121 ปี สมุทรสงคราม

กลมุ่ วสิ าหกิจชุมชนเกษตรสรา้ งสรรค์

อำ� เภอบางคนที
เปน็ แหล่งเรียนรทู้ างด้านการผลติ เหด็ ชนดิ ต่าง ๆ ให้แกเ่ กษตรกรท่ีสนใจ
ใหค้ วามรู้ในเร่ืองการผลิตเหด็ ชนิดตา่ ง ๆ เปน็ สถานทีฝ่ ึกปฏบิ ตั ิ เรอ่ื งเหด็ เศรษฐกิจ
ชนดิ ต่าง ๆ และยงั เปดิ เป็นบา้ นเห็ดคาเฟ่ (รา้ นกาแฟและรา้ นอาหาร) เพ่อื ตอ้ นรับ
นักท่องเท่ียวท่ีมาใช้บริการ มีฐานเรียนรู้เกษตร จ�ำนวน ๙ ฐานเรียนรู้ คือ ๑. DIY
๒. เห็ดเยื่อไผ่ในสวนผัก ๓. พันธุ์ไม้สวยงาม ๔. พืชสมุนไพรใครรู้บ้าง ๕. พืชผัก
สวนครัวติดเกาะ ๖. พลังงานเติมสุข ๗. พลังงานชีวมวล ๘. พันธ์ุไม้หายาก
๙. เห็ด ๑๒ ราศชี ว่ งเช้า และแวะชมิ กาแฟเหด็ จาก รา้ นคาเฟเ่ ห็ด

กลมุ่ วิสาหกิจชมุ ชนเกษตรสวนนอก

อ�ำเภอบางคนที
กลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรสวนนอก มีกิจกรรมแปรรูปน�้ำมันมะพร้าวสกัดเย็น
เป็นเคร่ืองส�ำอางค์ กิจกรรมท�ำผ้ามัดย้อมจากวัตถุดิบธรรมชาติ การผลิต EM จาก
น�้ำมะพร้าว เท่ียวเช่ือมโยงสวนหน่ึงเพชร ดื่มน�้ำมะพร้าวน�้ำหอมสด ๆ ล่องเรือในสวน
และพาเที่ยวชมแหล่งท่องเทีย่ วในบรเิ วณใกลเ้ คียง

๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม 49

ศนู ยก์ ารเรียนรเู้ ศรษฐกิจพอเพียงตำ� บลบางสะแก

อ�ำเภอบางคนที
บางสะแกเปน็ ทรี่ จู้ กั ในฐานะพนื้ ทผ่ี ลติ สม้ โอขาวใหญช่ น้ั ดี ลน้ิ จคี่ อ่ มลำ� เจยี ก
รสเลิศ ไปจนถึงแหล่งปลูกส้มแก้วในจังหวัดสมุทรสงคราม นอกจากนี้แล้ว
การทอ่ งเทยี่ วในชมุ ชนบางสะแก สามารถทอ่ งเทย่ี วไดท้ งั้ รปู แบบการทอ่ งเทยี่ วเชงิ อนรุ กั ษ์
ชมธรรมชาติ การท่องเท่ียวเชิงเกษตร เรียนรู้วิถีชุมชนด้านเศรษฐกิจพอเพียง
และแหลง่ ภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถนิ่ และนกั ทอ่ งเทยี่ วสามารถรว่ มกจิ กรรมปน่ั จกั รยานชมสวน
กจิ กรรม work shop เชน่ ชมิ สม้ โอ จบิ กาแฟน้ำ� ผงึ้ ดอกลนิ้ จี่ สาธติ การท�ำอาหาร
และขนมของดบี างสะแก เช่น ขนมวง ข้าวต้มมัด การท�ำกระถาง DIY และดนิ ปลูก
ลำ� ประโดง เปน็ ต้น สามารถเดนิ ทางมาศกึ ษาดูงานและเย่ยี มชมไดต้ ลอดทั้งปี

วิสาหกิจชุมชนแปง้ ร่�ำ ตำ� บลบางนางล่ี ตามวถิ ภี มู ปิ ญั ญาชาวบา้ นมาตง้ั แตโ่ บราณ ซง่ึ คนในสมยั กอ่ นจะนำ� แปง้ รำ�่ นป้ี ระทนิ โฉม
เชน่ ผดั หนา้ หรอื รองพน้ื กอ่ นแตง่ หนา้ เนอ่ื งจากเกลอื จดื มคี ณุ สมบตั ดิ ดู ซบั ความชน้ื
อ�ำเภออัมพวา และช่วยลดความมันของผิวหน้าได้เป็นอย่างดี ผลิตภัณฑ์ เช่น แป้งร่�ำเกลือจืด
แหลง่ เรยี นร้กู รรมวธิ กี ารท�ำ“แปง้ ร�่ำเกลือจดื ”จากวิสาหกจิ ชุมชนแปง้ ร่�ำ ครีมบ�ำรงุ ผวิ สบู่ เกลือสปา เป็นต้น
ต�ำบลบางนางลี่ ซึ่งเม็ดแป้งร�่ำเป็นผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาชาวบ้าน หากดูผิวเผิน
จะมีลักษณะคล้ายดินสอพองแต่แท้ท่ีจริงแล้ว คือ ภูมิปัญญาท้องถิ่นของ
ชาวตำ� บลบางนางลี่ อำ� เภออมั พวา จงั หวดั สมทุ รสงคราม ทำ� การสกดั เกลอื จดื ออกมา
จากเกลือสมุทรโดยผ่านกระบวนการสตุหรือการท�ำความสะอาดและฆ่าเช้ือ

50 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

แปลงใหญ่ล้นิ จ่ีตำ� บลแควออ้ ม (สวนลิ้นจี่ ๒๐๐ ป)ี

อ�ำเภออมั พวา
สวนลิ้นจ่ี ๒๐๐ ปี แห่งนี้ เป็นสวนที่ได้รับความนิยมของนักท่องเที่ยว
หรือแม้แต่นักชิมทั้งหลาย เพราะสวนแห่งน้ีนอกจากจะมีการส่งออกขายสู่ตลาด
แล้วยังเปดิ บรกิ ารใหก้ ับนกั ทอ่ งเทีย่ วไดม้ าชมสวนและชิมลิ้นจ่ีพนั ธุค์ ่อม รสชาติทีม่ ี
เอกลักษณ์เฉพาะตัว สร้างความโดดเด่นในแง่ของรสชาติให้กับ “ล้ินจ่ีพันธุ์ค่อม”
ผู้เป็นราชินีแห่งล้ินจ่ีเมืองสมุทรสงคราม นอกจากน้ี โดยที่ลักษณะของต้นล้ินจี่
ในจังหวัดสมุทรสงคราม จะมีต้นท่ีไม่ค่อยสูง เป็นพุ่มแจ้ให้ผลดกจึงได้ช่ือว่า ค่อม
หรือ อีค่อม เรียกได้ว่าเป็นสวรรค์แห่งนักชิมท้ังหลายและยังอยู่ไม่ใกล้ไม่ไกล
จากกรุงเทพฯ
หมายเหตุ : ล้ินจ่ีใหผ้ ลผลติ ประมาณชว่ งเดือนเมษายน

วสิ าหกจิ ชมุ ชนอนรุ กั ษฟ์ น้ื ฟมู ะพรา้ วครบวงจรตำ� บลเหมอื งใหม่

อ�ำเภออัมพวา
เปน็ วสิ าหกจิ ชมุ ชนอนรุ กั ษฟ์ น้ื ฟมู ะพรา้ วครบวงจรตำ� บลเหมอื งใหม่ ตง้ั อยู่
ณ หมู่บ้านรางวัลพระราชทานหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง “อยู่เย็นเป็นสุข”
ประจ�ำปี ๒๕๕๓ บ้านคลองวัว หมู่ ๕ ต�ำบลเหมืองใหม่ อ�ำเภออัมพวา
จังหวัดสมุทรสงคราม ซึ่งเป็นแหล่งเรียนรู้การแปรรูปมะพร้าวแบบครบวงจร คือ
มะพร้าวของกลุ่มจะน�ำมาแปรรูปทั้งหมด ไม่ขายลูก เพราะสร้างมูลค่าได้มากกว่า
โดยเปลือกมะพร้าวน�ำไปปลูกต้นไม้ กล้วยไม้ กะลาน�ำไปท�ำถ่านอัดแท่งขาย
มะพร้าวท่ีติดเกลือด�ำ น�ำไปขายแม่ค้าเพ่ือค้ันกะทิ มะพร้าวลูกขาวน�ำไปขายส่ง
โรงงานผลิตน�้ำกะทิกล่อง น�้ำมะพร้าวน�ำไปขายส่งโรงงานผลิตผลไม้กระป๋อง
นอกจากน้ี ยงั มีการเลย้ี งชันโรง การแปรรปู กล้วยหักมุก การเย็บกระทงใบตองแหง้
การแปรรปู นำ้� มนั มะพรา้ วผสมอะโวคาโด และผลติ ภณั ฑจ์ ากกะลามะพรา้ วและผกั ตบชวา

๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม 51

กลมุ่ แม่บ้านเกษตรกรตลาดนำ�้ ท่าคา (ชุมชนทา่ คา)

อ�ำเภออัมพวา
เรียนรู้วิถีชีวิตด้วยการพักผ่อนในโฮมสเตย์ที่บ้านท่าคา ซึ่งชาวบ้านได้
ร่วมแรงร่วมใจสร้างสรรค์ “โฮมสเตย์กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรตลาดน�้ำท่าคา”
ที่พานักท่องเท่ียวเดินทางสู่โลกใบเล็ก ๆ อันน่ารักของสมุทรสงครามผ่านรูปแบบ
ของกิจกรรมที่เต็มไปด้วยสาระความรู้ เช่น การเก็บน�้ำตาลมะพร้าวจากต้น
การเคี่ยวน้�ำตาลมะพร้าว การพายเรือแจวชมสวน น่ังเรือชมห่ิงห้อยยามค�่ำคืน
โดยโฮมสเตย์แต่ละหลังน้ันมีความน่าสนใจท่ีแตกต่างกัน เช่น บ้านสวนตาล
อาจารย์ศิริ บ้านที่อัดแน่นด้วยความรู้เรื่องน้�ำตาลมะพร้าวทุกขั้นตอนตั้งแต่ต้น
จนถงึ เตา โฮมสเตย์บา้ นคุณทวปี เป็นบ้านทรี่ วบรวมสิง่ ของ เครือ่ งใชท้ างการเกษตร
และเครื่องมือสมัยโบราณท่ีหาชมได้ยากในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นอุปกรณ์ท�ำยาเส้น
ยาจืดสำ� หรบั กินกับหมาก อปุ กรณ์ทำ� นา เคร่อื งฝัดขา้ วทีใ่ ช้มอื หมุน ครกต�ำขา้ ว
อุปกรณ์ทำ� น�้ำตาลมะพร้าว กระบอกตาล มดี ปาดตาล นอกจากนยี้ งั มีบา้ นกำ� นนั จัน
ท่ีแม้ไม่ได้เป็นโฮมสเตย์ แต่เปิดให้นักท่องเท่ียวได้เยี่ยมชมเพราะเคยเป็นบ้าน
ที่ครงั้ หนง่ึ พระบาทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั รชั กาลที่ ๕ เคยเสดจ็ ประพาสตน้
เมอื่ ปี พ.ศ. ๒๔๗๗
ร่วมท�ำกิจกรรมตามฐานการเรียนรู้ต่างๆของกลุ่มแม่บ้านเกษตรกร
ตลาดน้ำ� ทา่ คา จากเรอ่ื งราวของมะพรา้ ว ชมภูมปิ ญั ญาการทำ� น้ำ� ตาลมะพรา้ ว
- การขึน้ เก็บน้�ำตาลมะพรา้ วจากต้น
- การเค่ียวน�ำ้ ตาลมะพร้าวแบบโบราณ
- เตมิ ความหวาน เรยี นรกู้ ารท�ำขนมโบราณจากนำ�้ ตาลมะพร้าวท่าคา
- การจกั สานก้านมะพร้าว ภมู ปิ ัญญาดง้ั เดิม
- การจกั สานทางมะพร้าวสดนำ� มาสานเป็นหมวก ตะกรา้ ฯลฯ
- เรือดุ๊กดิ๊กจากกาบมะพร้าว

