รายงาน เฟรดดริค วิลเฮล์ม เฟรอเบล (Friederich Wilhelm Froebel) เสนอ ดร. รอง ปัญสังกา จัดทำโดย นางสาวศศิกานณ์ คำพรม รหัสนักศึกษา 6622610214 รายงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชา จิตวิทยาสำหรับครู (รหัสวิชา EA105) หลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิต สาขาวิชาชีพครูภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 วิทยาลัยสันตพล ป.ตรี ป.บัณฑิต ป.โท
คำนำ รายงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาวิชาจิตวิทยาสำหรับครู รหัสวิชา EA105 ผู้จัดทำได้ทำการศึกษา เกี่ยวกับชีวประวัติ ทฤษฎี แนวความคิดหลักการเรียนการสอนของนักจิตวิทยาที่ชื่อว่า เฟรดดริค วิลเฮล์ม เฟรอเบล (Friederich Wilhelm Froebel) ผู้จัดทำขอขอบพระคุณ ดร.รอง ปัญสังกา ผู้ให้ความรู้และแนวทางในการศึกษา โดยหวังว่ารายงานฉบับนี้จะ ให้ความรู้และเป็นประโยชน์แก่ผู้อ่านและผู้ที่ต้องการศึกษาในเรื่องดังกล่าวทุกๆท่าน หากมีข้อเสนอแนะประการใด ผู้จัดทำขอรับไว้ด้วยความขอบพระคุณยิ่ง ผู้จัดทำ นางสาวศศิกานณ์ คำพรม
สารบัญ เรื่อง หน้า คำนำ ก สารบัญรูป ข ชีวประวัติ 1 นักการศึกษาที่ได้รับแนวคิดจากเฟรดริค วิลเฮล์ม เฟรอเบล 5 แนวคิดพื้นฐาน 6 ทฤษฎี วิธีการจัดการเรียนการสอน 7 หลักการสอน 8 บรรณานุกรม ค
สารบัญรูป ภาพ หน้า ภาพที่ 1 เฟรดดริค วิลเฮล์ม เฟรอเบล (1782 – 1852) 1 ภาพที่ 2 โรงเรียนอนุบาลที่ตั้งขึ้นว่า “Kindergarten” ซึ่งแปลว่า “สวนเด็ก” 6 ภาพที่ 3 ชุดของขวัญ หรือ Gifts 10 ภาพที่ 4 ชุดการงานอาชีพ หรือ Occupations 10
เฟรดดริค วิลเฮล์ม เฟรอเบล (Friederich Wilhelm Froebel) ภาพที่ 1 เฟรดดริค วิลเฮล์ม เฟรอเบล (1782 – 1852) ที่มา (https://shorturl.asia/s6l91) ชีวประวัติ เฟรดดริค วิลเฮล์ม เฟรอเบล เกิดเมื่อวันที่ 21 เมษายน ค.ศ.1782 ที่หมู่บ้านโอเบอร์ไวสส์บัค (Oberweissbach) อาณาเขตของชวาร์ซบวร์ก-รูดอลสตัดท์ (Schwarzburg-Rudolstadt) ในทูรินเจีย ประเทศ เยอรมันนีพ่อของเฟรอเบล คือ โยฮันน์จาค็อบ เฟรอเบล ซึ่งเสียชีวิตในปี 1802 เป็นบาทหลวงของนิกายลูเธอรัน (alt-lutherisch) คริสตจักรและศาสนาคริสต์นิกายลูเธอรันเป็นเสาหลักในการศึกษาในยุคแรกของเฟรอเบล ส่วน มารดาของเฟรอเบล คือ Jacobine Eleonore Friederike โอเบอร์ไวสส์บัค (Oberweissbach) เป็นหมู่บ้านที่ร่ำรวย และมีป่าทูริงกิอาน(Thuringian) เป็นที่รู้จักกันมานานหลายศตวรรษในเรื่องสมุนไพรธรรมชาติน้ำและยา ครอบครัว ต่างก็มีพื้นที่ป่าอันเป็นมรดกของตัวเองซึ่งมีการปลูกและเก็บเกี่ยวสมุนไพรและรากไม้ แต่ละครอบครัวเตรียมบรรจุ ขวดและผลิตผลิตภัณฑ์ของตนซึ่งถูกนำส่งไปทั่วยุโรปตามเส้นทางการค้าที่ส่งต่อจากรุ่นพ่อสู่รุ่นลูก พวกเขาประดับ ประดาโบสถ์ด้วยงานศิลปะที่ได้มาจากการเดินทางของพวกเขาซึ่งหลายชิ้นยังสามารถเห็นได้ในโครงสร้างที่ได้รับการ ปรับปรุงใหม่ หลังจากการเกิดของเฟรอเบล ไม่นานสุขภาพของแม่ของเขาก็เริ่มไม่ค่อยดีล้มป่วย และต่อมาไม่นาน เธอก็ได้เสียชีวิตเฟรอเบลจึงไปอาศัยอยู่ในเมืองเล็ก ๆ กับลุงของเขา ชายผู้อ่อนโยนและน่ารัก ตอนอายุ 15 เฟรอเบล ผู้ซึ่งรักธรรมชาติได้เข้ามาเป็นเด็กฝึกงานในอาชีพป่าไม้ ในปี1799 เฟรอเบลมีภรรยาคนแรก Wilhelmine แต่ไม่มี บุตรด้วยกัน ต่อมา Wilhelmine เสียชีวิตลงในปี 1839 และต่อมาเฟรอเบลจึงแต่งงานอีกครั้งในปี 1851 ภรรยาคน
ที่สองของเขาคือ Louise Levin เฟรอเบลได้เสียชีวิตในวันที่ 21 มิถุนายน 1852 ใน Marienthal ซึ่งปัจจุบันเป็นส่วน หนึ่งของ Schweina โดยหลุมศพของเขายังสามารถพบได้ในสุสานที่ Schweina เฟรดริค วิลเฮล์ม เฟรอเบล เฟรดริค วิลเฮล์ม เฟรอเบล (Ferdrrick Wilhelm Froebel, ค.ศ. 1782 – 1852) เป็น นักการศึกษาชาว เยอรมัน ผู้ได้รับเอาแนวความคิดทางการศึกษาจากโคมินิอุส รุสโซ และ เปสตาลอง แล้วนำเอาความคิดนั้นมา พัฒนาขึ้นใหม่โดยจัดตั้งทฤษฎี ปรัชญาพัฒนาการ ของเด็กระดับโรงเรียนอนุบาลขึ้น เขาเป็น ผู้ให้กำเนิดการศึกษา ปฐมวัย โดยตั้งโรงเรียน อนุบาลแห่งแรกขึ้นที่เมืองแบลคเกนเบอร์ก (Blackemburg) ในปี ค.ศ.1842 ในประเทศ เยอรมนี โดยจัดตั้งโรงเรียนอนุบาลแห่งแรกชื่อ ดินเดอร์การ์เทน (Kindergarten) แปลว่า “สวนเด็ก” ขึ้นที่เมือง แบลคเกนเบอร์ก (Blackenbug)ในปี ค.ศ. 1842 จุดมุ่งหมายในการจัด ตั้งโรงเรียนอนุบาลก็คือ เพื่อฝึกอบรมเด็ก ฝึกหัดครูและพี่เลี้ยงเด็กให้รู้จักวิธีสอนเด็กให้ ถูกต้อง เฟรอเบลได้รับแนวคิดทางการศึกษาจากรูสโซและเปสตาลอชชี่ และได้นำเอา แนวคิดเหล่านั้นมาพัฒนาใหม่ และจัดตั้งทฤษฎีปรัชญาพัฒนาการเด็กระดับโรงเรียน อนุบาลขึ้นโดย เขียนไว้ในหนังสือ “Education of Man, Pedagogies of Kindergarten” และ หนังสือ “Education by Development” เฟรอเบลให้ความสำคัญเกี่ยวกับคุณค่าของ ความเป็นเด็ก เพราะความเจริญเติบโตทางด้าน ร่างกายและจิตใจของเด็กจะเกิดขึ้นได้ โดย ให้เด็กได้ใช้กำลังในการเคลื่อนไหวทำกิจกรรมต่าง ๆ แทนการนั่งเฉยฟัง ครูพูดด้วยเหตุผลนี้ เฟรอเบลจึงสนับสนุนให้เด็กเรียนโดยการเล่นการร้องเพลง และเฟรอเบลยังมีความเชื่อว่า ครู ควรจะส่งเสริมพัฒนาการตามธรรมชาติของเด็กให้เจริญขึ้นด้วยการกระตุ้นให้เกิดความคิด สร้างสรรค์แบบเสรี โดย ใช้การเล่นและกิจกรรม เขาได้จัดอาคารสถานที่ภายในโรงเรียนให้ ร่มรื่น และเปิดโอกาสให้เด็กฝึกทำงานง่าย ๆ เช่น ทำสวน เพราะเขาเชื่อว่าการทำสวนจะ ๆ ช่วยสร้างลักษณะนิสัยที่ดีได้ เฟรอเบลจะเน้นเรื่อง กิจกรรมของเด็ก โดยถือ ว่าเด็กทุกคนมี ความสามารถ ซึ่งจะแสดงออกเมื่อได้รับการสนับสนุน เช่น การเล่น การร้องเพลง การแสดงท่าทาง ต่าง ๆ เป็นต้น จากเหตุผลดังกล่าวเขาจึงพยายามตอบสนองความต้องการของเด็กโดยคิดของ เล่นให้เด็กเล่นหลายชุด เช่น