คู่มือความปลอดภัยในการทำ งาน ด้านความร้อนประกายไฟ การปฏิบัฏิติบังติานเกี่ยกี่วกับกัความร้อน อันอัตรายในงาน Hot Work องค์ปค์ ระกอบการติดติ ไฟ ความปลอดภัยภั ในการ ปฏิบัฏิติบังติาน เกี่ยกี่วกับกัความร้อน อุปอุกรณ์ป้อป้งกันกัอันอัตราย ส่วส่นบุคบุคล ประเภทถังถัดับดัเพลิงลิ การป้อป้งกันกัและระงับงัอัคอัคีภัคียภั
คำ นำ บริษัท ษั นิชิกุชิร กุ ะ (ประเทศไทย) จำ กัด กั ประกอบกิจกิการเกี่ย กี่ วกับ กั ผลิตลิ เพื่อ พื่ จำ หน่ายชิ้นชิ้ ส่ว ส่ นยานพาหนะ ยานยนต์ ทุก ทุ ชนิด จากการเดินดิ Safety Observation พบว่า ว่ แผนก Welding, แผนก Maintenance, แผนก Rework, แผนก Material Control, แผนก Die Maintenance และ แผนก Stamping มีก มี ารทำ งานด้า ด้ นความร้อนประกายไฟ แล้ว ล้ มีก มี าร สวมใส่อุ ส่ ป อุ กรณ์ส่ว ส่ นบุค บุ คลที่ไที่ ม่ถู ม่ ก ถู วิธีวิธี และไม่มี ม่ ก มี ารเตรียมถัง ถั ดับ ดั เพลิงลิซึ่ง ยัง ยัไม่ปม่ ฏิบัฏิติ บั ตติามกฎระเบีย บี บอย่า ย่ งถูก ถู ต้อ ต้ ง และ อาจจะเป็น ป็ สาเหตุ ทำ ให้ เกิดกิเหตุเ ตุ พลิงลิไหม้ การทำ งานหรือปฏิบัฏิติ บั งติานกับ กั ความร้อนประกายไฟถือ ถื เป็น ป็ งานที่มี ที่ มี อัน อั ตรายสูง สู รวมถึง ถึ การปฏิบัฏิติ บั งติานที่อ ที่ าจผิดผิพลาด ผิดผิขั้น ขั้ ตอน และยัง ยั อาจมีผู้ มี ร่ผู้ร่ วมปฏิบัฏิติ บั งติานด้ว ด้ ยจำ นวนมาก ซึ่งการผิดผิพลาดของคนหนึ่งอาจ ทำ ให้อี ห้ ก อี คนหนึ่งได้รั ด้ รั บอัน อั ตรายที่รุ ที่ รุ นแรงได้ บริษัท ษั นิชิกุชิร กุ ะ (ประเทศไทย) จำ กัด กั ให้ค ห้ วามสำ คัญ คั ในการดำ เนิน การแก้ไก้ ข ควบคุม คุ และการป้อ ป้ งกัน กั ไม่ใม่ ห้เ ห้ กิดกิขึ้น ขึ้ ในปี 2567 ผู้จัผู้ จั ดทำ จึงได้ จัดทำ โครงการอบรมและจัดทำ คู่มืคู่ อ มื ด้า ด้ นความปลอดภัย ภั ในการทำ งาน ด้า ด้ นความร้อนประกายไฟ เพื่อ พื่ให้พ ห้ นักงานมีค มี วามรู้เกี่ย กี่ วกับ กั การปฏิบัฏิติ บั ติ งานด้า ด้ นความร้อนประกายไฟ และ มีคู่ มี มืคู่ อ มื ด้า ด้ นความปลอดภัย ภั ในการ ทำ งานด้า ด้ นความร้อนประกายไฟที่ถู ที่ ก ถู ต้อ ต้ งและปลอดภัย ภั คณะผู้จัด จั ทำ
เรื่อง หน้า บทนำ 1 องค์ประกอบการติดไฟหรือการระเบิด 2 อันตรายในการทำ งาน (Hot Work) 5 การปฏิบัติงานที่เกี่ยวกับความร้อน 8 ความปลอดภัยในการปฏิบัติงาน ที่เกี่ยวกับความร้อน 10 การป้อป้งกันและระงับอัคคีภัย 14 ประเภทของถังดับเพลิง 16 อุปกรณ์ป้อป้งกันอันตรายส่วส่นบุคคล 17 สารบัญ บั