วสิ าหกิจชุมชนบ้านเก้อื กูล หมบู่ า้ นเศรษฐกจิ พอเพียง

อำ� เภอเมืองสมุทรสงคราม
เรม่ิ จากการทที่ างกลมุ่ มวี สั ดธุ รรมชาตทิ างการเกษตรทเี่ หลอื ใชจ้ ำ� นวนมาก
เช่น ใบตองกล้วย ทางมะพร้าว ท�ำให้เกิดความคิดที่จะน�ำวัสดุเหล่านี้มาใช้ให้เกิด
ประโยชน์โดยการเพิ่มมูลค่า (กระทง ไม้กวาด) เพ่ือให้เกิดรายได้ต่อครอบครัวและ
ให้กับคนในชุมชน มีการท�ำกิจกรรมต่าง ๆ ฐานเรียนรู้ เช่น ๑. การเก็บผักสวนครัว
ปลอดพิษ ๒. การท�ำไม้กวาดทางมะพร้าว ๓. การท�ำกระทงใส่อาหาร ๔. ท�ำดิน
ผสมพรอ้ มปลกู ๕. การทำ� บายศรี และ ๖. การทำ� ปยุ๋ หมกั อนิ ทรยี ์

52 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

“วิสาหกจิ ชุมชนกล่มุ เกษตรสร้างสรรค์ตำ� บลดอนมะโนรา” อำ� เภอบางคนที จงั หวดั สมุทรสงคราม ผูผ้ ลิตเคร่อื งด่มื น�ำ้ เหด็ ๓ อยา่ งและผลิตภัณฑต์ ่าง ๆ
จากเห็ดอีกมากมาย นอกจากจะมีการเพาะเห็ดกวา่ ๑๐ ชนดิ เป็นแหล่งเรียนรู้การผลิตเห็ดชนิดต่าง ๆ ใหแ้ กน่ ักท่องเท่ยี วได้ศกึ ษา

๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม 53

วิถชี ีวิตริมนำ้� ของชาวสมทุ รสงคราม

54 ๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม

วิสาหกจิ ชมุ ชนบา้ นริมคลองโฮมสเตย์

อำ� เภอเมืองสมทุ รสงคราม
มีเอกลกั ษณ์เฉพาะท้องถ่นิ ของชุมชน ให้นักทอ่ งเท่ียวไดเ้ ที่ยวลอ่ งทอ่ งชม
เส้นทางตำ� นานมะพรา้ ว เรียนรูเ้ สน้ ทางของมะพรา้ วจากพพิ ิธภณั ฑ์ตำ� นานมะพรา้ ว
โรงเคี่ยวน้�ำตาลมะพร้าว ชิมน�้ำตาลสดจากต้น การท�ำขนมไทยจากมะพร้าว
การท�ำจักสานใบมะพร้าว และกิจกรรมอื่น ๆ อีกมากมาย นอกจากน้ีแล้วยังมี
การน�ำทรพั ยากรทมี่ อี ยใู่ นทอ้ งถนิ่ มาสรา้ งมลู คา่ สรา้ งรายไดใ้ หแ้ กช่ มุ ชนซง่ึ เปน็ ทมี่ า
ของชุมชนต้นแบบเศรษฐกิจพอเพียง รวมไปถึงมีโฮมสเตย์ท่ีพักที่ได้รับการรับรอง
มาตรฐานจากกรมการท่องเท่ยี วอีกด้วย

ศนู ย์การเรยี นรู้โรงเรียนคนทำ� นาเกลือ

อ�ำเภอเมืองสมทุ รสงคราม
ศูนย์การเรียนรู้โรงเรียนคนท�ำนาเกลือ อยู่ต�ำบลบางแก้ว อ�ำเภอเมือง
สมทุ รสงคราม เปน็ สถานทใ่ี ห้ความรแู้ กเ่ กษตรกรและผู้ท่สี นใจเร่ืองการท�ำนาเกลือ
และเป็นการอนุรักษ์อาชีพดั้งเดิมของคนไทยให้คงอยู่ รวมทั้งเป็นจุดท่องเที่ยว
เกษตรเชิงอนุรักษ์ ในโรงเรียนแห่งน้ีได้จัดกิจกรรม เน้นให้ความรู้เก่ียวกับการท�ำ
นาเกลือแบบครบวงจร ซ่ึงมีฐานการเรียนรตู้ า่ ง ๆ เช่น ความรู้เรื่องเกลอื การทำ� แป้ง
เกลือจืด เกลือสปาบ�ำบัด การทำ� สบู่เกลอื การทำ� เกลอื สี เกลือสปา การคว่ั ชาใบขลู่
ปลูกป่าชายเลน การทำ� ปุ๋ยขแ้ี ดดนาเกลอื โซล่ารเ์ ซลลพ์ ลงั งานแสงอาทิตย์ (ทอดไข่
ดว้ ยพลังงานแสงอาทิตย)์ การทำ� ไอศครีมโบราณ การทำ� ไข่เคม็ ดนิ ฝ่นุ เปน็ ตน้

๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม 55

ตลาดน้�ำอมั พวา

อ�ำเภออมั พวา
นับเปน็ ตลาดน�้ำยามเยน็ แห่งแรกของไทย ที่อบอวลไปดว้ ยมนตเ์ สน่ห์ของวถิ ชี ีวติ
ชุมชนริมน�้ำ ซ่ึงความโดดเด่นของตลาดน�้ำคงหนีไม่พ้นการเป็นแหล่ง ช้อป ชิม และแชะ
ท่ีได้รับความนิยมสูงในหมู่นักท่องเที่ยวท้ังชาวไทยและชาวต่างชาติ ภายในตลาดน้�ำอัมพวา
ถึงแม้จะมีข้าวของเรียงรายให้นักท่องเที่ยวได้เลือกชมและเลือกซ้ือท้ังบนบกและบนเรือแจว
แตก่ ไ็ มอ่ าจบดบงั ความงดงามของบา้ นเรอื นอนั เกา่ แกไ่ ปได้ ซง่ึ เสนห่ ข์ องตลาดนำ�้ ยามเยน็ แหง่ นี้
ไมใ่ ชก่ ารชมวถิ ชี วี ติ ของผคู้ นในทอ้ งถน่ิ เทา่ นนั้ หากแตย่ งั รวมไปถงึ การอนรุ กั ษว์ ฒั นธรรมตา่ ง ๆ
เอาไวอ้ ยา่ งแยบยล โดยเฉพาะวฒั นธรรมดา้ นอาหารการกนิ ทถ่ี กู ยกระดบั ใหม้ ชี อื่ เสยี งจนกลายเปน็
แหล่งท่องเท่ียวท่ีขึ้นชื่อว่าเป็นสวรรค์ของนักชิม ด้วยเอกลักษณ์ของตลาดน�้ำอัมพวาท่ียังคง
รกั ษาวถิ ชี วี ติ ของผคู้ นไดเ้ ปน็ อยา่ งดีบวกกบั บรรยากาศอนั ครกึ ครนื้ จงึ ทำ� ใหต้ ลาดนำ�้ คลาคลำ่�
ไปด้วยนักท่องเที่ยวท่แี วะเวยี นมาอยา่ งไม่ขาดสาย
อกี ทั้งยังสามารถน่งั เรือทอ่ งเทีย่ วตามแม่น้ำ� แม่กลอง และไหวพ้ ระตามวัดริมแมน่ �้ำ
พอค�่ำก็สามารถเช่าเรือไปเที่ยวชมดูห่ิงห้อยได้อีกด้วย เปิดวันศุกร์-วันอาทิตย์ และวันหยุด
นักขตั ฤกษ์ เวลา ๑๒.๐๐-๒๐.๐๐ น.

ตลาดน�ำ้ ทา่ คา

อำ� เภออมั พวา
ในยามเช้าตรู่ไปจนถึงช่วงสายของวันนับได้ว่าเป็นช่วงเวลาท่ีดีที่สุดของการเดินทางมาเยือน
“ตลาดน�้ำท่าคา” หน่ึงในตลาดย้อนยุควันวานท่ียังคงเอกลักษณ์ชุมชนแห่งน้ี ชาวบ้านที่นี่มีอาชีพท�ำสวน
ปลูกพืชชนิดต่าง ๆ หมุนเวียนกันไปตามฤดูกาล ชาวบ้านจะพายเรือน�ำผลผลิต พืชผักและผลไม้จากสวน
เชน่ พรกิ หอม กระเทยี ม นำ้� ตาลมะพรา้ ว ฝรงั่ มะพรา้ ว ชมพู่ สม้ โอ ตลอดจน อาหารคาวหวาน มาใหเ้ ลอื กซอื้
มากมาย และมบี รกิ ารลอ่ งเรอื พายเทยี่ วชมสวน ลดั เลาะไปตามลำ� คลองเพอ่ื ชมวถิ ชี วี ติ ของชาวบา้ น นอกจากน้ี
ยงั มรี า้ นกาแฟน่ารกั ๆ ให้ได้แวะถ่ายรูปอกี ด้วย เปิดท�ำการทุกวนั เสาร์-วันอาทิตย์ เวลา ๐๖.๐๐-๑๒.๐๐ น.
วันข้ึนหรอื แรม ๒ คำ�่ ๗ คำ�่ และ ๑๒ คำ�่ ในช่วงเช้าตรูเทา่ นัน้ (ทกุ ๆ ๕ วนั )

56 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

โครงการอมั พวาชยั พัฒนานรุ ักษ์

อ�ำเภออมั พวา
เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ภายใต้มูลนิธิชัยพัฒนา ที่มีความส�ำคัญ
ตอ่ คนสมทุ รสงครามเปน็ อย่างสงู โดยแรกเร่มิ คณุ ปา้ ประยงค์ นาคะวะรงั ค์ ไดน้ อ้ ม
ถวายท่ีดินแด่สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
สยามบรมราชกุมารี ซ่ึงต่อมาได้ถูกพัฒนาและต่อยอดให้เป็นแหล่งเรียนรู้ท่ีส�ำคัญ
ของชมุ ชน ซง่ึ ภายในโครงการ ประกอบด้วยพน้ื ท่สี วนผลไม้ด้งั เดมิ เป็นสวนเกษตร
แบบผสมผสานไมใ่ ชส้ ารเคมี มกี ารปลกู พนั ธพ์ุ ชื ทอ้ งถนิ่ มลี านอเนกประสงคส์ ำ� หรบั
การจัดกิจกรรมส่งเสริมวัฒนธรรมท้องถ่ิน ร้านจ�ำหน่ายผลิตภัณฑ์ท้องถิ่น และ
ผลิตภัณฑภ์ ัทรพฒั นข์ องมลู นิธิชยั พฒั นา

ตลาดริมนำ้� ๓ อำ� เภอ

อ�ำเภอบางคนที
เดิมทีตลาดริมน้�ำ ๓ อ�ำเภอ เป็นย่านชาวจีนท่ีมาตั้งรกราก
ปลูกสรา้ งบา้ นเรอื น ประกอบกิจการคา้ ขาย ทั้งโรงพิมพ์ ร้านขายยา
ร้านขายเส้ือผ้า ส่วนในล�ำคลองน้ันจะมีพ่อค้า แม่ค้า จากอ�ำเภอ
ด�ำเนินสะดวกและใกล้เคียงมาลอยล�ำขายสินค้า ส่วนบริเวณทางเดิน
ริมน้�ำด้านบนจะมีพ่อค้าแม่ค้าจากลาวคูบัวนุ่งซิ่นหาบสินค้ามาขาย
หลังจากความเจริญการคมนาคมทางบกท่ีสะดวกข้ึน ท�ำให้ตลาด
ซบเซาลง จนกระทงั่ ในปี พ.ศ. ๒๕๖๐ จงึ ไดม้ กี ารรเิ รม่ิ จดั ตงั้ ตลาดรมิ นำ้�
๓ อ�ำเภอ ข้ึนอีกคร้ัง โดยได้รับความร่วมมือจากภาครัฐ ภาคเอกชน
ของทั้ง ๒ จงั หวัด (จังหวัดราชบุรี จังหวัดสมุทรสงคราม) ซึ่งผู้ท่ีสนใจ
มาเทย่ี วชม สามารถมาไดท้ กุ วนั สาร-์ วนั อาทติ ย์ และวนั หยดุ นกั ขตั ฤกษ์
เวลา ๑๐.๐๐-๒๐.๐๐ น.

๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม 57

ตลาดนำ้� บางนอ้ ย

อ�ำเภอบางคนที
สมยั กอ่ นทน่ี เ่ี ปน็ ศนู ยก์ ลางการคา้ ทางนำ�้ ทสี่ ำ� คญั ปจั จบุ นั ยงั คงเอกลกั ษณ์
ความเป็นชุมชนริมน�้ำแบบดั้งเดิมอยู่ ซึ่งจะเห็นได้จากห้องแถวไม้เก่าแก่ที่อยู่
ทงั้ สองฝง่ั คลอง ถงึ แมบ้ างรา้ นเปลย่ี นแปลงเปน็ รา้ นขายของตา่ ง ๆ อกี ทง้ั ยงั มรี า้ นอาหาร
รมิ คลองรสเดด็ ราคายอ่ มเยา ใหเ้ ลอื กลมิ้ ลองหลายรา้ น และมพี พิ ธิ ภณั ฑต์ งั้ เซยี มฮะ
จดั แสดงของโบราณที่บอกเล่าเร่ืองราวของผ้คู นในช่วง ๑๐๐-๓๐๐ ปกี ่อน อีกด้วย
เปดิ วนั เสาร-์ วันอาทิตย์ เวลา ๐๙.๐๐-๑๕.๐๐ น.

ตลาดร่มหุบ

อำ� เภอเมืองสมทุ รสงคราม
ตลาดรม่ หบุ อยตู่ ดิ กบั สถานรี ถไฟแมก่ ลอง ตลาดนจ้ี ะคกึ คกั มากเวลารถไฟมา
เพราะพ่อค้าแมค่ ้าจะตง้ั แผงขายของกันข้างรางรถไฟ โดยจะเก็บของและหุบรม่ กัน
อย่างรวดเร็ว เป็นช่วงเวลาท่ีชุลมุนและน่าตื่นเต้นส�ำหรับคนที่เห็นคร้ังแรก
หากนักท่องเที่ยวต้องการสัมผัสบรรยากาศแบบนี้ ควรตรวจสอบตารางรถไฟ
ก่อนลว่ งหน้า ตลาดแห่งน้เี ปิดขายทุกวันเวลา ๐๖.๐๐-๑๘.๐๐ น.
ในปัจจุบันรถไฟวิ่งผ่านตลาดร่มหุบวันละ ๘ เที่ยว ดังน้ี ออกจากสถานี
แม่กลอง ๐๖.๒๐ น. เข้าสถานีแม่กลอง ๐๘.๓๐ น. ออกจากสถานีแม่กลอง
๐๙.๐๐ น. เข้าสถานีแม่กลอง ๑๑.๑๐ น. ออกจากสถานีแม่กลอง ๑๑.๓๐ น.
เข้าสถานีแม่กลอง ๑๔.๓๐ น. ออกจากสถานีแม่กลอง ๑๕.๓๐ น. และเข้าสถานี
เวลา ๑๗.๔๐ น.

ศูนยอ์ นุรกั ษ์แมวไทย

อ�ำเภออัมพวา
สถานท่ีท่องเที่ยวส�ำหรับทาสแมวโดยเฉพาะ ซึ่งที่บ้านแมวไทยอัมพวา
เป็นศูนย์การเรียนรู้อนุรักษ์พันธ์ุแมวไทยโบราณ ท่ีปัจจุบันเหลือเพียง ๕ สายพันธุ์
ไมว่ า่ จะเปน็ แมววเิ ชยี รมาศ แมวสสี วาด แมวศภุ ลกั ษณ์ แมวโกนจา และแมวขาวมณี
โดยเฉพาะแมววิเชียรมาศ ที่ชนะการประกวดแมวระดับโลกและได้รับการ
จดทะเบยี นเป็นสตั ว์พนั ธแ์ุ ท้ของโลกชอ่ื ว่า “Siamese Cat”

58 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

ตลาดร่มหุบ

๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม 59

60 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

การทอ่ งเท่ยี วเชงิ ประวตั ศิ าสตร์

อุทยาน ร.๒

อำ� เภออัมพวา
อุทยานพระบรมราชานุสรณ์พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้า
นภาลัย (อุทยาน ร.๒) มีลักษณะเป็นอาคารทรงไทย ๔ หลัง จัดพิพิธภัณฑ์แบบ
ชาติพันธว์ุ ทิ ยา แสดงศิลปวัตถุในสมยั ต้นรตั นโกสินทร์ทจ่ี ะสะท้อนให้เห็นลักษณะ
ศิลปวัฒนธรรม ความเป็นอยู่และการด�ำรงชีวิตของชาวไทยในสมัยรัชกาลที่ ๒
โดยแบ่งเปน็ ส่วนต่าง ๆ ดังนี้

หอกลาง : ภายในประดษิ ฐานพระบรมรปู รชั กาลที่ ๒ และจัดแสดงศลิ ปะโบราณ
วตั ถุ สมัยต้นรตั นโกสินทร์
ห้องชาย : จัดแสดงให้เห็นลักษณะความเป็นอยู่ของชายไทยที่มีความกล้าหาญ
พร้อมในการอาสาปกป้องผืนแผ่นดินตามลักษณะสังคมไทยสมัยรัตนโกสินทร์
ตอนต้น มีพระพุทธรูปส�ำหรับบูชา สมุดไทย เส้ือขุนนางไทยโบราณ ดาบ โล่
รวมทั้งพระแท่นบรรทมซง่ึ เชอื่ วา่ เปน็ ของพระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธเลศิ หล้านภาลัย
ห้องหญิง : ตกแต่งให้เห็นลักษณะความเป็นอยู่ของหญิงไทยโบราณ มีเตียงนอน
แบบไทย โต๊ะเคร่ืองแปง้ คนั ฉอ่ ง ฉากปัก เปน็ ต้น
ชานเรือน : จัดแสดงตามแบบบ้านไทยโบราณ ตกแต่งด้วยกระถางไม้ดัด ไม้ประดบั
ห้องครัวและห้องน�้ำ : จัดแสดงลักษณะครัวไทยมีเคร่ืองหุงต้ม ถ้วยชามและ
ห้องนำ�้ ของชนชั้นกลาง
ตำ� แหนง่ ศลิ าฤกษ์ : แสดงใหเ้ หน็ แบบจำ� ลองศลิ าฤกษท์ สี่ มเดจ็ พระกนษิ ฐาธริ าชเจา้
กรมสมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ าฯ สยามบรมราชกมุ ารี ทรงประกอบพธิ ี
อาศรมศกึ ษา : เป็นท่ีอ่านหนังสือสำ� หรับประชาชน
โรงละครกลางแจ้ง : มีเนินลดหล่ันส�ำหรับชมการแสดง และปลูกพันธุ์ไม้ต่าง ๆ
สวนพนั ธ์ไุ ม้ในวรรณคดนี านาชนิด
เรอื ประพาสอทุ ยาน : อยรู่ มิ แมน่ ำ้� (แมน่ ำ้� แมก่ ลอง) เดนิ เขา้ ไปประมาณ ๔๐๐ เมตร
จากจุดจ�ำหนา่ ยบัตรเข้าชม อยู่ใกลก้ ับศาลาอเนกประสงค์

๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม 61

ศาลสมเด็จพระเจา้ ตากสินมหาราช (ศาลเจ้าไทเ้ พง่ อ๊วงกง)

อ�ำเภอบางคนที
เป็นศาลเจ้าที่ชาวจีนพร้อมใจกันสร้างข้ึน บริเวณปากคลองแควอ้อม
จากการแปลตราสาร ขออนุญาตต้ังศาลเจ้าไท้เพ่งอ๊วงกง ท่ีเขียนไว้เป็นภาษาจีน
กลา่ วถงึ ค่ายบางกุง้ และสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ความวา่ ทหารพม่าล้อม
ค่ายบางกุ้งนานถึง ๔๑ วัน เม่ือเดือนย่ี แรม ๖ ค่�ำ ชาวบ้านและทหารไทย-จีน
ท่ีอยู่ในค่ายได้รับความล�ำบากขาดแคลนอาหาร ชาวบ้าน คนชรา ยอมอดอาหาร
เพ่อื เอาอาหารใหท้ หารไทย-จีน กิน ฝา่ ยไต้ก๋งเจยี ม คือ ออกหลวงเสนาสมุทร ผู้
ดแู ลเมืองแม่กลอง ได้แจ้งไปยังกรุงธนบุรี ขอก�ำลังช่วยรบกับพม่า หลังจากตีพม่า
แตกพ่ายแล้ว ก่อนพระเจ้าตากสินเสด็จกลับ ได้มีบัญชาให้ทหารไทยจ�ำนวนหน่ึง
ช่วยรักษาเมืองแม่กลอง โดยให้อยู่ร่วมกับทหารจีน และทรงมีพระบรมราโชวาท
ให้อยูร่ ว่ มกนั ช่วยเหลือเก้ือกลู กัน อยา่ ได้รงั เกยี จเดยี ดฉนั ท์ พสกนิกรชาวจีนจงึ ให้
ความเคารพสักการะพระองค์ประดุจเทพเจ้าองค์หน่ึง ถือกันว่าแผ่นดินตรงไหน
พระองค์เสด็จไปถึง และพระบาทของพระองค์ประทับลงตรงที่นั้นประชาชนจะ
ไดร้ บั แตค่ วามสขุ ความเจรญิ สงบสนั ตทิ วั่ ทงั้ ภมู ภิ าคนนั้ ดงั นน้ั ภายหลงั พสกนกิ รชาวจนี
จงึ ไดส้ ร้างศาลบชู าข้นึ ตรงท่ีพระองค์เสด็จออกเรือท้ายคา่ ยบางกงุ้ เพ่อื เป็นสถานที่
เคารพบชู าของชาวจนี โดยทัว่ ไป โดยไดถ้ วายนามเป็นภาษาจีนว่า “ไท้เพง่ อว๊ งกง”
แปลเป็น ภาษาไทย ว่า “เทพเจ้าแห่งสันติ”
62 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

ศาลกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศกั ด์ิ

อำ� เภอเมอื งสมุทรสงคราม
“ศาลเสด็จเตี่ย” ถูกสร้างขึ้นใหม่แทนศาลเดิม จากน�้ำพักน�้ำแรง
ความศรัทธาของคนในชุมชนที่มีความเคารพต่อพลเรือเอกพระบรมวงศ์เธอ
กรมหลวงชุมพรเขตอดุ มศกั ด์ิ (เสด็จเตยี่ ) พระบิดาแห่งกองทัพเรือไทย เพ่ือใหผ้ ู้คน
มาสกั การะ และบนบานศาลกลา่ ว นอกจากนีบ้ ริเวณโดยรอบยังมบี ันทกึ ทถ่ี กู แสดง
ไว้บนแผ่นหนิ ใหผ้ ู้ที่มาเยี่ยมเยอื นไดศ้ ึกษาเร่อื งราวและชวี ประวัติอีกด้วย

อนสุ รณส์ ถานแฝดอนิ -จนั

อำ� เภอเมอื งสมุทรสงคราม
ต้ังอยู่ท่ีต�ำบลลาดใหญ่ อ�ำเภอเมืองสมุทรสงคราม ภายในเป็นลานกว้าง
มีอนุสรณ์สถานแฝดอิน-จัน ตั้งอยู่กลางลานด้านหน้ามีสระน้�ำขนาดใหญ่ แฝดอิน-จัน
เกดิ ทจ่ี งั หวดั สมทุ รสงครามเมอ่ื พ.ศ. ๒๓๕๔ (ค.ศ. ๑๘๑๑) ประมาณปี พ.ศ. ๒๓๗๑-๒๓๗๒
(ค.ศ. ๑๘๒๘-๑๘๒๙) กัปตันคอฟฟินและฮันเตอร์เดินทางมาติดต่อการค้าที่แม่กลอง
ได้พบฝาแฝดคู่น้ีจึงขอน�ำกลับไปอเมริกาและอังกฤษ เพื่อเปิดการแสดงในที่ต่าง ๆ
เร่ืองราวชีวิตของแฝดอิน-จัน ฝาแฝดที่มีร่างกายท่อนบนติดกันและสามารถใช้ชีวิตอยู่
ได้อย่างปกติยาวนานจนถึงอายุ ๖๓ ปี ได้รับการกล่าวขาน ท�ำให้ประเทศไทยเป็น
ทรี่ จู้ ักไปทั่วโลกในชอื่ “Siamese Twin”

๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม 63

โบสถ์ปรกโพธ์ิ วัดบางกุ้ง

64 ๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม

การท่องเทีย่ วเชงิ วฒั นธรรมและศาสนา

วัดเพชรสมทุ รวรวหิ าร

อ�ำเภอเมืองสมุทรสงคราม
วดั เพชรสมทุ รวรวหิ ารตง้ั อยทู่ ี่ ตำ� บลแมก่ ลอง อำ� เภอเมอื งสมทุ รสงคราม เปน็ วดั ทส่ี ำ� คญั ทส่ี ดุ
แห่งหนึ่งในจังหวัดสมุทรสงคราม เนื่องจากเป็นท่ีประดิษฐานหลวงพ่อบ้านแหลม พระพุทธรูปยืน
ปางอุ้มบาตร ท่ีมีความศกั ด์สิ ทิ ธิ์และเปน็ ทเี่ คารพของชาวจังหวดั สมทุ รสงคราม และประชาชนท่วั ไป
เป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของจังหวัดสมุทรสงคราม บรรดาพุทธศาสนิกชนพากันมานมัสการ
ตง้ั แตส่ มัยโบราณ จวบจนทกุ วันนี้

วัดประดู่

อำ� เภออัมพวา
วดั เกา่ แกท่ ถี่ กู สรา้ งขน้ึ ในชว่ งปลายกรงุ ศรอี ยธุ ยา ในอดตี พระบาทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั
(รชั กาลที่ ๕) เคยเสดจ็ ประพาสตน้ ทางชลมารคเยอื นวดั ประดแู่ ละไดท้ รงถวายเครอื่ งราชศรทั ธาแกห่ ลวงปแู่ จง้
โดยภายหลังได้น�ำมาจัดแสดง ณ พิพิธภัณฑ์เคร่ืองราชศรัทธา นอกจากน้ีภายในวัดยังมีส่ิงที่น่าสนใจ
หลากหลาย ไมว่ า่ จะเปน็ พระพทุ ธรปู โบราณจากประตมิ ากรรมแบบลา้ นชา้ ง ภาพจติ รกรรมเพดานเขยี นดว้ ย
สีฝุ่น และหุ่นป้ันรปู เหมอื นจากดินสอพอง

๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม 65

วดั เจริญสขุ ารามวรวหิ าร

อำ� เภอบางคนที
ต้ังอยู่ต�ำบลบางนกแขวก อ�ำเภอบางคนที ภายในวัดมีพระอุโบสถท่ีมี
ศิลปะการก่อสร้างที่มีลักษณะเฉพาะตัวซึ่งเพดานโบสถ์เป็นรูปทรงโค้งคล้ายกับ
ประทุนเรือและเป็นท่ีประดิษฐาน “หลวงพ่อโต” เป็นพระพุทธรูปสมัยสุโขทัย
สรา้ งด้วยศลิ าแลง บริเวณทา่ น้�ำหน้าวดั สามารถใหอ้ าหารปลาได้

วดั อมั พวนั เจตยิ าราม

อ�ำเภออัมพวา
วดั อมั พวนั เจติยาราม ตั้งอยูใ่ นตำ� บลอัมพวา อ�ำเภออมั พวา อยูต่ ิดกับอุทยาน ร.๒ และตลาดน�ำ้
อัมพวา สถาปัตยกรรมภายในวัดท่ีส�ำคัญ ได้แก่ พระอุโบสถ สร้างข้ึนในสมัย ร.๑ ภายในมีภาพจิตรกรรม
ฝาผนังท่ีสวยงาม และยังมีพระบรมรูปรัชกาลที่ ๒ ประดิษฐานอยู่หน้าพระปรางค์ ซึ่งในปี พ.ศ. ๒๕๐๑
พระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หัว รชั กาลท่ี ๙ พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชนิ นี าถ ทรงเสดจ็
พระราชด�ำเนนิ มาถวายผ้าพระกฐิน ณ วัดอมั พวนั เจติยาราม พระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ ัว รชั กาลท่ี ๙
ทรงปลูกต้นศรีมหาโพธิ์และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงปลูกต้นจันทร์ไว้ในบริเวณวัดนี้
อกี ดว้ ย สมเดจ็ พระกนษิ ฐาธริ าชเจา้ กรมสมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ าฯ สยามบรมราชกมุ ารี เสดจ็ พระราชดำ� เนนิ
มาวัดอัมพวันเจติยารามใน ปี พ.ศ. ๒๕๒๑ และเสด็จฯ มาอย่างต่อเน่ืองทุกเดือนกุมภาพันธ์ ของทุกปี
จวบจนปัจจุบัน
66 ๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม

วดั เกตการาม

อำ� เภอบางคนที
วัดเกตการาม เป็นพระอารามหลวงชั้นตรีชนิดสามัญ สังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย
ตั้งอยู่ในหมู่ท่ี ๓ บ้านวัดเกต ต�ำบลโรงหีบ อ�ำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม วัดเกตการาม
สร้างขึ้นในสมัยอยุธยา แต่ต่อมาถูกท้ิงร้างไป เล่ากันสืบต่อมาว่าเศรษฐีเป็นผู้สร้างไว้ ประมาณปี
พ.ศ. ๒๔๓๓ นายบตุ ร นางตะ จงึ ไดน้ มิ นตพ์ ระจากวดั บางคนทนี อก มาบรู ณปฏสิ งั ขรณ์ เดมิ มชี อื่ วา่
วัดเกต สันนิษฐานกันว่าช่ือตามต้นเกดใหญ่ (พ.ศ. ๒๔๗๔ ขุดพบแก่นไม้เกดยาว ๕ วา ๒ นิ้ว
จมดนิ ลกึ ๒ ศอก ๑ คบื ๓ นวิ้ ) ตอ่ มาพระมหาสมณวงศไ์ ดต้ อ่ เตมิ นามวดั เปน็ “วดั เกตราชยตนาราม”
ในปี พ.ศ. ๒๔๕๖ สมเดจ็ พระมหาสมณเจา้ กรมพระยาวชริ ญาณวโรรสไดเ้ สดจ็ มาประทบั แรมทว่ี ดั น้ี
ทรงปรารภว่าชื่อวัดยาวและเรียกยากจึงเปลี่ยนเป็น “วัดเกตการาม” กรมศิลปากรได้ประกาศ
ขน้ึ ทะเบยี นเปน็ โบราณสถานของชาตแิ ละกำ� หนดเขตทดี่ นิ โบราณสถานในราชกจิ จานเุ บกษา เลม่ ที่ ๑๑๓
ตอนพิเศษ ๕๐ ง วันที่ ๑๘ ธันวาคม ๒๕๓๙ มีพ้ืนท่ีโบราณสถานประมาณ ๕ ไร่ ๓ งาน
๒.๕๔ ตารางวา
อาคารเสนาสนะและปชู นียวัตถุ
พระอุโบสถก่ออิฐถือปูน หลังคาเครื่องไม้มุงกระเบ้ืองสี ลดช้ัน มีช่อฟ้าใบระกา ปูนปั้น
ประดบั กระจก พระอโุ บสถนเ้ี ปน็ พระอโุ บสถหลงั ท่ี ๓ สรา้ งขน้ึ ใหมใ่ นปี พ.ศ. ๒๔๗๓ สมยั รชั กาลที่ ๗
วิหารของวัดประดิษฐานพระพุทธรูปหินทรายแดง ที่น�ำมาจากวัดร้างท่ีตั้งอยู่เชิงสะพานท่าข้าม
บางนกแขวก ซ่ึงปัจจุบันเป็นวัดคริสต์ หมู่กุฏิสงฆ์ท�ำด้วยไม้สัก เป็นอาคารไม้ใต้ถุนสูงมีระเบียง
โดยรอบ หลงั คาเครอ่ื งไมม้ งุ กระเบอ้ื ง ฝาไมล้ กู ปะกนทบึ เปน็ อาคารทส่ี รา้ งขนึ้ ในสมยั รชั กาลที่ ๕-๖
ปูชนียวัตถุของวัด หลวงพ่อพระศรีสัพพัญญู เป็นพระพุทธรูปประดิษฐานอยู่ใน
พระอโุ บสถหลังปัจจุบนั แต่เดมิ พระพุทธรปู องค์น้ีอยูก่ ลางแจง้ นานเท่าไรไมม่ ีใครทราบได้ มีต้นไม้
ปกคลุมองค์ท่านเป็นป่ารก คาดว่าเป็นพระพุทธรูปเก่าแก่ที่ได้สร้างมาพร้อมกับวัดโบราณ
ต่อมาประชาชนใกล้วัดได้ช่วยกันถางต้นไม้ออก แล้วเอาปูนขาวพอกหุ้มองค์ท่านไว้ คนสมัยนั้น
จึงเรียกท่านว่า พระศรีสัพพัญญู (หลวงพ่อเผือก) นอกจากนี้ยังมีพระบรมสารีริกธาตุประดิษฐาน
ในพระอุโบสถอยู่ในพระวิหาร หลวงพ่อเกสมงคลพุทธพรหมบดี และพระพุทธนรสีห์ชินินทร
มหามุนีศรสี มุทร

๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม 67

วัดศรทั ธาธรรม

อ�ำเภอเมืองสมทุ รสงคราม
ต้ังอยู่ในต�ำบลบางจะเกร็ง อ�ำเภอเมือง
สมุทรสงคราม เป็นวัดที่สร้างข้ึนจากแรงศรัทธา
ข อ ง ชุ ม ช น ช า ว ม อ ญ แ ห ่ ง ต� ำ บ ล บ า ง จ ะ เ ก ร็ ง
สิ่งทน่ี า่ สนใจของวดั นโ้ี ดดเดน่ ดว้ ยอโุ บสถ ซงึ่ ทำ� ดว้ ย
ไมส้ กั ทอง ผนงั ฝงั มกุ ทรงสำ� เภา มลี วดลายทส่ี วยงาม
ประณตี แสดงถงึ เรอ่ื งราวพทุ ธประวตั แิ ละรามเกยี รต์ิ
นอกจากนี้ บริเวณวัดยังมีการสาธิตการกวน
กาละแมรามัญจากชาวมอญ พรอ้ มตัง้ ซุ้มจำ� หนา่ ย
อีกดว้ ย

วัดสวนหลวง

อ�ำเภออมั พวา
วดั โบราณทส่ี รา้ งขน้ึ มาตง้ั แตส่ มยั กรงุ ศรอี ยธุ ยาตอนปลาย มตี ำ� นานความ
ศักด์ิสิทธ์ิ เรื่องการให้โชคลาภและการท�ำมาค้าขายของ “พ่ีจุกวัดสวนหลวง”
จนถกู เรยี กวา่ กมุ ารเทพ ซง่ึ คนในทอ้ งถนิ่ เชอื่ กนั วา่ มอี ายมุ ากกวา่ ๒๐๐ ปี นอกจากนี้
ภายในวัดยังมีกุฏิสงฆ์ที่สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลท่ี ๕ และพระพุทธรูปปูนปั้น
ที่ประดษิ ฐานอยู่ในอุโบสถ

68 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

วดั บางแคน้อย

อ�ำเภออัมพวา
นับเป็นความมหัศจรรย์ที่หาชมได้ยาก โดยเฉพาะผนังอุโบสถที่ท�ำจาก
ไม้สักทองแกะสลักท่ีถูกเจียรไนด้วยช่างแกะสลักช่ือดังจากเพชรบุรี เป็นการเล่า
เรอ่ื งราวพทุ ธประวตั ิ ทงั้ ประสตู ิ ตรสั รู้ และปรนิ พิ พาน และทศชาตชิ าดก นอกจากนี้
ภายในวัดยังมีกุฏิเก่าแก่อันเป็นที่ประดิษฐานหุ่นข้ีผึ้งของสมเด็จพระพุฒาจารย์
(โต พรฺ หมฺ รสํ )ี พระเกจเิ ถราจารยท์ เ่ี ปน็ ทเ่ี คารพนบั ถอื และเลอ่ื มใสของผคู้ นมากมาย

