจกรรมทุกกิจกรรม สนทนาซกั ถาม 3
ฟัง หรืออ่านเพือ่ ใหไ้ ดร้ ับความรู้เพิ่มข้ึน
2. มีความซ่ือสัตย์ มีความกระตือรือร้นตอ่ การปฎิบตั ิกิจกรรมบางกิจกรรม ไม่คอ่ ย สนทนา 2
3. มีเหตุผล ซกั ถาม ฟัง อ่านเพ่ือใหไ้ ดร้ ับความรู้เพมิ่ ข้ึน
ร่วมมือในการปฏิบตั ิกิจกรรม แต่ไม่มีความกระตือรือร้น 1
4. มีความรับผดิ ชอบ ปฏิบตั ิงานอยา่ งดีตรงตอ่ เวลา ไม่คดั ลอกงานผอู้ ่ืน 3
ปฏิบตั ิงานอยา่ งดีแตค่ ดั ลอกงานผอู้ ื่นบา้ งบางคร้ัง 2
5. มีความสามารถใน ปฏิบตั ิงานและคดั ลอกงานผอู้ ่ืนเป็นประจา 1
การ ทางานร่วมกบั เสนอความคิดเห็น ตอบคาถามอยา่ งมีเหตุมีผล ถกู ตอ้ งชดั เจน ครบถว้ น 3
ผอู้ ่ืน อยา่ งสร้างสรรค์ เสนอความคิดเห็น ตอบคาถามอยา่ งมีเหตมุ ีผล ถกู ตอ้ ง แต่ไมช่ ดั เจน และ 2
ไม่ครบถว้ น
เสนอความคิดเห็น ตอบคาถาม แต่ไม่สามารถอธิบายเหตุผลท่ีถกู ตอ้ ง ได้ 1
ทางานตามที่ไดร้ ับมอบหมายอยา่ งเตม็ ความสามารถ งานมีความ สมบูรณ์ 3
ตามกาหนด เรียบร้อย และเสร็จทนั เวลา
ทางานตามท่ีไดร้ ับมอบหมาย เสร็จทนั เวลา แต่ไม่เรียบร้อย 2
ทางานตามที่ไดร้ ับมอบหมายแต่ไม่เรียบร้อยและเสร็จไม่ทนั เวลา 1
เขา้ ร่วม ใหค้ วามร่วมมือ และรู้จกั ขอความร่วมมือจากผอู้ ่ืนในการทา 3
กิจกรรม ประพฤติปฏิบตั ิตามขอ้ ตกลงของกลุม่ และเห็นแก่ประโยชน์
ส่วนรวมมากกวา่ ประโยชน์ส่วนตน 2
เขา้ ร่วม ใหค้ วามร่วมมือในการทากิจกรรม และประพฤติปฏิบตั ิตาม
ขอ้ ตกลงของกลมุ่ 1
เขา้ ร่วมกิจกรรม แตไ่ ม่ประพฤติปฏิบตั ิตามขอ้ ตกลงของกลุ่ม

ข้อเสนอแนะของหัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์และเทคโนยี
........................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................

(ลงชื่อ)
()

หวั หนา้ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
วนั ท่ี.........เดือน.......................พ.ศ.............

ข้อเสนอแนะของรองผู้อานวยการกลุ่มบริหารวชิ าการ
........................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................

(ลงช่ือ)
()
รองผอู้ านวยการกลมุ่ บริหารวชิ าการ
วนั ท่ี.........เดือน.......................พ.ศ.............

ข้อเสนอแนะของผ้อู านวยการโรงเรียน
........................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................

(ลงชื่อ)
()
ผอู้ านวยการโรงเรียน
วนั ท่ี.........เดือน.......................พ.ศ.............

บันทึกผลหลงั การจดั กจิ กรรมการเรียนรู้
1. ผลการจัดกจิ กรรม
1.1 ด้านความรู้
........................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
1.2 ด้านทกั ษะกระบวนการ
........................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
1.3 ด้านคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์
........................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................

2. ปัญหา/อปุ สรรคและแนวทางแกไข้ ปัญหา/อุปสรรค แนวทางแก้ไข
........................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................

3. ข้อเสนอแนะ
........................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................

(ลงช่ือ)
( นางปิ ยพร นนั ธิกูล )
ครูผสู้ อน

วนั ที่.........เดือน.......................พ.ศ.............



ใบกจิ กรรมท่ี 5.1 เรื่อง การเกิดจโี นไทป์ และฟี โนไทป์ รุ่นพ่อแม่

จดุ ประสงค์ อธิบายการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ได้

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนใชม้ ือถือสแกน QR Code เพ่อื เขา้ สู่สื่ออินเตอร์แอก็ ทีฟ
ซีมเู ลชนั เร่ือง การหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์
ใชส้ ื่อตอบคาถามต่อไปน้ี
“ถว่ั ลนั เตามีลกั ษณะดอกสีม่วงเป็นลกั ษณะเด่น มีแอลลีนควบคมุ ลกั ษณะ
ดอกสีม่วง คือ P และลกั ษณะดอกสีขาวเป็นลกั ษณะดอ้ ย แอลลีนควบคมุ
ลกั ษณะดอกสีขาว คือ p ”
จีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของถว่ั ลนั เตา เป็นอยา่ งไรไดบ้ า้ ง

แอลลนี 1 แอลลนี 2 จโี นไทป์ พนั ธ์ุแท้หรือพนั ธ์ุทาง ฟี โนไทป์
ม่วง (P) มว่ ง (P)

มว่ ง (P) ขาว (p)

ขาว (p) ม่วง (P)

ขาว (p) ขาว (p)

จากตาราง อตั ราส่วนของจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ เป็นอยา่ งไร

- จีโนไทป์ :: - ฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า ____ : _____ : _____ _______ : ________
คดิ เป็นร้อยละ ____ : _____ : _____ _______ : ________

