ผลงานที่เป็นเลิศ (Best Practice) ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอ าเภออุบลรัตน์ ส านักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดขอนแก่น ส านักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ กิจกรรมบ้านหนังสือชุมชน น าความรู้สู่ชุมชนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” โครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข ปีการศึกษา ๒๕๖๕
ก คำนำ เอกสารผลงานนวัตกรรมหรือผลการปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best Practice) โครงการสถานศึกษา สีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข ได้จัดทำขึ้นเพื่อเสนอเข้ารับการประเมินผลงานโครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข ปีการศึกษา 2565 และดำเนินการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดและปัญหา พฤติกรรมไม่พึงประสงค์แบบองค์รวมในสถานศึกษาและชุมชน ด้วยการจัดกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชน นำความรู้สู่ ชุมชนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้รูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” เป็นการออกแบบนวัตกรรม ผลการปฏิบัติงานที่เป็นแนวทางในการแก้ปัญหายาเสพติดและอบายมุข โดยการนำเอาความรู้ และคุณธรรม มาบูรณาการเป็นกิจกรรมเพื่อเป็นการให้ความรู้และปลูกฝังคุณธรรมให้กับประชาชนในชุมชน จัดสภาพแวดล้อม ชุมชนไม่ให้เอื้อต่อการใช้สารเสพติด กศน.อำเภออุบลรัตน์ได้ดำเนินการอย่างจริงจังและต่อเนื่องในพื้นที่ กศน.ตำบลทั้ง ๖ แห่ง และบูรณาการแผนงานร่วมกับภาคีเครือข่ายขับเคลื่อนกิจกรรมนำไปสู่ผลสำเร็จ ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภออุบลรัตน์ หวังเป็นอย่างยิ่งว่า นวัตกรรม หรือผลการปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best Practice) กิจกรรมบ้านหนังสือชุมชน นำความรู้สู่ชุมชนปลอดยาเสพติด และอบายมุข โดยใช้รูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” จะเป็นประโยชน์กับหน่วยงาน กศน. หรือผู้ที่สนใจใน การนำไปประยุกต์ใช้เพื่อแก้ปัญหายาเสพติดและอบายมุขในโอกาสต่อไป ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภออุบลรัตน์
ข สารบัญ หน้า คำนำ ก สารบัญ ข 1. ความเป็นมาและความสำคัญของผลงานหรือนวัตกรรมที่นำเสนอ 1 2. วัตถุประสงค์การดำเนินงาน 4 3. เป้าหมายการดำเนินงาน 4 3.1 เชิงปริมาณ 4 3.2 เชิงคุณภาพ 4 4. ขั้นตอนการดำเนินงาน 4 5. ผลการดำเนินงาน/ผลสัมฤทธิ์/ประโยชน์ที่ได้รับ 10 5.1 ผลการดำเนินงาน 10 5.2 ผลสัมฤทธิ์ 10 5.3 ประโยชน์ที่ได้รับ 11 6. ปัจจัยความสำเร็จ 12 7. บทเรียนที่ได้รับ 12 7.1 ข้อสรุป 12 7.2 ข้อสังเกต 13 7.3 ข้อเสนอแนะ 14 8. การเผยแพร่/การได้รับการยอมรับ/รางวัลที่ได้รับ 14 8.1 การเผยแพร่ 14 8.2 การได้รับการยอมรับ 14 8.3 รางวัลที่ได้รับ 15 ภาคผนวก 20 คณะทำงาน
1 นวัตกรรมหรือผลการปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best Practice) โครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข *************************** ชื่อผลงาน บ้านหนังสือชุมชน นำความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้รูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” ชื่อผู้เสนอผลงาน ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภออุบลรัตน์ หมู่ที่ 2 ตำบลเขื่อนอุบลรัตน์ อำเภออุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น สังกัด สำนักงาน กศน.จังหวัดขอนแก่น โทรศัพท์ 043-446145 E-mail [email protected] ผู้บริหาร นายสุทธิศักดิ์ เพ็ชรแก่น ตำแหน่ง ผู้อำนวยการ กศน.อำเภออุบลรัตน์ ผู้รับผิดชอบ นางสาวมลิวัลย์ ภูบุญปลูก ตำแหน่ง ครู ******************************* 1. ความเป็นมาและความสำคัญของผลงานหรือนวัตกรรมที่นำเสนอ ปัญหายาเสพติดถือเป็นปัญหาระดับโลกที่ทุกประเทศให้เป็นความสำคัญในการป้องกันและแก้ไขเนื่องจาก ยาเสพติดส่งผลกระทบทางลบในทุกมิติไม่ว่าจะเป็นด้านความมั่นคง ด้านเศรษฐกิจ ด้านสุขอนามัย ด้านสังคม ครอบครัวและชุมชน อีกทั้งยังสามารถเป็นจุดเริ่มต้นที่จะนำไปสู่ปัญหาอาชญากรรมร้ายแรงอื่นๆ ปัญหาการผลิต และเคลื่อนย้ายยาเสพติดได้แพร่ขยายไปในทุกมุมโลกจนได้กลายเป็นหนึ่งในประเภทของอาชญากรรมข้ามชาติตาม การแบ่งประเภทของอาชญกรรมข้ามชาติโดยองค์การสหประชาชาติและองค์การตำรวจสากล (international Criminal Organization : INTERPOL) สถานการณ์ยาเสพติดของประเทศไทยยังไม่ลดระดับความรุนแรงลง อันเป็นผลมาจากการขยายตัวของ การผลิตยาเสพติดในพื้นที่สามเหลี่ยมทองคำในช่วงหลายปีที่ผ่านมา กลุ่มขบวนการค้ายาเสพติดยังมีการลักลอบนำ ยาเสพติดจำนวนมากเข้ามายังประเทศไทยอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้มีการจับกุมยาเสพติดได้เป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะยาเสพติดประเภทสารสังเคราะห์ (ยาบ้า และไอซ์) ในปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๔ มีการจับกุมคดียาเสพ ติดทั้งหมด ๓๓๗,๑๘๖ คดีผู้ต้องหา ๓๕๐,๗๕๘ คน ของกลางยาบ้า ๕๕๔.๗ ล้านเม็ด ไอซ์๒๖,๖๖๒ กิโลกรัม เฮโรอีน ๔,๕๒๐ กก. คีตามีน ๑,๓๕๐ กิโลกรัม การแสวงประโยชน์จากการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีในการค้ายา เสพติด การติดต่อสื่อสาร การเงิน การขนส่ง มีมากขึ้น ส่งผลให้ยาเสพติดกับผู้เสพใกล้กันมากขึ้นด้วยเทคโนโลยี การค้ายาเสพติดในปัจจุบัน นอกจากการค้ายาเสพติดแบบทั่วไปแล้ว ยังพบว่ากลุ่มผู้ค้ายาเสพติดได้ใช้ช่องทาง ออนไลน์ควบคู่กับการส่งยาเสพติดทางพัสดุไปรษณีย์ในการกระจายยาเสพติดไปสู่กลุ่มผู้เสพมากขึ้น เช่น Line Twitter Facebook Instagram ฯลฯ โดยเฉพาะช่องทาง Twitter เป็นช่องที่ได้รับความนิยมสูงสุดในการซื้อขาย ซึ่งกลุ่มผู้ใช้ส่วนใหญ่เป็นเด็กและเยาวชนพบว่ามีการซื้อขายยาเสพติดเกือบทุกชนิดอย่างแพร่หลาย แจ้งราคาขาย
