BAHAN AJAR
AKSARA JAWA
KELAS : X
SEMESTER : GENAP
Anis Lutfiani, S.Pd
Satuan Pendidikan IDENTITAS
Mata Pelajaran : SMK Islam Sultan Agung 1 Kalinyamatan
Materi : Bahasa Jawa
Tahun Ajaran : Aksara Jawa
: 2022/2023
A. Kompetensi Dasar B. Indikator
3.5 Mengidentifikasi kaidah penulisan 3.5.1 Menganalisis kaidah penggunaan
aksara Jawa dalam dua paragraf yang teks dua paragraf aksara Jawa yang
mengintegrasikan aksara angka menggunakan aksara angka (C4).
4.5 Menulis dua paragraf aksara Jawa yang
mengintegrasikan aksara angka; 4.5.1 Membuat aksara Jawa menggunakan
aksara angka dengan benar.(P5)
C. Tujuan Pembelajaran
1. Peserta didik dapat
E. Dimensi Pengetahuan menganalisis kaidah
penggunaan dua paragraf
a. Faktual : Teks paragraf Aksara Jawa aksara Jawa yang
b. Konseptual
:Aksara Ngelegena, menggunakan aksara angka
c. Procedural
d. Metakognitif dengan sungguh-sungguh
sandhangan, pasangan, (C4).
pangertian aksara angka, 2. Peserta didik dapat
membuat aksara Jawa
wujude aksara Angka, fungsi menggunakan aksara angka
aksara angka. dengan benar.(P5)
: Cara Menulis aksara Jawa
:Menulis aksara Jawa
menggunakan aksara angka
IDENTIFIKASI
MASALAH
FASE 1
MATERI FAKTUAL
Wonten ngandhap ugi dipunparingi tuladha kahanan bilih samenika kathah
ingkang sampun sinerat mawi aksara Jawa angka
Perhatina tuladha gambar ing ngisor iki !
Gambar apa iku?
Saka gambar sing wis mbok tingali iku kabeh nggunakake aksara apa?
Aksara Jawa apa sing digunakake? Angka Jawa Nah, dadi angka kuwi ora ing
pasinaon matematika kang ditrepake ing pagesangan nanging uga angka Jawa uga
bisa ditrepake ing saben pagesangan.
MENGORGANISASI
PESERTA DIDIK
FASE 2
MATERI KONSEPTUAL
1. Aksara Ngelegena
2. Pasangan
3. Sandhangan
4. Aksara angka
Angka Jawa nggunakake panulisan angka Hindu, yaiku
aksara Devanagari. Angka Jawa kuwi dumadi saka 1-0. Angka
dipundinakaken kangge nerangaken lambang mawi nomor.
5. Perangan aksara angka
Ana saperangan aksara angka kang wujude padha karo aksara
Jawa, ing antarane yaiku:
6. Wujude aksara angka
7. Fungsi nyerat aksara Jawa
kangge nyerat jumlah
nyerat rega
Nyerat nomer dalan panggonan
Nyerat tanggal
Nyerat warsa
8. Carane nulis kang bener akasara angka
Mula kanggo mbedakake panulise, aksara angka kaapit pada
pangkat (;)
Dene nalika nulis aksara angka sing luwih saka 9, panulise
kanthi ndadekake siji angka cacahe loro utawa luwih, kaya dene
panulise angka Arab. Tuladhane angka 12 sing dumadi saka
angka (1=1) lan angka (2=2) banjur didadikake siji dadi (;12;).
Tuladha seratan ukara aksara angka :
MEMBIMBING
PENYELIDIKAN
FASE 3
MATERI PROSEDURAL
Caranipun nganalisis aksara angka ing salebeting 2 paragraf yaiku
1. Para siswa kedhah pados tembung menapa ingkang ngginakaken aksara
angka
2. Para siswa kedhah mangertosi jenis saking aksara angka saking paragraf teks
aksara Jawa
3. Para siswa kedhah mangertosi kaods pundi kedhah wonten aksara angka
wonten ing paragraf aksara Jawa
Caranipun nyerat 2 paragraf mawi aksara Jawa angka !
1. Para siswa kedhah maos saben ukara wonten ing paragraf kanthi premati
2. Asiling piembagan dipunserat wonten ing LKPD
MENGEMBANGKAN DAN
MENYAJIKAN
FASE 4
MATERI METAKOGNITIF
Para siswa madosi aksara angka ingkang wonten ing 2 paragraf
Tulisen tembung-tembung ingkang kalebet aksara angka !
Menawi sampun, para siswa presentasi wonten ing ngajeng kelas
MENGANALISIS DAN
MNEGEVALUASI
FASE 5
DUDUTAN DAN REFLEKSI
DUDUTAN
Guru paring bimbingan dhateng siswa kangge damel dudutan saking pasinaon dinten
menika materi aksara angka .
Siswa dipundhawuhi ngempalaken LKPD ingkang sampun dipunrembag sesarengan
kanthi presentasi wonten ing ngajeng kelas
REFLEKSI
Sasampunipun para siswa ngelampahi pasinaon dinten menika, wangsulana pitakon ing
ngisor iki kangge nyepakaken pasinaon minggu ngajeng ?
1. Menapa kemawon ingkang dipuntampi wonten ing pasinaon dinten samenika?
2. Bab punapa ingkang dipunremeni nalika nyerat aksara Angka?
3. Perangan menapa ingkang dereng dipunmangertosi wonten ing materi aksara
angka?
DAFTAR PUSTAKA
Yatmana, Sudi. 2020. Kabeh Bisa Basa Jawa. Jakarta: Yudhistira
Pratiwi, Y.D (2015) Peningkatan Keterampilan Membaca Pemahaman Wacana
Beraksara Jawa Melalui Metode Pembelajaran Numbered Head Together
(NHT) dengan Media Amplop Berpoin pada siswa Kelas VIII A SMP
Negeri 01 Banyudono Tahun Pelajaran 2014/2015
Pitarto, E. (2018) Mengenal Aksara Jawa Dengan Metode AMBAR. Komuniras
Wedangjae.
Setiawan, B. A (2019) Pengaruh Media Puzzle Aksara Jawa Terhadap
Kemampuan Menulis Aksara Jawa. Dinamika Jurnal Ilmiah Pendidikan
Dasar, 10(1)