ใบกจิ กรรมท่ี 5.2 การเกดิ จโี นไทป์ และฟี โนไทป์ รุ่นลูก

จุดประสงค์การเรียนรู้
1. เขียนแผนภาพอธิบายการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของลูกได้
2. คานวณหาอตั ราส่วนการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของรุ่นลกู ได้

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนใชม้ ือถือสแกน QR Code เพ่อื เขา้ สู่ส่ืออินเตอร์แอก็ ทีฟ
ซีมูเลชนั เรื่อง การหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์
ใชส้ ื่อตอบคาถามต่อไปน้ี

“ ถ้าเรานาถั่วลนั เตาท่ีมลี กั ษณะของดอกที่มีจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ต่างๆของรุ่นพ่อแม่ มาผสมพนั ธ์ุกนั ลูกทไี่ ด้จะมี
ลกั ษณะ จโี นไทป์ และฟี โนไทป์ อย่างไร เมื่อกาหนดให้ P แทนแอลลนี ควบคมุ ดอกสีม่วง และ p แทนแอลลนี
ควบคมุ ดอกสีขาว ”

สถานการณ์ที่ 1 พ่อดอกสีม่วงพนั ธ์ุแท้ผสมกบั แม่ดอกสีม่วงพนั ธ์ุแท้

จีโนไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลกู
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อตั ราส่วนของจีโนไทป์ :: อัตรส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คิดเป็ นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

สถานการณ์ท่ี 2 พ่อดอกสีม่วงพนั ธ์ุแท้ผสมกบั แม่ดอกสีม่วงพนั ธ์ุทาง

จีโนไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลกู
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อัตราส่วนของจีโนไทป์ :: อัตรส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____

คิดเป็ นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

สถานการณ์ที่ 3 พ่อดอกสีม่วงพนั ธ์ุแท้ผสมกบั แม่ดอกสีขาวพนั ธ์ุแท้

จโี นไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลูก
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อัตราส่วนของจีโนไทป์ :: อัตรส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คดิ เป็นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

สถานการณ์ที่ 4 พ่อดอกสีม่วงพนั ธ์ุทางผสมกบั แม่ดอกสีม่วงพนั ธ์ุทาง

จีโนไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลูก
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อตั ราส่วนของจโี นไทป์ :: อตั รส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คิดเป็ นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

สถานการณ์ท่ี 5 พ่อดอกสีม่วงพนั ธ์ุทางผสมกบั แม่ดอกสีขาวพนั ธ์ุแท้

จโี นไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลกู
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อัตราส่วนของจีโนไทป์ :: อตั รส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คิดเป็ นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

สถานการณ์ที่ 6 พ่อดอกสีขาวพนั ธ์ุแท้ผสมกบั แม่ดอกสีขาวพนั ธ์ุแท้

จีโนไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลกู
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อตั ราส่วนของจโี นไทป์ :: อตั รส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คดิ เป็นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

ตารางสรุปผล
สถานการณ์ท่ี จีโนไทป์ พ่อ X แม่ จโี นไทป์ ลูก อตั ราส่วนจโี นไทป์ ฟี โนไทป์ อตั รส่วนฟี โนไทป์

ใบกจิ กรรมท่ี 5.3 จีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของสัตว์ประหลาดเป็ นอย่างไร

จุดประสงค์ 1. หาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของสตั วป์ ระหลาด
2. วาดภาพลกั ษณะของสตั วป์ ระหลาด
3. คานวณอตั ราส่วนการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของรุ่นลกู

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนใชม้ ือถือสแกน QR Code เพือ่ เขา้ สู่เวปไซดบ์ ทเรียนออนไลน์ เร่ือง จีโนไทป์ และฟี โนไทป์

ศึกษสาไถปานพกรา้อรมณๆ์ สกตับั วทป์ ารกะิจหกลรารดมมตีลอ่ กั ไษปณน้ะี ภายนอกท่ีแตกต่างกนั 7 ลกั ษณะ แต่ลกั ษณะควบคมุ ดว้ ยยนี 2 แอลลีน และ

แอลลีนเด่นสามารถขม่ แอลลีนดอ้ ยไดอ้ ยา่ งสมบูรณ์ ลกั ษณะตา่ ง ๆ ของสตั วป์ ระหลาด มีดงั น้ี

1. รูปร่างของหวั 2. จานวนตา 3. การมีรูมูก 4. จานวนเขา

5. จานวนขา 6. จานวนแขน 7. การมีฟัน

ตารางแอลลลี เด่นและแอลลีนด้อยของลกั ษณะต่าง ๆ ของสัตว์ประหลาด

ลกั ษณะ ลกั ษณะที่ควบคมุ ด้วยแอลลนี เด่น/สัญลกั ษณ์ ลกั ษณะท่ีควบคมุ ด้วยแอลลนี เด่น/สัญลกั ษณ์
รูปร่างของหวั
จานวนตา หวั กลม/A หวั สี่เหลี่ยม/a
การมีรูมกู
จานวนเขา 2 ตา/B 1 ตา/b
จานวนขา
จานวนแขน มีรูจมูก/C ไมม่ ีรูจมกู /c
การมีฟัน
2 เขา/D ไมม่ ีเขา/d

3 ขา/E 2 ขา/e

4 แขน/F 2 แขน/f

มีฟัน/G ไมม่ ีฟัน/g

ใหน้ กั เรียนหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของสตั วป์ ระหลาดโดยการใชเ้ หรียญบาทสองเหรียญโยนพร้อมกนั กาหนดให้

