แบบแผนการจัดการศัตรูพืชด้วยชีวภัณฑ์แบบผสมผสานของถั่วฝักยาว

Standard Operating Procedure: SOP แบบแผนการจัดการศัตรูพืช ด้วยชีวภัณฑ์แบบผสมผสานของ ถั่วฝักยาว ก ำจัดโรคพืชและแมลงศัตรูพืช ด้วยชีวภัณฑ์ เริ่มการปลูก มีวิธีกำรปลูกอย่ำงไร? ชีวภัณฑ์ป้องกันโรคและแมลง ระหว่างการปลูก กำรบ ำรุงและดูแลต้น หลังการปลูก กำรคิดต้นทุน ก ำไร-ขำดทุน ส ำนักงำนเกษตร และสหกรณ์จังหวัดรำชบุรี ส ำนักงำนเกษตร จังหวัดรำชบุรี

แบบแผนกำรจัดกำรศัตรูพืชด้วยชีวภัณฑ์แบบผสมผสำนของ ถั่วฝักยำว (Standard Operating Procedure: SOP) ข้อมูลโดย ทีมวิจัยเทคโนโลยีกำรควบคุมทำงชีวภำพ ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภำพแห่งชำติ (ไบโอเทค) จัดท าโดย ทีมวิจัยเทคโนโลยีกำรควบคุมทำงชีวภำพ ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภำพแห่งชำติ (ไบโอเทค) ส ำนักงำนพัฒนำวิทยำศำสตร์และเทคโนโลยีแห่งชำติ (สวทช.) 113 อุทยำนวิทยำศำสตร์ประเทศไทย ถนนพหลโยธิน ต ำบลคลองหนึ่ง อ ำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธำนี โทรศัพท์ 0 2564 7000 ต่อ 3364, 3378 อีเมล [email protected] ทีมวิจัยเทคโนโลยีกำรควบคุมทำงชีวภำพ. แบบแผนกำรจัดกำรศัตรูพืชด้วยชีวภัณฑ์แบบผสมผสำนของถั่วฝักยำว (Standard Operating Procedure: SOP).-- ปทุมธำนี : ศูนย์พันธุวิศวกรรม และเทคโนโลยีชีวภำพแห่งชำติ, 2566. 33 หน้ำ. 1. ถั่วฝักยำว 2. ศัตรูพืช 3. ส ำนักงำนพัฒนำวิทยำศำสตร์และเทคโนโลยี แห่งชำติ. I. ชื่อเรื่อง. 633.33 ISBN: 978-616-584-142-9

ค าน า แบบแผนกำรจัดกำรศัตรูพืชด้วยชีวภัณฑ์แบบผสมผสำน ของถั่วฝักยำวจัดท ำขึ้นภำยใต้โครงกำร “กำรขับเคลื่อนกำร พัฒนำเศรษฐกิจด้วยโมเดลเศรษฐกิจ BCG แบบบูรณำกำร เชิงพื้นที่ในจังหวัดรำชบุรี” ที่ได้ทดสอบแผนกำรใช้ชีวภัณฑ์ใน กำรก ำจัดศัตรูพืชโดยใช้พื้นที่กรณีศึกษำจังหวัดรำชบุรี ของ คณะท ำงำนโครงกำร BCG ภำยใต้ควำมร่วมมือของส ำนักงำน พัฒนำวิทยำศำสตร์และเทคโนโลยีแห่งชำติ (สวทช.) ร่วมกับ ส ำนักงำนเกษตรและสหกรณ์จังหวัดรำชบุรีและส ำนักงำน เกษตรจังหวัดรำชบุรี โดยมีวัตถุประสงค์เพื่ อสร้ำงองค์ ควำมรู้และเป็นแนวปฏิบัติที่ดีให้กับเกษตรกรและผู้ที่สนใจใน กำรปลูกถั่วฝักยำว เพื่ อลดกำรใช้สำรเคมีในกำรก ำจัด ศัตรูพืช ท ำให้ปลอดภัยทั้งเกษตรกรผู้ผลิต ผู้บริโภค และ สิ่งแวดล้อมในอนำคตอย่ำงยัง่ยืน คณะผู้จัดท ำ มกรำคม 2566

สารบัญ ค าน า ข้อมูลทั่วไปของถั่วฝักยาว ชีวภัณฑ์ก าจัดศัตรูพืช ชีวภัณฑ์ก ำจัดแมลงศัตรูพืช ชีวภัณฑ์ก ำจัดโรคพืช ชีวภัณฑ์ก ำจัดหนอนศัตรูพืช ค ำแนะน ำกำรฉีดพ่นชีวภัณฑ์ ข้อปฏิบัติควำมปลอดภัยระหว่ำง ฉีดพ่นและหลังฉีดพ่น การปลูกถั่วฝักยาว กำรเตรียมดิน กำรปลูก กำรดูแลรักษำ ปฏิทินการระบาดของโรคและแมลงศัตรูพืช ค าแนะน าการใช้ชีวภัณฑ์ ปฏิทินการใช้ชีวภัณฑ์ แมลงและโรคพืชที่ส าคัญ แมลง แมลงศัตรูธรรมชำติ แมลงศัตรูพืช ลักษณะกำรเข้ำท ำลำย กำรส ำรวจและป้องกันกำรระบำด โรคพืช กำรส ำรวจและป้องกันกำรระบำด การจัดท าบัญชีอย่างง่าย ต้นทุนกำรปลูกถั่วฝักยำว ตัวอย่ำงกำรบันทึกรำยรับ-รำยจ่ำย ตัวอย่ำงกำรค ำนวณก ำไร-ขำดทุน อ้างอิงข้อมูล 145689 10 11 12 13 14 15 16 18 19 20 21 23 26 27 28 30 31

ถั่วฝักยาว

ถั่วฝักยาว ถั่ ว ฝั ก ย ำ ว เ ป็ น พื ช ผั ก ที่ มี ควำมส ำคัญอีกชนิดหนึ่ง เนื่องจำก เป็นพืชที่นิยมน ำมำประกอบอำหำรได้ หลำยประเภท มีประโยชน์ทำงด้ำน โภชนำกำร และกำรปลูกถั่วฝักยำวยัง มีส่วนช่วยในกำรเติมธำตุอำหำรในดิน เนื่องจำกรำกของพื ชตระกูลถั่ว สำมำรถตรึงไนโตรเจนในอำกำศมำ หมุนเวียนใช้ในดิน ลักษณะทำงพฤกษศำสตร์ของ ถั่วฝักยำวเป็นเถำเลื้อย อำยุสั้น โต เร็ว ปลูกได้ตลอดทั้งปี ดูแลง่ำย เก็บ ฝัก ได้ ตั้งแ ต่ต้ น ถั่ว ฝัก ย ำว มีอ ำ ยุ ประมำณ 30-40 วัน และเก็บผลผลิต ใ น ร อ บ ถั ด ไ ป ไ ด้ อี กทุ ก ๆ 2-4 วั น ต่อเนื่องได้อีก 20-30 วันขึ้นกับกำร ดูแลรักษำต้นถั่วและสำยพันธุ์ ฤดูในการปลูก ถั่วฝักยำวเป็นพื ชผักเขตร้อน ต้องกำรอำกำศแบบอบอุ่น ซึ่งใน ป ร ะ เ ท ศ ไ ท ย ส ำ ม ำ ร ถ ป ลู ก ไ ด้ ทุ ก ฤดูกำล แต่อำกำศในแต่ละฤดูอำจมี ผ ล ต่ อ ก ำ ร เ จ ริ ญ เ ติ บ โ ต ข อ ง ต้ น ถั่วฝักยำวบ้ำงแตกต่ำงกันไป เช่น อำกำศที่ร้อนมำกเกินไปหรือฝนที่ตก ชุกจะท ำให้ดอกและฝักร่วงได้ง่ำย ส่วนในฤดูหนำวหรืออำกำศแห้ง ต้น อำจชะงักกำรเติบโต เนื่องจำกระบบ รำกดูดน้ ำได้น้อยลงส่งผลให้ต้นเกิด อำกำรเฉำ แต่ถ้ำมีกำรดูแลรักษำที่ดี คุณภำพของดอกและฝักจะสมบูรณ์ กว่ำกำรปลูกในฤดูร้อน 2