วดั ภมุ รินทรก์ ุฎที อง

อำ� เภออัมพวา
ตง้ั อยรู่ ิมน้ำ� แม่กลอง บรเิ วณต�ำบลสวนหลวง อ�ำเภอ
อัมพวา ส่ิงท่ีน่าสนใจของวัดนี้คือ “กุฎีทอง” ท�ำด้วยไม้สัก
และยังมีพิพิธภัณฑ์ท่ีเก็บรวบรวมวัตถุโบราณวัตถุล้�ำค่าไว้
อีกด้วย เช่น โถลายคราม หนังสือไทย พระพุทธรูปและ
เครื่องทองเหลือง มบี ้านดนตรเี ป็นทสี่ อนดนตรีไทย ตลอดจน
การเชิดห่นุ กระบอกอกี ด้วย

๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม 69

วดั จุฬามณี

อ�ำเภออัมพวา
นับเป็นวัดเก่าแก่โบราณริมฝั่งคลองอัมพวาต่อเน่ืองกับคลองผีหลอก ที่มีความวิจิตร
ทง้ั สถาปตั ยกรรมและปฏิมากรรมอนั เลื่องชื่อโดยภายในวัด มีความพิเศษท้ังหมด ๓ สง่ิ คอื
๑. สังขารทไ่ี มเ่ นา่ เปอื่ ยของหลวงพ่อเนอ่ื ง โกวโิ ท อดตี เจ้าอาวาสของวัดจฬุ ามณี
๒. ความวจิ ติ รตระการตาของโบสถจ์ ตรุ มขุ หนิ ออ่ น กวา้ ง ๔๐ เมตร ยาว ๘๐ เมตร ปดู ว้ ย
หยกสเี ขยี วจากเมอื งการาจี ประเทศปากสี ถาน ทำ� ใหโ้ บสถม์ คี วามงดงามและมเี อกลกั ษณเ์ ฉพาะตวั
๓. องค์ท้าวเวสสุวรรณ นับเป็นสิ่งศักดิ์สิทธ์ิท่ีพุทธศาสนิกชนต่างให้ความเคารพและ
เล่ือมใสศรัทธาเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะต�ำนานความศักดิ์สิทธ์ิจากนิมิตของพระอาจารย์อิฏฐ์
เจ้าอาวาสวัดจุฬามณีที่ท�ำให้นักท่องเที่ยวต่างเดินทางมาสักการะบูชาและขอพรท้ังโชคลาภ
เงินทอง บารมี และปดั เป่าสง่ิ ไมด่ อี อกจากชวี ิตของผูม้ าเยอื น

วดั บางกะพอ้ ม

อ�ำเภออัมพวา
วดั บางกะพอ้ ม อยตู่ ำ� บลอมั พวา อำ� เภออมั พวา เปน็ วดั เกา่ แก่ สรา้ งขน้ึ ในสมยั กรงุ ศรอี ยธุ ยาตอนปลาย
ภายในมสี ่ิงที่นา่ สนใจหลายสง่ิ มจี ิตรกรรมฝาผนงั ด้านลา่ งของวหิ ารมีช่องเจาะเปน็ ซ้มุ ประดิษฐานพระพุทธรปู
เป็นปูนปั้นลายนูน เป็นเรื่องพุทธประวัติและกลางวิหารประดิษฐานพระพุทธบาทจ�ำลองขนาดใหญ่ อีกท้ัง
สามารถกราบมนัสการหลวงพ่อคงองค์ใหญ่ ริมแมน่ �้ำแมก่ ลองท่ีวดั นไ้ี ด้อกี ด้วย
70 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

วัดเขายีส่ าร

อำ� เภออัมพวา
ภายในวดั มสี ง่ิ ศกั ดส์ิ ทิ ธทิ์ สี่ ำ� คญั ไดแ้ ก่ ศาลหลวงพอ่ ปศู่ รรี าชา บา้ นเขายส่ี าร
ทช่ี าวบา้ นเคารพนบั ถอื และศลิ ปะสมยั อยธุ ยา เชน่ หลวงพอ่ ปากแดง พระพทุ ธไสยาสน์
มีน้ิวพระบาท ๙ น้วิ ในพระวหิ ารประดษิ ฐานรอยพระพทุ ธบาท ๔ รอย เป็นตน้ และ
มีพิพิธภัณฑ์บ้านเขายี่สาร จัดแสดงเร่ืองราวทางประวัติศาสตร์ เช่น การเผาถ่าน
โกงกาง การย้อมผ้าจากพืชป่าชายเลน ตลอดจนเคร่ืองมือเครื่องใช้ที่มีใช้กันอยู่
ในชุมชน

วัดบางกงุ้

อำ� เภอบางคนที
ตง้ั อยทู่ ่ี ตำ� บลบางกงุ้ เปน็ วดั เกา่ แกส่ รา้ งขน้ึ ในสมยั สมเดจ็ พระเจา้ เอกทศั น์
วัดนมี้ ีสง่ิ นา่ สนใจ คอื “โบสถ์ปรกโพธ”ิ์ เปน็ โบสถ์ท่ีปกคลมุ ทัง้ หลังด้วยไม้ ๔ ชนดิ
ไดแ้ ก่ ตน้ โพธ์ิ ตน้ ไทร ตน้ ไกร และตน้ กรา่ ง ภายในประดษิ ฐานหลวงพ่อนลิ มณหี รอื
หลวงพ่อดำ� ภายในโบสถม์ ีภาพจติ รกรรมเขียนสีสมัยอยุธยาตอนปลาย
ภายในบรเิ วณยงั มสี ถานทปี่ ระวตั ศิ าสตรท์ ไี่ มค่ วรพลาด คอื “คา่ ยบางกงุ้ ”
พระบรมรูปสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช สระน�้ำโบราณ และอุทยานปลา
ที่ท่าน้ำ� หน้าวัด

๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม 71

วดั โบสถ์

อ�ำเภอบางคนที
นบั เปน็ วดั โบราณทสี่ ำ� คญั ของอำ� เภอบางคนที ทม่ี โี บสถอ์ ายมุ ากกวา่ ๔๐๐ ปี
ซ่ึงประชาชนทเ่ี ลือ่ มใสในพระพุทธศาสนาตา่ งกเ็ ชอ่ื วา่ หากได้มาเดินลอดโบสถแ์ ลว้
จะช่วยเสริมบุญบารมีและเป็นสิริมงคลให้กับชีวิต นอกจากนี้ภายในโบสถ์ยังเป็น
ทปี่ ระดษิ ฐานของพระพทุ ธมณรี ตั นปฏมิ ากรหยก หรอื หลวงพอ่ หยก ทสี่ ำ� คญั ยงั เปน็
ที่ตั้งของอนุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ขนาดเท่าองค์จริง โดยเป็น
ผลงานประติมากรรมของ อาจารย์สันติ พิเชษชัยกุล ผู้เชี่ยวชาญงานปั้นฝีมือ
ระดบั โลก

วดั บางพลับ

อ�ำเภอบางคนที
วัดบางพลับมีประวัติศาสตร์ท่ีเล่าขานกันต่อมาว่า เคยเป็นที่พักทัพของสมเด็จพระเจ้าตากสิน
มหาราช เม่อื ครง้ั สงครามคา่ ยบางกุง้ มีโบสถ์เก่าซึง่ ยงั คงใช้ประกอบพิธีทางศาสนา ทเ่ี ช่ือว่าสมเดจ็ พระเจา้
ตากสินมหาราช เคยมาประกอบพิธีกรรมในอุโบสถหลังน้ี และได้พระราชทานพระยอดธงไว้ เมื่อคราว
เสด็จมาประทับ ณ วดั บางพลับแหง่ นี้ ซง่ึ พระยอดธงเปน็ พระเครอ่ื งมมี าแตส่ มยั โบราณ กอ่ นออกทำ� ศกึ
สงคราม กองทัพจะมีการเสิรมสร้างขวัญและก�ำลังใจให้แก่ไพร่พลในกองทัพ ซึ่งเรียกกันในสมัยต่อมาว่า
“พระยอดธง” พุทธลักษณะของพระยอดธง วัดบางพลับ เป็นพระพุทธรูปลอยตัว ขนาดสูงประมาณ
๑๒ เซนตเิ มตร สรา้ งจากทองคำ� เปน็ พระพุทธรูปยืนแสดงปางประทานพร บริเวณด้านลา่ งของฐานมีเดอื ย
ยื่นออกมาเพ่ือส�ำหรับไว้สวมบนยอดธง เช่ือกันว่ามีพุทธคุณด้านแคล้วคลาดป้องกันภัยอันตราย
อยู่ยงคงกระพนั ปลอดภัยจากสงคราม

72 ๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม

วัดใหมบ่ างปนื

อำ� เภอเมอื งสมทุ รสงคราม
บริเวณวัดใหม่บางปืน อ�ำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงคราม
เปน็ สถานทจ่ี ดั งาน ประเพณไี ทยทรงดำ� โดยในวันท่ี ๑ เดอื นพฤษภาคม ของทุกปี
จะมีการแสดงถึงวัฒนธรรมประเพณีของชาวไทยทรงด�ำ ที่อาศัยอยู่ในจังหวัด
สมุทรสงคราม จงั หวัดราชบุรี จังหวัดเพชรบรุ ี และชาวไทยทรงด�ำจงั หวัดใกลเ้ คียง
โดยชาวไทยทรงด�ำจะนุ่งห่มเส้ือผ้าด้วยสีด�ำ และใช้ค�ำเรียกกางเกงท่ีสวมใส่ว่า
“ซ่งหรือส้วง” จึงมีการเรียกชนชาติไทยทรงด�ำตามลักษณะเครื่องแต่งกายว่า
“ไทยทรงด�ำ” สัญลักษณ์การแต่งกายของไทยทรงด�ำ จะเห็นชัดเจนว่า ใช้เสื้อ
แบบเดียวกัน ส่วนใหญ่จะใช้สีขาวและสีด�ำ ใช้สีอื่นเพียงให้สวยงาม ผู้หญิงมักจะ
นุ่งผ้าซิ่นลายแตงโม และมวยผมเกล้าไว้บนศรีษะ ซ่ึงจะมีลักษณะแตกต่างจาก
คนไทยหรือคนเชอื้ สายอื่น ๆ ทว่ั ไป

วัดบางนอ้ ย

อำ� เภอบางคนที
ตั้งอยู่ที่ ต�ำบลจอมปลวก อ�ำเภอบางคนที สันนิษฐานว่าสร้างข้ึนใน
สมัยอยธุ ยาตอนปลาย นักทอ่ งเทยี่ วทเี่ ขา้ มาวดั น้ีตอ้ งมากราบสักการะ “พระนอน
องค์ใหญ่” หรอื “พระพุทธไสยาสน”์ หรอื ที่เรยี กกันว่า “พระนอนแสนเหรียญ”
ทปี่ ระดษิ ฐานอยใู่ นวหิ ารหนา้ วดั ซงึ่ ปดิ ดว้ ยเหรยี ญชนดิ ตา่ ง ๆ รวมกวา่ หา้ แสนเหรยี ญ
สร้างความแปลกตาใหก้ ับผู้พบเห็น

๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม 73

วดั ปราโมทย์

อ�ำเภอบางคนที
เดิมชื่อ “วัดโรงหวี” วัดเก่าแก่โบราณท่ีสร้างข้ึนมานับตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๔๒๑ หรือในรัชกาลที่ ๕
ซึ่งภายในวัดเปน็ ทป่ี ระดษิ ฐานหลวงพ่อโต หรือ ซำ� ปอกง พระพทุ ธรูปปางพระศรอี ริยเมตไตรย ทมี่ ีอายเุ ก่าแก่
กว่า ๑๘๐ ปี มีพระเกศท่สี วยงามและพระพกั ตร์ย้ิมตลอดเวลา ซ่งึ เม่ือปี พ.ศ. ๒๕๕๔ ไดม้ ีการถวายตาลปัตร
ด้ามใหม่ท�ำด้วยไม้สักทองแด่หลวงพ่อโต จึงท�ำให้ประชาชนที่เล่ือมใสศรัทธาต่างแวะเวียนมาสักการะบูชา
ชมความงามของตาลปัตร ตลอดจนเขา้ ร่วมพิธลี อยเคราะห์ตดั กรรม เพอ่ื เปน็ สริ มิ งคล