ของเล่นชุดของขวัญ (Gift) ซึ่งมีทั้งหมดประมาณ 30 ชุด โดย กําหนดว่าเด็กทุกคนจะต้องมีของเล่นชุดเดียวกันก่อน เมื่อครูแนะนำให้เด็กเล่นโดยทดลอง ทำพร้อม ๆ กันจนเด็กเข้าใจและทำได้บ้างแล้วจึงให้โอกาสเด็กแต่ละคนคิด ทดลองทำด้วย ตนเองอีกครั้งหนึ่งใน การเล่นของเล่นดังกล่าวนั้นเฟรอเบลเน้นมากในเรื่องระเบียบ การเตรียมตัว ขั้นตอนในการปฏิบัติ การเก็บของเล่นแต่ละอย่างให้ถูกวิธี โดยกำหนดเวลาของกิจกรรมประจำวันไว้อย่างแน่นอน แต่ อย่างไรระเบียบวินัยหลาย ๆ เรื่องนั้นเป็น การสะกัดกั้นความคิดและสติปัญญาของเด็กเขาจึงเน้นเรื่องกิจกรรมของ เด็กดังที่กล่าวมา และของเล่นอีกชุดหนึ่งของเขาซึ่งชื่อชุดอาชีพ (Occupations) ก็ได้รับการออกแบบมาสำหรับ
พัฒนาการเรียนรู้โดยการสัมผัส เช่น เดียวกับชุดของขวัญ โดยชุดอาชีพนี้จะประกอบไป ด้วยกิจกรรมต่าง ๆ ได้แก่ การปั้น การตัด การพับ การร้อยลูกปัด และนอกจากจะเน้นใน เรื่องของการเล่น เฟรอเบลยังได้ให้ความสำคัญกับ กิจกรรมอีกอย่างหนึ่งคือ การเล่านิทาน เขาแต่งนิทานสำหรับเด็กเป็นเรื่องของสัตว์มีชีวิตและความเป็นอยู่เหมือนคน ขณะเดียวกัน ก็ให้เด็ก ๆ รู้จักรักธรรมชาติของสัตว์ โดยการร้องเพลงและท่าเลียนแบบ ซึ่งเป็นกิจกรรมที่ เด็ก ๆ ชอบ มากนอกจากจะจัดตั้งโรงเรียนอนุบาลแล้วเขายังได้จัดตั้งสถาบันเพื่อฝึกหัด หญิงสาวเป็นครูอนุบาลด้วย แนวความคิดและผลงานของเฟรอเบลในเรื่องการจัดการศึกษาปฐมวัยนี้ เป็น การวางรากฐานที่สําคัญต่อ การศึกษาที่เราใช้กันอยู่ในปัจจุบันนี้ คือ การเรียนการสอนที่ยึด เด็กเป็นศูนย์กลาง เฟรอเบลได้รับการยกย่องว่าเป็น บิดาแห่งการศึกษาปฐมวัย และแนวคิด ของเขาก็ยังคงใช้ต่อมาจนถึงปัจจุบันแต่ในยุคที่เฟรอเบลมีชีวิตอยู่นั้น แนวความคิดในเรื่อง การศึกษาปฐมวัยของเขาไม่ได้เป็นที่นิยมมากนักในประเทศเยอรมนี เนื่องจากเหตุผล ทาง การเมือง รัฐบาลเยอรมนีได้สั่งปิดโรงเรียนของเฟรอเบลในปี ค.ศ. 1851 และในปีต่อมา คือในปี ค.ศ. 1852 เฟรอเบล ก็ถึง แก่กรรม "เด็กเปรียบเสมือนเมล็ดพันธุ์ที่ต้องการการพัฒนาให้งอกงามทั้งสติปัญญาร่างกาย จิตใจและสังคม การจัดการ ศึกษาที่ดีต้องส่งเสริมพัฒนาการเด็กให้เต็มศักยภาพในทุกด้านอย่างมีความหมาย" ภาพที่ 2 โรงเรียนอนุบาลที่ตั้งขึ้นว่า “Kindergarten” ซึ่งแปลว่า “สวนเด็ก” ที่มา (https://shorturl.asia/s6l91)
เฟรดดริค วิลเฮล์ม เฟรอเบล มีชีวิตอยู่ในช่วงระยะเวลาระหว่างปี ค.ศ.1 782 – ค.ศ.1852 เฟรอเบลเป็น นักการศึกษาชาวเยอรมัน ได้ศึกษางานของเปสตาลอสซี และวางแนวการจัดการศึกษาปฐมวัย โดยอาศัยพื้นฐานทาง ความคิดของเปสตาลอสซี เฟรอเบลได้รับการยกย่องว่าเป็น “บิดาแห่งการศึกษาปฐมวัย” เพราะจัดตั้งโรงเรียน อนุบาลแห่งแรกในปี ค.