2 ชัดเจน มีช่องทางการส่งให้เลือกหลากหลายเช่น นัดรับ ส่งผ่านไปรษณีย์ทั้งภาครัฐและเอกชน ปัจจุบันธุรกิจทางโล จิสติกส์ทั้งระบบในประเทศไทยมีอัตราขยายตัวอย่างต่อเนื่อง ทำให้การขนส่งมีความสะดวกและรวดเร็วยิ่งขึ้น ยาเสพติดที่มีการแพร่ระบาดมากที่สุด คือ ยาบ้า (ร้อยละ ๗๙.๒) รองลงมาคือ ไอซ์ (ร้อยละ ๘.๓) กัญชา (ร้อยละ ๔.๔) และเฮโรอีน ร้อยละ ๓.๓ สำหรับยาเสพติดที่ต้องเฝ้าระวัง คือ ไอซ์ ที่พบการแพร่ระบาด เพิ่มขึ้นและเฮโรอีน ที่พบการแพร่ระบาดในกลุ่มเด็กและเยาวชนในบางพื้นที่ เช่น กรุงเทพมหานคร และ จังหวัด กาญจนบุรีนอกจากนี้ยังเริ่มพบการใช้ยาเสพติดและวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาทแบบผสมหลายชนิด (Drugs Cocktail) ในกลุ่มเด็กและเยาวชน สถานการณ์การแพร่ระบาดยาเสพติดมีแนวโน้มที่แพร่ระบาดมากขึ้น ตามการ ขับเคลื่อนของอุปทาน (Supply) ของการผลิตยาเสพติดนอกประเทศ จากปริมาณยาเสพติดที่มีการลักลอบนำเข้า เพิ่มขึ้น ส่งผลให้ยาเสพติดกระจายไปยังพื้นที่ต่าง ๆ ของประเทศ และด้วยกลยุทธ์การค้าของกลุ่มนักค้ายาเสพติดที่ ทำให้ยาเสพติดมีราคาที่ถูกลง ส่งผลให้เกิดการกระตุ้นการใช้ยาเสพติดในประเทศ ผู้เสพรายใหม่จะเข้าสู่วงจรยา เสพติดมากขึ้นจากข้อมูลผู้เข้าบำบัดรักษาที่เข้าสู่ระบบจะพบสัดส่วนผู้เสพรายใหม่ถึง ร้อยละ ๗๐.๓๔ ไม่นับรวมผู้ เสพจำนวนมากที่ยังไม่เข้าสู่ระบบการบำบัดรักษา หลบซ่อนไม่แสดงตัว จนเกิดภาวะการเสพติดซ้ำ ซึ่งจะส่งผลต่อ อาการทางจิตเวชจากยาเสพติด ข้อมูลจากระบบการบำบัดรักษายาเสพติด (บสต.) ปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๔ มีผู้ เข้ารับการบำบัดรักษายาเสพติด ๑๕๕,๕๐๐ ราย (ปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๓ มีผู้เข้ารับการบำบัดรักษายาเสพติด ๒๑๒,๖๔๖ ราย) ส่วนใหญ่ยังคงเป็นเพศชาย ร้อยละ ๘๙.๖๖ เมื่อพิจารณากลุ่มอายุของผู้เข้าบำบัดทั้งหมด ส่วน ใหญ่กลุ่มอายุ ๒๕ - ๒๙ ปีร้อยละ ๑๘.๒๔ รองลงมา คือ กลุ่มอายุ ๒๐ - ๒๔ ปี ร้อยละ ๑๗.๐๑ กลุ่มอายุ ๓๐ - ๓๔ ปี ร้อยละ ๑๕.๒๙ และกลุ่มอายุ ๓๕ - ๓๙ ปี ร้อยละ ๑๓.๗๘ ผู้เข้าบำบัดรักษาส่วนใหญ่เป็นผู้เสพ ร้อยละ ๖๓.๖๑ รองลงมาคือผู้ติด ร้อยละ ๓๑.๙๙ และผู้ใช้ ร้อยละ ๔.๔๐ ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561 – 2580) เป็นยุทธศาสตร์ชาติในการพัฒนาประเทศไทย ได้กำหนด วิสัยทัศน์ “ประเทศไทย มีความมั่นคง มั่งคั่ง ยิ่งยืน เป็นประเทสที่พัฒนาแล้ว ด้วยการพัฒนาตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง” มีกลไกลขับเคลื่อนสู่การปฏิบัติตามลำดับเพื่อให้เกิดประสิทธิผลตามเปาหมาย โดยการป้องกัน และแก้ไขปัญหายาเสพติดเป็นประเด็นปัญหา ภายใต้แผนแม่บทความมั่นคง ที่มุ่งเน้นการขับเคลื่อนการแก้ไข ปัญหายาเสพติด และลดระดับความรุนแรงของปัญหาตามยุทธศาสตร์ชาติ และนำไปสู่ผลสัมฤทธิ์ “สังคมไทย ปลอดภัยจากยาเสพติด รัฐบาลจึงได้กำหนดให้ปัญหายาเสพติดเป็น“วาระแห่งชาติ”และมอบหมายให้ กระทรวงศึกษาธิการ ดำเนินการสร้างภูมิคุ้มกันและป้องกันยาเสพติดในสถานศึกษา การกำหนด มาตรการป้องกันเด็กและเยาวชนที่มี ความเสี่ยงไม่ให้เข้าไปเกี่ยวข้องกับยาเสพติด เรียนรู้ถึงโทษและพิษภัยของยาเสพติด รู้จักปฏิเสธ หลีกเลี่ยง ยาเสพ ติดและใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ เพื่อหลีกเลี่ยงการหมกมุ่น มั่วสุมกับยาเสพติด บุหรี่ แอลกอฮอล์ โรคเอดส์ อุบัติภัยและอบายมุขในสถานศึกษา ตลอดจนดูแลช่วยเหลือนักเรียนที่ไปเกี่ยวข้อง จึงได้กำหนดนโยบายให้ สถานศึกษาเป็นองค์กรหลักในการดำเนินการ
3 กศน.อำเภออุบลรัตน์ ได้ดำเนินการตามนโยบายของรัฐบาลและกระทรวงศึกษาธิการ กำหนดนโยบาย และจัดทำโครงการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข ป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดและปัญหา พฤติกรรมไม่พึงประสงค์แบบองค์รวมในสถานศึกษา โดยเริ่มจาก กิจกรรมห้องเรียนสีขาว ดำเนินการโดยนักศึกษา แกนนำ 4 ฝ่าย ได้แก่ ฝ่ายการเรียน ฝ่ายการงาน ฝ่ายสารวัตรนักเรียน ฝ่ายกิจกรรม และพัฒนาสู่โครงการ สถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข ภายใต้ยุทธศาสตร์ 5 มาตรการ ได้แก่ มาตรการด้านป้องกัน มาตรการด้านค้นหา มาตรการด้านการรักษา มาตรการด้านการเฝ้าระวัง มาตรการด้านการบริหารจัดการ และกล ยุทธ์ 4 ต้อง 2 ไม่ โดย 4 ต้อง คือ ต้องมียุทธศาสตร์ ต้องมีแผนงาน ต้องมีระบบข้อมูล ต้องมีเครือข่าย และ 2 ไม่ คือ ไม่ปกปิดข้อมูล ไม่ไล่นักศึกษาออก เป็นแนวทางในการดำเนินงาน กศน.อำเภออุบลรัตน์ ได้ดำเนินการป้องกันปัญหายาเสพติดอย่างจริงจังและต่อเนื่องในพื้นที่ของ กศน. ตำบลทั้ง ๖ แห่ง และบูรณาการการดำเนินงานร่วมกับชุมชนเป็นหลัก เนื่องจากพื้นที่อำเภออุบลรัตน์ เป็นพื้นที่ที่มี ความใหญ่ขนาดกลาง เป็นพื้นที่ที่มีแหล่งท่องเที่ยว และเป็นเขตพื้นที่อุตสาหกรรม มีประชากรทองถิ่นย้ายเขามาอยู่ อาศัยเป็นจำนวนมาก มีการอพยพเขามาหางานทำของผู้ปกครอง ผู้ปกครองสวนใหญ่มีอาชีพรับจ้างทั่วไป ไม่มีเวลา ดูแลนักศึกษาและเปลี่ยนสถานที่ทำงานตามสภาพของเศรษฐกิจในสังคม สงผลใหนักศึกษาขาดคนดูแลเอาใจใส และการอบรมบมนิสัยจากผู้ปกครอง ทำใหมีปญหาทางด้านการเรียน ปญหาครอบครัว ขาดความรัก ความอบอุ่น ขาดการปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรม ขาดระเบียบวินัย ขาดความรับผิดชอบตอตนเอง ต่อส่วนรวม อยู่ในสังคมที่เป็น แบบอย่างที่ไม่ดีทำใหขาดเกราะปองกันหรือไม่มีภูมิคุมกันในตัวเองรวมไปถึงมีอัตราเสี่ยงในเรื่องการติดเกม โทรศัพท ยาเสพติดและอบายมุขต่าง ๆ กศน.