ดา้ นหวั เป็นแอลลีลเด่น ดา้ นกอ้ ยเป็นแอลลีนดอ้ ย บนั ทึกส่ิงที่ไดล้ งในตาราง

ผลการทากจิ กรรม

ลกั ษณะ ด้านของเหรียญท่ีโยนได้ จีโนไทป์ ฟี โนไทป์

เหรียญที่ 1 เหรียญที่ 2

รูปร่างของหวั

จานวนตา

การมีรูมูก

จานวนเขา

จานวนขา

จานวนแขน

การมีฟัน

นาผลการทากจิ กรรมมาวาดเป็ นสัตว์ประหลาดตัวพ่อ

กาหนดให้ ลกั ษณะของสัตว์ประหลาดตัวแม่ มีลกั ษณะดังต่อไปนี้
1. หวั กลม ท่ีมีจีโนไทป์ เป็น ฮอมอไซกสั
2. ตา 2 ตา ท่ีมีจีโนไทป์ เป็น เฮเทอโรไซกสั
3. ไม่มีรูจมกู
4. เขา 2 เขา ท่ีมีจีโนไทป์ เป็น ฮอมอไซกสั
5. ขา 2 ขา
6. แขน 4 แขน ที่มีจีโนไทป์ เป็น เฮเทอโรไซกสั
7. ไมม่ ีฟัน

จากกจิ กรรม ให้นักเรียนหาฟี โนไทป์ และจโี นไทป์ ของลูกสัตว์ประหลาด

1. ลกั ษณะหวั ตวั พ่อ คอื ลกั ษณะหวั ตวั แม่ คือ

จโี นไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลูก
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อตั ราส่วนของจโี นไทป์ :: อัตรส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คดิ เป็นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

2. ลกั ษณะตาตวั พ่อ คอื ลกั ษณะตาตวั แม่ คอื

จโี นไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลกู
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อัตราส่วนของจโี นไทป์ :: อตั รส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คิดเป็ นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

3. ลกั ษณะรูจมกู ตวั พ่อ คือ ลกั ษณะรูจมูกตวั แม่ คือ

จีโนไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลกู
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อตั ราส่วนของจโี นไทป์ :: อัตรส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คิดเป็ นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

4. ลกั ษณะเขาตวั พอ่ คอื ลกั ษณะเขาตวั แม่ คอื

จโี นไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลูก
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อัตราส่วนของจโี นไทป์ :: อตั รส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คิดเป็ นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

5. ลกั ษณะขาตวั พ่อ คอื ลกั ษณะขาตวั แม่ คือ

จีโนไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลกู
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อัตราส่วนของจีโนไทป์ :: อตั รส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คิดเป็ นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

6. ลกั ษณะแขนตวั พ่อ คือ ลกั ษณะแขนตวั แม่ คอื

จโี นไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลกู
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อัตราส่วนของจีโนไทป์ :: อตั รส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คดิ เป็นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

7. ลกั ษณะฟันตวั พ่อ คือ ลกั ษณะฟันตวั แม่ คือ

จีโนไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลูก
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อตั ราส่วนของจีโนไทป์ :: อัตรส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คดิ เป็นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

คาถามท้ายกจิ กรรม
1. ส่ิงใดกาหนดฟี โนไทป์ ของสัตวป์ ระหลาดในแตล่ ะลกั ษณะ
........................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................
2. เม่ือนาพ่อมาผสมพนั ธุ์กบั แม่ ลกู สตั วป์ ระหลาดที่เกิดข้ึนมีอตั ราส่วนการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ เป็นอยา่ งไร

ลกั ษณะ จโี นไทป์ พ่อ X แม่ จีโนไทป์ ลูก อตั ราส่วนจโี นไทป์ ฟี โนไทป์ อตั รส่วนฟี โนไทป์
รูปร่างของหวั
จานวนตา
การมีรูมกู
จานวนเขา
จานวนขา
จานวนแขน
การมีฟัน

3. จากกิจกรรม สรุปไดว้ า่ อยา่ งไร
........................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................

ใบกจิ กรรมท่ี 5.4 เร่ืองการหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ในส่ิงมีชีวติ

จดุ ประสงค์การเรียนรู้
1. เขียนแผนภาพอธิบายการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของลกู ได้
2. คานวณหาอตั ราส่วนการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของรุ่นลกู ได้

ให้นกั เรียนตอบคาถามต่อไปนี้
1. การมีติ่งหูและไมม่ ีติ่งหูของมนุษยเ์ ป็นลกั ษณะท่ีสามารถถา่ ยทอดทางพนั ธุกรรมได้ การมีติ่งหูเป็นลกั ษณะเด่นโดย
มี แอลลีลควบคมุ ลกั ษณะการมีต่ิงหู (E) เป็นแอลลีลเด่น ส่วนแอลลีลควบคุมลกั ษณะไม่มีต่ิงหู (e) เป็นแอลลีลดอ้ ย
นกั เรียนคิดวา่ เป็นไปไดห้ รือไมว่ า่ พอ่ แมท่ ่ีมีต่ิงหูท้งั คจู่ ะใหก้ าเนิดลูกท่ีไมม่ ีติ่งหู ใหน้ กั เรียนอธิบายคาตอบ โดยเขียน
แผนภาพแสดงการถา่ ยทอดลกั ษณะการมีติ่งหูและไมม่ ีติ่งหูจากพอ่ แมไ่ ปสู่ลกู

…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………

2.สามีภรรยาปกติคู่หน่ึงมีลกู ชาย 2 คนและลูกสาว 1 คน ทุกคนป่ วยเป็นโรคธาลสั ซีเมีย
กาหนดให้ B แทนแอลลีลเด่นซ่ึงเป็นแอลลีลปกติ

b แทนแอลลีลดอ้ ยซ่ึงเป็นแอลลีลท่ีทาใหเ้ กิดโรคธาลสั ซีเมีย ใหน้ กั เรียนตอบคาถามต่อไปน้ี
2.1 จีโนไทป์ ของสามีภรรยาคนู่ ้ีเป็นอยา่ งไร
........................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................