ศ.1842 เขาเรียกโรงเรียนอนุบาลที่ตั้งขึ้นว่า “Kindergarten” ซึ่งแปลว่า “สวนเด็ก” เฟรอ เบลเชื่อว่าเด็กทุกคนมีความสามารถอยู่ภายในและจะแสดงออกถ้าได้รับการสนับสนุน ครูควรจะส่งเสริมพัฒนาการ ตามธรรมชาติของเด็กให้เจริญขึ้นด้วยการกระตุ้นให้เกิดความคิดอย่างเสรี โดยใช้การเล่นและกิจกรรมเป็นเครื่องมือ การจัดสภาพแวดล้อมใน โรงเรียนพยายามจัดให้เป็นธรรมชาติมากที่สุด ให้เหมือนกับเด็กเล่นอยู่ในสวนไม่ได้เป็นการ มาโรงเรียน เขาจะเน้นเรื่องกิจกรรมของเด็ก เฟรอเบลพบว่าเด็กจะสามารถเรียนได้ดีในสังคมที่เขามีความสุขนอก ห้องเรียน โรงเรียนอนุบาลที่ดีจึงควรจะมีจุดมุ่งหมายเฉพาะเพื่อพัฒนาเด็ก โดยอาศัยวิธีการในการให้เด็ก ได้ เคลื่อนไหวและแสดงออกจากการเข้าสังคมกับเด็กอื่น ๆ เป็นแนวทางจากแนวคิดดังกล่าว เฟรอเบลตอบสนองความ ต้องการของเด็กโดยคิดเครื่องมือให้เด็กเล่นหลายชุด และเรียกเครื่องมือนี้ว่า ชุดของขวัญ (Gifts) และชุดอาชีพ (Occupations) ซึ่งออกแบบมาสำหรับ พัฒนาการเรียนรู้โดยการสัมผัส ชุดของขวัญประกอบด้วยไหมพรม ไม้ บล็อก วัสดุจากธรรมชาติ รูปทรง เรขาคณิต ส่วนชุดอาชีพจะประกอบด้วยกิจกรรมต่าง ๆ อันได้แก่ การปั้น การตัด การพับ การร้อยลูกปัด การเย็บปัก กิจกรรมเหล่านี้ได้แสดงให้เห็นความเชื่อของเฟรอเบลที่ว่าการศึกษาจะเริ่มต้นที่ รูปธรรมและ พัฒนาไปสู่นามธรรมเฟรอเบลกำหนดว่าเด็ก ๆ ทุกคนจะต้องมีของเล่นชุดเดียวกันก่อน ครูแนะนำให้ เด็กเล่นโดยทดลองทำพร้อม ๆ กัน เมื่อเด็กเข้าใจและทำได้บ้างแล้วจึงให้โอกาสเด็กแต่ละคนคิด ทดลองทำด้วย ตนเองอีกครั้งหนึ่ง การเล่นเครื่องเล่นดังกล่าว เฟรอเบลจะเน้นระเบียบการเตรียมตัวและขั้นตอนในการปฏิบัติ ตลอดจน การเก็บของเล่นแต่ละอย่างอย่างถูกวิธี พร้อมทั้งกำหนดเวลาของกิจกรรมต่าง ๆ ประจำวันไว้อย่างแน่นอน กิจกรรมอื่นที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งคือ นิทาน เฟรอเบลได้แต่งนิทานสำหรับเด็กเป็นเรื่องของสัตว์เลี้ยงมีชีวิต และความ เป็นอยู่เหมือนคน ขณะเดียวกันก็ให้เด็ก ๆ รู้จักรักธรรมชาติของสัตว์ โดยการร้องเพลงและ ทำท่าเลียนแบบ ซึ่งเด็ก ๆ ชอบมากและมีความเพลิดเพลินตลอดเวลาที่มาอยู่ในโรงเรียน (สำนักงาน คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, 2526, หน้า 99 –110)
นักการศึกษาที่ได้รับแนวคิดจากเฟรดริค วิลเฮล์ม เฟรอเบล หลังจากที่เฟรอเบลถึงแก่กรรมแล้วได้มีผู้ที่นำเอาแนวคิดของเฟรอเบลมาใช้และเผยแพร่หลายราย ซึ่งได้แก่ นางบารอนเนส เบอร์ทา สตรีชาวเยอรมัน ผู้มีความสนใจในการจัดการศึกษา ปฐมวัยของเฟรอเบล ได้ เดินทางย้ายไปอยู่ในประเทศอังกฤษ และได้เผยแพร่ความคิด เกี่ยวกับการศึกษาปฐมวัยของเฟรอเบล โดยได้ตั้ง โรงเรียนอนุบาลขึ้นและได้รับความนิยม ในประเทศอังกฤษ ภายหลังจึงได้นำเอาแนวความคิดนี้ไปเผยแพร่ต่อใน ประเทศฝรั่งเศส สวิสเซอร์แลนด์ เนเธอร์แลนด์ อิตาลี และเบลเยี่ยมด้วย ต่อมารัฐบาลเยอรมนีได้ยกเลิก คำสั่งห้ามตั้ง โรงเรียนอนุบาล นางบารอนเนสเบอร์ทา จึงกลับไปอยู่ในประเทศเยอรมันนี และตั้งโรงเรียนอนุบาลขึ้นอีกครั้งหนึ่ง ระยะกำเนิดโรงเรียนอนุบาลแห่งแรกในสหรัฐอเมริกา ในปี ค.