BAHAN AJAR
PAWARTA
KELAS : X
SEMESTER : GASAL
Anis Lutfiani, S.Pd
PROGRAM PROFESI GURU
UNIVERSITAS NEGERI YOGYAKARTA
Satuan Pendidikan IDENTITAS
Mata Pelajaran : SMK Islam Sultan Agung 1 Kalinyamatan
Materi : Bahasa Jawa
Tahun Ajaran : Pawarta
: 2022/2023
A. Capaian Pembelajaran
B. Kompetensi Awal
Pada akhir Fase E, peserta didik memiliki Peserta didik mampu memahami,
kemampuan berbahasa Jawa dengan santun mengolah, menginterpretasi,
serta memperhatikan kaidah bahasa jawa mengidentifikasi, menanggapi,
(paramasastra) maupun unggah-ungguh basa mengevaluasi dan
untuk berkomunikasi sesuai dengan tujuan. mempresentasikan isi teks pada
Peserta didik mampu memahami, ragam jenis teks Pawarta
mengolah, menginterpretasi,
mengidentifikasi, menanggapi, mengevaluasi
dan mempresentasikan isi teks pada ragam
jenis teks, Pawarta, geguritan, sastra
pewayangan (epos Mahabharata) dan aksara C. ATP
Jawa dalam bentuk teks aural (teks yang 1. Peserta didik dapat
menganalisis isi pokok-
dibacakan), teks visual, dan atau teks pokok teks pawarta
berdasarkan unsur-unsur
audiovisual. pembangun teks pawarta
secara kritis (C4)
D. Profil Pancasila
2. Peserta didik dapat
Bernalar kritis :Siswa berpikir secara kritis dalam meguraikan isi teks non
sastra dalam bentuk
mengungkapkan pendapatnya pawarta.(P5)
Kreatif :Siswa mengembangkan kemampuan
dalam menulis pawarta
Bergotong royong: Siswa bekerja sama dengan
kelompok
E. Dimensi Pengetahuan
Faktual : Video atau teks pawarta
Konseptual : pengertian pawarta, unsur-unsur
pembangun pawarta
Prosedural : tata cara menulis teks pawarta
Metakognitif : bagi peserta didik yang belum
mencapai KKM diberi arahan
untuk mempelajari kembali materi
pawarta
FASE IDENTIFIKASI
1 MASALAH
MATERI FAKTUAL
Manga para siswa simak video pawarta iki banjur identifikasi pawarta kasebut saka isi pawartane
https://youtu.be/7MkEuK-ifD0
Tuladha teks pawarta
KIRAB BENDERA
Ing kabupaten Pati ana kirab bendara kang dawane 100 meter lan omobone 3
meter diaral saka Stadiun Jayakusuma saka jam setunggal awan nganti setengah
sekawan sore ing Alun Alun Pati
Acara kirab iki diadakake kanggo mengeti Dina Kesaktian Pancasila, 1 Oktober
2018 lan kanggo mbangkitake jiwa nasionalisme pemuda sak niki kang arep luntur
Minurut Ketua Forum Komunikasu Putra Putri Purnawirawan TNI/POLRI
Indonesia (FKPPI) Pati Endang Sri Wahyuningsih ngaturkake yen dheweke
matursuwun maran para pihak kang melu acara iki lan sing pedulu karo kegiatan iki.
Dheweke pangarep- arep kegiatan kaya ngene iki diadakake setahun pisan.
Sumber :
https://mamikos.com/info/contoh-teks-pawarta-singkat-bahasa-jawa-pljr/
FASE MENGORGANISASI
2 SISWA
MATERI KONSEPTUAL
A. Pangertene Pawarta
Warta ing Kamus Basa Jawa (2001) tegese kabar, warta yaiku informasi utawa kabar
ngenani bab lan sawijining kadadeyan kang lagi wae ana. Warta dikabarake liwat wujud
medhia cithak, siyaran utawa medhia elektronik, internet lan saka gunemane wong siji
marang liyane. Wong kang golek warta lan nulis warta disebut wartawan.
B. Pawarta duwe titenan (ciri-ciri) kaya ing ngisor iki :
Tinemu ing akal (penalaran logis).
Informasi pepak kang jumbuh karo rumus 5W + 1H.
Struktur basa trep.
Diksi trep ora ambigu.
Narik kawigaten.
Basa kang nengsemake.
Unsur-Unsur Pawarta
Apa Neng endi Kapan Sapa Kepriye Kena
apa?
Unsur-unsur kang kudu ana ing pawarta yaiku 5W + 1H.
Apa : Kedadean apa sing diwartakake utawa kabarake
Sapa : Sapa sing ngalami kedadean kasebut.
Kapan : Kapan kedadean ing pawarta iku
Kepriye : Kepriye kedadeyane
Nengndi : Ning ngendi kadadeyane
Kena apa : Geneya bias kadadeyan kaya mengkono
C. Perangan pawarta ing antarane yaiku :
1. Headline (judul/irah-irahan)
Headline minangka perasan lead utawa teras pawarta. Fungsi ing antarane
kanggo narik kawigatening para maos, nyimpulake isi pawarta, kanggo
mbiyantu nemokake nada media/laying kabar lan nggambarake mood
pawarta
2. Deadline
Deadline isine papan lan wektu kadadeyane. Ana uga sing isine jenenge
medhia massa, papan, lan wektu kedadeyan. Tujuan kanggo nuduhake
papan, wektu kedadeyan lan inisial medhia.