พันธุ์ถั่วฝักยาว พันธุ์ถั่วฝักยำวในตลำด ประเทศไทย แบ่งได้เป็น 2 สำย พันธุ์ ได้แก่ • พันธุ์ถั่วเนื้อ ตัวฝักจะอวบ ไม่ยำวมำก มีเนื้อเยอะ แน่น • พันธุ์ถั่วเส้น ตัวฝักเรียว ยำว แต่ฝักจะฝ่อช้ำกว่ำและ เนื้อไม่เยอะเท่ำพันธุ์ถั่วเนื้อ 3 นอกจำกนี้ยังสำมำรถแยกประเภทได้ตำมแหล่งที่มำและสีของเมล็ด • แหล่งที่มำ เช่น พันธุ์ของทำงรำชกำร (มก. 8), พันธุ์ของบริษัทเอกชน (เขียวดก) และพันธุ์พื้นเมืองของท้องที่ต่ำงๆ • ลักษณะสีของเมล็ด เช่น เมล็ดสีแดง, แดงเข้ม, ขำว, ด ำหรือแดงด่ำงขำว

หลักในการใช้ชีวภัณฑ์ ส ารวจ เลือกใช้ แหล่งที่มา วิธีใช้ แมลงศัตรูพืชและโรคพืช ทุกวันหรืออย่ำง น้อยทุก 3 วัน ชีวภัณฑ์ที่เหมำะสม จะป้องกันได้ดีกว่ำ เพรำะมีควำมจ ำเพำะต่อแมลงและโรคสูง กว่ำ น่ำเชื่อถือและมีวิธีเก็บรักษำที่เหมำะสมกับ ชีวภัณฑ์แต่ละชนิด ช่วยคงประสิทธิภำพใน กำรป้องกันและก ำจัดแมลงและโรค สภำพแวดล้อมในกำรใช้ที่ถูกต้อง จะช่วย ป้องกันและลดปริมำณศัตรูพืชในช่วง กำรระบำดที่รุนแรงได้ กำรปลูกถั่วฝักยำวสำมำรถพบโรคพืชและแมลงศัตรูพืชได้ในทุกระยะ ของกำรเจริญ ได้แก่ ระยะต้นอ่อน ระยะติดดอก และระยะติดผล รวมถึง กำรปลูกพืชข้ำงเคียงรอบแปลงถั่วฝักยำว ก็ยังส่งผลให้พบชนิดและ ปริมำณของศัตรูพืชได้แตกต่ำงกันไปในแต่ละพื้นที่ปลูกด้วย ดังนั้นกำรเลือกใช้ชีวภัณฑ์ที่เหมำะสมและควำมถี่ในกำรใช้งำน จะช่วย ลดปริมำณและก ำจัดศัตรูพืชไม่ให้เข้ำท ำลำยกำรเจริญเติบโตและกำร ออกผลผลิตของถั่วฝักยำวได้ โดยคู่มือ SOP นี้จะเน้นกำรฉีดพ่นชีวภัณฑ์ เพื่อป้องกัน ควบคุม โรคและแมลงที่สะสมในแปลงถั่วฝักยำว ชีวภัณฑ์ส าหรับก าจัดศัตรูพืช 4 ที่มำของภำพ : Flaticon.com

ราเมตาไรเซียม (ราเขียว) Metarhizium anisopliae เป็นรำที่ก ำจัดแมลงเช่นเดียวกับ รำบิวเวอเรีย แต่จ ำเพำะกับ แมลงในกลุ่มของไร เพลี้ยอ่อน เพลี้ยแป้ง แมลงวันผลไม้และ ด้วง ในตัวอย่ำงเป็นรำเมตำไร เซียม สำยพันธุ์ BCC4849 ของ สวทช. ที่ขึ้นคลุมเพลี้ยจักจั่น ราบิวเวอเรีย (ราขาว) Beauveria bassiana เป็นรำ ที่มีควำมจ ำเพำะกับแมลงสำมำรถ ก่ อ ใ ห้ เ กิ ด โ ร ค แ ล ะ ก ำ จั ด แ ม ล ง ศัตรูพืชได้หลำยชนิด เช่น แมลงหวี่ ข ำ ว เ พ ลี้ ย ช นิ ดต่ ำ ง ๆ ใ น ภ ำ พ ตัวอย่ำงเป็นรำบิวเวอเรีย สำยพันธุ์ BCC2660 ของสวทช. ที่ขึ้นคลุมตัว อ่อนแมลงหวี่ขำว การใช้งาน รำบิวเวอเรียและรำเมตำไรเซียมสำมำรถฉีดพ่นร่วมกันได้และใช้ อัตรำส่วนเหมือนกัน คือ น ำก้อนเชื้อสด 200 กรัม ขยี้ลงในน้ ำสะอำด 20 ลิตรผสมร่วมกับสำรจับใบ ขยี้ก้อนเชื้อสดให้สปอร์หลุดออกมำ กรองเอำ เมล็ดข้ำวออกด้วยผ้ำขำวบำงเพื่อป้องกันกำรอุดตันในหัวฉีดพ่น แปลง ถั่วฝักยำวพื้นที่ 1 ไร่ ใช้สำรแขวนลอยสปอร์ 20 ลิตร ฉีดพ่นทุก 3-5 วัน ในช่วงเย็นหลังการรดน้ าปกติในช่วงฝนตกให้เว้นวันฉีดพ่น ชีวภัณฑ์ส าหรับก าจัดแมลงศัตรูพืช 5 ข้อบ่งชี้ ควรใช้ชีวภัณฑ์จำกแหล่งที่ขึ้นทะเบียนกับกรมวิชำกำรเกษตร อย่ำงถูกต้อง เพื่อประสิทธิภำพและควำมปลอดภัยในกำรควบคุมแมลง ช่องทางการติดต่อ บริษัท ทีเอบี อินโนเวชั่น, บริษัท แอพพลำยเค็ม, บริษัท เอสวี ไบโอ เทค และบริษัท โมริน่ำ โซลูชั่นส์

ราไตรโคเดอร์มา Trichoderma asperellum เป็นรำที่ควบคุมและท ำลำยโรคพืช เช่น โรคเหี่ยว ใบจุด ใบไหม้ แอนแทรคโนส และรำกเน่ำโคนเน่ำ ซึ่ง สำมำรถใช้ได้ตั้งแต่ขั้นตอนกำรเตรียมดินและเมล็ดส ำหรับปลูก เพื่อ ป้องกันโรคตัง้แต่เริ่มกำรปลูก ในตัวอย่ำงเป็นรำไตรโคเดอร์มำของ ภำควิชำโรคพืช ม.เกษตรศำสตร์ ก ำแพงแสน ชีวภัณฑ์ส าหรับก าจัดโรคพืช การใช้งาน การคลุกเมล็ด ละลำยไตรโคเดอร์มำ 100 ซีซี ในน้ ำ 10 ลิตร แช่เมล็ดพันธุ์ก่อน กำรปลูก การฉีดพ่น ละลำยไตรโคเดอร์มำ 100 ซีซี ในน้ ำ 20 ลิตร ฉีดพ่นทั่วทั้งต้นและ บริเวณโคนต้นหรือปล่อยไปกับ ระบบน้ ำ พื้นที่1 ไร่ ใช้ 20 ลิตร กรณีฉีดพ่ นอาจจะสลับการ ฉีดพ่ นกับราบิวเวอเรียและรา เมตาไรเซียม ทุก 3-5 วันหลังการ รดน้ าตามปกติ ข้อควรระวัง งดใช้ไตรโคเดอร์มำร่วมกับไดฟิโนโคนำโซล, โพรพิโคนำโซล, คลอโรทำโลนิล และคำร์เบนดำซิม การใช้ร่วม ไตรโคเดอร์มำสำมำรถใช้ร่วมกับปุ๋ยทำงใบ สำรก ำจัดแมลง สำรก ำจัด วัชพืชและฮอร์โมนหรืออำหำรเสริม และควรใช้ทันทีหลังผสม 6 ช่องทางการติดต่อ : ภำควิชำโรคพืช คณะเกษตร มหำวิทยำลัยเกษตรศำสตร์ วิทยำเขตก ำแพงแสน