วัดอินทาราม

อ�ำเภออัมพวา
ความงดงามของวัดโบราณแห่งน้ี มิใช่เพียงแค่เป็นท่ีประดิษฐาน
ของหลวงพ่อโต พระพุทธรูปเก่าแก่ท่ีมีอายุกว่า ๓๐๐ ปี เท่านั้น แต่ยังมีอุโบสถท่ี
ถูกสร้างข้ึนด้วยหินอ่อนทั้งหลัง ที่นักท่องเที่ยวนิยมมาชมสัมผัสความงดงาม
ของงานสถาปัตยกรรมไว้ได้ด้วยตัวเอง นอกจากนี้ วัดอินทารามยังถูกพัฒนา
และบูรณะให้เป็นศูนย์ฟื้นฟูสภาพจิตใจของผู้คนด้วยการใช้สมุนไพรไทยควบคู่กับ
การปฏิบัติธรรมรักษาศีล ซึ่งนักท่องเท่ียวท่ีเดินทางมาเย่ียมเยือนก็สามารถร่วม
กจิ กรรมตา่ ง ๆ ได้ เชน่ ชมตลาดพทุ ธเกษตร ทำ� บญุ และเยย่ี มชมอทุ ยานปลาตะเพยี น
เปน็ ตน้

74 ๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม

อาสนวหิ ารแมพ่ ระบังเกดิ

อำ� เภอบางคนที
ตั้งอย่ทู ่ี ตำ� บลบางนกแขวก เปน็ โบสถค์ าทอลคิ ริมฝ่งั
แมน่ ้ำ� แม่กลอง งดงามอลงั การ อายุกวา่ ๑๐๐ ปี ใช้ศลิ ปะแบบ
โกธิคของฝร่ังเศส ภายในประดับด้วยกระจกสีสแตนกลาส
ซมุ้ ประตูหนา้ ตา่ งแสดงเรือ่ งราวเกย่ี วกบั พระมารดาและนกั บญุ
ต่าง ๆ และมีรูปปั้นพระเยซูที่สง่างาม เปิดวันเสาร์-อาทิตย์
และวันหยุดนักขัตฤกษ์ ตั้งแต่เวลา ๐๙.๐๐ - ๑๒.๐๐ น.
สำ� หรบั วนั พุธ-ศกุ ร์ ต้งั แตเ่ วลา ๑๓.๐๐ - ๑๖.๐๐ น. ปิดทุกวนั
จันทร-์ อังคาร

มัสยิดดำ� รงอสิ ลาม

อ�ำเภออัมพวา
เป็นมัสยิดเก่าแก่แห่งเดียวในจังหวัดสมุทรสงคราม ตั้งอยู่ท่ีต�ำบล
ปลายโพงพาง อ�ำเภออัมพวา ถูกสร้างข้ึนโดยสองพี่น้อง กีสุข กับ กีหวัง
หมนั มณี และ โตะ๊ เซาะห์ รว่ มสรา้ งมสั ยิดหลังเล็ก ๆ ชายคลอง โดยมีนายพลี
นางชมุ่ บา้ นอยปู่ ากคลองบางนางล่ี บรจิ าคไมบ้ างสว่ น เพอื่ นำ� มาสรา้ งมสั ยดิ
ตอ่ มาได้ตอ่ เติมขยายมสั ยดิ และย่นื จดทะเบียนให้ถูกต้องตามระบบราชการ
ในปี พ.ศ. ๒๕๐๐ และไดต้ ้งั ช่อื วา่ “มัสยิดดำ� รงอสิ ลาม” ในปี พ.ศ. ๒๕๒๘
มัสยิดเส่อื มโทรมไปมาก จึงได้ซ้ือท่ดี นิ เพิ่มเตมิ และในปี พ.ศ. ๒๕๓๐ ได้วาง
ศลิ ารากฐานสำ� หรบั สรา้ งมสั ยดิ หลงั ใหม่ สรา้ งเสรจ็ สมบรู ณใ์ นปี พ.ศ. ๒๕๕๐

๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม 75

76 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

หลวงพอ่ วัดบา้ นแหลม

หน่ึงในต�ำนานพระพุทธรูปลอยน�้ำที่เช่ือว่าน่าจะเกิดจากการอัญเชิญ
พระพุทธรูปข้ึนบนแพล่องตามแม่น�้ำเพ่ือหนีข้าศึกศัตรู มีทั้งต�ำนาน ๓ องค์ และ
๕ องค์
เปน็ พระพทุ ธรปู ศกั ดส์ิ ทิ ธท์ิ เี่ คารพศรทั ธาของพทุ ธศาสนกิ ชนทว่ั ทง้ั ประเทศ
โดยเฉพาะชาวแม่กลอง รวมไปถึงพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์
ก็ทรงให้ความเคารพศรัทธา เสดจ็ มานมัสการอยเู่ ปน็ เนอื งนติ ย์
องค์พระพุทธรูปหล่อด้วยทองเหลือง ประทับยืนปางอุ้มบาตร ความสูง
จากปลายน้ิวพระบาทถึงยอดพระเกศมาลา ๑๗๐ เซนติเมตร ขนาดเท่าคนจริง
พุทธศิลปะผสมระหว่างสุโขทัยตอนปลายกับอยุธยาตอนต้นอันงดงามมาก
พระเกศมาลาเป็นเปลวเพลิงจีวรเป็นแผงอยู่ด้านหลัง มีแฉกมุข สังฆาฏิเรียบ
และพาดยาวลงมาถึงพระชงฆ์ ข้อพระกรทั้งสองข้างท�ำเป็น ๒ ท่อน (สวมใส่ได้)
ฐานรองตอนบนเป็นดอกบัวบาน ตอนล่างหักมุข ๑๒ มุข สันนิษฐานว่าน่าจะถูก
สรา้ งขนึ้ ในสมัยสโุ ขทยั หรือกค็ อื ไมต่ ำ่� กว่า ๕๐๐ ปี มาแลว้

๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม 77

78 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

หลวงพ่อบ้านแหลมเป็นต�ำนานเล่าขานคู่กับพระพุทธรูปศักดิ์สิทธ์ิชื่อดัง
อย่างหลวงพ่อโสธร วัดโสธรวรารามวรวิหาร จังหวัดฉะเชิงเทรา และหลวงพ่อโต
วัดบางพลีใหญ่ใน จงั หวดั สมทุ รปราการ โดยเชอ่ื กนั ว่าหลวงพ่อบ้านแหลม
และพระพุทธรูปอกี สององค์ได้ลอยตามน�้ำมาจนกระท่ังถงึ บรเิ วณหน้า
วดั ศรีจ�ำปา (วัดบา้ นแหลม หรอื วัดเพชรสมุทรวรวหิ าร ในปจั จบุ นั )
ชาวบา้ นไดอ้ าราธนาทา่ นขนึ้ มาประดิษฐานยงั ทนี่ ส่ี บื เนอื่ งมาจนถงึ
ปัจจุบัน (บางต�ำนานเชื่อว่า พระพทุ ธรูปลอยนำ้� น้ี ยงั มอี ีก ๒ องค์
คอื หลวงพ่อวดั ไร่ขงิ จงั หวดั นครปฐม และหลวงพอ่ เขาตะเครา
จงั หวดั เพชรบุรี รวมทง้ั หมดเปน็ องค์พระ ๕ พ่นี ้อง)
นอกจากการบนบานขอพรใหส้ มปรารถนา ดว้ ยละคร
พวงมาลัย และการจดุ ประทดั แก้บนแล้ว ยงั มีธรรมเนียม
ความเช่ือจากชาวประมงท้องถ่นิ ว่า หากอยากออกเรือ
เดนิ ทางปลอดภัยแคล้วคลาดจากภยันตราย ค้าขายรุ่งเรือง
ให้มาไหว้หลวงพ่อบ้านแหลมก่อนออกเดินทาง ซึ่งความเชื่อน้ี
ยงั ได้รับการปฏิบัติสบื เนื่องกนั มาจนถึงทุกวนั น้ี

๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม 79

80 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม 81

ทา้ วเวสสวุ รรณ วดั จฬุ ามณี

82 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

ท้าวเวสสุวรรณ วัดจฬุ ามณี

วดั จุฬามณี ต้งั อยู่บนทางหลวงหมายเลข ๓๒๕ (สมทุ รสงคราม-บางแพ)
กิโลเมตร ๓๔-๓๕ ต�ำบลบางช้าง เป็นวัดโบราณริมฝั่งคลองอัมพวาต่อเนื่องกับ
คลองผีหลอก วัดนี้สร้างข้ึนตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลายรัชกาลสมเด็จ
พระเจ้าปราสาททอง ภายในวัดจุฬามณี มี ๓ จุดสำ� คัญทีผ่ ้คู นหล่งั ไหลไปกราบไหว้
คือ
๑. สงั ขารท่ีไม่เนา่ เปื่อยของ หลวงพ่อเนือ่ ง โกวโิ ท อดีตเจ้าอาวาส
๒. อุโบสถจตุรมุขหินอ่อนที่มีความสวยงาม โดยอุโบสถหลังน้ีมีขนาด
กวา้ ง ๔๐ เมตร ยาว ๘๐ เมตร ปพู ้ืนด้วยหินหยกสเี ขยี วจากเมอื งการาจี ประเทศ
ปากีสถาน ภายในประดิษฐานพระประธานบนฐานสงู บานหน้าต่างดา้ นนอกลงรัก
ฝงั มกุ เปน็ ภาพตราพระราชลญั จกร ตง้ั แตร่ ชั กาลท่ี ๑ ถงึ รชั กาลปจั จบุ นั พระนามาภไิ ธย
ของสมเดจ็ พระนางเจา้ สริ กิ ติ ์ิ พระบรมราชนิ นี าถ และพระบรมวงศานวุ งศ์ ตลอดจน
ภาพเคร่ืองอิสริยาภรณ์ชั้นต่าง ๆ นอกจากน้ีบริเวณฝาผนังโดยรอบพระอุโบสถ
ยังมีภาพจิตรกรรมฝาผนังเร่ืองราวเกี่ยวกับพุทธประวัติและนิทานชาดกที่ประณีต
ฝีมือของจิตรกรหญิงนติ ยา ศักดเิ์ จรญิ ซง่ึ ใชเ้ วลาในการวาดนานถงึ ๖ ปี
๓. องค์รูปปั้น “ท้าวเวสสุวรรณ” โดยความเชื่อแล้ว ท้าวเวสสุวรรณ
เป็นเจ้าแห่งอสรู ยกั ษ์ รวมถงึ ภูตผปี ศี าจ เป็นหน่ึงในท้าวจตโุ ลกบาลทั้ง ๔ ทีป่ กป้อง
คุ้มครองดูแลโลกมนุษย์ ทรงประทับอยู่ทางทิศเหนือ ตามต�ำนานทางพระพุทธ
ศาสนา

๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม 83

84 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

ประวัติ “ทา้ วเวสสุวรรณ”
“ท้าวเวสสุวรรณ” (ท้าวเวสสุวัน) ในภาษาพราหมณ์ เรียก ท้าวกุเวร
ในพระพุทธศาสนาเรียก ท้าวไพสพ เป็นเจ้าแห่งอสูร ภูตผีปีศาจ ทรงอิทธิฤทธิ์
มีอานุภาพมาก เป็นหัวหน้าของท้าวจตุโลกบาลประจ�ำทิศทั้งสี่ ทิศเหนือ
มี “ทา้ วเวสสวุ รรณ” หรอื ทา้ วกเุ วร ทา้ วไพสพ (มอี สรู รากษส ภตู ผปี ศี าจเปน็ บรวิ าร)
ทิศใต้ มีพระยม หรือท้าววิรุฬหก (มีกุมภัณฑ์ เป็นบริวาร) ทิศตะวันออก
มีพระอินทร์ หรือ ท้าวธตรฐ (มีคนธรรพ์ เป็นบริวาร) ทิศตะวันตก มีพระวรุณ
หรือท้าววิรูปักษ์ (มีนาค ครุฑ เทวดา เป็นบริวาร) ต�ำนานการสร้าง
ท้าวเวสสุวรรณ วัดจุฬามณีนั้นแตกต่างจากท่ีอ่ืน เนื่องด้วยพระอาจารย์อิฏฐ์
เจ้าอาวาสปัจจุบันของวัดฯ ได้ฝันเห็น “ท้าวเวสสุวรรณ” ในนิมิตน้ัน องค์ท่าน
ได้พาพระอาจารย์อิฏฐ์ไปเที่ยวชมยมโลกจนท่ัว พระอาจารย์อิฏฐ์จึงตั้งอธิษฐาน
เปน็ สจั จะวาจาไวว้ า่ ถา้ กลบั ไปในโลกมนษุ ยค์ รงั้ นจ้ี ะทำ� การตง้ั รปู ปน้ั “ทา้ วเวสสวุ รรณ”
ไว้กลางวัดเสมือนเป็นการขอบคุณและการให้ความเคารพแก่ท่าน ในนิมิต
พระอาจารย์อิฏฐ์ ก็ได้บอกความประสงค์น้ีแก่ท่าน “ท้าวเวสสุวรรณ” ไป
ท่านจึงบอกกลับมาว่า หากจะปั้นฉันนั้น จะต้องไปตามช่างปั้นท่านหนึ่งที่อยู่ใน
จังหวัดเพชรบุรี ต้องให้ช่างผู้นี้เป็นผู้ปั้นเท่านั้น และนั่นจึงกลายเป็นต�ำนานที่มา
ทท่ี �ำให้ “ทา้ วเวสสุวรรณ” แหง่ “วัดจุฬามณี” ได้รบั แรงศรัทธาจากผคู้ นลน้ หลาม
กลนิ่ ธูป ควันเทียน และเสยี งสวด คาถาบูชาท้าวเวสสุวรรณ จากคนทั่วทกุ สารทศิ
จงึ มาอบอวลอย่ทู ่ีวัดจฬุ ามณแี หง่ นี้ ทั้งกลางวนั และกลางคนื

๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม 85

วิธีบชู า “ท้าวเวสสุวรรณ”
แนะนำ� ใหจ้ ุดธปู ๙ ดอก และถวายดอกกุหลาบ ๙ ดอก กอ่ นสวดใหต้ งั้ จิต
อธิษฐานระลึกถึงพระคุณบิดา มารดา ครูบาอาจารย์ทั้งหลาย และพระพุทธ
พระธรรม พระสงฆ์

คาถาบชู า “ทา้ วเวสสวุ รรณ” สงั ขารทไ่ี ม่เน่าเปอื่ ยของ หลวงพ่อเน่อื ง โกวิโท อดีตเจ้าอาวาส
อติ ปิ ิโส ภะคะวา ยมมะราชาโน ท้าวเวสสุวรรณโณ มะระณงั สขุ ัง อะหัง
สุคะโต นะโม พทุ ธายะ ท้าวเวสสุวรรณโณ จาตมุ ะหาราชกิ า ยกั ขะพนั ตาภัทภรู ิโต
เวสสะ พุสะ พทุ ธัง อะระหงั พทุ โธ ท้าวเวสสวุ รรณโณ นะโม พทุ ธายะ

หากมีปัญหาเร่ืองการเงนิ การงาน โชคลาภ สามารถบนบานศาลกลา่ วกับ
ทา้ วเวสสวุ รรณได้เองทบี่ ้าน ถา้ มผี ้ายนั ต์ หรอื องค์ลอย ดว้ ยการอาบนำ้� แต่งกาย
ให้สะอาดสภุ าพ สมาทานศีล ๕ สวดมนต์บชู าพระรัตนตรยั พาหุง ชนิ บัญชร จุดธปู
๙ ดอก พวงมาลยั ดาวเรืองหรือดอกกุหลาบ ๑ พวง ตัง้ นะโม ๓ จบ สวดคาถาบชู า
ท้าวเวสสุวรรณ ๙ จบ

บนเร่ืองการงาน ให้ถวายสังฆทาน ๑ ชุด ในนั้นมีรองเท้าพระ ๑ คู่ อาสนสงฆ์ อโุ บสถจตุรมุขหนิ อ่อน
๑ ผนื พระพุทธรูป ๑ องค์ เขม็ กับด้าย ๑ ชุด
บนเร่ืองการเงิน ให้ถวายสังฆทาน ๑ ชุด ช�ำระหนี้สงฆ์ ๑๐๐ บาท หรือถวาย
พระพทุ ธรูป ๙ น้วิ
บนเร่ืองความรัก เรื่องครอบครัว ให้ถวายดอกกุหลาบแดง บูชารูปปั้นท่าน
ท้าวเวสสวุ รรณถือศีลแปดในวันท่ีเราเกิด และวันพระ
บนเรอ่ื งสขุ ภาพ การเจบ็ ปว่ ย ใหถ้ วายหนงั สอื สวดมนต์ (๗ ตำ� นาน ๑๒ ตำ� นานยง่ิ ด)ี
ถวายวัดไหนก็ได้ ปลอ่ ยปลา
บนเร่ืองการเรียน ให้ท�ำบุญสร้างพระไตรปิฎก ต�ำราเรียนนักธรรม ค่าเล่าเรียน
สงฆ์ สามเณร ในวดั ที่มีเรียนพระปรยิ ตั ิธรรม
บนเรอื่ งสอบบรรจุ เข้าท�ำงาน เลื่อนตำ� แหนง่ โยกยา้ ย ให้ถวายสงั ฆทาน ๑ ชดุ
เก้าอ้ี ๑ ตัว ร่ม ๑ คนั

จากนั้นกรวดนำ้� อทุ ิศกศุ ล ถวายทา้ วเวสสวุ รรณและบริวาร

องค์รปู ปัน้ “ท้าวเวสสวุ รรณ”

86 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม 87

88 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

น้�ำตาลมะพร้าวสมุทรสงคราม น�้ำตาลที่นี่เป็นสุดยอดของ สม้ โอพนั ธข์ุ าวใหญ่ ลกั ษณะเดน่ ของสม้ โอพนั ธข์ุ าวใหญ่ สวนแมก่ ลอง
ความหวานมันหอม โดยเร่ิมจากการที่คัดเลือกพันธุ์มะพร้าวน�้ำตาล คอื มรี ปู ทรงต้นสูงโปร่ง กงิ่ กา้ นคอ่ นขา้ งยาว ใบสีเขียวเขม้ เป็นมนั ผลิดอกออก
ใช้พันธุ์สายบัว เป็นพันธุ์ท่ีให้น�้ำตาลดีและยืนต้นนาน ใส่ใจทุกข้ันตอน ผลมาก จะมผี ลใหญ่ รปู รา่ งสวยงาม ค่อนข้างแป้น รสชาติดี หวานกลมกล่อม
การปลูก เก็บเกีย่ ว ตลอดจนการเคี่ยวตาล อมเปร้ยี วเล็กน้อย มกี ล่ินหอมเฉพาะตัว แกะง่ายและไมค่ ่อยมเี มล็ด ปลูกง่าย
มะพร้าว มะพร้าวเป็นพืชเศรษฐกิจของชาวสมุทรสงคราม แต่ดูแลรกั ษายาก ปลูกได้ดีในดินทุกชนิด
ถือเป็นอาชีพหลักที่ส�ำคัญ และท�ำรายได้ให้กับจังหวัด แบ่งออกเป็น ล้ินจี่พันธุค์ อ่ มลำ� เจียก เป็นลิ้นจ่ที ่ีมาจากเมอื งจีน โดยพ่อคา้ ชาวจนี
๒ ประเภท คอื ขายผลและทำ� นำ�้ ตาลมะพรา้ ว มะพรา้ วจะใหผ้ ลผลติ มาก น�ำมาขาย ท่ีลุ่มแม่น้�ำแม่กลองและแควอ้อม พันธุ์ที่นิยมปลูกกันมาก
ในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนสิงหาคม การปลูกมะพร้าวน้�ำหอม ที่ท�ำชื่อเสียงให้จังหวัดสมุทรสงคราม คือ พันธุ์ค่อมล�ำเจียก และพันธุ์อ่ืน ๆ
หากมีสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเจริญเติบโต จะมีระยะออกผลอยู่ได้ คอื ไทยกะโหลกใบยาว สำ� เภาแกว้ เปน็ ตน้ ลนิ้ จเ่ี ตบิ โตไดด้ ใี นดนิ คอ่ นขา้ งเหนยี ว
นานถงึ ๑๐-๓๐ ปี แต่ร่วนซุย อุดมสมบูรณ์ด้วยพืชวัตถุ ชาวสวนจะคอยตัดแต่งกิ่งเป็นประจ�ำ
ยาจืด มลี กั ษณะเปน็ เสน้ สขี าวนวลออกเหลอื ง คลา้ ยกับยาเส้น เพอ่ื ใหไ้ ดผ้ ลผลติ ทย่ี าวนานสมำ�่ เสมอ แตกกง่ิ ใหม่ และตน้ ไมโ่ ทรม
ในมวนบหุ รใี่ ชก้ นิ กบั หมาก เรม่ิ ทำ� มาประมาณกวา่ ๑๐๐ ปแี ลว้ ซงึ่ ทำ� กนั มาก เกลือสมุทรสงคราม ในพ้ืนที่ต�ำบลลาดใหญ่และต�ำบลบางแก้ว
ในต�ำบลบางกระบือ ต�ำบลดอนมะโนรา และต�ำบลบางคนที ราคาขาย อยู่ติดชายทะเล เพราะต้องใช้น�้ำทะเลเป็นวัตถุดิบหลัก ลักษณะดินเป็น
ข้ึนอยู่กับสีของเส้นยา ถ้าได้เส้นยาขาวนวลเส้นเล็กจะได้ราคาสูง ถ้ามี ดินเหนยี ว มีแดดจัดลมแรง ฝนไม่ตกชกุ เอ้ืออำ� นวยแก่การทำ� นาเกลือ
สีคลำ�้ ราคาจะถูกลง ปัจจุบันยาจืดไมม่ กี ารผลิตแลว้

๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม 89

พรกิ มนั บางชา้ ง ลกั ษณะของพรกิ บางชา้ ง คอื เมด็ ใหญ่ เนอ้ื หนา
ไสใ้ หญ่ เมล็ดน้อยปลายเรียว รปู ทรงเหมอื นลอดช่อง บางครัง้ จึงเรียกกัน
ว่าพรกิ ลอดช่อง มีกล่นิ หอมเฉพาะตัว ผลอ่อนมสี ีเขียวเขม้ ผลแก่สแี ดงจดั
ผิวเรียบมัน เม่ือท�ำพริกแห้งจะมีสีแดงเข้มมันเงา ที่ส�ำคัญ คือ รสไม่เผ็ด
แต่มันมีกลิ่นหอมเรียกว่า เผ็ดละมุน เป็นองค์ประกอบส�ำคัญที่มีผล
ต่อรสชาตอิ าหารพ้นื ถิ่น
ถา่ นไมโ้ กงกาง ป่าชายเลนเป็นปา่ ที่ปรากฏในพน้ื ทที่ เ่ี ป็นที่ราบ
ชายฝ่งั มีพนั ธุไ์ มห้ ลายชนดิ เชน่ แสม ตะบนู ตะบัน ล�ำพู ล�ำแพน โกงกาง
เป็นต้น การท�ำถ่านไม้โกงกาง ท�ำกันมากในต�ำบลย่ีสาร เป็นอาชีพหลัก
ทส่ี ร้างรายได้
หอยหลอด เปน็ หอยมชี อื่ เสยี งในจงั หวดั สมทุ รสงคราม มลี ักษณะ
เป็นหอยทะเลสองฝา หน้าตาคล้ายหลอดกาแฟสีน�้ำตาลอ่อนอมเหลือง
ท่ีพบอยู่ในพ้ืนท่ีของสมุทรสงครามเป็นจ�ำนวนมาก โดยเฉพาะในบริเวณ
“ดอนหอยหลอด” ซง่ึ เป็นสนั ดอนบรเิ วณปากแม่น้ำ� แมก่ ลอง
ทุเรียน ๓ น้�ำ เปน็ ทเุ รยี นทร่ี สชาตเิ ป็นอตั ลักษณไ์ มเ่ หมอื นใคร
มีกลิ่นหอมออ่ น ๆ ไมฉ่ นุ เนื้อนุ่มละเอยี ด เมลด็ ลีบ เนือ้ เยอะ รสชาตหิ อม
หวานมนั อร่อยกวา่ ทเุ รียนทอ่ี ืน่ ๆ