ๅ บทนำ งานความร้อนและประกายไฟ หมายถึง ถึ งานที่ ทำ ให้เ ห้กิดความร้อนหรือประกายไฟในขณะปฏิบั ฏิ ติ บั ติ งาน ตัว ตั อย่า ย่ งงานที่ทำ ที่ ทำให้เ ห้กิดความร้อนและประกาย ไฟ ได้แ ด้ ก่ งานเชื่อ ชื่ ม งานตัด ตั งานเจียร
2 องค์ปค์ ระกอบการติด ติไฟหรือการระเบิด บิ มี 3 องค์ปค์ ระกอบทำ ให้ไห้ฟไหม้ห ม้ รือเกิด กิ การระเบิด บิ คือ คื เชื้อเพลิง ประกายไฟและความร้อน ออกซิเจน
3 เชื้อ ชื้ เพลิงลิธรรมชาติ เช่น ช่ ไม้ ผ้า กระดาษ พลาสติกติ class A class B class C class D เชื้อ ชื้ เพลิงลิเหลวและก๊าซ เช่น ช่ น้ำ มัน มั ปิโปิตรเลีย ลี ม ตัว ตั ทำ ละลาย เชื้อ ชื้ เพลิง ลิ (fuel) class K A B C D K โลหะและสารเคมีที่ มี เ ที่ป็น ป็ โลหะ เช่น ช่ วัต วั ถุระเบิดบิ แมกนีเซียม เพลิงลิที่ไที่ หม้จ ม้ าก อุป อุ กรณ์ไฟฟ้า ฟ้ ที่มี ที่ ก มี ระแสไฟฟ้า ฟ้ ไหลอยู่ เช่น ช่ ไฟฟ้า ฟ้ ลัด ลั วงจร น้ำ มัน มั ที่ใที่ ช้ปช้ ระกอบ อาหาร ไขมัน มั สัต สั ว์
4 ออกซิเจน (Oxygen) - อากาศที่อ ที่ ยู่รยู่ อบตัว ตั เรา การที่เ ที่ ชื้อ ชื้ เพลิง ลิ จะสามารถ ลุก ลุ ไหม้ไม้ ด้นั้ ด้ นั้ นจะต้อ ต้ งอาศัย ศั การทำ ปฏิกิ ฏิ ริ กิริ ยากับ กั ออกซิเจนร่วมด้ว ด้ ย ปกติแ ติ ล้ว ล้ อากาศรอบๆ ตัว ตั เราจะ ประกอบด้ว ด้ ยออกซิเจน 21 % และการทำ ปฏิกิ ฏิ ริ กิริ ยา กับ กั เชื้อ ชื้ เพลิง ลิ ซึ่งต้อ ต้ งอาศัย ศั ออกซิเจน - การเผาไหม้แ ม้ ต่ล ต่ ะครั้งต้อ ต้ งใช้ปช้ ริมาณออกซิเจน ถึง ถึ 16 % หากมีอ มี อกซิเจนต่ำ กว่า ว่ จะไม่สม่ ามารถเกิด กิ ความร้อนจนลุก ลุ ไหม้เ ม้ป็น ป็ ไฟได้ ความร้อน (Heat) พลัง ลั งานที่ทำ ที่ ทำให้เ ห้ ชื้อ ชื้ เพลิง ลิ แต่ล ต่ ะชนิด เกิด กิ ความคลาย ไอออกมา ความร้อนจะเป็น ป็ อุณ อุ หภูมิ ภู สูมิ ง สู ที่เ ที่ กิด กิ ขึ้น ขึ้ อย่า ย่ งเหมาะสม จนสามารถทำ ให้เ ห้ ชื้อ ชื้ เพลิง ลิ จากวัต วั ถุ ทั้ง ทั้ ของเหลว ของแข็ง ข็ และก๊า ก๊ ซเมื่อ มื่ ทำ ปฏิกิ ฏิ ริ กิริ ยากับ กั อากาศ ถ้า ถ้ มีค มี วามร้อนเพีย พี งพอก็จ ก็ ะสามารถเกิด กิ การลุก ลุ ไหม้จ ม้ นเป็น ป็ เปลวไฟได้
อัน อั ตรายในการทำ งาน (HOT WORK) ไฟจากประกายไฟ ประกายไฟจากการเจียรสามารถ ทำ ให้เกิดเพลิงไหม้ในบริเวณใกล้ เคียงได้และอาจจะกลายเป็น ป็ อัคคีภัย ขนาดใหญ่ได้ 5 งานที่ใช้ความร้อน เช่น กิจกรรมการเชื่อม การเจียร และการตัด ที่เกี่ยวข้องกับเปลวไฟหรือประกายไฟ จะเรียกว่า Hot work ถือเป็น ป็ ส่วนสำ คัญอุตสาหกรรมแทบทุกประเภท อย่างไรก็ตาม ลักษณะที่เป็น ป็ อันตรายของงานเหล่านี้ หมายความว่าหากไม่ปฏิบัติตามข้อควรระวัง ด้านความปลอดภัยที่เหมาะสม อุบัติเหตุก็สามารถเกิดขึ้นได้ ใน บทความนี้ เรามารู้จักกับ (Hot