อำเภออุบลรัตน์จึงได้เล็งเห็นความสำคัญในการแก้ปัญหายาเสพติดและอบายมุข หรือสิ่งยั่วยุต่างๆ ของนักศึกษา จึงได้มีนโยบายเพื่อลดปัญหายาเสพติดและอบายมุข โดยเริ่มแก้ปัญหาจากชุมชน อาศัยกิจกรรมบ้าน หนังสือชุมชนที่ กศน.อำเภออุบลรัตน์ได้จัดทำขึ้นภายในพื้นที่ของแต่ละตำบล เพื่อเป็นการเข้าถึงตัวนักศึกษา ผู้ปกครอง ผู้นำชุมชน และประชาชนทั่วไปในพื้นที่ได้อย่างทั่วถึง และได้แก้ปัญหาจากจุดเริ่มต้นอย่างแท้จริง เดิมรูปแบบกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชนนั้น เป็นการส่งเสริมนิสัยรักการอ่านให้กับประชาชน โดยเฉพาะผู้ที่อยู่ใน ท้องถิ่นทุรกันดาร และเพื่อสร้างโอกาสให้ประชาชนได้เข้าถึงแหล่งเรียนรู้โดยจัดตั้งบ้านหนังสือชุมชนให้เป็น ห้องสมุดประชาชนของชุมชน เป็นธนาคารความรู้ใกล้บ้านและมีข้อมูลข่าวสาร เป็นสถานที่พบปะพูดคุย แลกเปลี่ยนความคิดเห็น ใกล้ตัวที่ประชาชนสามารถเข้าถึงได้ง่าย ดังนั้นเพื่อให้การแก้ปัญหายาเสพติดและอบายมุขให้ได้ประสิทธิภาพและประสบผลสำเสร็จมากยิ่งขึ้น กศน.อำเภออุบลรัตน์ จึงได้นำนวัตกรรมหรือผลการปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best Practice) โครงการสถานศึกษา สีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข เข้าไปสอดแทรกในกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชน โดยมีชื่อผลงานคือ กิจกรรม บ้านหนังสือชุมชน นำความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้รูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” เป็นการลงพื้นที่จัดกิจกรรมที่สร้างสรรค์เพื่อป้องกันยาเสพติด การสูบบุหรี่ การบริโภคเครื่องดื่ม แอลกอฮอล์ สื่อลามกอนาจาร การพนัน และการทะเลาะวิวาท โดยเริ่มแก้ปัญหาจากสถาบันครอบครัว สู่ชุมชน เพื่อลดความเสี่ยงของการเกิดปัญหายาเสพติดในชุมชน และประเทศชาติต่อไป
4 2. วัตถุประสงค์การดำเนินงาน 1. เพื่อให้นักศึกษามีความรู้ ตระหนักถึงพิษภัยของยาเสพติดและอบายมุข มีทักษะและวิธีการป้องกันและ ห่างไกลจากยาเสพติดและอบายมุข 2. เพื่อปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม ระเบียบวินัย ให้นักศึกษามีภูมิคุ้มกันที่ดี ต่อการป้องกันและแก้ไข ปัญหายาเสพติดในสถานศึกษาและชุมชน 3. นักศึกษาและประชาชนทั่วไปในพื้นที่มีนิสัยรักการอ่าน ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ และสามารถใช้ชีวิต ให้ห่างไกลจากยาเสพติด 4. เพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการสนับสนุนและส่งเสริมกระบวนการดำเนินงานป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพ ติดและอบายมุขของ กศน.อำเภออุบลรัตน์ให้เข้มแข็ง ต่อเนื่องและยั่งยืน 3. เป้าหมายการดำเนินงาน 3.1 เชิงปริมาณ นักศึกษาและประชาชนทั่วไปในพื้นที่ 6 ตำบลของอำเภออุบลรัตน์ 3.2 เชิงคุณภาพ นักศึกษาและประชาชนในพื้นที่ทั้ง 6 ตำบลที่เข้าร่วมกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชน นำความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้รูปแบบ ““K.M.I.A.N.C.E.A. Model” มีความรู้ ตระหนักถึงพิษภัย ของยาเสพติดและอบายมุข มีทักษะและวิธีการป้องกันและห่างไกลจากยาเสพติดและอบายมุข มีนิสัยรักการอ่าน ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ มีคุณธรรม จริยธรรม ระเบียบวินัย และมีภูมิคุ้มกันที่ดี ต่อการป้องกันและแก้ไขปัญหา ยาเสพติดต่อตนเองและชุมชน 4. ขั้นตอนการดำเนินงาน กศน.อำเภออุบลรัตน์ได้เนินงานตามโครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข ผลงานดีเด่น ระดับทอง ประจำปีการศึกษา ๒๕๖5 โดยใช้ผลงานนวัตกรรมหรือผลการปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best Practice) เรื่อง บ้านหนังสือชุมชนนำความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้วิธีการหรือรูปแบบการ ดำเนินงานตามรูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” มีขั้นตอนการดำเนินงานภายใต้รูปแบบของวงจรเดมิง (Deming Cycle) หรือ PDCA เพื่อให้การดำเนินงานมีประสิทธิภาพและประสบผลสำเร็จมากขึ้น โดยมีการ ดำเนินงานดังนี้ 1. P (Plan) การวางแผน มีการดำเนินการดังนี้ 1.1 ประชุมคณะครูและบุคลากรทางการศึกษาภายในสถานศึกษา เพื่อชี้แจงรายละเอียดและ วัตถุประสงคของการจัดทำนวัตกรรมเพื่อพัฒนาสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้รูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” โดยใช้กิจกรรมบ้านหนังสือชุมชนเป็นฐาน ตลอดจนร่วมเสนอแนวทางในกำหนด รูปแบบการจัดกิจกรรม ที่สอดคลองกับวัตถุประสงคของนวัตกรรมโดยเนนการมีสวนร่วม
5 1.2 ประชุมคณะกรรมการสถานศึกษา คระครู และบุคลากรทางการศึกษาภายในสถานศึกษา เครือข่ายผู้ปกครอง ผู้นำชุมชน เพื่อชี้แจงรายละเอียดและวัตถุประสงคของการจัดทำนวัตกรรม กิจกรรมบ้าน หนังสือชุมชน นำความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้รูปแบบ ““K.M.I.A.N.C.E.A. Model” เพื่อให้ภาคเครือข่ายที่มีส่วนร่วมได้รับทราบการดำเนินงาน และสนอแนวคิดการดำเนินการแก้ไขปัญหายาเสพติด และอบายมุขร่วมกัน 1.3 แต่งตั้งคณะดำเนินงานการจัดทำนวัตกรรมหรือผลการปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best Practice) โครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้กิจกรรมบ้านหนังสือชุมชน นำความรู้ สู่ชุมชน ปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้รูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” เพื่อมอบหมายหน้าที่แต่ละฝ่ายของการ ดำเนินงาน เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปตามขั้นตอนกระบวนการการทำงานให้มีประสิทธิภาพและประประสบ ผลสำเร็จมากที่สุด 1.4 แต่งตั้งคณะกรรมการนิเทศการดำเนินงานการจัดทำนวัตกรรมหรือผลการปฏิบัติงานที่เป็น เลิศ (Best Practice) โครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้กิจกรรมบ้านหนังสือชุมชน นำความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้รูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” 2. D (Do) การปฏิบัติ มีการดำเนินงานตามแผนงาน ดังนี้ 2.1 กศน.