ศ. 1856 แนวคิดเกี่ยวกับการอนุบาลของเฟรอเบลได้เริ่มแพร่หลายไป ประเทศสหรัฐอเมริกาโดยเริ่ม จากลูกศิษย์ของเฟรอเบลคนหนึ่งชื่อ นางคาร์ล เชอร์ช (Mrs. Carl Schurz) ได้จัดตั้งโรงเรียนอนุบาลขึ้นแห่งแรกใน ประเทศสหรัฐอเมริกาที่เมือง วอเตอร์ทาวน์ (Water Town) มลรัฐวิสคอนซิน (Wisconsin) โดยจัดขึ้นในบ้านของเธอ เองใช้ ภาษาเยอรมันสอนให้กับลูกหลานกลุ่มเล็ก ๆ กลุ่มหนึ่ง ระยะต่อมานางคาร์ลเชอร์ ได้มีโอกาสพบกับอลิซาเบทพีบอดี้ (Elizabeth Peabody) ที่เมืองบอสตัน (Boston) และได้พูดคุยกันเกี่ยวกับการอนุบาลศึกษาตามแนวคิดของ เฟรอเบล อลิซาเบท ฟีบอดี้มีความเลื่อมใสใน แนวความคิดของเฟรอเบล เธอจึงได้ตั้ง โรงเรียนตามแนวคิดของเฟรอเบลขึ้นที่เมืองบอสตัน (Boston) มลรัฐแมสซา ซูเซทส์ (Massachusetts) ในปี ค.ศ. 1860 นับเป็นโรงเรียนอนุบาลเอกชนแห่งแรกที่ใช้ภาษาอังกฤษ และในปี ค.ศ. 1867 เธอเดินทางไปยังประเทศเยอรมนีเพื่อไปศึกษางานของเฟรอเบลมากขึ้น หลังจากที่เธอเดินทางกลับมาจาก ประเทศเยอรมนีแล้วเธอได้กลายเป็นผู้ที่มีอิทธิพลต่อ การศึกษาปฐมวัยในอเมริกาเป็นอย่างมากโดยเขียนหนังสือและ พิมพ์หนังสือออกจำหน่าย มากมาย เช่น หนังสือชื่อ Kindergarten Messenger และต่อมาได้เขียนลงในหนังสือ New England Journal of Education โรงเรียนอนุบาลของรัฐแห่งแรกในอเมริกา ตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1873 ที่เมืองแซงต์หลุย (St. Louis) โดยวิลเลียม ฮอรีสและซูซาน โบลว์ (William Horris and Susan Blow) ผู้ที่เคยไป ดูงานการอนุบาลที่เยอรมนีและได้รับอิทธิพล จากแนวคิดของเฟรอเบล ต่อจากนั้น การอนุบาลในสหรัฐอเมริกาก็ได้พัฒนาไปเรื่อย ๆ ตามลำดับ นางคาร์ล เชอร์ช ผู้ซึ่งเป็นลูกศิษย์ของเฟรอเบลได้เปิดโรงเรียนอนุบาลแห่งแรก ขึ้นที่เมือง วอเตอร์ทาวน์ (Watertown) มลรัฐวิสคอนซิน (Wisconsin) ประเทศสหรัฐอเมริกา ในปี ค.ศ. 1856 โดยจัดสอนเป็นภาษาเยอรมัน และจัดสอนที่บ้านให้กับลูกหลานเพียงไม่กี่คน
อลิซาเบล พีบอดี้ได้พบกับนางคาร์ล เชอร์ช ที่เมืองบอสตัน (Boston) และได้รับ คำแนะนำเกี่ยวกับการ อนุบาลตามแนวคิดของเฟรอเบล พี่บอดี้เห็นด้วยกับหลักการของ เฟรอเบลเธอจึงตั้งโรงเรียนอนุบาลขึ้น ในปี ค.ศ. 1860 ในเมืองบอสตัน มลรัฐแมสซาชูเซต นับเป็นโรงเรียนอนุบาลของเอกชนแห่งแรกในสหรัฐอเมริกาที่สอนโดยใช้ ภาษาอังกฤษและ ใช้หลักการของ เฟรอเบลในการดำเนินการสอน และเธอกับพี่สาวของเธอได้พิมพ์หนังสือ ขึ้นมา เผยแพร่เล่มหนึ่งชื่อ “Kindergarten Guide” ในปี ค.