work) ให้มากขึ้น เพื่อให้ทำ งานกับมัน ได้อย่างปลอดภัย การป้องกัน : เคลียร์บริเวณที่มี วัตถุไวไฟก่อนเริ่มงาน Hot work ใช้โล่หรือม่านกันไฟ และกำ หนดให้ มีหน่วยเฝ้า ฝ้ ระวังอัคคีภัยเพื่อจับและ ดับประกายไฟในบริเวณใกล้เคียง การระเบิดโดยไม่คาดคิด ออกซิเจนและก๊าซเชื้อเพลิง เกิดปฏิกิริยากันโดยไม่ได้ตั้งใจ ทำ ให้เกิดอุบัติเหตุตามมา ส่ง ผลให้ช่างเชื่อมได้รับบาดเจ็บ การป้องกัน : เคลียร์บริเวณที่มี วัตถุไวไฟก่อนเริ่มงาน Hot work ใช้โล่หรือม่านกันไฟ และกำ หนดให้ มีหน่วยเฝ้า ฝ้ ระวังอัคคีภัยเพื่อจับและ ดับประกายไฟในบริเวณใกล้เคียง
อัน อั ตรายในการทำ งาน (HOT WORK) ไฟฟ้าช็อตจากอุปกรณ์ที่ชำ รุด ช่างเชื่อมมีโอกาสถูก ไฟฟ้า ฟ้ ช็อตเนื่องจากอุปกรณ์ ทำ งานผิดปกติ 6 การป้องกัน : ตรวจสอบและบำ รุง รักษาอุปกรณ์การเชื่อมอย่าง สม่ำ เสมอ ตรวจสอบให้แน่ใจว่ามี การต่อสายดินที่เหมาะสมและถูก ต้อง พร้อมทั้งฝึกอบรมพนักงาน เกี่ยวกับความสำ คัญของความ ปลอดภัยทางไฟฟ้า ฟ้ การสูดดมควันพิษ การทำ งาน Hot work มีโอกาสก่อให้เกิดแก๊สเผาไหม้ ซึ่งเป็น ป็ พิษต่อระบบทางเดิน หายใจอย่างมาก การป้องกัน : ต้องแน่ใจว่าการ ระบายอากาศในที่ทำ งานนั้น สามารถระบายได้อย่างมี ประสิทธิภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในพื้นที่จำ กัดหรือพื้นที่แออัด อาจจะใช้อุปกรณ์ดูดควันและ จัดเตรียม PPE สำ หรับ ทางเดินหายใจ
อัน อั ตรายในการทำ งาน (HOT WORK) รังสียูวี ผู้ปฏิบัติงานมีโอกาสได้รับแผล ไหม้จากรังสี UV อย่างรุนแรง บนผิวหนังและดวงตาหลังจาก สัมผัสกับรังสี UV เป็น ป็ เวลา นานระหว่างงานเชื่อม 7 การป้องกัน : ตรวจสอบให้แน่ใจ ว่าพนักงานทุกคนได้รับการติดตั้ง อุปกรณ์ป้อ ป้ งกันส่วนบุคคล (PPE) ที่เหมาะสม รวมถึงหมวกสำ หรับ การเชื่อม แว่นตานิรภัย และ เสื้อผ้าที่ทนไฟ วัตถุหล่นใส่ระหว่างการ ทำ งาน hot work การเชื่อมหรือการทำ งาน ประกายไฟ hot work บริเวณ เหนือศีรษะมีโอกาสทำ ให้หยด โลหะหลอมเหลวตกลงมา ส่งผลให้คนงานด้านล่างได้รับ บาดเจ็บร้ายแรง การป้องกัน : สร้างพื้นที่ทำ งานให้ สูงกว่าบริเวณที่ต้องการจะเชื่อม รวมถึงใส่อุปกรณ์ PPE ที่มี ประสิทธิภาพและได้มาตรฐาน
การปฏิบัติ บั ง ติ านที่เ ที่ กี่ย กี่ วกับ กั ความร้อน พนักงานที่ปฏิบัติงานเกี่ยวกับ ความร้อนต้องได้รับการฝึกอบรม 8 กำ หนดพื้นที่สำ หรับการปฏิบัติงาน ที่เกี่ยวกับความร้อนไว้โดยเฉพาะ ห้ามมิให้ปฏิบัติงานเกี่ยวกับ ความร้อนโดยลำ พัง ห้ามปฏิบัติงานที่ก่อให้เกิด ไอระเหยไวไฟหรือฝุ่นฝุ่ติดไฟได้