ตำบลทั้ง 6 แห่งมีการลงพื้นที่สำรวจสภาพการใช้สารเสพติดของนักศึกษา และ ประชาชนในแต่ละพื้นที่ตำบล 2.2 ครู กศน.ตำบลจัดทำสื่อนวัตกรรมที่น่าสนใจ ดึงดูดความสนใจของผู้ที่จะมาใช้บริการบ้าน หนังสือชุมชน มีสื่อที่สอดแทรกความรู้ โทษ พิษภัยของยาเสพติดและอบายมุข 2.3 ลงพื้นที่จัดกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชนเดือนละ 2 ครั้ง ทุก 6 กศน.ตำบล โดยนำนวัตกรรม หรือผลการปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best Practice) โครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข กิจกรรมบ้านหนังสือชุมชน นำความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้รูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” มีรูปแบบการดำเนินงานตาม รูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” ดังนี้ K : knowledge (ความรู้) คือ การให้ความรู้เกี่ยวกับยาเสพติดและอบายมุขต่างๆ เช่น ประเภท โทษ พิษภัยของยาเสพติด การสูบบุหรี่/บุหรี่ไฟฟ้า การพนัน การทะเลาะวิวาท สื่อลามกอนาจาร และอบายมุขทุกชนิด เป็นการนำความรู้ไปให้นักศึกษาและประชาชนได้มีความรู้ และตระหนักถึงโทษของการใช้ยา เสพติดและอบายมุข M : Moral (คุณธรรม) คือ การจัดกิจกรรมที่สอดแทรกคุณธรรม ให้กับนักศึกษาและประชาชน ในพื้นที่ได้ซึมซับหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ปลูกฝังคุณธรรมใหอันเป็นพื้นฐานสำคัญ มีสติในการใช้ชีวิต รู้คิด รู้ทำ เพื่อใช้ชีวิตให้ห่างไกลจากยาเสพติด และการปฏิบัติตนใหอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้อย่างมีความสุข
6 I : Integration (การบูรณาการ) คือ เป็นการนำเอากิจกรรม สื่อนวัตกรรม คุณธรรม การอ่าน บ้านหนังสือชุมชน เข้ามาผสมผสานกัน เพื่อให้มีความประสานสัมพันธ์แบบองค์รวมเป็นหนึ่งเดียว ครบถ้วน สมบูรณ์ เพื่อให้การดำเนินงานในรูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” มีประสิทธิภาพและประผลสำเร็จ นักศึกษา ประชาชน และชุมชนในพื้นที่อำเภออุบลรัตน์ เป็นพื้นที่สีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข A : Activity (กิจกรรม) คือ การนำเอากิจกรรมเชิงสร้างสรรค์สอดแทรกการป้องกันยาเสพติด การสูบบุหรี่/ บุหรี่ไฟฟ้า การบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สื่อลามกอนาจาร การพนัน และการทะเลาะวิวาท เข้า ไปจัดกิจกรรมในบ้านหนังสือชุมชนของแต่ละตำบล N : Network (สร้างเครือข่าย) คือ การสร้างภาคีเครือข่ายในพื้นที่ ใหความร่วมมือและมีส่วน ร่วม เชน สถานศึกษาใกลเคียง หน่วยงานราชการต่างๆ ตำรวจ พระสงฆ ซึ่งอยู่ในบริเวณทองถิ่นและชุมชน ทั้งนี้ เพื่อช่วยสถานศึกษาในการดำเนินงานใหมีมาตรการปองกันและการปองปรามติดตามผู้จำหน่ายและผู้เสพและ มาตรการความปลอดภัย เป็นการเพิ่มความมั่นใจใหกับสถานศึกษาในการต่อสู้กับปญหายาเสพติดและแหล่ง อบายมุขรอบสถานศึกษา C : Coordination (ความร่วมมือ) คือ จัดทำบันทึกขอตกลงความร่วมมือระหว่างผู้บริหาร สถานศึกษากับผู้นําชุมชน และหน่วยงานต่างๆ ในการร่วมกันขับเคลื่อนโครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติด เพื่อแสดงถึงเจตนารมณอันมุ่งมั่นและความตั้งใจที่จะร่วมกันดำเนินการแกไขปญหายาเสพติดและอบายมุขที่เกิด ขึ้นกับนักศึกษาใหปรากฏผลเป็นรูปธรรม E : Environment (สภาพแวดล้อม) คือ การจัดใหมีสภาพแวดลอมที่ดี นาดู น่าอยู่ ไม่มีพื้นที่ เสี่ยง มีการจัดบอรด จัดทำสื่อสิ่งพิมพ หนังสือวารสาร จดหมายข่าว ที่มีความรูเกี่ยวกับยาเสพติดและอบายมุข ติด ป้ายห้ามสูบบุหรี่/บุหรี่ไฟฟ้า การพนัน การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ตามสถานที่สาธารณะในชุมชน เพื่อไม่ให้เอื้อ ต่อการใช้สารเสพติดและอบายมุขทุกชนิด A : Achievement (การมุ่งสู่ผลสำเร็จ) คือ การขับเคลื่อนการจัดกิจกรรมโดยมีการดำเนินงาน ร่วมกับทุกฝ่าย ทั้งคณะครู บุคลากรทางการศึกษาภายในสถานศึกษา นักศึกษา ผู้นำชุมชน เครือข่ายผู้ปกครอง และประชาชนทั่วไปในพื้นที่ทั้ง 6 ตำบล ให้บรรลุเป้าหมาย และวัตถุประสงค์ของการแก้ปัญหายาเสพติดและ อบายมุขให้มีประสิทธิภาพสูงสุด กศน.อำเภออุบลรัตน์ ได้นำรูปแบบของ Model มาใช้ร่วมกับการจัดกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชน โดยการนำเอาสื่อ นวัตกรรม และกิจกรรมที่เป็นความรู้ โทษ พิษภัยยาเสพติดและอบายมุข นำมาบูรณาการ ผสมผสานให้ความรู้กับนักศึกษาและประชาชนในพื้นที่ เพื่อให้นักศึกษาประชาชนในพื้นที่ได้เกิดความรู้ เกิดการ ตระหนักถึงพิษภัยของยาเสพติดและอบายมุข มีทักษะและวิธีการป้องกันและห่างไกลจากยาเสพติดและอบายมุข มีภูมิคุ้มกันที่ดี ต่อการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในสถานศึกษาและชุมชน มีนิสัยรักการอ่าน ใช้เวลาว่างให้ เกิดประโยชน์ และสามารถใช้ชีวิตให้ห่างไกลจากยาเสพติด