ศ. 1867 เธอได้ปิดโรงเรียนอนุบาลซึ่งในขณะนั้นกำลังได้รับความนิยม เพื่อ เดินทางไปศึกษาต่อ เกี่ยวกับการอนุบาลตามหลักการของเฟรอเบลที่ประเทศเยอรมนี หลังจากที่เธอเดินทางกลับมาจากประเทศเยอรมนี แล้วเธอได้กลายเป็นผู้ที่มีอิทธิพลต่อการศึกษาปฐมวัยในอเมริกาเป็นอย่างมากโดยเขียนหนังสือและพิมพ์หนังสือ ออกจำหน่ายมากมาย เช่น หนังสือชื่อ Kindergarten Messenger และต่อมาได้เขียนลงในหนังสือชื่อ New England Journal of Education ซูซาน โบลว์ ได้เคยไปศึกษาดูงานอนุบาลที่เยอรมนี แล้วได้เสนอแนวคิดใน การจัดโรงเรียนอนุบาลขึ้นใน โรงเรียนของรัฐ ในเมืองแซงต์ลุย ซึ่งแนวคิดนี้พีบอดี้เคยเสนอ แล้วแต่ไม่ประสบผลสำเร็จ ต่อมาซูซานโบลว์จึงลอง เสนออีกครั้งหนึ่ง พร้อมทั้งทดลอง สอนให้ดูผลปรากฏว่ารับความสำเร็จอย่างสูงทำให้มีโรงเรียนอนุบาลแห่งรัฐเกิดขึ้น ที่เมือง แซงต์ลุย แนวคิดพื้นฐาน เฟรอเบล นักการศึกษาชาวเยอรมันและผู้นำการศึกษาอนุบาล ผู้ได้รับการขนานนามว่าเป็น “บิดาการศึกษา อนุบาล” เฟรอเบล เชื่อว่า เด็กมีความสามารถสำหรับสิ่งดีงามและความรู้มาตั้งแต่เกิด การเรียนที่ดีต้องให้เด็กมี ประสบการณ์ที่เด็กสามารถได้เล่น ได้แสดงออก ได้ค้นหาสืบเสาะ ประสบการณ์ที่จัดให้เด็กนั้นต้องสะท้อนระดับ พัฒนาการ ความสนใจการเรียนรู้ด้วยการลงมือทำอย่างเข้าใจของเด็กอย่างชัดเจน เด็กควรได้รับประสบการณ์การ เรียนรู้ทั้งในและนอกชั้นเรียน โดยเฉพาะการเรียนรู้จากประสบการณ์ที่ดีสำหรับเด็กคือ การเล่น
ทฤษฎี วิธีการจัดการเรียนการสอน ภาพที่ 3 ชุดของขวัญ หรือ Gifts ที่มา (https://shorturl.asia/s6l91) ชุดของขวัญ หรือ Gifts เป็นชุดอุปกรณ์ที่เฟรอเบลพัฒนาขึ้นสำหรับการสอนเด็กปฐมวัย เป็นหัวใจสำคัญ ของสื่อการสอนและแบบเรียนสำหรับเด็ก ชุดอุปกรณ์นี้ประกอบด้วยวัสดุสัมผัสได้ จำนวน 10 ชุด จุดประสงค์เพื่อ กระตุ้นการรับรู้ความเหมือน ความสัมพันธ์ ความเกี่ยวเนื่อง และความหลากหลายให้กับเด็กด้วยการคิดอย่างมี เหตุผล (Cromwell, 1994: 6-7) ภาพที่ 4 ชุดการงานอาชีพ หรือ Occupations ที่มา (https://shorturl.asia/s6l91) ชุดการงานอาชีพ หรือ Occupations เป็นกิจกรรมเสริมการเรียนชุดอุปกรณ์ที่เฟรอเบลกำหนดขึ้น เพื่อให้การเรียนการสอนเด็กครอบคลุมพัฒนาการทุกด้าน มีหลากหลายเช่น พับกระดาษ ฉีกกระดาษ ถักทอ ร้อย
ลูกปัด วาดภาพ ปั้นดินน้ำมัน สานริ้วกระดาษ เป็นต้น ในการดำเนินกิจกรรมการเรียนนี้ ยังประกอบไปด้วยการร้อง เพลง เต้นรำ การเคลื่อนไหว การเล่นเกมที่สร้างความสนุกสนานให้กับเด็ก โดยเฉพาะการเล่นถือว่าเป็นกิจกรรมที่ ส่งเสริมพัฒนาการเด็กสูงสุด (Cromwell, 1994: 6-7) หลักการสอน การเรียนการสอนแบบเฟรอเบล เน้นการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่เด็กได้เล่นและเรียนรู้จากการเล่นและ ร้องเพลง โดยใช้อุปกรณ์การเล่นแบบชุดอุปกรณ์ และกิจกรรมการงานอาชีพ หลักการสอนที่สำคัญคือ 1. ครูต้องมีแผนการสอน ครูต้องจัดเตรียมอุปกรณ์ชุดอุปกรณ์และกำหนอกิจกรรมการงานอาชีพ ให้ สอดคล้องกับวัย