แบคทีเรียปฏิปักษ์โรคพืช แบคทีเรียควบคุมแบคทีเรียและเชื้อรำสำเหตุของโรคพืช เช่น โรค เหี่ยว โรคเน่ำ และโรคทำงใบ ในตัวอย่ำงเป็นแบคทีเรียบีเอ (BA) หรือ แบคคิลเลอร์-II ที่มีแบคทีเรีย 2 ชนิด คือ Bacillus velezensis KN และ B. amyloliquefaciens KPS46 ของภำควิชำโรคพืช ม.เกษตรศำสตร์ บำงเขน การใช้งาน การคลุกเมล็ด ผสมแบคคิลเลอร์-II 15-20 กรัมต่อเมล็ด 1 กิโลกรัม อำจเติมน้ ำ สะอำดลงไปเล็กน้อยเพื่อเพิ่มกำรเกำะติดบนเมล็ดพันธุ์ได้ดีขึ้น คลุกเคล้ำให้เข้ำกัน ผึ่งให้แห้งก่อนน ำเมล็ดพันธุ์ลงปลูก การฉีดพ่น ละลำยแบคคิลเลอร์-II 50 กรัมต่อน้ ำ 15-20 ลิตร ร่วมกับสำรจับใบ พ่นให้ทั่วทั้งต้นและบริเวณโคนต้น สามารถปล่อยไปตามระบบน้ าหรือ ใช้ฉีดพ่นร่วมกับราบิวเวอเรียและราเมตาไรเซียม โดยฉีดพ่นทุก 3-5 วันหลังการรดน้ าตามปกติ 7 ช่องทางการติดต่อ : ภำควิชำโรคพืช คณะเกษตร มหำวิทยำลัยเกษตรศำสตร์ บำงเขน

ไวรัสเอ็นพีวี(NPV) Nuclear Polyhedriosis Virus เป็นไวรัสที่มีอยู่ในธรรมชำติและจ ำเพำะ ในกำรก ำจัดหนอนกระทู้ผัก หนอน กระทู้หอม และหนอนเจำะสมอฝ้ำย ผ่ำนทำงกำรกินเข้ำไปและกระจำยสู่ กระเพำะของหนอน ในตัวอย่ำงเป็น ผลิตภัณฑ์ สปอด-แอล โฟกัส ของ ทำง สวทช. แบคทีเรียบีที (BT) Bacillus thuringiensis เป็นแบคทีเรียที่ใช้ในกำรก ำจัด หนอนของแมลงศัตรูพืช สร้ำง สปอร์และผลิตผลึกโปรตีนที่ ออกฤทธิ์ต่อกระเพำะของหนอน ในตัวอย่ำงเป็นผลิตภัณฑ์ทำง กำรค้ำที่ใช้ก ำจัดหนอนกินใบ โดยใช้ตำมอัตรำส่วนที่แนะน ำ ของแต่ละผลิตภัณฑ์ ชีวภัณฑ์ก าจัดหนอนศัตรูพืช 8 ช่องทางการติดต่อ : บริษัท SV biotech, บริษัท แอพพลำยเค็ม ช่องทางการติดต่อ : ฝ่ำยพัฒนำธุรกิจ เทคโนโลยีชีวภำพ ไบโอเทค สวทช. โทรศัพท์ 0 2564 6700 ต่อ 3305

ค าแนะน าการฉีดพ่นชีวภัณฑ์ ขนาดของหัวฉีดสาร กำรใช้รูปแบบและขนำดของหัวฉีดสำรที่เหมำะสมในกำรฉีดพ่ น ชีวภัณฑ์จะช่วยให้ชีวภัณฑ์กระจำยตัวได้สม่ ำเสมอและสัมผัสกับตัวแมลง และโรคได้มำกขึ้น โดยหัวฉีดสำรที่กรมวิชำกำรเกษตรแนะน ำ 3 แบบ ได้แก่ รูปแบบกรวย, รูปแบบพัด และรูปแบบแรงปะทะ ในกำรใช้งำนหัวฉีดกับ ชีวภัณฑ์จึงแนะน ำเป็นหัวฉีดรูปแบบกรวย เนื่องจำกหัวฉีดรูปแบบนี้เหมำะ กับกำรพ่นสำรฆ่ำแมลงและสำรก ำจัดโรคพืช ละอองที่พ่นมีขนำดเล็ก และ ให้แรงดันที่เหมำะสม หัวฉีดรูปกรวย หัวฉีดรูปพัด หัวฉีดแรงปะทะ การเลือกใช้การฉีดพ่นด้วยเครื่องพ่น เครื่องพ่นสารแบบสูบโยก ใช้หัวฉีดรูปแบบกรวย ขนำดเส้นผ่ำนศูนย์กลำงรูฉีด 0.8-1.2 มิลลิเมตร แรงดันกำรพ่นไม่ต่ ำกว่ำ 3 บำร์ หรือ 45 ปอนด์/ตร.นิ้ว และ เดินพ่นที่ควำมเร็ว 0.5-0.8 เมตร/วินำที เครื่องพ่นแบบใช้แรงดันน้ า ใช้หัวฉีดรูปแบบกรวย ขนำดเส้นผ่ำนศูนย์กลำงรูฉีด 0.8-1.2 มิลลิเมตร แรงดันกำรพ่นไม่ต่ ำกว่ำ 20 บำร์ หรือ 300 ปอนด์/ตร.นิ้ว ควำมกว้ำงแนวพ่นสำร 2.0-4.0 เมตรและปรับมุมพ่นให้กว้ำงที่สุด 9 ที่มำของภำพ : กรมวิชำกำรเกษตร

ความปลอดภัยระหว่างฉีดพ่นและหลังการฉีดพ่น การท าความสะอาดเครื่องพ่นสาร เครื่องพ่นสำรหำกสำมำรถแยกเป็นเครื่องฉีดพ่นชีวภัณฑ์และเครื่องฉีด พ่นสำรเคมีจำกกันได้จะเป็นผลดีต่อประสิทธิภำพกำรท ำงำนของชีวภัณฑ์ใน กำรควบคุมศัตรูพืช เนื่องจำกสำรเคมีบำงชนิดมีผลต่อประสิทธิภำพกำร ท ำงำนของชีวภัณฑ์ ในกรณีจ ำเป็นต้องใช้ถังฉีดพ่นสำรเคมีร่วมกันกับ ชีวภัณฑ์ จ ำเป็นต้องมีกำรล้ำงท ำควำมสะอำดด้วยผงซักฟอกให้ทั่วทั้งถัง และปล่อยให้แห้งก่อนน ำมำใช้ในกำรฉีดพ่นชีวภัณฑ์ การก าจัดภาชนะบรรจุชีวภัณฑ์หลังการใช้งาน • ข้ำวที่เหลือจำกกำรล้ำงสปอร์รำ สำมำรถน ำไปหว่ำนหรือโรยใต้ต้นไม้ได้ • ภำชนะบรรจุชีวภัณฑ์ที่ใช้แล้ว รวมถึงชีวภัณฑ์ที่มีกำรปนเปื้ อน ควร รวบรวมใส่ถุงแยกและปิดผนึกฉลำกเป็นขยะติดเชื้อ เพื่อให้ฝ่ำยจัดกำร ขยะมูลฝอยน ำไปจัดกำรในรูปแบบถูกต้องเหมำะสม ระหว่างการฉีดพ่นสาร กำรใช้ชีวภัณฑ์ถึงแม้ว่ำจะมีควำม ปลอดภัยกว่ำสำรเคมี แต่ในกำรฉีด พ่นชีวภัณฑ์ควรมีข้อปฏิบัติเหมือน กำรฉีดพ่นสำรเคมี เนื่องจำกในบำง บุคคลอำจมีอำกำรแพ้หรือระคำย เคืองจำกชีวภัณฑ์ได้ ดังนั้นกำรสวม ชุดป้องกัน สวมแว่นตำ สวมถุงมือ และใส่หน้ำกำกป้องกันก่อนกำรฉีด พ่นจึงมีควำมส ำคัญไม่แพ้กัน 10