7 3. C (Check) การตรวจสอบ มีการดำเนินงาน ดังนี้ 1. คณะกรรมการประเมินการจัดทำนวัตกรรมหรือผลการปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best Practice) โครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้กิจกรรมบ้านหนังสือชุมชน นำความรู้ สู่ชุมชน ปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้รูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” มีการประชุม และออกแบบเครื่องมือ การประเมินผลตามวัตถุประสงค์และเป้าหมายของผลงาน 2. สำรวจความพึงพอใจและผลการดำเนินงานกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชน นำความรู้ สู่ชุมชน ปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้รูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” 3. นำข้อมูลประเมินผลที่ได้มาวิเคราะห์ และนำเสนอผลที่ได้จากการใช้รูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” ในการแก้ปัญหา 4. A (Action) การปรับปรุงแก้ไข มีการดำเนินงาน ดังนี้ 1. นำผลลัพธ์ที่ได้จากการสำรวจความพึงพอใจและผลการประเมินการจัดกิจกรรมบ้านหนังสือ ชุมชน นำความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้รูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” เข้าที่ประชุม เข้าสู่กระบวนการปรับปรุงอย่างเหมาะสม วิเคราะห์ว่าปัจจัยใดที่ทำให้ไม่สำเร็จในแผนการที่ตั้งมาตอนแรก แล้วนำมาปรับปรุงแก้ไขขั้นตอนในการดำเนินงาน เพื่อหาแนวทางปรับปรุงแก้ไขให้ผลงานที่มีประสิทธิภาพ 2. เมื่อปรับปรุงแผนการดำเนินงานเสร็จ ก็จะกลับเข้าสู่วงจรการทำ PDCA อีกครั้ง เพื่อเป็นการ ปรับปรุงกระบวนการทำงานอย่างต่อเนื่อง (Continuous Improvement) และเพื่อพัฒนาผลงานให้ดีและมี ประสิทธิภาพในการแก้ปัญหายาเสพติดและอบายมุขในชุมชนและในพื้นที่ กศน.อำเภออุบลรัตน์มากยิ่งขึ้น 3. จัดทำสรุป รายงานผลการดำเนินงาน เผยแพร่ และประชาสัมพันธ์ต่อไป
8 ประชุมวางแผนการดำเนินงาน แต่งตั้งคณะกรรมการนิเทศ การดำเนินงาน (Best Practice) แต่งตั้งคณะกรรมการดำเนินงาน (Best Practice) สำรวจสภาพการใช้ สารเสพติดในชุมชน จัดทำสื่อ กิจกรรม นวัตกรรมการ โดยใช้รูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” ดำเนินการจัด กิจกรรม ประเมินผลการ ดำเนินงานตาม วัตถุประสงค์และ เป้าหมายของผลงาน นำข้อมูลมา วิเคราะห์ ปรับปรุงแก้ไข พัฒนาผลงาน รายงานผลการดำเนินงาน เผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ P D c A กระบวนการดำเนินงานนวัตกรรมหรือผลงานปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best Practice) กิจกรรมบ้านหนังสือชุมชน นำความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้รูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model”
9 K Knowledge ความรู้ M Moral คุณธรรม I Interation บูรณาการ A Activity กิจกรรมสร้างสรรค์ N Network สร้างเครือข่าย C Coordination การร่วมมือกัน E Environment สภาพแวดล้อมที่ดี A Achievement การมุ่งสู่ผลส าเร็จ กิจกรรมบ้านหนังสือชุมชน นำความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้รูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” ประชาชน ชุมชน นักศึกษา (Plan) (Do) (Check) (Action)
10 5. ผลการดำเนินงาน/ผลสัมฤทธิ์/ประโยชน์ที่ได้รับ 5.1 ผลการดำเนินงาน การจัดกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชนนำความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้วิธีการ หรือรูปแบบการดำเนินงานตามรูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” มีผลการดำเนินงาน ดังนี้ 1. นักศึกษามีความรู้ ตระหนักถึงพิษภัยของยาเสพติดและอบายมุข มีทักษะและวิธีการป้องกัน และห่างไกลจากยาเสพติดและอบายมุข นักศึกษาใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์มากขึ้น นักศึกษามีคุณธรรม จริยธรรม ระเบียบวินัย และมีภูมิคุ้มกันที่ดีต่อการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด ผลการคักกรองนักศึกษา ประจำปีการศึกษา ๒๕๖5 มีกลุ่มเสี่ยงน้อยลง และนักศึกษาได้เป็นส่วนหนึ่งในการสนับสนุนและส่งเสริม กระบวนการดำเนินงานป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดและอบายมุขของ กศน.อำเภออุบลรัตน์ ให้เข้มแข็ง ต่อเนื่องและยั่งยืน 2. กศน.อำเภออุบลรัตน์มีการบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขที่เป็น รูปธรรมชัดเจนมากยิ่งขึ้น และมีการขับเคลื่อนโครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข ตามนโยบายที่สถานศึกษากำหนดไว้สู่ชุมชน ประชาชนในพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม ได้รับความมือจากภาคีเครือข่าย ทั้งหน่วยงานของรัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้นำชุมชน ประชาชน และผู้ครองในการร่วมกันแก้ไขปัญหายา เสพติดและอบายมุข โดยใช้วิธีการหรือรูปแบบการดำเนินงานตามแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” 3. ประชาชนในพื้นที่ทั้ง 6 ตำบลมีความรู้ ตระหนักถึงโทษ พิษภัยของยาเสพติดและอบายมุข มีทักษะ วิธีการในการป้องกันและใช้ชีวิตให้ห่างไกลจากยาเสพติดและอบายมุข ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์โดยเริ่ม จากการอ่าน สื่อ นวัตกรรมที่เกี่ยวกับยาเสพติดและอบายมุขเป็นการส่งเสริมให้ประชาชนในชุมชนมีภูมิคุ้มกันในตัว ที่ดีต่อการป้องกันยาเสพติดและอบายมุข ส่งเสริมให้ชุมชนเป็นชุมชนสีขาวปลอดยาเสพติด และเป็นชุมชนที่เข็ม แข็ง มั่นคง และยั่งยืน 5.2 ผลสัมฤทธิ์ 1. นักศึกษามีผลการประเมินด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของปีการศึกษา ๒๕๖5 มีจำนวน มากกว่าปีการศึกษา ๒๕๖4 2. นักศึกษามีกระบวนคิดจากการอ่าน และการร่วมกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชนนำความรู้ สู่ชุมชน ปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้วิธีการหรือรูปแบบการดำเนินงานตามรูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” 3. สถานศึกษามีผลการประเมินโครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติด ประจำปีการศึกษา 2565 คะแนนรวมจำนวน 98 คะแนน ระดับ ดีเด่น 4. ประชาชนรักการอ่าน มีความรู้และรู้วิธีป้องกันยาเสพติดและอบายมุขต่อตนเอง และ ครอบครัว 5. ชุมชนเป็นชุมชนสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข เป็นชุมชนที่เข้มแข็ง และมั่งคง