การปฏิบัติ บั ง ติ านที่เ ที่ กี่ย กี่ วกับ กั ความร้อน นำ สิ่งที่ติดไฟได้ทั้งหมดออกจาก พื้นที่ที่ปฏิบัติงานเกี่ยวกับความร้อน 9 ถ้าไม่สามารถนำ สิ่งติดไฟออกจาก พื้นที่ ให้ปิดคลุมสิ่งเหล่านี้ไว้ด้วย ผ้ากันไฟหรือกระกังทนไฟ จัดให้มีถังดับเพลิงและถังน้ำ พร้อม ใช้เ ช้ ตรียมไว้ในพื้นที่ปฏิบัติงานด้วย
10 01 02 สวมใส่อุปกรณ์ป้องกันอันตราย ส่วนบุคคลก่อนเริ่มปฏิบัติงาน ความปลอดภัย ภั ในการปฏิบัติ บั ง ติ าน ที่เ ที่ กี่ย กี่ วกับ กั ความร้อน มีการระบายอากาศที่ดีใน การปฏิบัติงาน
11 03 04 จัดให้มีถังดับเพลิงไว้ในพื้นที่ใกล้เคียง ความปลอดภัย ภั ในการปฏิบัติ บั ง ติ าน ที่เ ที่ กี่ย กี่ วกับ กั ความร้อน ห้ามทำ การเชื่อม ตัด เจียร ใกล้กับ วัตถุไวไฟหรือวัตถุที่ติดไฟได้ง่าย
12 05 06 ตรวจสอบอุปกรณ์ที่ใช้ในการปฏิบัติ งานก่อนใช้งานทุกครั้ง ความปลอดภัย ภั ในการปฏิบัติ บั ง ติ าน ที่เ ที่ กี่ย กี่ วกับ กั ความร้อน ถ้าปฏิบัติงานใกล้กับทางหนีไฟ ห้ามวางของกีดขวางทางเดินโดย เด็ดขาด
13 07 08 ใช้อุปกรณ์ที่ผ่านการรับรองเท่านั้น ความปลอดภัย ภั ในการปฏิบัติ บั ง ติ าน ที่เ ที่ กี่ย กี่ วกับ กั ความร้อน รับทราบถึงจุดที่ตั้งของอ่างล้างตา ฉุกเฉิน
14 การป้อ ป้ งกันและระงับอัคคีภัย การป้อ ป้ งกันอัคคีภัยเป็น ป็ หน้าที่ของทุกคนที่ต้องปฏิบัติอย่างเคร่งครัด ห้ามทิ้งก้นบุหรี่ หรือวัตถุที่มี ความร้อนลงในตะกร้า ถังขยะ หรือสิ่งรองรับอื่นๆ ที่อาจก่อ ให้เกิดอัคคีภัย สถานที่ทำ งาน สถานที่เก็บ วัสดุ หรืออุปกรณ์ต้องสะอาด และเป็น ป็ ระเบียบเรียบร้อย ห้ามสูบบุหรี่ หรือทำ ให้เกิด ประกายไฟในบริเวณที่อาจก่อ ให้เกิดอัคคีภัย
การป้อ ป้ งกันและระงับอัคคีภัย การป้อ ป้ งกันอัคคีภัยเป็น ป็ หน้าที่ของทุกคนที่ต้องปฏิบัติอย่างเคร่งครัด 15 เชื้อ ชื้ เพลิง สารไวไฟ หรือสาร เคมี ต้องจัดเก็บและขนย้ายให้ ถูกวิธีและใช้ค ช้ วามระมัดระวัง เป็น ป็ พิเศษ หมั่นตรวจสอบอุปกรณ์ป้อ ป้ งกัน และระงับอัคคีภัย ห้ามมีสิ่งของ วางกีดขวางเด็ดขาด เส้นทางหนีไฟ ทางเดินต่างๆ จะต้องรักษาความสะอาด และ ไม่วางสิ่งของกีดขวางทางหนีไฟ
16
_______________ งานเจียร อุป อุ กรณ์ป้อ ป้ งกัน กั อัน อั ตรายส่ว ส่ นบุค บุ คล รองเท้า ท้ นิรภัย ภั กระบัง บั หน้า ถุง ถุ มือ มื นิรภัย ภั 17 เอี๊ย อี๊ มหนัง นั กัน กั สะเก็ด ก็ ไฟ
_______________ งานเชื่อ ชื่ ม อุป อุ กรณ์ป้อ ป้ งกัน กั อัน อั ตรายส่ว ส่ นบุค บุ คล รองเท้า ท้ นิรภัย ภั ถุง ถุ มือ มื นิรภัย ภั/ ถุง ถุ มือ มื หนัง หน้ากากเชื่อ ชื่ ม หน้ากากป้อ ป้ งกัน กั สารเคมี 18 เอี๊ย อี๊ มหนัง นั กัน กั สะเก็ด ก็ ไฟ