การเตรียมดิน ถั่วฝักยำวเป็นพืชที่สำมำรถเติบโตได้ในดินแทบทุกชนิด แต่ “ดิน ร่วนปนทรำย” เป็นดินที่มีควำมเหมำะสมในกำรปลูกมำกที่สุด เนื่องจำกมีกำรระบำยน้ ำที่ดีกว่ำดินชนิดอื่นๆ และมีค่ำควำมเป็นกรดด่ำง หรือ pH ของดินประมำณ 5.5-6 กรณีพื้นที่ปลูกเป็นที่รกร้ำงและ ไม่ทรำบคุณสมบัติของดิน ควรเก็บตัวอย่ำงดินส่งวิเครำะห์ เพื่อน ำ ข้อมูลกำรวิเครำะห์มำใช้ปรับปรุงดินก่อนปลูกเพื่ อให้ต้นถั่ว เจริญเติบโตสมบูรณ์สม่ ำเสมอ และให้ผลผลิตที่ดี เตรียมหน้ำดิน โดยไถพรวนดิน ที่ควำมลึก 6-8 นิ้ว ตำกหน้ำดิน ไว้ 5-7 วัน เพื่อท ำลำยไข่แมลง วัชพืชและโรคที่อยู่ในดิน จำกนั้นไถครำด 1-2 ครั้ง ใส่ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักในกำร ปรับปรุงโครงสร้ำงดิน อัตรำ 2-4 ตัน/ไร่ ยกร่องปลูกกว้ำง 1-1.2 เมตร ร่องระหว่ำงแปลง ปลูก 0.5-0.8 เมตร วำงระบบน้ ำ และคลุมดินด้วย พลำสติก/ฟำงแห้ง เพื่อป้องกัน วัชพืช ชีวภัณฑ์ที่ใช้ : ไตรโคเดอร์มำโรย บนดินแล้วคลุกให้เข้ำกับหน้ำดิน เพื่อป้องกันและก ำจัดโรคในดินที่ ยังเหลืออยู่ก่อนกำรปลูก การปลูก ดูแลรักษา และก าจัดศัตรูพืชในถั่วฝักยาว 11

ขึ้นค้ำงถั่ว เลือกท ำได้ 2 แบบ - ค้ำงแบบเพิงหรือรูปตัว A รับน้ ำหนักได้มำก ใช้พื้นที่ ได้สองด้ำน - ค้ำงแบบเสำรั้ว ไม่กิน พื้นที่ ขุดหลุมลึก 10-15 เซนติเมตร ระยะ หลุมห่ำงกันประมำณ 0.5 เมตร และ ระหว่ำงแถวห่ำงกัน 0.7-0.8 เมตร รองก้นหลุมด้วยปุ๋ยคอกหรือปุ๋ย หมักหลุมละครึ่งช้อนแกง เพื่อช่วย ให้ต้นถั่วในระยะกล้ำเติบโตได้ดี ก ำจัดเมล็ดที่ไม่สมบูรณ์ มีต ำหนิ ออก และคลุกไตรโคเดอร์มำก่อน กำรปลูก หยอดเมล็ดหลุมละ 2-3 เมล็ด ให้น้ ำทันทีหลังกำรปลูก การปลูก หลังหยอดเมล็ดไป 5-6 วัน ต้นถั่ว จะงอกใบประมำณ 4 ใบ ให้ถอนต้น ออก โดยเหลือต้นที่แข็งแรงไว้ 2 ต้น/หลุม และให้น้ ำต้นถั่วที่มีอำยุ 1-7 วัน วันละ 1 ครั้ง หรือพิจำรณำ ตำมสภำพอำกำศว่ำร้อนหรือชื้นไป หรือไม่ ค้ำงถั่วแบบเพิง หรือรูปตัว A ค้ำงถั่วแบบเสำรั้ว 12 กรณีใช้ฟำงคลุมกันวัชพืช หลังหยอดเมล็ดให้ ผลักฟำงไว้ข้ำงหลุม เพื่อเว้นช่องว่ำงให้ต้นถั่ว สำมำรถงอกขึ้นมำรับแสงได้

การให้น้ า ถัว่ฝกัยำวต้องกำรน้ ำที่เพียงพอ สม่ ำเสมอ ปริมำณน้ ำที่ใช้เฉลี่ย 500- 1,500 มิลลิเมตร/ปี/ไร่ ต้นอ่อนอายุ 1-7 วัน ควรให้น้ ำวันละ 1 ครั้ง หรือพิจำรณำตำมสภำพอำกำศ แต่ไม่ควรชื้นแฉะเกินไป ต้นถั่วที่ตั้งตัวได้ ลดกำรให้น้ ำลงเป็น 1 วัน หยุด 2 วัน หรือขึ้นกับสภำพ ควำมชื้นในดินของฤดูที่ปลูก และตลอดกำรปลูกไม่ควรมีน้ ำขัง เพื่อป้องกันกำรสะสมของโรค การให้ปุ๋ย ถั่วฝักยำวต้องกำรฟอสฟอรัสสูงเพื่อใช้ในกำรสร้ำงดอก รวมถึง ชนิดของดินที่ปลูกยังท ำให้ต้องใช้สูตรปุ๋ยแตกต่ำงกัน - ปุ๋ยสูตร 12-24-12 ใช้กับดินร่วนหรือดินร่วนปนทรำย - ปุ๋ยสูตร 15-15-15 ใช้กับดินเหนียว - ปุ๋ยสูตร 13-13-21 ใช้กับดินทรำย ในกำรปลูกจะแบ่งใส่ 2 ครั้ง ครั้งละ 25-50 กิโลกรัม/ไร่ ครั้งแรก ใช้รองก้นหลุมก่อนกำรปลูก ครั้งที่สอง ใช้เมื่อต้นถัว่เริ่มออกดอก (อำยุ 30 วัน) และอำจใส่ เพิ่มเติมเมอื่เริ่มเก็บผลผลิตทุก 7-15 วัน เพื่อบ ำรุงต้นให้สำมำรถเก็บ ผลผลิตได้นำนขึ้น ส าหรับการปลูกถั่วแบบเกษตรอินทรีย์ต้องปรับเปลี่ยน เป็นปุ๋ยอินทรีย์แทนการใช้ปุ๋ยเคมีแบบสูตร การดูแลรักษาต้นถั่ว การก าจัดวัชพืช ระยะต้นอ่อน ควรหมั่นก ำจัดวัชพืช เพื่อป้องกัน วัชพืชแย่งอำหำรจำกต้นอ่อน ระยะท าดอก ควรหลีกเลี่ยงกำรใช้สำรเคมีก ำจัด วัชพืช เนื่องจำกสำรเคมีก ำจัดวัชพืชอำจมีผลท ำให้ ดอกร่วงได้ง่ำยขึ้น หลังจำกใส่ปุ๋ยครั้งที่ 2 ไม่มีควำม จ ำเป็นต้องก ำจัดวัชพืช เพรำะต้นถั่วเจริญปกคลุม พื้นที่ปลูกได้แล้ว 13