90 ๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม

๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม 91

92 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

กะปิคลองโคน เป็นกะปิท่ีไมเ่ ค็มจัด มีกลน่ิ หอม ท�ำมาจากเคยตาด�ำ ชะคราม เป็นพืชล้มลุกขนาดเล็กแตกกิ่งก้านเป็นพุ่มต่�ำ พบทั่วไป
ซ่ึงเป็นสตั วน์ ้�ำทะเลตวั เลก็ ๆ เหมาะในการทำ� น้�ำพรกิ ปลาททู ี่รสชาตถิ กู ปากมาก ตามชายฝั่งทะเลที่น้�ำเค็มขึ้นถึง ในประเทศไทยพบมากที่จังหวัดสมุทรสาคร
ปลาทูโป๊ะ ปลาทูน่ึง ปลาทูเป็นปลาทะเล หากินและเจริญเติบโต และสมุทรสงคราม ชะครามมีคณุ สมบัตเิ ป็นสารต้านอนมุ ูลอิสระ และช่วยเพม่ิ
ในบริเวณชายฝั่ง พบมากเป็นพิเศษบริเวณแม่น�้ำท่ีไหลลงสู่ทะเล เป็นอาหาร ภูมิคุ้มกันให้ร่างกาย ในอนาคตคาดว่าชะครามนี้อาจจะเป็นพืชเศรษฐกิจ
หลักคู่กับน�้ำพรกิ ปลาทูท่อี ร่อยมาก คือ ปลาทูท่ตี ายใหม่ ๆ หลังจบั ขึน้ มาได้ ทีน่ �ำมาแปรรปู และพฒั นาเป็นรปู แบบอาหารเพื่อสขุ ภาพ
๕ - ๑๐ นาที เนื้อจะนุม่ หวานอรอ่ ย หอม อาหารที่นิยมทำ� จากปลาทู คอื ขนมต้มมะพร้าวอ่อน เนื่องจากในจังหวัดสมุทรสงครามมีการปลูก
ปลาทตู ้มเคม็ ย�ำปลาทู ข้าวต้มปลาทู ปลาทูตม้ ส้ม ปลาทูต้มสายบัว ลาบ และ มะพร้าวเป็นจ�ำนวนมากจึงมีการท�ำขนมที่ใช้มะพร้าวอ่อนเป็นวัตถุดิบ
เมี่ยงปลาทู และขนมทขี่ น้ึ ชอ่ื ก็ คอื ขนมตม้ มะพรา้ วออ่ น ทใ่ี ชม้ ะพรา้ วออ่ นอยา่ งดใี นการผลติ
น้�ำปลาแม่กลอง เปน็ การใช้เกลือสมทุ รน้�ำมาดองปลา ๓ ชนดิ ไดแ้ ก่ มีกลิ่นหอม รสชาติหวาน มัน อร่อย และมีร้านขายขนมต้มอยู่หลายร้านใน
ปลาเยี้ยวเกย๊ี ะ ปลากะตักและปลาไส้ตัน เนอ่ื งจากเกลอื สมุทรชนดิ ขาวเมด็ เลก็ จังหวัดสมุทรสงคราม
มคี วามเคม็ และแทรกซมึ เขา้ ไปในตวั ปลาไดร้ วดเรว็ ทวั่ ถงึ กนั จะรกั ษาสภาพปลา กุ้งแม่น้�ำ สองฟากฝั่งแม่น�้ำแม่กลองในพ้ืนท่ีจังหวัดสมุทรสงคราม
และค่อย ๆ ละลายโปรตีนในเนื้อปลาออกมาได้อย่างมีประสิทธิภาพ สะอาด จะพบเห็นเรอื ตกกุ้งอยทู่ ว่ั ไป ซงึ่ อาชีพตกกงุ้ ก้ามกราม หรือกงุ้ แม่นำ้� เป็นวถิ ีชีวติ
และหอม ของคนริมฝั่งล�ำน�้ำแม่กลองมาตั้งแต่สมัยโบราณ จึงเป็นอาชีพที่หล่อเลี้ยงชีวิต
สร้างรายได้ ให้แก่ชาวบ้านรมิ นำ้� มาช้านาน จากการรวบรวมข้อมลู การท�ำการ
ประมงกุ้งก้ามกราม ในปี ๒๕๖๔ พบว่ามีผู้ตกกุ้งในพ้ืนท่ี จ�ำนวน ๑๘๙ ราย
ปริมาณผลผลิต ๓๗,๓๔๙ กิโลกรัมต่อปี คิดเป็นมูลค่า ๑๒,๙๙๗,๘๔๐ บาท
ซงึ่ ถือว่าเปน็ สตั วน์ ำ้� ทส่ี รา้ งรายได้ใหแ้ ก่ประชาชนได้เปน็ อยา่ งดี

๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม 93

94 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

ตลาดปลาแมก่ ลอง

“ตลาดปลาสหกรณป์ ระมงแมก่ ลอง จ�ำกัด” แหล่งอาหารทะเลสด สะอาด แห่งแรกของประเทศไทย ซง่ึ เปน็ ตลาดปลาทีใ่ หญเ่ ปน็ อันดบั ๒ ของประเทศไทย
ตลาดเปิดจ�ำหนา่ ยตงั้ แต่เวลา ๐๓.๐๐-๐๕.๐๐ น. อยตู่ ิดถนนพระราม ๒ เข้ามาไมถ่ งึ ๑๐๐ เมตร เดินทางมาง่ายและสะดวก

๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม 95

96 ๑๒๑ ปี สมุทรสงคราม

เป้าหมายการพฒั นาจงั หวัดสมทุ รสงคราม พ.ศ. ๒๕๖๖-๒๕๗๐

จังหวัดสมุทรสงครามก�ำหนดประเด็นการพัฒนาจังหวัดสมุทรสงคราม พ.ศ. ๒๕๖๖-๒๕๗๐ โดยท�ำการวิเคราะห์ข้อมูลทางกายภาพ

ข้อมูลเชิงเปรียบเทียบ (ข้อมูลด้านเศรษฐกิจ สังคมและความมั่นคง ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม) ดัชนีความก้าวหน้าของคน (HAI)
ตัวช้ีวัดการพัฒนาระดับจังหวัดและกลุ่มจังหวัด ฐานข้อมูลการพัฒนาจังหวัดและกลุ่มจังหวัด และการวิเคราะห์ปัจจัยภายในและภายนอก
ท่ีส�ำคัญโดยใช้เทคนิค SWOT Analysis เช่ือมโยงเข้ากับยุทธศาสตร์ชาติ แผนแม่บท แผนการปฏิรูปประเทศ (ร่าง) แผนพัฒนาเศรษฐกิจและ
สังคมแห่งชาติฉบับท่ี ๑๓ และแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาภาคกลาง โดยยึดโยงกับประเด็นปัญหาและความต้องการของประชาชนในเชิงพื้นที่
จึงกำ� หนดประเด็นการพฒั นาจังหวดั สมุทรสงคราม พ.ศ. ๒๕๖๖-๒๕๗๐ ดงั นี้

เปา้ หมายการพัฒนาจงั หวดั สมุทรสงคราม

• เมอื งแหง่ ความสุข อาหารปลอดภัย ทอ่ งเทีย่ วหลากหลาย ใสใจสิ่งแวดล้อม

พนั ธกิจ

๑. บรหิ ารยทุ ธศาสตร์จังหวัดสมุทรสงคราม สูก่ ารพฒั นาอยา่ งยั่งยืนตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียง
๒. ประสานงานสง่ เสรมิ สนบั สนนุ และเสริมสร้างการมสี ่วนรว่ มของทกุ ภาคส่วนในลักษณะประชารัฐในจังหวัดสมทุ รสงคราม
สกู่ ารพฒั นาอยา่ งย่งั ยืนพร้อมรับต่อกระแสการเปลี่ยนแปลงในอนาคต
๓. กำ� กบั ตรวจสอบและควบคมุ การบริหารราชการจังหวัดสมทุ รสงครามตามหลกั ธรรมาภิบาล

๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม 97

ประเดน็ การพฒั นาจังหวดั

ประเด็นการพัฒนาที่ ๑ : สง่ เสริมและพฒั นาใหเ้ ปน็ ศนู ย์กลางการทอ่ งเท่ยี วรปู แบบหลากหลาย และพรอ้ มรับกับการเปลี่ยนแปลง
ประเดน็ การพัฒนาท่ี ๒ : ยกระดบั ผลิตภัณฑ์โดยใช้อัตลกั ษณข์ องจงั หวดั และสง่ เสรมิ สนิ ค้าเกษตร ประมงปลอดภัย
ประเด็นการพัฒนาที่ ๓ : ยกระดับคุณภาพชีวติ ทุกช่วงวยั และพร้อมรับมือโรคอบุ ตั ใิ หม่
ประเด็นการพัฒนาที่ ๔ : ฟ้ืนฟแู หลง่ น้ำ� บรหิ ารจดั การขยะ พฒั นาป่าชายเลน และสง่ เสริมพลงั งานทดแทน

การจัดล�ำดบั ความสำ� คญั ของประเดน็ การพฒั นา (จุดเนน้ ท่ีส�ำคัญ)

จังหวัดสมุทรสงคราม เป็นจังหวัดขนาดเล็กท่ีสุดของประเทศ มีพ้ืนที่ขนาด ๔๑๖.๗ ตารางกิโลเมตร มีพ้ืนที่ชายฝั่งติดกับอ่าวไทยยาว ๒๕.๒ กิโลเมตร
และมีแม่น้�ำแม่กลองไหลผ่านจังหวัดทั้ง ๓ อ�ำเภอ ออกอ่าวไทยท่ีบริเวณปากน�้ำแม่กลอง มีล�ำคลองน้อยใหญ่แยกจากแม่น�้ำแม่กลองกว่า ๓๐๐ คลอง กระจายทุกพื้นท่ี
ท�ำให้สภาพภูมิประเทศอุดมสมบูรณ์ เป็นแหล่ง ๓ น้�ำคือ น้�ำจืด น้�ำกร่อย น้�ำเค็ม ซึ่งเอ้ืออ�ำนวยต่อการเพาะปลูก และการประมงที่โดดเด่น รวมท้ังการท่องเที่ยว
ด้วยศักยภาพดังกล่าวจังหวัดมุ่งเน้นการเป็นศูนย์กลางการท่องเท่ียวรูปแบบหลากหลาย และแหล่งผลิตอาหารทะเลและการเกษตรปลอดภัย โดยล�ำดับความส�ำคัญ
๒ ประเด็นการพัฒนา ดังนี้

- ประเดน็ การพฒั นาที่ ๑ : สง่ เสรมิ และพัฒนาให้เปน็ ศูนยก์ ลางการท่องเทยี่ วรปู แบบหลากหลาย และพรอ้ มรบั กับการเปลย่ี นแปลง โดยมุ่งเน้นพฒั นาผลติ ภณั ฑ์
ทอ่ งเทีย่ วหลากหลายเปน็ ทส่ี นใจของนกั ทอ่ งเทย่ี วอิสระ
- ประเด็นการพัฒนาท่ี ๒ : ยกระดับผลิตภัณฑ์โดยใช้อัตลักษณ์ของจังหวัด และส่งเสริมสินค้าเกษตร ประมงปลอดภัย โดยมุ่งเน้นพัฒนาด้านการเพ่ิมมูลค่า
ผลิตภณั ฑ์เกษตรและประมงดว้ ยนวตั กรรมและเทคโนโลยี

98 ๑๒๑ ปี สมทุ รสงคราม