E-Book รายวิชา รายวิชา ดนตรีไทยปฏิบัติตามถนัด รหัส ศ23203 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3/2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 เรื่อง การปฏิบัติวงกลองยาว ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 ครูจารีย์ ช่องคันปอน โรงเรียนหลักสองส่งเสริมวิทยา
เครื่องดนตรีประกอบด้วย กลองยาว ฉิ่ง 1 คู่ ฉาบเล็ก 1 คู่ ฉาบใหญ่ 1 คู่
กรับไม้ 1 คู่ โหม่ง 1 ใบ
4. ขั้นตอนการละเล่นรำกลองยาว 4.1 การตีกลองยาว หลักของการตีกลอง ยาวนั้น เสียงหลักๆ ที่ใช้ในการตี จะประกอบด้วย 3 เสียง คือ ปะ เพิ่ง บ่อม ภาพลักษณะการตีกลองยาวให้มีเสียง “ป๊ะ” คือ เสียงกลองยาวที่ใช้ตีสอดแทรกกับเสียงอื่น วิธีการตีคือใช้ ฝ่ามือจนถึงปลายนิ้วตีลงไปบริเวณหนากลองมุมใดมุมหนึ่ง ตีโดยกดมือขวาลงไปที่หน้ากลองและเมื่อตีแล้วต้องให้ มือแนบติดหน้ากลองตลอดเวลา ภาพลักษณะการตีกลองยาวให้มีเสียง “เพิ่ง” คือ เสียงที่เกิดจากการตีเปิดมือโดยใช้มือขวาบริเวณโคนนิ้ว ถึงปลายนิ้ว โดยให้นิ้วทั้งสี่เรียงชิดติดกันตีลงที่บนหนากลองยาวบริเวณระหว่างขอบกลองกับใจกลางหน้ากลอง
ภาพลักษณะการตีกลองยาวให้มีเสียง “บ่อม” คือ เสียงที่มีใช้มากสำหรับการตีกลองยาว จะใช้ในตอนแรก หลังจากโห่สามลาแล้วโหม่งขึ้นตั้งจังหวะ ต่อจากนั้นจึงตีเป็นเสียงบอม สำหรับการบังคับมือ คือ ให้กำมือขวาแล้วตี ลงบนหนากลอง บริเวณที่ติดข้าวสุกหรือกล้วยตากบด เมื่อตีแล้วให้ผู้ตียกมือขึ้นเล็กน้อยจากหนากลองทันทีเพื่อ ช่วยให้เสียงที่ตีแล้วนั้นดังกังวานและเกิดเป็นเสียงบอมตามที่ต้องการ ในการละเล่นกลองยาวจะมี ฉิ่ง ฉาบใหญ่ ฉาบ เล็ก กรับไม้ เป็นเครื่องดนตรีที่ในการควบคุมจังหวะ โดยมี โหม่งเป็นเครื่องตีประกอบจังหวะที่ทำด้วยโลหะ มีลักษณะเป็นวงกลมตรงกลางที่นูนออกโหม่งทำ หน้าที่ ควบคุม จังหวะกลองทุกใบไปพรอมๆ กับฉิ่ง ฉาบและ กรับ 4.2 วิธีการบรรเลงกลองยาว วิธีการบรรเลงกลองยาวนิยมตีกันอยู่ 3 เสียง คือ “ปะ เพิ่ง บอม” การละเล่น กลองยาวนั้น จะเริ่มด้วยการโห ที่เรียกว่า “โห่สามลา” ก่อนทุกครั้ง แล้วให้โหม่งตีนำเพื่อตั้งความเร็วของจังหวะ แลว กลองยาวจะเริ่มตีจังหวะพม่าเดินทัพ ซึ่งมีจังหวะดังนี้ |- - - บอม|- เพิ่ง - -|- เพิ่ง - -|- เพิ่ง – บอม |- - - บอม|- เพิ่ง - -|- เพิ่ง - -|- เพิ่ง - บอม| จังหวะบ่อมเดียว ซึ่งมีจังหวะดังนี้ |- - - -|- เพิ่ง - บอม|- - - -|- เพิ่ง – บอม |- - - -|- เพิ่ง - บอม|- - - -|- เพิ่ง - บอม| เมื่อตีสามบ่อมหรือบอมเดียวสลับกันไปมาบางครั้งนำจังหวะกราวเข้ามาใช้มีจังหวะดังนี้ |- - - -|- - - เพิ่ง|- เพิ่ง - -|- เพิ่ง – เพิ่ง |- - - -|- - -เพิ่ง|- เพิ่ง- -|- เพิ่ง - เพิ่ง