2.2 ลูกท่ีเกิดจากสามีภรรยาคู่น้ีมีจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ อย่างไรบา้ งและมีอตั ราส่วนเท่าใด

…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………

2.3 ถา้ ลูกสาวของสามีภรรยาคู่น้ีแต่งงานกบั ชายปกติแลว้ มีลกู 2 คน คนหน่ึงเป็นลกู ชายที่เป็นโรคธาลสั ซีเมีย ส่วนอีก
คนหน่ึงเป็นลกู สาวปกติ จีโนไทป์ ของชายคนน้ีและลกู สาวของสามีภรรยาคู่น้ีมีจีโนไทป์ เป็นอยา่ งไร

…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………

3. ชาวสวนคนหน่ึงผสมพนั ธุ์ถวั่ 2 ตน้ เม่ือตน้ ถว่ั ออกฝักจึงนาเมลด็ ไปปลกู จนตน้ ถวั่ เจริญเติบโต ปรากฏวา่ เป็นถว่ั
ตน้ สูงจานวน 254 ตน้ ถวั่ ตน้ เต้ียจานวน 250 ตน้
กาหนดให้ T เป็นแอลลีลควบคุมลาตน้ สูง และ

t เป็นแอลลีลควบคุมลาตน้ เต้ีย
จากผลการทดลองน้ี จีโนไทป์ ของถวั่ ตน้ พ่อและตน้ แม่ จะเป็นอยา่ งไร

…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………

4. กาหนดให้ A B C D เป็นพืชชนิดเดียวกนั A B C มีดอกสีแดง และ D มีดอกสีขาว นาพืชเหล่าน้ีมาผสมพนั ธุ์กนั

ไดล้ กู ท่ีมีลกั ษณะสีของดอก ดงั ตาราง

พืชทนี่ ามาผสมพนั ธ์ุกนั จานวนร้อยละของลกู

ดอกสีแดง ดอกสีขาว

A x B 100 0

B x C 100 0

A x C 75 25

A x D 50 50

4.1 จงหาจีโนไทป์ ของพชื ท้งั 4 ชนิด

........................................................................................................................................................................................

........................................................................................................................................................................................

........................................................................................................................................................................................

........................................................................................................................................................................................

4.2 เม่ือนาพืช B มาผสมกบั พชื D ลูกที่ไดจ้ ะมีจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ อยา่ งไร

กาหนดให้ R แทนแอลลีลควบคุมลกั ษณะดอกสีแดงซ่ึงเป็นแอลลีลเด่น

r แทนแอลลีลควบคมุ ลกั ษณะดอกสีขาวซ่ึงเป็นแอลลีลดอ้ ย

…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………
…………………………………………………………

5. ลกั ษณะขนสีดาของววั เป็ นลกั ษณะเด่นควบคมุ โดยแอลลีล B และขนสีแดงเป็นลกั ษณะดอ้ ยควบคุมโดย แอลลีล b
ถา้ ลูกววั ตวั หน่ึงมีจีโนไทป์ เป็น BB พอ่ และแม่มีจีโนไทป์ แบบใดไดบ้ า้ ง และ แบบใดท่ีจะไม่เกิดลกู ววั ท่ีมีจีโนไทป์
เป็น BB
........................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................

เฉลย ใบกจิ กรรมที่ 5.1 เรื่อง การเกิดจโี นไทป์ และฟี โนไทป์ รุ่นพ่อแม่

จดุ ประสงค์ อธิบายการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ได้

คาชีแ้ จง ใหน้ กั เรียนใชม้ ือถือสแกน QR Code เพื่อเขา้ สู่สื่ออินเตอร์แอก็ ทีฟ
ซีมูเลชนั เรื่อง การหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์
ใชส้ ่ือตอบคาถามต่อไปน้ี
“ถวั่ ลนั เตามีลกั ษณะดอกสีม่วงเป็นลกั ษณะเด่น มีแอลลีนควบคมุ ลกั ษณะ
ดอกสีมว่ ง คอื P และลกั ษณะดอกสีขาวเป็นลกั ษณะดอ้ ย แอลลีนควบคมุ
ลกั ษณะดอกสีขาว คอื p ”
จีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของถว่ั ลนั เตา เป็นอยา่ งไรไดบ้ า้ ง

แอลลนี 1 แอลลนี 2 จโี นไทป์ พนั ธ์ุแท้หรือพนั ธ์ุทาง ฟี โนไทป์
มว่ ง (P) ม่วง (P) PP พนั ธ์ุแท้ สีม่วง

ม่วง (P) ขาว (p) Pp พนั ธ์ุทาง สีม่วง

ขาว (p) ม่วง (P) pP พนั ธ์ุทาง สีม่วง

ขาว (p) ขาว (p) pp พนั ธ์ุแท้ สีขาว

จากตาราง อตั ราส่วนของจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ เป็นอยา่ งไร

- จีโนไทป์ PP : Pp : pp - ฟี โนไทป์ สีมว่ ง : สีขาว

อตั รส่วนอยา่ งต่า _1_ : __2__ : __1___ ___3___ : ___1____
คดิ เป็นร้อยละ _25__ : _50__ : _25__ ___75___ : ___25___

เฉลย ใบกจิ กรรมที่ 5.2 การเกดิ จีโนไทป์ และฟี โนไทป์ รุ่นลูก

จดุ ประสงค์การเรียนรู้
1. เขียนแผนภาพอธิบายการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของลูกได้
2. คานวณหาอตั ราส่วนการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของรุ่นลูกได้

คาชีแ้ จง ใหน้ กั เรียนใชม้ ือถือสแกน QR Code เพื่อเขา้ สู่สื่ออินเตอร์แอก็ ทีฟ
ซีมเู ลชนั เร่ือง การหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์
ใชส้ ่ือตอบคาถามต่อไปน้ี

“ ถ้าเรานาถัว่ ลนั เตาทม่ี ีลกั ษณะของดอกทีม่ ีจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ต่างๆของรุ่นพ่อแม่ มาผสมพนั ธ์ุกนั ลกู ที่ได้จะมี
ลกั ษณะ จโี นไทป์ และฟี โนไทป์ อย่างไร เมื่อกาหนดให้ P แทนแอลลนี ควบคมุ ดอกสีม่วง และ p แทนแอลลนี
ควบคุมดอกสีขาว ”