3. Lead/teras pawarta minangka ringkesane pawarta sing dipapanake ing bagian
ngarep. Perangan iki penting kanggo mbiyantu para maos nemtokake isi
pokok pawarta
4. Body isine fakta utawa petikan sing ndhukung lead. Fakta lan dhata iku
disuguhake ing lead
FASE MEMBIMBING
3 PENYELIDIKAN
MATERI PROSEDURAL
Sasampunipun maos materi ing nginggil, gayut kaliyan
ancasipun pasinaon para siswa madosi isi pokok-pokok teks
pawarta !
Unsur-unsur pawarta !
Apa intine pawarta kasebut?
Kirab budaya ing pati
Kapan acara di anake ing pawarta?
1 Oktober 2018 saka Jam setunggal awan nganti jam setengah sekawan sore
Ing pundi kedadean pawarta iku? Ing kabupaten Pati
Sapa kang ana ing pawarta iku? Warga kabupaten Pati
Kenapa pawarta iku kedadeyan?
Amarga jiwa nasionalisme pemuda sakniki arep luntur
Kepriye kedadeyane kang ana ing pawarta?
Dianake kirab bendera kang megah, lan endang Sri Wahyuningsih duwe
pengarep-arep acara kaya ngene diadakake setahun pisan
FASE PENGEMBANGAN DAN
4 PENYAJIAN HASIL
PENYELESAIAN MASALAH
MATERI METAKOGNITIF
Para siswa anggenipun madosi nulis teks pawarta kanthi becik, sumangga
maos tata cara nyerat teks pawarta ing nginggil :
1. Pengorganisasian/ngumpulake fakta/data. Data ing kene bisa awujud wawancara
(wawan rembug), kedadeyan langsung, utawa data-data tinulis.
2. Nemtokake teras berita (lead).
3. Milih tembung-tembung kang jumbuh karo pawarta, nggunakake alur kang
runtut aja molak-malik utawa dienjah-enjah/dilompati supaya ora mbingungake
pamiyarsa.
4. Ngawiti nulis kanthi jenjem lan temenan
Tuladha teks Pawarta
MEMAKNAI PENDIDIKAN
Makna contoh teks pawarta singkat bahasa Jawa pamulangan luwih saka
proses transfer kawruh saka guru menyang murid. Lan proses pencaian makna
pamulangan sayekti iki kudu dilakoke saka kabeh elemen, klebu nglibatke warga
masyarakat.
Pelibatan masyarakat iki sing gencar dilakoke Kementerian Pendidikan dan
Kebudayaan (Kemdikbud) neng ngisor komando Anies Baswedan.
Wakilan Koalisi Masyarakat Sipil kanggo Transformasi pamulangan
(KMSTP), Citra ngaji, mandang pamulangan dadi gerakan bareng masyarakat wae
isih durung cukup.”nanging luwih jero meneh kepriye awake dhewe nggoleki
makna pendidikan kuwi dhewe.
Dadekne pamulangan dadi proses sing bisa nggerake manungsa, dudu wae
prosedur sinau mulang,” ujar Citra, njero siji diskusi neng Kemdikbud, Jakarta,
dina Kemis.
Amarga sifate dadi gerakan kuwi, tembung Citra, pamulangan bisa mbukak
peluang masyarakat umum lan Kemdikbud lelinggihan ngrumusake pola paling
becik kanggo negeri iki.
Hal kuwi diamini Sekretaris Jenderal Kemdikbud Suhardi. Miturut piyambake,
tanggung Jawab pamulangan dudu mung neng pundhak pamerentah nanging uga
nglibatke masyarakat.
“Kabisan anggaran uga kewates banget. Yen awake dhewe ora ngliibatke
masyarakat, mula ora bisa nggayuh kwalitas pamulangan sing luweh becik,”
gamblange.
Kemdikbud dhewe wis nglibatke publik ing jero macem-macem hal terkait
pamulangan. Neng antarane, mbukak peluang nglaporke macem-macem
pelanggaran pamulangan sing dekne kabeh temoni.
https://mamikos.com/info/contoh-teks-pawarta-singkat-bahasa-jawa-pljr/
FASE MENGANALISA DAN
5 MENGEVALUASI PROSES
PEMECAHAN MASALAH
DUDUTAN
Guru paring bimbingan dhateng siswa kangge damel dudutan saking
pasinaon dinten menika materi cerkak .
Siswa dipundhawuhi ngempalaken LKPD ingkang sampun
dipunrembag sesarengan kanthi presentasi wonten ing ngajeng kelas
REFLEKSI
Sasampunipun para siswa ngelampahi pasinaon dinten menika, wangsulana
pitakon ing ngisor iki kangge nyepakaken pasinaon minggu ngajeng ?
1. Menapa kemawon ingkang sampun dipuntampi wonten ing pasinaon
dinten menika babagan pawarta?
2. Wonten ing pawarta nggadhahi pinten unsur? Sebutna !
DAFTAR PUSTAKA
Rohmah, A.H. Pengaruh Model Kooperatif Jigsaw Terhadap
Keterampilan Menyimak Berita Siswa
Yatmana, Sudi. 2020. Kabeh Bisa Basa Jawa. Jakarta: Yudhistira
https://mamikos.com/info/contoh-teks-pawarta-singkat-bahasa-jawa-pljr/
https://www.youtube.com/watch?v=1KU3GWmotlM
http://mybiologiilmu.blogspot.com/2017/02/cerkak.html
https://youtu.be/7MkEuK-ifD0