ปฏิทินการระบาดของโรคและแมลงศัตรูพืชในถั่วฝักยาวที่พบได้แต่ละฤดูกาล 14 ต้นอ่อน 7-30 วัน ติดดอก 30-35 วัน ติดฝัก 35-40 วัน ออกฝัก 45-60 วัน ระยะการเจริญของถั่วฝักยาว โรคพืช แมลงศัตรูพืช ระยะการเข้าท าลายที่ส าคัญของศัตรูพืช กลุ่มหนอน โดยเฉพำะหนอนท่ีส ำคัญ ฤดูร้อน : กุมภำพันธ์ – พฤษภำคม ฤดูฝน : มิถุนำยน – กันยำยน ฤดูหนำว : ตุลำคม – มกรำคม ฤดูที่พบการระบาด ใบด่ำงเหลือง ใบจุด รำแป้ง รำสนิม แอนแทรคโนส แมลงหว่ีขำว เพล้ีย ฟไ เพล้ียอ่อน หนอนใยผัก หนอนชอนใบ กลุ่มหนอนเพิม่เติม : หนอนแมลงวันเจำะต้นถั่ว, หนอนม้วนใบ, หนอนกระทู้ผัก หนอนเจำะสมอฝ้ำย หนอนผีเสื้อสีน้ ำเงิน หนอนผีเส้ือเจำะฝักถั่ว ข้อมูลนี้ได้จำกกำรส ำรวจศัตรูพืชถั่วฝักยำวในจังหวัดรำชบุรี ปี 2565

หมายเหตุ กรณีใช้ชีวภัณฑ์ร่วมกับสำรเคมี ต้องสลับวันในกำรฉีดเพื่อป้องกันสำรเคมียับยั้งกำรเจริญของชีวภัณฑ์ 15 กำรระบำดของ แมลงศัตรูพืช เพลี้ยไฟ รำเมตำไรเซียม รำบิวเวอเรีย เพลี้ยจักจั่น รำเมตำไรเซียม เพลี้ยอ่อน รำเมตำไรเซียม รำบิวเวอเรีย รำเมตำไรเซียม รำบิวเวอเรีย แมลงหวี่ขำว รำเมตำไรเซียม รำบิวเวอเรีย กลุ่มหนอนศัตรูพืช ไวรัสเอ็นพีวี และ บำซิลัส ทูริงเยนซิส การระบาดของ โรคพืช ใบด่ำงเหลือง รำบิวเวอเรีย (ควบคุมแมลงพำหะ) ใบจุด ไตรโคเดอร์มำ และ บำซิลัส ส ำหรับโรคพืช รำสนิม ไตรโคเดอร์มำ และ บำซิลัส ส ำหรับโรคพืช รำแป้ง ไตรโคเดอร์มำ และ บำซิลัส ส ำหรับโรคพืช แอนแทรคโนส ไตรโคเดอร์มำ และ บำซิลัส ส ำหรับโรคพืช ฤดูร้อน กุมภำพันธ์ – พฤษภำคม ฤดูฝน มิถุนำยน – กันยำยน ฤดูหนาว ตุลำคม – มกรำคม ค าแนะน าการใช้ชีวภัณฑ์ส าหรับถั่วฝักยาว + + + +

ปฏิทินการใช้ชีวภัณฑ์ในการปลูกถั่วฝักยาว วันที่ อายุ / ระยะการ เจริญของต้นถั่ว ขั้นตอนการด าเนินงาน 1-7 กำรเตรียมหน้ำดิน 1. ไถหน้ำดิน หลังจำกนัน้ปล่อยหน้ำดินทิ้งไว้1 สัปดำห์ 2. ปรับโครงสร้ำงในดินด้วยกำรใช้ปุ๋ยคอก เพื่อเพิ่มควำม สมบูรณ์และควำมร่วนซุยในดิน 3. โรยไตรโคเดอร์มำบนหน้ำดินแล้วคลุกให้เข้ำกับหน้ำดิน เพื่อ ป้องกันและก ำจัดโรคในดินที่ยังเหลืออยู่ก่อนกำรปลูก 8-9 กำรยกร่องและปู วัสดุป้องกันวัชพืช 1. ไถยกร่องปลูก 2. คลุมหน้ำดิน เพื่อป้องกันวัชพืช 3. ขึ้นค้ำงถั่ว 10 กำรเตรียมหลุม ปลูกและหยอด เมล็ด 1. ใส่ปุ๋ยรองก้นหลุม หลุมละครึ่งช้อนแกงและไตรโคเดอร์มำ หลุมละ 1 ช้อนแกง 2. หยอดเมล็ดหลุมละ 3 - 4 เมล็ด และรดน้ ำให้ชุ่มพอเหมำะ 17 ระยะต้นอ่อน 7 วัน เมื่อต้นอ่อนมีใบจริง เลือกต้นที่สมบูรณ์ไว้ 1-2 ต้นต่อหลุม ส่วนที่เหลือถอนทิ้ง และเริ่มสังเกตโรค แมลง และวัชพืชที่ อำจจะเกิดขึ้นและรบกวนกำรเจริญเติบโตของต้นอ่อนถั่ว 25 ต้นถั่วอำยุ 7 วัน ฉีดพ่นรำบิวเวอเรียและรำเมตำไรเซียม และอำจฉีดพ่นชีว ภัณฑ์ก ำจัดหนอนร่วมด้วย หำกพบหนอนเกิดขึ้นในแปลง 28 ต้นถั่วอำยุ 18 วัน ระยะท ำต้น ฉีดพ่นรำไตรโคเดอร์มำและแบคทีเรียบีเอ และให้ปุ๋ย 31 ต้นถั่วอำยุ 21 วัน ฉีดพ่นรำบิวเวอเรียและรำเมตำไรเซียม และอำจฉีดพ่นชีว ภัณฑ์ก ำจัดหนอนร่วมด้วย หำกพบหนอนเกิดขึ้นในแปลง 34 ต้นถั่วอำยุ 24 วัน ฉีดพ่นรำไตรโคเดอร์มำและแบคทีเรียบีเอ และสังเกตโรค แมลง และวัชพืชที่เกิดขึ้น เพื่อก ำจัดออกจำกแปลง 37 ต้นถั่วอำยุ 27 วัน ระยะท ำดอก ฉีดพ่นรำบิวเวอเรียและรำเมตำไรเซียม และให้ฮอร์โมนเพื่อ บ ำรุงต้นและดอก 40 ต้นถั่วอำยุ 30 วัน ระยะท ำดอก ฉีดพ่นรำไตรโคเดอร์มำและแบคทีเรียบีเอ และให้ปุ๋ย 16 ปฏิทินกำรใช้ชีวภัณฑ์เป็นกำรแนะน ำระยะเวลำในกำรฉีดพ่นชีวภัณฑ์ที่ เหมำะสม เนื่องจำกในแต่ละพื้นที่ปลูกมีปัญหำโรคและแมลงแตกต่ำงกัน ออกไป กำรฉีดพ่นชีวภัณฑ์ตำมค ำแนะน ำของคู่มือ จึงมีจุดประสงค์เพื่อเฝ้ำ ระวัง ลด ป้องกัน โรคและแมลงที่อำจจะสะสมในแปลงถั่วฝักยำวจนส่งผลให้ เกิดปัญหำในระยะยำวได้