พัฒนาการและความพร้อมของเด็กในการเรียน แล้วเปิดโอกาสให้เด็กลงมือเล่นกับอุปกรณ์อย่าง อิสระตามธรรมชาติ โดยครูเป็นผู้สังเกตพร้อมให้การสนับสนุนการเรียนรู้ 2. ครูต้องสอนระเบียบเมื่อเล่นเสร็จแล้ว เด็กต้องเก็บชุดอุปกรณ์ที่เล่นเข้าที่ให้เป็นระเบียบ เด็กจะได้ เรียนรู้การมีระเบียบจากการเก็บชุดของเล่นนี้ เฟรอเบลกล่าวว่า “การกระทำที่เป็นระเบียบ เป็นทางนำไปสู่การคิดที่ เป็นระเบียบด้วย” (Gordon and Browne,1993:10) นอกจากการเล่นชุดอุปกรณ์ ครูต้องจัดกิจกรรมการงานอาชีพและกิจกรรมนันทนาการอื่นๆ เสริม เพื่อสร้าง สุนทรีวิจักษ์และการเรียนความเป็นมนุษย์ ชีวิต และคุณงามความดีด้วย เพราะชุดอุปกรณ์ที่เฟรอเบลสร้างขึ้นจะเน้น การส่งเสริมความเข้าใจหยั่งรู้เท่านั้น ซึ่งการพัฒนาเด็กต้องครอบคลุมถึงจิตใจ อารมณ์ สังคม และคุณธรรมด้วยการ พัฒนาเด็กที่ดีต้องสอดคล้องผสมกลมกลืนไปกับธรรมชาติของเด็ก ให้เด็กเรียนรู้จากง่ายไปยาก จากธรรมชาติของ เด็กไปสู้การเรียนรู้ที่พึงปรารถนา โดยมีครูเป็นผู้แนะแนว และสนับสนุนให้เด็กเกิดภาวะสร้างสรรค์ รู้จักสัมพันธภาพ ทางสังคม หลักการสำคัญของการจัดการเรียนการสอนต้องมีอย่างน้อย 6 ประการ ดังนี้ 1. เด็กสัมผัสการเรียนรู้ด้วยความสุข 2. เด็กได้สังเกตอย่างเรียนรู้โดยมีครูแนะนำสนับสนุน 3. เด็กเกิดภาวะสร้างสรรค์ จากการคิดในการปฏิบัติกิจกรรม 4. เด็กเกิดพัฒนาจิตนิยมจากกิจกรรมการงานอาชีพ เช่น การเล่นเสรี การร้องเพลง การรู้จักเก็บของเข้าที่ เป็นต้น
5. เด็กรู้จักการเข้าสังคมที่ถูกต้อง จากการเล่นหรือการเรียนร่วมกับเพื่อนๆและฝึกการมีวินัยจากการทำ กิจกรรมประจำวัน 6. เด็กเพิ่มพูนการพัฒนาพุทธิปัญญา เช่น การนับ การวัด การเปรียบเทียบ การจำแนก จากกิจกรรมการเล่น ปนเรียนของเด็กที่ครูจัดสรรและกำหนดแผนมาอย่างเป็นระบบ วิธีการจัดการเรียนการสอนแบบเฟรอเบล (Froebelian Mode) เฟรอเบลเน้นการจัดประสบการณ์การศึกษาอนุบาลในภาพรวมนับแต่การจัดสิ่งแวดล้อมการจัด ตารางเวลากิจกรรมประจำวัน การจัดกิจกรรมต่างๆ สำหรับเด็กในชั้นเรียนทั้งที่เป็นกิจกรรมเคลื่อนไหว ดนตรี ขับ ร้อง สำหรับวิธีการจัดการเรียนการสอนที่นำเสนอต่อไปนี้จะเน้นเฉพาะช่วงกิจกรรมวงกลม ซึ่งเป็นช่วงการเรียนรู้ เนื้อหาสาระจากชุดอุปกรณ์ ประกอบด้วยการเตรียมและการดำเนินการ การเตรียม ครูผู้สอนต้องประเมินพัฒนาการของเด็กความสนใจของเด็กและความพร้อมในการเรียนด้วยการ สังเกตเด็ก แล้วจึงมาเตรียมชุดอุปกรณ์ให้เหมาะสมกับเด็กพร้อมออกแบบประสบการณ์และกิจกรรมสำหรับเด็ก จากนั้นวางแผนขั้นตอนการสอนด้วยการเล่นชุดอุปกรณ์เป็นลำดับ การดำเนินการ ขั้นนำ เริ่มกิจกรรมการสอนด้วยการทำให้เด็กสงบ อาจเป็นการร้องเพลง กิจกรรม คำคล้องจอง เป็นต้น เมื่อ เด็กพร้อมจึงเริ่มการเรียน ขั้นสอน ครูบอกจุดประสงค์การเรียน แล้วเสนอชุดอุปกรณ์ที่จะให้เด็กนำไปเล่นและสร้างสรรค์ผลงานตาม