สถานการณ์ที่ 1 พ่อดอกสีม่วงพนั ธ์ุแท้ผสมกบั แม่ดอกสีม่วงพนั ธ์ุแท้

จโี นไทป์ พ่อแม่ PP PP

เซลล์สืบพนั ธ์ุ P P P P

รุ่นลกู PP PP PP PP
- จีโนไทป์ ดอกสีม่วง ดอกสีม่วง ดอกสีม่วง ดอกสีม่วง

-ฟี โนไทป์

อัตราส่วนของจีโนไทป์ PP : Pp : pp อตั รส่วนของฟี โนไทป์ ดอกสีม่วง : ดอกสีขาว

อตั รส่วนอยา่ งต่า __4__ : __0__ : __0__ __4__ : __0__
คดิ เป็นร้อยละ
_100_ : __0__ : __0__ _100_ : __0__

สถานการณ์ท่ี 2 พ่อดอกสีม่วงพนั ธ์ุแท้ผสมกบั แม่ดอกสีม่วงพนั ธ์ุทาง

จีโนไทป์ พ่อแม่ PP Pp

เซลล์สืบพนั ธ์ุ P P P p

รุ่นลูก PP Pp PP Pp
- จีโนไทป์ ดอกสีม่วง ดอกสีม่วง ดอกสีม่วง ดอกสีม่วง

-ฟี โนไทป์

อตั ราส่วนของจีโนไทป์ PP : Pp : pp อตั รส่วนของฟี โนไทป์ ดอกสีม่วง : ดอกสีขาว

อตั รส่วนอยา่ งต่า __2__ : __2__ : __0__ __4__ : __0__
คิดเป็ นร้อยละ
_50_ : __50__ : __0__ _100_ : __0__

สถานการณ์ที่ 3 พ่อดอกสีม่วงพนั ธ์ุแท้ผสมกบั แม่ดอกสีขาวพนั ธ์ุแท้

จีโนไทป์ พ่อแม่ PP pp

เซลล์สืบพนั ธ์ุ P P p p

รุ่นลูก Pp Pp Pp Pp
- จีโนไทป์ ดอกสีม่วง ดอกสีม่วง ดอกสีม่วง ดอกสีม่วง

-ฟี โนไทป์

อัตราส่วนของจีโนไทป์ PP : Pp : pp อตั รส่วนของฟี โนไทป์ ดอกสีม่วง : ดอกสีขาว

อตั รส่วนอยา่ งต่า __0__ : __4__ : __0__ __4__ : __0__
คิดเป็ นร้อยละ
_0_ : __100__ : __0__ _100_ : __0__

สถานการณ์ที่ 4 พ่อดอกสีม่วงพนั ธ์ุทางผสมกบั แม่ดอกสีม่วงพนั ธ์ุทาง

จโี นไทป์ พ่อแม่ Pp Pp

เซลล์สืบพนั ธ์ุ P p P p

รุ่นลูก PP Pp Pp pp
- จีโนไทป์ ดอกสีม่วง ดอกสีม่วง ดอกสีม่วง ดอกสีขาว

-ฟี โนไทป์

อัตราส่วนของจีโนไทป์ PP : Pp : pp อตั รส่วนของฟี โนไทป์ ดอกสีม่วง : ดอกสีขาว

อตั รส่วนอยา่ งต่า __1__ : __2__ : __1__ __3__ : __1__
คิดเป็ นร้อยละ
_25_ : __50_ : __25__ _75_ : __25__

สถานการณ์ที่ 5 พ่อดอกสีม่วงพนั ธ์ุทางผสมกบั แม่ดอกสีขาวพนั ธ์ุแท้

จีโนไทป์ พ่อแม่ Pp pp

เซลล์สืบพนั ธ์ุ P p p p

รุ่นลกู Pp Pp pp pp
- จีโนไทป์ ดอกสีม่วง ดอกสีม่วง ดอกสีขาว ดอกสีขาว

-ฟี โนไทป์

อัตราส่วนของจีโนไทป์ PP : Pp : pp อตั รส่วนของฟี โนไทป์ ดอกสีม่วง : ดอกสีขาว

อตั รส่วนอยา่ งต่า __0__ : __2__ : __2__ __2__ : __2__
คดิ เป็นร้อยละ _0_ : __50_ : __50__ _50_ : __50__

สถานการณ์ท่ี 6 พ่อดอกสีขาวพนั ธ์ุแท้ผสมกบั แม่ดอกสีขาวพนั ธ์ุแท้

จโี นไทป์ พ่อแม่ pp pp

เซลล์สืบพนั ธ์ุ p p p p

รุ่นลูก pp pp pp pp
- จีโนไทป์ ดอกสีขาว ดอกสีขาว ดอกสีขาว ดอกสีขาว

-ฟี โนไทป์

อัตราส่วนของจีโนไทป์ PP : Pp : pp อัตรส่วนของฟี โนไทป์ ดอกสีม่วง : ดอกสีขาว

อตั รส่วนอยา่ งต่า __0__ : __0__ : __4__ __0__ : __4__
คิดเป็ นร้อยละ
_0_ : __0 __ : __100__ _0_ : __100_

ตารางสรุปผล จีโนไทป์ ลูก อตั ราส่วนจโี นไทป์ ฟี โนไทป์ อตั รส่วนฟี โนไทป์
สถานการณ์ท่ี จีโนไทป์ พ่อ X แม่ PP 4 สีม่วง 4

1 PP X PP

2 PP X Pp PP : Pp 2:2 สีม่วง 4

3 PP X pp Pp 4 สีม่วง 4

4 Pp X Pp PP : Pp : pp 1:2:1 สีม่วง : สีขาว 3:1

5 Pp X pp Pp : pp 2 : 2 สีม่วง : สีขาว 2 : 2

6 pp X pp pp 4 สีขาว 4

เฉลย ใบกจิ กรรมที่ 5.3 จีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของสัตว์ประหลาดเป็ นอย่างไร

จุดประสงค์ 1. หาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของสัตวป์ ระหลาด
2. วาดภาพลกั ษณะของสตั วป์ ระหลาด
3. คานวณอตั ราส่วนการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของรุ่นลกู