11 5.3 ประโยชน์ที่ได้รับ ประโยชน์ที่ได้รับจากการจัดกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชนนำความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติดและ อบายมุข โดยใช้วิธีการหรือรูปแบบการดำเนินงานตามรูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” มีดังนี้ 1. นักศึกษาทุกคนได้เรียนรู้แนวทางในการเฝ้าระวัง ป้องกันปัญหายาเสพติดแบบมีส่วนร่วม และ ได้รับการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันยาเสพติดและอบายมุขในสถานศึกษา มีความรู้ มีทักษะและมีความสามารถในการ ดำเนินกิจกรรมเพื่อเป็นการให้ความช่วยเหลือสังคมหรือชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ 2. นักศึกษาได้ใช้ความรู้ทั้งในและนอกหลักสูตร กระบวนการกลุ่ม กระบวนการทางสังคม ในการ แก้ไขปัญหาได้อย่างมีคุณภาพ โดยใช้วิธีการหรือรูปแบบการดำเนินงานตามแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” และผ่านการตรวจสอบคุณภาพการดำเนินกิจกรรมโดยใช้วงจรคุณภาพ PDCA 3. นักศึกษามีคุณธรรม จริยธรรม มีระเบียบวินัย มีสติ และใช้ชีวิตบนหลักคำสอนของ พระพุทธศาสนา 4. นักศึกษาเกิดนิสัยรักการอ่าน และใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์มากยิ่งขึ้น ไม่ยุ่งเกี่ยวกับสิ่งเสพ ติด การพนัน การทะเลาะวิวาท และอบายมุขทุกชนิด 5. สถานศึกษาได้รับความร่วมมือและเป็นเครือข่ายจากระดับต่างๆ ทั้งหน่วยงานภาครัฐ องค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้นำชุมชน ผู้ปกครอง นักศึกษาในการร่วมกันแก้ไขปัญหายาเสพติดและอบายมุข โดยใช้ วิธีการหรือรูปแบบการดำเนินงานตามแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” 6. สถานศึกษามีการขับเคลื่อนโครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข ตามนโยบายที่สถานศึกษากำหนดไว้สู่ชุมชน ประชาชนในพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรมชัดเจน 7. สถานศึกษาเป็นสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข 8. สถานศึกษามีนวัตกรรม ผลงานการปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ (Best Practice) ของสถานศึกษา 9. สถานศึกษาได้รับการยอมรับจากประชาชน คนในชุมชนพื้นที่อำเภออุบลรัตน์เป็นอย่างดี 10. เป็นสถานศึกษาที่มีการพัฒนาตนเอง และมีคุณภาพ ประสิทธิมากยิ่ง 11. ผู้บริหาร ครูนักศึกษา ผู้ปกครอง และชุมชนมีความพึงพอใจตอการดำเนินกิจกรรม 12. เป็นชุมชนรักการอ่าน มีความรู้ห่างไกลจากยาเสพติด 13. เป็นชุมชนสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข 14. ประชาชนในชุมชนได้เรียนรู้แนวทางในการเฝ้าระวัง การป้องกันปัญหายาเสพติด และได้รับ การเสริมสร้างภูมิคุ้มกันยาเสพติดและอบายมุขในชุมชน 15. เป็นชุมชนที่เข้มแข็ง มั่นคง และยั่งยืน ปลอดยาเสพติด การพนัน เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การ ทะเลาะวิวาท และอบายมุข
12 6. ปัจจัยความสำเร็จ การดำเนินงานตามโครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข ประจำปีการศึกษา ๒๕๖5 โดยใช้วิธีการหรือรูปแบบการดำเนินงาน ตามรูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” ประสบผลสำเร็จลุล่วงไปด้วยดี มีปัจจัยที่ช่วยสนับสนุนให้ประสบผลสำเร็จ ดังนี้ 1. ผู้บริหารสถานศึกษา มีการวางแผน มีการบริหารจัดการที่ดี มีการกำกับ ติดตาม และประเมินผล ส่งเสริมการมีสวนร่วม ในการปฏิบัติงานทุกกจิกรรม 2. ครูทุกคนให้ความสำคัญ ตระหนักในบทบาทหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย ให้ความช่วยเหลือและดูแล นักศึกษา ประชาชน และชุมชนที่ได้รับผิดชอบได้เป็นอย่างดี 3. คณะกรรมการสถานศึกษา ผู้นำชุมชน ผู้นำหน่วยงานอื่นทั้งภาครัฐและเอกชน ให้ความร่วมมือและ สนับสนุนกิจกรรมที่สถานศึกษาจัดขึ้นเพื่อพัฒนานักศึกษาทุกๆ ด้าน และให้ความร่วมมือในการแก้ไขปัญหายาเสพ ติดและบายมุข 4. ผู้ปกครองให้ความร่วมมือในการดูแลบุตรหลานของตนเองเป็นอย่างดีให้ความร่วมมือและสนับสนุน การเข้าร่วมกิจกรรมที่สถานศึกษาดำเนินการเพื่อบรรลุตามเป้าหมาย และจุดประสงค์ของกิจกรรม 5. สถานศึกษาเครือข่ายให้ความร่วมมือ มีสวนร่วม และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในการขับเคลื่อนและพัฒนา ตามโครงการโรงเรียนสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข เป็นอย่างดี 6. นักศึกษา และประชาชนในพื้นที่ให้ความร่วมมือ และการร่วมกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชนนำความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้วิธีการหรือรูปแบบการดำเนินงานตามรูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” เป็นอย่างดี 7. บทเรียนที่ได้รับ 7.1 ข้อสรุป การดำเนินงานกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชนนำความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้วิธีการ หรือรูปแบบการดำเนินงานตามรูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” เป็นการจัดทำขึ้นเพื่อให้นักศึกษามีความรู้ ตระหนักถึงพิษภัยของยาเสพติดและอบายมุข มีทักษะและวิธีการป้องกันและห่างไกลจากยาเสพติดและอบายมุข เพื่อให้นักศึกษาใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ และสามารถใช้ชีวิตให้ห่างไกลจากยาเสพติดได้เป็นอย่างดีเพื่อปลูกฝัง คุณธรรม จริยธรรม ระเบียบวินัย ให้นักศึกษามีภูมิคุ้มกันที่ดี ต่อการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดใน สถานศึกษาและชุมชน และเพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการสนับสนุนและส่งเสริมกระบวนการดำเนินงานป้องกันและแก้ไข ปัญหายาเสพติดและอบายมุขของ กศน.