ความสนใจ โดยมีครูเป็นผู้อำนวยความสะดวก และกระตุ้นให้เกิดการเรียนรู้ตามจุดประสงค์และแผนที่วางไว้ ครูจะ ไม่เข้าไปจัดการเด็กในขณะทำกิจกรรมการเรียน แต่สร้างบรรยากาศให้เป็นการเล่นอย่างธรรมชาติ ขั้นสรุป ครูและผู้เรียนร่วมกันสรุปสิ่งที่เรียนรู้ร่วมกัน เมื่อเรียนจบแล้วเด็กสามารถไปทำกิจกรรมการเรียนรู้อื่นๆ ที่ จัดเตรียมไว้อีก เช่น ศิลปะสร้างสรรค์ ฟังนิทาน ร้องเพลง หรือกิจกรรมเคลื่อนไหว เป็นต้น ในการจัดการเรียนการสอนนี้ตารางกิจกรรมประจำวันมีความสำคัญเฟรอเบลมีการพัฒนาตาราง กิจกรรมวันขึ้นมาเพื่อให้เด็กได้รับการพัฒนาครอบคลุบทุกด้าน ทั้งร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม จากแนวคิดนี้ได้ เป็นต้นแบบของตารางกิจกรรมประจำวันของการศึกษาอนุบาลในปัจจุบันที่เฟรอเบลจะให้เด็กนั่งเป็นวงกลมร้อง เพลงแล้วเล่นชุดอุปกรณ์ ปัจจุบันเรียก กิจกรรมวงกลม ส่วนกิจกรรมสร้างเสริมสุนทรีและเพลิด ได้แก่ กิจกรรมศิลปะ
สร้างสรรค์ กิจกรรมกลางแจ้ง และเกมการศึกษา แต่ละวันครูจะจัดกิจกรรมให้เหมาะสมกับบรรยากาศและสภาพ ความต้องการของเด็ก การประเมินผล การประเมินผลการเรียนของเฟรอเบลเน้นความแตกต่างระหว่างบุคคลที่พัฒนาไป ตามลำดับ ชุดอุปกรณ์ จุดเน้นสำคัญของเฟรอเบลอยู่ที่การเรียนอย่างมีความสุข เป็นธรรมชาติ เพราะเฟรอเบลเชื่อว่า การเล่นคือสื่อสร้างการเรียนรู้และเข้าใจภายในด้วยตัวของเด็กเองที่เป็นไปตามกลไกชีวิต เด็กจะเรียนรู้ได้ดีเมือมี ความพร้อมที่จะเรียนด้วยการเล่นและการมีกิจกรรมการเรียนรู้ที่เหมาะสม การจัดสิ่งแวดล้อมการเรียนรู้ การจัดสิ่งแวดล้อมการเรียนรู้ของเฟรอเบลเป็นเรื่องของการจัดการศึกษาอนุบาลทั้งระบบ ตั้งแต่การ สอนหลักสูตร เนื้อหาที่เด็กต้องเรียนรู้ การเตรียมครูและการมีส่วนร่วมของครอบครัวในการสอนเด็ก บรรยากาศของ เรียนรู้เน้นเป็นธรรมชาติ ความเพลิดเพลิน ความเป็นอิสระในการเล่นและการเรียนรู้ โดยมีครูเป็นผู้จัดวางจัด ประสบการณ์ให้เด็กอย่างเป็นแบบแผน สิ่งแวดล้อมของโรงเรียนมีความหมายกับเด็กเป็นอย่างมาก โรงเรียนของ เฟรอเบลประกอบด้วยสวนที่สวยงาม มีสนาม มีมุมของเล่น ที่เด็กสามารถเข้าไปเล่นได้ตามความสนใจ มีบริเวณ สำหรับทำกิจกรรมเคลื่อนไหว ดนตรี หรือแม้แต่กิจกรรมอื่นๆ ซึ่งลักษณะการจัดสิ่งแวดล้อมการเรียนรู้ของเฟรอเบล นี้ ก็คือ รูปแบบของการจัดสิ่งแวดล้อมโรงเรียนอนุบาลในปัจจุบัน
บรรณานุกรม กุลยา ตันติผลาชีวะ.รูปแบบการเรียนการสอนปฐมวัยศึกษา.-กรุงเทพฯ: เบรน-เบส บุ๊ค, 2551 https://shorturl.asia/NPa93 สื่อข่าวสารและสาระการเรียนรู้อนุบาล เพื่อการพัฒนาเด็ก ปฐมวัย เฟรดดริค วิลเฮล์ม เฟรอเบล (สำนักงาน คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, 2526, หน้า 99 –110) ทฤษฎี วิธีการจัดการเรียนการสอน (Cromwell, 1994: 6-7) หลักการสอน (Gordon and Browne,1993:10)