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนใชม้ ือถือสแกน QR Code เพอ่ื เขา้ สู่เวปไซดบ์ ทเรียนออนไลน์ เร่ือง จีโนไทป์ และฟี โนไทป์

ศึกษสาไถปานพกรา้อรมณๆ์ สกตับั วทป์ ารกะิจหกลรารดมมตีลอ่ กั ไษปณน้ะี ภายนอกที่แตกตา่ งกนั 7 ลกั ษณะ แตล่ กั ษณะควบคุมดว้ ยยนี 2 แอลลีน และ

แอลลีนเด่นสามารถข่มแอลลีนดอ้ ยไดอ้ ยา่ งสมบรู ณ์ ลกั ษณะตา่ ง ๆ ของสัตวป์ ระหลาด มีดงั น้ี

1. รูปร่างของหวั 2. จานวนตา 3. การมีรูมกู 4. จานวนเขา

5. จานวนขา 6. จานวนแขน 7. การมีฟัน

ตารางแอลลลี เด่นและแอลลีนด้อยของลกั ษณะต่าง ๆ ของสัตว์ประหลาด

ลกั ษณะ ลกั ษณะทค่ี วบคุมด้วยแอลลีนเด่น/สัญลกั ษณ์ ลกั ษณะทีค่ วบคมุ ด้วยแอลลีนเด่น/สัญลกั ษณ์
รูปร่างของหวั
จานวนตา หวั กลม/A หวั ส่ีเหลี่ยม/a
การมีรูมูก
จานวนเขา 2 ตา/B 1 ตา/b
จานวนขา
จานวนแขน มีรูจมูก/C ไม่มีรูจมกู /c
การมีฟัน
2 เขา/D ไม่มีเขา/d

3 ขา/E 2 ขา/e

4 แขน/F 2 แขน/f

มีฟัน/G ไม่มีฟัน/g

ใหน้ กั เรียนหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของสตั วป์ ระหลาดโดยการใชเ้ หรียญบาทสองเหรียญโยนพร้อมกนั กาหนดให้

ดา้ นหวั เป็นแอลลีลเด่น ดา้ นกอ้ ยเป็นแอลลีนดอ้ ย บนั ทึกส่ิงท่ีไดล้ งในตาราง

ผลการทากจิ กรรม

ลกั ษณะ ด้านของเหรียญทีโ่ ยนได้ จโี นไทป์ ฟี โนไทป์

เหรียญท่ี 1 เหรียญที่ 2

รูปร่างของหวั

จานวนตา

การมีรูมูก

จานวนเขา

จานวนขา

จานวนแขน

การมีฟัน

นาผลการทากจิ กรรมมาวาดเป็ นสัตว์ประหลาดตัวพ่อ

กาหนดให้ ลกั ษณะของสัตว์ประหลาดตัวแม่ มีลกั ษณะดังต่อไปนี้
1. หวั กลม ท่ีมีจีโนไทป์ เป็น ฮอมอไซกสั
2. ตา 2 ตา ท่ีมีจีโนไทป์ เป็น เฮเทอโรไซกสั
3. ไม่มีรูจมกู
4. เขา 2 เขา ท่ีมีจีโนไทป์ เป็น ฮอมอไซกสั
5. ขา 2 ขา
6. แขน 4 แขน ที่มีจีโนไทป์ เป็น เฮเทอโรไซกสั
7. ไมม่ ีฟัน

จากกจิ กรรม ให้นักเรียนหาฟี โนไทป์ และจโี นไทป์ ของลูกสัตว์ประหลาด

1. ลกั ษณะหวั ตวั พอ่ คอื ลกั ษณะหวั ตวั แม่ คือ

จโี นไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลูก
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อตั ราส่วนของจโี นไทป์ :: อัตรส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คดิ เป็นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

2. ลกั ษณะตาตวั พ่อ คอื ลกั ษณะตาตวั แม่ คอื

จโี นไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลกู
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อัตราส่วนของจโี นไทป์ :: อตั รส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คิดเป็ นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

3. ลกั ษณะรูจมกู ตวั พ่อ คือ ลกั ษณะรูจมูกตวั แม่ คือ

จีโนไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลกู
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อตั ราส่วนของจโี นไทป์ :: อัตรส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____

คิดเป็ นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

4. ลกั ษณะเขาตวั พอ่ คอื ลกั ษณะเขาตวั แม่ คอื

จโี นไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลูก
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อัตราส่วนของจโี นไทป์ :: อตั รส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คิดเป็ นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

5. ลกั ษณะขาตวั พ่อ คอื ลกั ษณะขาตวั แม่ คือ

จีโนไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลกู
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อัตราส่วนของจีโนไทป์ :: อตั รส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คิดเป็ นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

6. ลกั ษณะแขนตวั พ่อ คือ ลกั ษณะแขนตวั แม่ คอื

จโี นไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลกู
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อัตราส่วนของจีโนไทป์ :: อตั รส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คดิ เป็นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

7. ลกั ษณะฟันตวั พ่อ คือ ลกั ษณะฟันตวั แม่ คือ

จีโนไทป์ พ่อแม่

เซลล์สืบพนั ธ์ุ

รุ่นลูก
- จีโนไทป์

-ฟี โนไทป์

อตั ราส่วนของจีโนไทป์ :: อัตรส่วนของฟี โนไทป์ :

อตั รส่วนอยา่ งต่า _____ : _____ : _____ _____ : _____
คดิ เป็นร้อยละ ____ : _____ : _____ _____ : _____

คาถามท้ายกจิ กรรม
1. ส่ิงใดกาหนดฟี โนไทป์ ของสตั วป์ ระหลาดในแตล่ ะลกั ษณะ
...............จีโนไทป์ ของแต่ละลกั ษณะ..............................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................
2. เม่ือนาพ่อมาผสมพนั ธุ์กบั แม่ ลกู สตั วป์ ระหลาดท่ีเกิดข้ึนมีอตั ราส่วนการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ เป็นอยา่ งไร