วันที่ อายุ / ระยะการ เจริญของผัก ขั้นตอนการด าเนินงาน 43 ต้นถั่วอำยุ 33 วัน ระยะท ำดอก ฉีดพ่นรำบิวเวอเรียและรำเมตำไรเซียม และให้ฮอร์โมนเพื่อ บ ำรุงต้นและดอก 46 ต้นถั่วอำยุ 36 วัน ระยะติดฝัก ฉีดพ่นรำไตรโคเดอร์มำและแบคทีเรียบีเอ และให้ฮอร์โมนเพื่อ บ ำรุงต้นและดอก 49 ต้นถั่วอำยุ 39 วัน ระยะติดฝัก ฉีดพ่นรำบิวเวอเรียและรำเมตำไรเซียม 52 ต้นถั่วอำยุ 42 วัน เริ่มเก็บผลผลิต ฉีดพ่นรำไตรโคเดอร์มำและแบคทีเรียบีเอ 55 ต้นถั่วอำยุ 45 วัน เริ่มเก็บผลผลิต ฉีดพ่นรำบิวเวอเรียและรำเมตำไรเซียม และให้ฮอร์โมนเพื่อ บ ำรุงต้นและดอก 58 ต้นถั่วอำยุ 48 วัน เริ่มเก็บผลผลิต ฉีดพ่นรำไตรโคเดอร์มำและแบคทีเรียบีเอ ให้ปุ๋ยและฮอร์โมน เพื่อบ ำรุงต้นและดอก 61 ต้นถั่วอำยุ 51 วัน เก็บผลผลิต ฉีดพ่นรำบิวเวอเรียและรำเมตำไรเซียม 64 ต้นถั่วอำยุ 54 วัน เก็บผลผลิต ฉีดพ่นรำไตรโคเดอร์มำและแบคทีเรียบีเอ ให้ปุ๋ยและฮอร์โมน เพื่อบ ำรุงต้นและดอก ทยอยเก็บผลผลิตทุก 2-4 วัน โดยไม่ปล่อยให้ฝักแก่คำต้น และสำมำรถเก็บผลผลิตได้อีกประมำณ 10-20 ครั้ง ขึ้นอยู่กับสำยพันธุ์และกำรดูแลบ ำรุงต้น หมายเหตุ - กรณีพบแมลงศัตรูพืชหรือโรคพืชระบำดรุนแรง ควรปรับกำรฉีดพ่นจำกตำรำงเดิม 3-5 วัน เป็นวันเว้นวันจนกว่ำกำรระบำดจะกลับสู่สภำวะปกติ - ในช่วงเก็บเกี่ยวอำจจะลดควำมถี่ในกำรฉีดชีวภัณฑ์ลง และเน้นให้ปุ๋ยและฮอร์โมนเพื่อบ ำรุงต้น และดอกทุก 7-10 วัน จนต้นถั่วฝักยำวไม่สำมำรถให้ผลผลิตได้แล้ว - แปลงที่ใช้ชีวภัณฑ์ร่วมกับสำรเคมี สำมำรถจัดวันในกำรฉีดสำรเคมีได้ โดยขอให้งดเว้นกำรฉีด พ่นสำรเคมีในวันเดียวกับวันฉีดพ่นชีวภัณฑ์ รวมถึงงดเว้นกำรฉีดพ่นสำรเคมีก่อนกำรเก็บเกี่ยว 17

18 แมลงและโรคพืชที่ส าคัญ ในการปลูกถั่วฝักยาว แมลงศัตรูธรรมชาติที่พบได้ในแปลงถั่วฝักยาว ด้วงเต่ำส้ม ด้วงเต่ำลำย 5 จุด ด้วงเต่ำลำยหยัก ด้วงเต่ำลำยสมอ ไข่แมลงช้ำงปีกใส แมงมุม ตัวอ่อนด้วงเต่ำส้ม ด้วงเต่ำสตีธอรัส เครดิตภำพ : ด้วงเต่ำลำยสมอ จำก Facebook : ศูนย์วิจัยควบคุมศัตรูพืชโดยชีวินทรีย์แห่งชำติ ภำคกลำง แมลงศัตรูธรรชำติ จัดเป็นแมลงดี มีประโยชน์ โดยแมลงศัตรู ธรรมชำติจะจับตัวอ่อน และตัวเต็มวัยของแมลงศัตรูพืชกิน เป็นกำร ควบคุมแมลงด้วยกันเองแบบชีววิธี

แมลงศัตรูพืชที่พบได้ในแปลงถั่วฝักยาว เพลี้ยอ่อนถั่ว เพลี้ยจักจั่น เพลี้ยไฟ หนอนแมลงวันเจำะล ำต้นถั่ว หนอนผีเสื้อถั่ว ด้วงเต่ำมะเขือ หนอนผีเสื้อเจำะฝักถั่ว เพลี้ยกระโดด หนอนม้วนใบ ด้วงเต่ำแตง แมลงหวี่ขำว 19 แมลงศัตรูพืช จัดเป็นแมลงตัวร้ำยที่กัดกินส่วนต่ำงๆ ของพืช ท ำให้ พืชเจริญเติบโตได้ไม่เต็มที่ และผลผลิตเสียหำย ชนิดของแมลงศัตรูพืชที่พบขึ้นอยู่กับระยะกำรเจริญของต้นถั่วและ สภำพอำกำศเป็นส ำคัญ

20 กำรเข้ำท ำลำยของเพลี้ยอ่อนถั่วในระยะรุนแรง กำรเข้ำท ำลำยของหนอนม้วนใบ กำรเข้ำท ำลำยของหนอนชอนใบ ลักษณะของการเข้าท าลายของแมลงศัตรูพืช ปรึกษำผู้เชี่ยวชำญด้ำนโรคพืชและแมลงที่ Facebookfanpage: ชีวภัณฑ์ไบโอเทค เพื่อผักผลไม้ปลอดภัย

การส ารวจและป้องกันการระบาดของแมลงศัตรูพืช การส ารวจเป็นขั้นตอนส าคัญในการป้องกันการระบาดของแมลงศัตรูพืชในระยะวิกฤต ในกำรปลูกถั่วฝักยำวจะมักพบกำรระบำดของแมลงศัตรูพืชซึ่งปัจจัยในกำรระบำดขึ้นอยู่กับหลำยปัจจัย เช่น ฤดูกำล สภำพภูมิอำกำศ อุณหภูมิ ควำมชื้น รวมถึงชนิดพืชที่ปลูกใกล้เคียง เมื่อส ำรวจพบกำรระบำดที่รุนแรงจ ำเป็นจะต้องมีกำร ปรับตำรำงกำรฉีดพ่นชีวภัณฑ์ เพื่อป้องกันควำมเสียหำยต่อต้นและผลผลิตของถั่วฝักยำว การป้องกัน -ปรับกำรฉีดพ่นรำบิวเวอเรียและรำเมตำไรเซียมจำกตำรำงกำรฉีดพ่นเดิมทุก 3-5 วัน เป็นฉีดพ่น 1 วันแล้วเว้นระยะ 1 วัน จนกว่ำ กำรระบำดลดลงและกลับเข้ำสู่สภำวะปกติ จึงค่อยปรับตำรำงกำรฉีดเป็นทุก 3-5 วันเช่นเดิม ชนิดของ แมลงศัตรูพืช ระยะการระบาด ต่อหน่วย ระยะการเข้าท าลาย จ านวนการระบาดปกติ (ตัว) จ านวนการระบาด รุนแรง (ตัว) หนอนกระทู้ผัก 0 1 (ใบถูกท ำลำย 30%) ต้น พบได้ทุกระยะ กำรเจริญของ ถั่วฝักยำว หนอนชอนใบ ใบถูกท ำลำย 1-2% ใบถูกท ำลำย 30% ต้น หนอนเจำะฝักถั่ว 0 1 (ใบถูกท ำลำย 30%) แมลงหวี่ขำว 0-1 5 ใบ เพลี้ยไฟ 0-2 5 ยอด เพลี้ยอ่อน 0-2 3-4 ใบ เพลี้ยจักจั่น 0-1 5 ใบ เพลี้ยกระโดด 0 2 ต้น 21

0-2564-6700 3364 5 5 VS 10-28 zig zag zig zag 22

โรคพืชที่พบได้ในถั่วฝักยาว โรคใบไหม้ โรคใบจุด โรคเน่ำเปียก 23 ปรึกษำผู้เชี่ยวชำญด้ำนโรคพืชและแมลงที่ Facebookfanpage: ชีวภัณฑ์ไบโอเทค เพื่อผักผลไม้ปลอดภัย โรคส่วนใหญ่ที่พบในถั่วฝักยำวมักเกิดจำกเชื้อรำและไวรัส มีสำเหตุหลัก จำกสภำพอำกำศร้อนชื้นและฝนตกชุก ดังนั้นกำรจัดกำรสภำพแปลงและกำร เลือกใช้ชีวภัณฑ์ที่เหมำะสมสำมำรถช่วยป้องกันและก ำจัดโรคได้