อำเภออุบลรัตน์ ให้เข้มแข็ง ต่อเนื่องและยั่งยืน มีกลุ่มเป้าหมายคือ นักศึกษาและประชาชนทั่วไปในพื้นที่ 6 ตำบลของอำเภออุบลรัตน์โดยขั้นตอนการดำเนินงานนั้น กศน.อำเภอ อุบลรัตน์มีการประชุมวางแผนการดำเนินงาน แต่งตั้งคณะทำงาน แต่งตั้งคณะกรรมการประเมินการดำเนินงาน มีการลงพื้นที่ศึกษาสภาพการใช้สารเสพติดของนักศึกษาและประชาชนในพื้นที่ กำหนดแผนการดำเนินงาน และ กำหนดการประเมินผลการดำเนินงาน เพื่อให้ทราบถึงประสิทธิภาพของการใช้ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” เมื่อนำ รูปแบบดังกล่าวเข้าไปใช้ในกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชนนั้น ทำให้นักศึกษามีความรู้ ตระหนักถึงพิษภัยของยาเสพติด
13 และอบายมุข มีทักษะและวิธีการป้องกันและห่างไกลจากยาเสพติดและอบายมุข นักศึกษาใช้เวลาว่างให้เกิด ประโยชน์มากขึ้น นักศึกษามีคุณธรรม จริยธรรม ระเบียบวินัย และมีภูมิคุ้มกันที่ดีต่อการป้องกันและแก้ไขปัญหา ยาเสพติด สถานศึกษามีการขับเคลื่อนโครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข ตามนโยบายที่ สถานศึกษากำหนดไว้สู่ชุมชน ประชาชนในพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม ประชาชนรักการอ่าน มีความรู้และรู้วิธีป้องกัน ยาเสพติดและอบายมุขต่อตนเอง และครอบครัว และชุมชนเป็นชุมชนสีขาว ปลอดยาเสพติดและอบายมุข เป็นชุมชนที่เข้มแข็ง และมั่งคง มากกว่านั้นคือได้ความมือจากภาคีเครือข่าย ทั้งหน่วยงานของรัฐ องค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่น ผู้นำชุมชน ประชาชน และผู้ครองในการร่วมกันแก้ไขปัญหายาเสพติดและอบายมุข 7.2 ข้อสังเกต 1. การแก้ปัญหายาเสพติด ต้องดำเนินการอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง อาศัยความร่วมมือร่วมใจ จากผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่าย ทั้งในสถานศึกษาและนอกสถานศึกษา สถานศึกษาต้องมีภาคีเครือข่ายที่เข้มแข็ง เพื่อ ร่วมกันดูแล สอดส่อง ปกป้อง คุ้มครองนักเรียน รวมทั้งให้การสนับสนุนนักศึกษาในการทำกิจกรรมด้านต่างๆ อย่างเต็มที่ มุ่งเน้นผลประโยชน์ที่เกิดแก่ผู้เรียนเป็นสำคัญ 2. วิธีการสร้างภูมิคุ้มกันทางร่างกายและจิตใจให้แก่นักศึกษา เปรียบเสมือนการให้วัคซีน (Vaccine) เพื่อใช้ต่อต้านยาเสพติด นักศึกษาจะสร้างภูมิคุ้มกันด้วยตนเอง สามารถคิดวิเคราะห์แยกแยะสิ่งที่ดี หรือหนทางแห่งอบายมุข และสามารถตัดสินใจเพื่อการแก้ปัญหาต่างๆ อย่างมีสติและมีวิจารณญาณ รู้จักยับยั้งชั่ง ใจต่อสิ่งยั่วยุต่างๆ สถานศึกษาต้องมีการจัดกิจกรรม หรือการจัดการเรียนการสอนที่สอดแทรกคุณธรรม จริยธรรม ความรู้ และประสบการณ์ในกับนักศึกษา เพื่อให้นักศึกษาสร้างภูมิคุ้มกันในตัวให้ห่างไกลจากยาเสพติด 3. การดำเนินงานให้มีประสิทธิภาพ ต้องมีการวางแผนการดำเนินงานเป็นอย่างดี เพื่อที่จะได้ จัดลำดับความสำคัญของงานแต่ละชิ้นได้ถูกว่าควรเริ่มต้นที่งานใด นอกจากนี้การวางแผนการทำงาน ยังช่วยให้ ทำงานเสร็จได้รวดเร็ว ถือเป็นหนึ่งในการเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน หลังจากวางแผนในการทำงานเรียบร้อย แล้ว การตั้งเป้าหมายให้ชัดเจนเป็นอีกหนึ่งวิธีการเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน เมื่อตั้งเป้าหมายแล้วก็กำหนด ขั้นตอนในการดำเนินงานอย่างเป็นระบบ มีผู้นำในการดำเนินงาน มีการแบ่งหน้าที่ของคณะดำเนินงานเป็นอย่างดี ประสานงานร่วมกับภาคีเครือข่ายทุกฝ่ายเพื่อการดำเนินงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากขั้น จากนั้นก็ ดำเนินงานตามกระบวนการดำเนินงานที่วางแผนไว้ มีการประเมินผลการดำเนินงานเพื่อหาจุดแข็ง และจุดอ่อนใน การดำเนินงาน เมื่อได้ผลลัพธ์แล้วนำมาวิเคราะห์ ปรับปรุงขั้นตอนในการดำเนินงานต่อไป เพื่อให้ได้ชิ้นนงาน หรือผลงานที่มีประสิทธิภาพ
14 7.3 ข้อเสนอแนะ 1. ควรมีการศึกษาประเมินผลการดำเนินงานกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชนนำความรู้ สู่ชุมชนปลอด ยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้วิธีการหรือรูปแบบการดำเนินงานตามรูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” ที่ได้ จากการศึกษาเพื่อจะเป็นประโยชน์ในการปรับปรุงและพัฒนาแนวทางต่อไป 2. ควรมีการศึกษาพัฒนารูปแบบหรือโมเดลในการดำเนินงานกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชนนำ ความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้วิธีการหรือรูปแบบการดำเนินงานตามรูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” 3. ควรมีการศึกษาสภาพปัญหาและกลุ่มเป้าหมายของการดำเนินงานก่อนนำรูปแบบโมเดลไปใช้ เพื่อให้การดำเนินงานมีประสิทธิภาพและมีคุณภาพมากขึ้น 8. การเผยแพร่/การได้รับการยอมรับ/รางวัลที่ได้รับ 8.1 การเผยแพร่กศน.อำเภออุบลรัตน์มีการเผยแพร่กิจกรรมบ้านหนังสือชุมชนนำความรู้ สู่ชุมชนปลอด ยาเสพติดและอบายมุข โดยใช้วิธีการหรือรูปแบบการดำเนินงานตามรูปแบบ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” ดังนี้ 1. ประชาสัมพันธ์กิจกรรมเสียงตามสายแต่ละหมู่บ้าน 2. แผ่นพับประชาสัมพันธ์ 3. ป้านประชาสัมพันธ์ของหมู่บ้าน และกศน.