ลกั ษณะ จีโนไทป์ พ่อ X แม่ จีโนไทป์ ลกู อตั ราส่วนจโี นไทป์ ฟี โนไทป์ อตั รส่วนฟี โนไทป์
รูปร่างของหวั
จานวนตา
การมีรูมกู
จานวนเขา
จานวนขา
จานวนแขน
การมีฟัน

3. จากกิจกรรม สรุปไดว้ า่ อยา่ งไร
.............. “ เมื่อมีการปฏิสนธิ แอลลีลบนฮอมอโลกสั โครโมโซมในเซลลส์ ืบพนั ธุข์ องพอ่ และแมจ่ ะมาเขา้ คกู่ นั ทา
ใหเ้ กิดจีโนไทป์ ซ่ึงเป็นผลใหส้ ิ่งมีชีวิตมีฟี โนไทป์ ท่ีแตกต่างกนั ดงั น้นั ถา้ ทราบจีโนไทป์ ของส่ิงมีชีวิตรุ่นพอ่ และแม่
เราสามารถหาจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของรุ่นไดโ้ ดยใชว้ ิธีการเขยี นแผนภาพการผสมพนั ธุ์ แลว้ นาผลท่ีไดม้ า
คานวณหาอตั รส่วนของจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ได”้ ......................................................................................................

เฉลย ใบกจิ กรรมท่ี 5.4 เร่ืองการหาจโี นไทป์ และฟี โนไทป์ ในสิ่งมีชีวิต

จุดประสงค์การเรียนรู้
1. เขียนแผนภาพอธิบายการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของลกู ได้
2. คานวณหาอตั ราส่วนการเกิดจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ ของรุ่นลกู ได้

ให้นกั เรียนตอบคาถามต่อไปนี้
1. การมีติ่งหูและไมม่ ีต่ิงหูของมนุษยเ์ ป็นลกั ษณะท่ีสามารถถา่ ยทอดทางพนั ธุกรรมได้ การมีติ่งหูเป็นลกั ษณะเด่นโดย
มี แอลลีลควบคมุ ลกั ษณะการมีต่ิงหู (E) เป็นแอลลีลเด่น ส่วนแอลลีลควบคมุ ลกั ษณะไมม่ ีต่ิงหู (e) เป็นแอลลีลดอ้ ย
นกั เรียนคิดวา่ เป็นไปไดห้ รือไมว่ า่ พ่อแมท่ ี่มีติ่งหูท้งั ค่จู ะใหก้ าเนิดลูกท่ีไม่มีติ่งหู ให้นกั เรียนอธิบายคาตอบ โดยเขยี น
แผนภาพแสดงการถา่ ยทอดลกั ษณะการมีต่ิงหูและไมม่ ีต่ิงหูจากพ่อแม่ไปสู่ลูก

จีโนไทป์ ของพ่อและแม่ Ee Ee …เป็นไปได้ เพราะถา้ ท้งั พ่อและแม่มีจีโนไทป์ เป็น…
…เฮเทอโรไซกสั ท้งั คู่ โอกาสที่จะมีติ่งหูเทา่ กบั 1/4…
เซลลส์ ืบพนั ธุ์ E e
E e …หรือร้อยละ 25 ………………………………………
จีโนไทป์ ของลูก EE Ee
ฟีโนไทป์ ของลูก มีตงิ่ หู มตี ิ่งหู …………………………………………………………

Ee ee …………………………………………………………
มตี ่ิงหู ไม่มตี ่งิ หู…………………………………………………………

2.สามีภรรยาปกติคู่หน่ึงมีลูกชาย 2 คนและลูกสาว 1 คน ทุกคนป่ วยเป็นโรคธาลสั ซีเมีย
กาหนดให้ B แทน แอลลีลเด่นซ่ึงเป็นแอลลีลปกติ
b แทนแอลลีลดอ้ ยซ่ึงเป็นแอลลีลท่ีทาใหเ้ กิดโรคธาลสั ซีเมีย ใหน้ กั เรียนตอบคาถามต่อไปน้ี

2.1 จีโนไทป์ ของสามีภรรยาคู่น้ีเป็นอยา่ งไร
...........สามีภรรยาค่นู ้ีเป็นปกติ แต่เป็นพาหะของโรค จึงมีลูกป่ วยเป็นโรคธาลสั ซีเมียได้ ดงั น้นั จีโนไทป์ ของสามี
ภรรยาคู่น้ีคือ Bb ..........................................................................................................................................................

2.2 ลกู ที่เกิดจากสามีภรรยาคู่น้ีมีจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ อยา่ งไรบา้ งและมีอตั ราส่วนเทา่ ใด

จีโนไทป์ ของพ่อและแม่ Bb Bb …ลกู ท่ีเกิดจากสามีภรรยาคนู่ ้ีมีจีโนไทป์ 3 แบบ ไดแ้ ก่
B …BB Bb และ bb ในอตั ราส่วน BB : Bb : bb .…
เป็ น… b Bb b …เทา่ กบั 1 : 2 : 1 และมีฟี โนไทป์ 2 คอื คนปกติและ

เซลลส์ ืบพนั ธุ์ B คนเป็นโรคธาลสั ซีเมีย ซ่ึงอตั ราส่วนระหวา่ งคนปกติ

จีโนไทป์ ของลกู BB Bb bb : คนเป็นโรคธาลสั ซีเมีย เท่ากบั 3 : 1 …
ฟีโนไทป์ ของลูก ปกติ ปกติ
ปกติ เป็ นโรค

2.3 ถา้ ลูกสาวของสามีภรรยาคู่น้ีแตง่ งานกบั ชายปกติแลว้ มีลูก 2 คน คนหน่ึงเป็นลกู ชายที่เป็นโรคธาลสั ซีเมีย ส่วนอีก
คนหน่ึงเป็นลูกสาวปกติ จีโนไทป์ ของชายคนน้ีและลูกสาวของสามีภรรยาคูน่ ้ีมีจีโนไทป์ เป็นอยา่ งไร