โรครำสนิม โรครำเขม่ำด ำ 24

โรคที่เกิดจำกไวรัส โรครำกเน่ำโคนเน่ำ 25 ปรึกษำผู้เชี่ยวชำญด้ำนโรคพืชและแมลงที่ Facebookfanpage: ชีวภัณฑ์ไบโอเทค เพื่อผักผลไม้ปลอดภัย

การส ารวจเป็นขั้นตอนส าคัญในการป้องกันการระบาดของโรคพืชในระยะวิกฤต ปัจจัยที่มีผลต่อกำรเกิดโรคพืชในถั่วฝักยำว ได้แก่ 1. ส ภำพ แ ว ด ล้อ ม ที่เห มำะส ม ต่อ กำรเกิ ดโร คเช่น มี น้ ำท่ว ม ขัง อุณหภูมิสูง ควำมชื้นไม่สำมำรถระบำยได้ รวมถึงแมลงพำหะ 2. เชื้อก่อโรค มีควำมรุนแรงและสะสมในแปลงมำเป็น เวลำนำน 3. ระยะของพืช เช่น ในระยะกล้ำจะมีควำมอ่อนแอมำกกว่ำระยะอื่นๆ การส ารวจและป้องกันการระบาดของโรคพืช การป้องกัน -หำกพบจ ำนวนกำรระบำดปกติ ปรับกำรฉีดพ่นจำกเดิม 3-5 วัน เป็นฉีดพ่น 1 วันแล้วเว้นระยะ 1 วัน จนกว่ำกำรระบำด ลดลงและกลับเข้ำสู่สภำวะปกติ จึงค่อยปรับตำรำงกำรฉีดเป็นทุก 3-5 วันเช่นเดิม -กรณีกำรระบำดปกติ ก ำจัดส่วนที่เกิดโรคออกจำกแปลง โดยกำรฝังหรือเผำท ำลำย -กรณีระบำดขั้นรุนแรง ถอนต้นที่เกิดกำรระบำดออกจำกแปลง โดยเผำท ำลำย -จุดที่เกิดโรคควรโรยปูนขำว เพื่อฆ่ำเชื้อที่หลงเหลืออยู่ 26 ชนิดของโรคพืช ระยะการระบาด ต่อ หน่วย ระยะการเข้าท าลาย จ านวนการระบาด ปกติ(%) จ านวนการระบาด รุนแรง (%) ใบไหม้ 5 >6 ต้น พบได้ทุกระยะ เน่ำเปียก 5 >6 ต้น ระยะต้นอ่อนและ ระยะติดดอก ใบจุด 1-5 >6 ใบ พบได้ทุกระยะ รำสนิม 1-5 >6 ต้น ระยะติดดอกและ ระยะออกฝัก รำเขม่ำด ำ 1-5 >6 ต้น ระยะติดดอกและ ระยะออกฝัก รำกเน่ำโคนเน่ำ 2-5 >6 ต้น ระยะต้นอ่อน โรคที่เกิดจำกไวรัส 2-5 >6 ต้น พบได้ทุกระยะ

รายการ จ านวนเงิน (บาท) ต้นทุนผันแปร 1. ค่ำเตรียมดิน - ค่ำเตรียมดิน 1 ไร่ 1,000-2,000 รวมค่ำเตรียมดิน 1,000-2,000 2. ค่ำวัสดุ-อุปกรณ์ - เมล็ดพันธุ์ - ไม้ท ำค้ำง - ตำข่ำย - เชือก - พลำสติกคลุมดิน - สำยน้ ำหยดและวำล์วน้ ำ 1,000 4,000-5,000 1,000-2,000 500-1,000 3,000-5,000 2,000 รวมค่ำวัสดุ-อุปกรณ์ 11,500-16,000 3. ค่ำดูแลรักษำ - สำรก ำจัดศัตรูพืช - ปุ๋ย* - ชีวภัณฑ์ 4 ชนิด (บิวเวอเรีย, เมตำไรเซียม, ไตร โคเดอร์มำ และบีเอ) 1,200-1,500 3,000-3,200 2,500-3,000 รวมค่ำดูแลรักษำ 6,700-7,700 4. ค่ำแรง** - ค่ำแรงงำน (ฉีดพ่น, ก ำจัดวัชพืช และเก็บ ผลผลิตตลอดระยะเวลำกำรปลูกถั่วฝักยำว) 14,000-15,000 รวมค่ำแรงงำน 14,000-15,000 รวมต้นทุนทั้งหมด 33,200-40,700 ต้นทุนโดยประมาณของการปลูกถั่วฝักยาว หมายเหตุ - ค่ำใช้จ่ำยต่ำงๆ ปรับเปลี่ยนได้ตำมคุณภำพและรำคำท้องตลำดในพื้นที่นั้นๆ * ค่ำปุ๋ยในกำรปลูกถั่วฝักยำว รำคำอำจจะอยู่ที่ประมำณ 5,000-10,000 บำท ** ค่ำแรงงำนอำจขึ้นอยู่กับกำรจ้ำงเหมำหรือตำมตกลงกัน 27

ตัวอย่างการบันทึกรายรับ-รายจ่ายในการปลูกถั่วฝักยาว วัน/ เดือน/ปี รายการ ต้นทุน/ ค่าใช้จ่าย (บาท) รายได้ (บาท) เพิ่มเติม 29 ส.ค. 65 ค่ำเช่ำพื้นที่ปลูก 3,000 - ค่ำไถดิน 1,500 - ค่ำปุ๋ย 3,200 - ค่ำไม้ 1,500 - ค่ำตำข่ำยและเชือก 1,480 - ค่ำพลำสติกคลุมดิน 6,000 - ค่ำสำยน้ ำหยด 1,400 - ค่ำเมล็ดพันธุ์ ถั่วฝักยำว 1,050 - 25 ต.ค. 65 เก็บผลผลิตได้ 60 กก. - 2,100 รำคำวันขำย 35 บำท/ ก.ก. 29 ต.ค. 65 เก็บผลผลิตได้ 100 กก. - 3,700 รำคำวันขำย 37 บำท/ ก.ก. 30 ต.ค. 65 เก็บผลผลิตได้ 125 กก. - 4,625 รำคำวันขำย 37 บำท/ ก.ก. 31 ต.ค. 65 เก็บผลผลิตได้ 140 กก. - 5,180 รำคำวันขำย 37 บำท/ ก.ก. 1 พ.ย. 65 เก็บผลผลิตได้ 155 กก. - 3,100 รำคำวันขำย 20 บำท/ ก.ก. 2 พ.ย. 65 เก็บผลผลิตได้ 180 กก. - 3,060 รำคำวันขำย 17 บำท/ ก.ก. 4 พ.ย. 65 เก็บผลผลิตได้ 145 กก. - 2,175 รำคำวันขำย 15 บำท/ ก.ก. 6 พ.ย. 65 เก็บผลผลิตได้ 130 กก. - 2,600 รำคำวันขำย 20 บำท/ ก.ก. 8 พ.ย. 65 เก็บผลผลิตได้ 170 กก. - 2,250 รำคำวันขำย 15 บำท/ ก.ก. 28