ตำบลทั้ง 6 ตำบล 4. จดหมายข่าวของสถานศึกษา 5. ผ่านทางออนไลน์ เช่น เว็บไซต์ของสถานศึกษา ,Facebook , และ Line กลุ่มของนักศึกษา 8.2 การได้รับการยอมรับ 1. กศน.อำเภออุบลรัตน์ได้รับเชิญเป็นวิทยากรบรรยายในโรงเรียนผู้สูงอายุ ณ องค์การบริหาร ส่วนตำบลบ้านดง 2. กศน.อำเภออุบลรัตน์ได้รับเชิญเป็นวิทยากรบรรยายอบรมให้ความรู้การสร้างภูมิคุ้มกันป้องกัน ยาเสพติดและอบายมุข ณ องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านดง 3. กศน.อำเภออุบลรัตน์ได้รับเชิญเป็นวิยากรบรรยาย ณ วัดอุสาหะ ต.บ้านดง อ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น 4. กศน.อำเภอเมืองยาง จังหวัดนครราชสีมา เข้ามาศึกษาดูงานด้านการประกันคุณภาพ การศึกษา การจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน 5. กศน.อำเภอเมืองพล จังหวัดขอนแก่น เข้ามาศึกษาดูงานด้านการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน กลุ่ม อาชีพ และการจัดกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชนนำความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติด
15 8.3 รางวัลที่ได้รับ 1. ได้รับรางวัล บ้านหนังสือชุมชน ระดับดีเด่น เนื่องในวันครู ๑๖ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖6 บ้าน หนังสือชุมชนบ้านแก่งศิลา กศน.ตำบลเขื่อนอุบลรัตน์กศน.อำเภออุบลรัตน์ 2. ได้รับรางวัลที่ 1 สาขาหน่วยงาน/สถานศึกษา กศน.อำเภอ ระดับดีเด่น ระดับกลุ่มสำนักงาน กศน.จังหวัดร้อยแก่นสาร ประจำปี 2565 3. ได้รับรางวัล บ้านหนังสือชุมชน ระดับดีเด่น เนื่องในวันครู ๑๖ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๕ บ้าน หนังสือชุมชนบ้านดง กศน.ตำบลบ้านดง กศน.อำเภออุบลรัตน์ 4. ได้รับรางวัลภาคีเครือข่ายส่งเสริมการอ่านดีเด่น ประจำปีงบประมาณ 2565 “บ้านหนังสือ ชุมชนบ้านเล้า” 5. ได้รับเกียรติได้รับเชิญเป็นวิทยากรบรรยายอบรมให้ความรู้การสร้างภูมิคุ้มกันป้องกันยาเสพ ติดและอบายมุข ณ องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านดง 6. ได้รับรางวัล ศิษย์เก่า กศน. ระดับดีมาก เนื่องในวันครู 16 มกราคม พ.ศ. 2565 นางสาวอาภัสรา สุขวัน 7. ได้รับรางวัล ศิษย์ปัจจุบัน กศน.ระดับดี เนื่องในวันครู 16 มกราคม พ.ศ. 2565 นางสาวชลิตา บุญใหญ่ 8. ได้รับเกียรติบัตร ระดับ ดีมาก ผลการดำเนินงานองค์กรนักศึกษา กศน.อำเภออุบลรัตน์ สำนักงาน กศน.จังหวัดขอนแก่น ประจำปีการศึกษา 2564 9. ได้รับเกียรติบัตรเป็นองค์กรเครือข่ายในการเผยแพร่พระพุทธศาสนาในพื้นที่ให้มีความ เจริญรุ่งเรือง จากกรมศาสนา สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดขอนแก่น 10. ได้รับรางวัลเสมา ป.ป.ส. ประเภทผลงานดีเด่น ระดับเงิน โครงการสถานศึกษาสีขาว ปลอด ยาเสพติดและอบายมุข ปีการศึกษา 2561
16
17
18
19
20 ภาคผนวก
21
22
23
24 จัดกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชน สอดแทรกการจัดกิจกรรมบ้านหนังสือชุมชนนำความรู้ สู่ชุมชนปลอดยาเสพติด โดยใช้ “K.M.I.A.N.C.E.A. Model” นำหนังสือ สื่อ หนังสือพิมพ์ไว้ให้บริการประชาชนที่มาใช้บริการบ้านหนังสือชุมชน
25 จัดมุมอ่านหนังสือ ให้ความรู้ และจัดกิจกรรมที่สร้างสรรค์ให้กับประชาชนในชุมชน ให้มีความรู้เกี่ยวกับยาเสพติด
26 จัดทำสื่อ นวัตกรรม และกิจกรรมที่สอดแทรกเกี่ยวกับยาเสพติดและอบายมุข
27 จัดทำบันทึกข้อตกลงส่งเสริมการอ่านร่วมกับองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น และผู้นำชุมชนทั้ง 6 ตำบล จัดทำบันทึกข้อตกลงร่วมมือแก้ปัญหายาเสพติดและอบายมุขร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
28 จัดทำบันทึกข้อตกลงร่วมมือแก้ปัญหายาเสพติดและอบายมุขร่วมกับผู้นำชุมชน และเครือข่ายผู้ปกครอง จัดทำบันทึกข้อตกลงร่วมมือตามโครงการชุมชนยั่งยืนเพื่อแก้ไขปัญหายาเสพติดแก้ปัญหายาเสพติด ร่วมกับหน่วยงานทุกภาคส่วนในพื้นที่อำเภออุบลรัตน์
29 จัดสภาพแวดล้อมชุมชนให้ไม่เอื้อต่อการใช้สารเสพติด
30 บูรณาการทุกกิจกรรมมุ่งสู่ผลสำเร็จ
31 นายธฤติ ประสานสอน ผู้ตรวจราชการกระทรวงศึกษาธิการ ได้เยี่ยมชมการจัดทำสื่อ นวัตกรรมส่งเสริมการอ่านต้านภัยยาเสพติด นางสาวเสาวรสธ์พลโคตร ศึกษานิเทศก์ชำนาญการพิเศษ สำนักงาน กศน.จังหวัดขอนแก่นพร้อมคณะ ลงพื้นที่นิเทศและเยี่ยมชมบ้านหนังสือชุมชนบ้านดง ต.บ้านดง อ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น
32 คณะผู้จัดทำ ที่ปรึกษา นายสุทธิศักดิ์ เพ็ชรแก่น ผู้อำนวยการ กศน.อำเภออุบลรัตน์ นายสุริยา ชัยวงษ์ทิตย์ ประธานคณะกรรมการสถานศึกษา คณะทำงาน นางสุณีรัตน์ นิลสาคู ครู นางสาวมลิวัลย์ ภูบุญปลูก ครู นางรจนา นารี ครูอาสาสมัครการศึกษานอกโรงเรียน นางฉันทลักษณ์ลุนจันทา สถานศึกษา ครูอาสาสมัครการศึกษานอกโรงเรียน น.ส.อิงอร แสงศรีเรือง ครู กศน.ตำบล น.ส.พรรณรัตน์สัชฌุกร ครู กศน.ตำบล น.ส.บงกชชนก ของสันเทียะ ครู กศน.ตำบล นางสาวกนกอร ขันโยธา ครู กศน.ตำบล นายครรชิต มณีสา ครู กศน.ตำบล นางเครือวรรณ์เพ็งพิทักษ์ ครู กศน.ตำบล น.ส.ธนิดา ชัยพิเดช ครูประจำศูนย์การเรียนชุมชน น.ส.ชลธิชา โยวะ ครูประจำศูนย์การเรียนชุมชน นายศรุต แสงสว่าง ครูประจำศูนย์การเรียนชุมชน นายวิรัตน์สุธรรม ครูประจำศูนย์การเรียนชุมชน นางสาวเพ็ญประภา ร่มขาว ครูประจำศูนย์การเรียนชุมชน นางนารีย์แพงโสม ครูประจำศูนย์การเรียนชุมชน นางชัชฎาภรณ์สิงหศรี ครูผู้สอนคนพิการ นางสาววิภาภรณ์ โคปาก ครูผู้สอนคนพิการ (ปวช.) นางสาวพัทธวรรณ เพ็ชรแก่น บรรณารักษ์จ้างเหมาบริการ ผู้จัดทำรูปเล่ม นางสาวมลิวัลย์ ภูบุญปลูก ครู