จีโนไทป์ ของพ่อและแม่ Bb bb …ชายปกติคนน้ีจะตอ้ งมีจีโนไทป์ เป็น Bb และลกู สาว
ของสามีภรรยาคู่น้ีมีจีโนไทป์ เป็น bb (เพราะเป็นโรค
เซลลส์ ืบพนั ธุ์ B b
b b ธาลสั ซีเมีย) ลกู ท่ีเกิดจึงมีท้งั คนท่ีเป็นโรคธาลสั ซีเมีย
จีโนไทป์ ของลูก Bb Bb และเป็นคนปกติ ดงั แผนภาพ…
ฟีโนไทป์ ของลกู ปกติ ปกติ
bb bb

เป็ นโรค เป็ นโรค

3. ชาวสวนคนหน่ึงผสมพนั ธุ์ถว่ั 2 ตน้ เม่ือตน้ ถวั่ ออกฝักจึงนาเมลด็ ไปปลกู จนตน้ ถว่ั เจริญเติบโต ปรากฏวา่ เป็นถวั่
ตน้ สูงจานวน 254 ตน้ ถวั่ ตน้ เต้ียจานวน 250 ตน้
กาหนดให้ T เป็นแอลลีลควบคุมลาตน้ สูง และ t เป็นแอลลีลควบคุมลาตน้ เต้ีย
จากผลการทดลองน้ี จีโนไทป์ ของถวั่ ตน้ พ่อและตน้ แม่ จะเป็นอยา่ งไร

จีโนไทป์ ของพ่อและแม่ Tt tt …จากโจทย์ เมื่อผสมพนั ธุร์ ุ่นพ่อแม่ ไดถ้ วั่ รุ่นลูก ตน้ สูง
จานวน 254 ตน้ ถวั่ ตน้ เต้ียจานวน 250 ตน้ คิดเป็น
เซลลส์ ืบพนั ธุ์ T t
t t อตั ราส่วนระหวา่ ง ถวั่ ตน้ สูงกบั ถวั่ ต้นั เต้ีย เท่ากบั
จีโนไทป์ ของลูก Tt Tt 1 : 1 ดงั น้นั ถว่ั ตน้ พ่อจะตอ้ งมีจีโนไทป์ Tt และถวั่ ตน้
ฟีโนไทป์ ของลูก ต้นสูง ต้นสูง
tt tt แมม่ ีจีโนไทป์ tt ดงั แผนภาพ …

ต้นเตีย้ ต้นเตยี้

4. กาหนดให้ A B C D เป็นพชื ชนิดเดียวกนั A B C มีดอกสีแดง และ D มีดอกสีขาว นาพืชเหล่าน้ีมาผสมพนั ธุ์กนั

ไดล้ กู ที่มีลกั ษณะสีของดอก ดงั ตาราง

พืชทน่ี ามาผสมพนั ธ์ุกนั จานวนร้อยละของลูก

ดอกสีแดง ดอกสีขาว

A x B 100 0

B x C 100 0

A x C 75 25

A x D 50 50

4.1 จงหาจีโนไทป์ ของพืชท้งั 4 ชนิด
...............จากการวิเคราห์ขอ้ มูลในตาราง สรุปไดว้ า่ จีโนไทป์ ของพืช A B C และ D เป็นดงั น้ี
พชื A = Rr พชื B = RR พชื C = Rr พืช D = rr ...............

4.2 เมื่อนาพชื B มาผสมกบั พชื D ลกู ท่ีไดจ้ ะมีจีโนไทป์ และฟี โนไทป์ อยา่ งไร
กาหนดให้ R แทนแอลลีลควบคมุ ลกั ษณะดอกสีแดงซ่ึงเป็นแอลลีลเด่น

r แทนแอลลีลควบคมุ ลกั ษณะดอกสีขาวซ่ึงเป็นแอลลีลดอ้ ย

จีโนไทป์ ของพ่อและแม่ RR rr …พืช B มีจีโนไทป์ คอื RR ส่วน พชื D มีจีโนไทป์ เป็น
RR rr เม่ือนามาผสมกนั จะไดล้ ูกท่ีมีจีโนไทป์ เป็น Rr
เซลลส์ ืบพนั ธุ์ R
R r r ท้งั หมด คดิ เป็นร้อยละ 100 และไดฟ้ ี โนไทป์ คอื ดอกสี
แดงท้งั หมด เช่นกนั คดิ เป็นร้อยละ 100 …
จีโนไทป์ ของลกู Rr Rr
ฟีโนไทป์ ของลกู สีแดง สีแดง Rr Rr

สีแดง สีแดง

5. ลกั ษณะขนสีดาของววั เป็นลกั ษณะเด่นควบคุมโดยแอลลีล B และขนสีแดงเป็นลกั ษณะดอ้ ยควบคมุ โดย แอลลีล b
ถา้ ลกู ววั ตวั หน่ึงมีจีโนไทป์ เป็น BB พ่อและแมม่ ีจีโนไทป์ แบบใดไดบ้ า้ ง และ แบบใดท่ีจะไมเ่ กิดลูกววั ท่ีมีจีโนไทป์
เป็น BB
…….. ไดล้ กู ววั ท่ีมีจีโนไทป์ เป็น BB พอ่ และแมม่ ีจีโนไทป์ คือ

1. พอ่ และแมท่ ี่มีจีโนไทป์ BB และ BB จะมีลกู ที่มีจีโนไทป์ BB
2. พ่อและแมท่ ่ีมีจีโนไทป์ BB และ Bb จะมีลูกท่ีมีจีโนไทป์ BB Bb
3. พ่อและแม่ท่ีมีจีโนไทป์ Bb และ Bb จะมีลูกที่มีจีโนไทป์ BB Bb และ bb
ส่วนพ่อและแมท่ ่ีมีจีโนไทป์ BB และ bb มีลูกที่มีจีโนไทป์ ไดเ้ พยี งแบบเดียวเท่าน้นั คือ Bb ดงั น้นั จะไม่ไดล้ กู ววั ที่มี
จีโนไทป์ BB………………………………………………………………………………………………………