วัน/ เดือน/ปี รายการ ต้นทุน/ ค่าใช้จ่าย (บาท) รายได้ (บาท) เพิ่มเติม 10 พ.ย. 65 เก็บผลผลิตได้ 160 กก. - 3,200 รำคำวันขำย 20 บำท/ ก.ก. 12 พ.ย. 65 เก็บผลผลิตได้ 115 กก. - 1,725 รำคำวันขำย 15 บำท/ ก.ก. 14 พ.ย. 65 เก็บผลผลิตได้ 95 กก. - 1,425 รำคำวันขำย 15 บำท/ ก.ก. 16 พ.ย. 65 เก็บผลผลิตได้ 80 กก. - 1,200 รำคำวันขำย 15 บำท/ ก.ก. 18 พ.ย. 65 เก็บผลผลิตได้ 70 กก. - 1,540 รำคำวันขำย 22 บำท/ ก.ก. 20 พ.ย. 65 เก็บผลผลิตได้ 120 กก. - 2,040 รำคำวันขำย 17 บำท/ ก.ก. 22 พ.ย. 65 เก็บผลผลิตได้ 130 กก. - 3,900 รำคำวันขำย 30 บำท/ ก.ก. 24 พ.ย. 65 เก็บผลผลิตได้ 140 กก. - 3,920 รำคำวันขำย 28 บำท/ ก.ก. 26 พ.ย. 65 เก็บผลผลิตได้ 60 กก. - 1,500 รำคำวันขำย 25 บำท/ ก.ก. 28 พ.ย. 65 เก็บผลผลิตได้ 45 กก. - 1,350 รำคำวันขำย 30 บำท/ ก.ก. 30 พ.ย. 65 เก็บผลผลิตได้ 60 กก. - 2,220 รำคำวันขำย 37 บำท/ ก.ก. ค่ำจ้ำงเหมำแรงงำน 15,000 รวมรายรับ-รายจ่าย 34,130 52,810 ตัวอย่างการบันทึกรายรับ-รายจ่ายในการปลูกถั่วฝักยาว (ต่อ) รำคำถั่วฝักยำวที่ขึ้นลงขึ้นอยู่กับชนิดของถั่วฝักยำว ฤดูกำล ควำมต้องกำรของตลำด รวมถึง เกณฑ์มำตรฐำนของตลำดรับซื้อ - ถั่วฝักยำวทั่วไป รำคำ 20-70 บำท/กก. (อ้ำงอิงรำคำช่วงเดือนกันยำยนถึงธันวำคม 2565) - ถั่วฝักยำวอินทรีย์ รำคำ 120-200 บำท/กก. (อ้ำงอิงรำคำช่วงเดือนกันยำยนถึงธันวำคม 2565) 29

ตัวอย่างการค านวณก าไร/ขาดทุนในการปลูกถั่วฝักยาว รายได้ - รำยได้รวมจำกกำรขำยถั่วฝักยำว 52,810 บำท ต้นทุน/ค่าใช้จ่าย - ค่ำเช่ำพื้นที่ปลูก 3,000 บำท - ค่ำไถดิน 1,500 บำท - ค่ำปุ๋ย 3,200 บำท - ค่ำไม้ 1,500 บำท - ค่ำตำข่ำยและเชือก 1,480 บำท - ค่ำพลำสติกคลุมดิน 6,000 บำท - ค่ำสำยน้ ำหยด 1,400 บำท - ค่ำเมล็ดพันธุ์ถั่วฝักยำว 1,050 บำท - ค่ำแรงงำน 15,000 บำท รวมต้นทุน/ค่าใช้จ่าย 34,130 บาท ก าไร/ขาดทุน การปลูกถั่วฝักยาว + 18,680 บาท 30

อ้างอิง กรมวิชำกำรเกษตร. 2549. พืช GAP. กรุงเทพฯ. แหล่งที่มำ : www.doa. go.th/gap/gap_yarb-long. 16 พฤศจิกำยน 2565 กรมวิชำกำรเกษตร. 2563. เทคนิคกำรใช้สำรป้องกันก ำจัดศัตรูพืช. กรุงเทพฯ. แหล่งที่มำ : https://www.doa.go.th/hort/wp-content /uploads/2020/01/เทคนิคกำรใช้สำรป้องกันก ำจัดศัตรูพืช.pdf. 7 กุมภำพันธ์ 2566 กรมส่งเสริมกำรเกษตร. 2551. ถั่วฝักยำว (ISBN : 978-974-9562-70-3). แหล่งที่มำ : http://www.agriman.doae.go.th/home/t.n/t.n1/ 5vagetable_Requirement/08_long%20bean.pdf. 16 พฤศจิกำยน 2565 กรมส่งเสริมกำรเกษตร. ม.ป.ป. ถั่วฝักยำว. แหล่งที่มำ : https://esc.doae. go.th/wp-content/uploads/2015/02/bean-long.pdf. 13 ธันวำคม 2565 กรมส่งเสริมกำรเกษตร. ม.ป.ป. เอกสำรค ำแนะน ำที่ 167 กำรปลูกถั่วฝักยำว. แหล่งที่มำ : http://www.eto.ku.ac.th/neweto/e-book/plant/ herb_gar/t_fakyao.pdf. 24 พฤศจิกำยน 2565 มินยดำ อนุกำนนท์. 2560. ถ้ำอยำกปลูกถั่วฝักยำวแล้วรวยต้องอ่ำน. แหล่งที่มำ : https://www.rakbankerd.com/agriculture/hilightview.php?id=31&s=tblheight. 4 มกรำคม 2566 31

ขอขอบพระคุณเกษตรกรผู้ร่วมโครงการ แปลงสำธิตกำรปลูกถั่วฝักยำวในโครงกำร BCG ปี 2565 1. คุณภิญญำ และคุณภีรดำ ศรีสำหร่ำย เกษตรกรฟำร์มฝันแม่ เกษตรอินทรีย์ 2. คุณสมบูรณ์ และคุณระเบียบ เพชรแอง เกษตรกรอ ำเภอ จอมบึง รำชบุรี 32

หน่วยงานร่วมด าเนินงานภายใต้โครงการ BCG ปี 2565 1. ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภำพแห่งชำติ (BIOTEC) 2. สถำบันกำรจัดกำรเทคโนโลยีและนวัตกรรมเกษตร (สท.) 3. ส ำนักงำนพัฒนำวิทยำศำสตร์และเทคโนโลยีแห่งชำติ (สวทช.) 4. ภำควิชำโรคพืช คณะเกษตร มหำวิทยำลัยเกษตรศำสตร์ บำงเขน 5. ภำควิชำโรคพืช คณะเกษตร มหำวิยำลัยเกษตรศำสตร์ วิทยำเขต ก ำแพงแสน 6. สถำบันวิจัยประชำกรและสังคม มหำวิทยำลัยมหิดล 7. ส ำนักงำนเกษตรและสหกรณ์จังหวัดรำชบุรี 8. ส ำนักงำนเกษตรจังหวัดรำชบุรี 9. ส ำนักงำนหอกำรค้ำจังหวัดรำชบุรี คณะผู้ด าเนินงาน น.สพ. ยุคล ลิ้มแหลมทอง ที่ปรึกษำโครงกำร ดร. ธีรยุทธ ตู้จินดำ ที่ปรึกษำโครงกำร ดร. อลงกรณ์ อ ำนวยกำญจนสิน ผู้ด ำเนินงำน นำงสำววิลำวัลย์ วัฒนำนุกิจ ผู้ด ำเนินงำน นำงสำวเชษฐ์ธิดำ ศรีสุขสำม ผู้ด ำเนินงำน นำยประวิทย์ ยอดปะนัน ผู้ด ำเนินงำน นำงสำววรำงคณำ จันดำ ผู้ด ำเนินงำน นำงสำวสรสิชำ แพรวงศ์นุกูล ผู้ด ำเนินงำน นำงสำวประภำภรณ์ เพียงสุวรรณ์ ผู้ด ำเนินงำน นำยเสรีรัตน์ แก้วคง ผู้ด ำเนินงำน นำงสำวชัชนันท์ ตระกูลน่ำเลื่อมใส ผู้ด ำเนินงำน นำงสำวสมฤทัย ใจเย็น ผู้ด ำเนินงำน นำงสำวรัศมี หวะสุวรรณ ผู้ด ำเนินงำน นำงสำวนุชนัดดำ วิเชียรโชติ ผู้ด ำเนินงำน นำงสำวเสำวนีย์ ปำนประเสริฐกุล ผู้ด ำเนินงำน ว่ำที่ร้อยตรีหญิงบุษบำ ชูสุข ผู้ด ำเนินงำน นำงสำวณิฎฐฐำ คุ้มสุข ผู้ด ำเนินงำน นำงสำวสุชำดำ ทวีสิทธิ์ ผู้ด ำเนินงำน นำยนนทวัชร์ แสงลออ ผู้ด ำเนินงำน 33 ส ำนักงำนเกษตร และสหกรณ์จังหวัดรำชบุรี ส ำนักงำนเกษตร จังหวัดรำชบุรี