ฮอร์โมนต่างๆเเละหน้าที่

sScriiaeynucdehinyastitute

Hormones and their
functions

เสนอ
นายธนากร จันทนากร

จัดทำโดย
นางสาวชนาพร ช่วยทอง ชั้น ม.6|2 เลขที่ 36

ระบบต่อมไร้ท่อ หรือ ฮอร์โมน

• ระบบต่อมไร้ท่อเป็นอีกระบบที่ช่วยให้ร่างกายสามารถตอบสนองต่อสิ่งเร้าได้ โดยอวัยวะใน
ระบบนี้จะเรียกว่า ต่อมไร้ท่อ (endocrine gland) ที่ทำหน้าที่สร้างฮอร์โมน และลำเลียง
ผ่านกระแสเลือดไปยังเซลล์เป้าหมายเพื่อทำให้เซลล์อื่นๆในร่างกาย มีการทำงานที่เปลี่ยนไป
อาจเรียกได้ว่าเกิดการสื่อสารระหว่างเซลล์ (cell communication)
• ฮอร์โมนในมนุษย์นั้นแบ่งตามโครงสร้างทางเคมีได้ สามประเภทได้แก่
Peptide, Steroid และ Amine

• Hypothalamus เป็นส่วนของสมองที่สร้าง neurohormone จำพวก releasing, in
hibiting hormone ไว้สำหรับควบคุมการหลั่งฮอร์โมนต่างๆในร่างกาย เพื่อควบคุมภาวะ
ธำรงดุลย์
ทำหน้าที่ ควบคุมการเต้นของหัวใจ ความดันเลือด

• ต่อมใต้สมอง (Pituitary gland)

• ต่อมใต้สมองส่วนหน้า (Anterior pituitary gland)
-Growth hormone (GH) ทำหน้าที่ กระตุ้นการเจริญเติบโตของร่างกาย โดยเฉพาะการแบ่งเซลล์บริเวณกระดูก
(ในวัยรุ่น) และ การ metabolism ต่างๆ
-Follicle stimulating hormone (FSH) ทำหน้าที่ กระตุ้นการเจริญของ Ovum
-Prolactin ทำหน้าที่ ควบคุมการสร้างและหลั่งน้ำนมและ Sperm
-Luteinizing hormone (LH) ทำหน้าที่ กระตุ้นการตกไข่ และ การสร้างTestosterone ถูกกระตุ้นจากระดับ
estrogen ที่สูงขึ้น (Positive feedback)
-Acrenocorticotropic hormone (ACTH) ทำหน้าที่ กระตุ้นการสร้างและหลั่งฮอร์โมนของต่อมหมวกไตชั้นนอก
-Thyroid stimulating hormone (TSH) ทำหน้าที่ กระตุ้นการสร้างและการหลั่งฮอร์โมนของต่อมไทรอยด์
-Melanocyte stimulating hormone (MSH) ทำหน้าที่ กระตุ้นการรวมตัวของเซลล์เม็ดสี
ทำให้ผิวหนังเข้มขึ้น

•ต่อมใต้สมองส่วนหลัง (Posterior pituitary gland) ไม่ได้ประกอบจากกลุ่มเซลล์ที่ทำหน้าที่สร้าง
ฮอร์โมนโดยตรง แต่เก็บฮอร์โมนที่สร้างจาก Hypothalamus ซึ่งเป็น Neurohormone
-Oxytocin ทำหน้าที่ กระตุ้นการบีบรัดตัวของกล้ามเนื้อเรียบบางบริเวณ เช่น มดลูก ต่อมน้ำนม
ถูกกระตุ้นได้จากการสัมผัส สามารถกระตุ้นให้รกหลั่งฮอร์โมน prostaglandin ให้มดลูกบีบตัวเพื่อ
ตลอดทารกได้อย่างรุนแรง
-Anti-diuretic hormone (ADH) ทำหน้าที่ กระตุ้นการดูดน้ำกลับ
ของท่อหน่วยไตและสามารถกระตุ้นให้เส้นเลือดแดงหดตัว
เพื่อเพิ่มความดันเลือดได้อีกด้วย

• ต่อมไพเนียล (Pineal gland)
-Melatonin ทำหน้าที่ กระตุ้นความง่วงนอนและนาฬิกาชีวภาพ
ยับยั้งการเจริญของอวัยวะสืบพันธุ์

• ต่อมไทรอยด์ (Thyroid gland)
-Thyroxine(T4) : เป็นฮอร์โมนที่มี lodine เป็นองค์ประกอบ สร้างจาก
Triodothyronine(T3) ที่สร้างจากต่อมไทรอยด์เช่นเดียวกัน
ทำหน้าที่ ควบคุมการเจริญเติบโต metamorphosis รวมถึง metabolism
หลายๆอย่างในร่างกาย
-Calcitonin : สร้างจาก c-cell ทำหน้าที่ลดระดับ Ca2+ ในเลือดโดยการนำไปเก็บไว้ที่กระดูก และลดอัตราการ
ดูดซึม Ca2+ ที่ไตและลำไส้
• ต่อมพาราไทรอยด์ (Parathyroid gland)
-Parathormone (PTH) ทำหน้าที่เพิ่มระดับ Ca2+ ในเลือดโดยสลายจากกระดูก และเพิ่มอัตราการดูดซึม Ca2
ที่ไตและลำไส้ [Ca2+ มีบทบาทในเรื่องของการส่งสารสื่อนำประสาท และการแข็งตัวของเลือด]

• ไทมัส (Thymus)
-Thymosin ทำหน้าที่ กระตุ้นการเเบ่งเซลล์เเละพัฒนาการของลิมโฟไซต์ชนิดที
• กระเพาะอาหาร (Stomach)
-Gastin : ถูกสร้างจากเซลล์บุกระเพาะอาหารเอง ทำหน้าที่ กระตุ้นการหลั่งกรดและเอนไซม์ใน
กระเพาะอาหาร ถูกกระตุ้นจากความหิวและการเห็นภาพของอาหารน่าอร่อย
• ลำไส้เล็กส่วนต้น (Duodenum)
-Secretin และ Cholecystokinin ทำหน้าที่ กระตุ้นการหลั่งน้ำดี เกลือ คาร์บอเนต เอนไชม์ต่างๆใน
ลำไส้เล็ก

• ต่อมไร้ท่อบริเวณตับอ่อน (Islet of Langerhans)
-Insulin : สร้างจาก Beta cell ทำหน้าที่ ลดระดับน้ำตาลในเลือด โดยกระตุ้นกระบวนการหายใจระดับ
เซลล์ และ การเปลี่ยนกลูโคสเป็นไกสโคเจนที่ตับและกล้ามเนื้อ (Glycogenesis)
-Glucagon : สร้างจาก Alpha cell ทำหน้าที่ เพิ่มระดับน้ำตาลในเลือดโดยกระตุ้นกระบวนการสลาย
ไกลโคเจน (Glycogenolysis)
• ไต (Kidney)
-Erythropoietin ทำหน้าที่ กระตุ้นการสร้างเซลล์เม็ดเลือดเเดง

• ต่อมหมวกไต (Adrenal gland)
• ต่อมหมวกไตชั้นนอก (Adrenal cortex)
-Glucocorticoids : เป็นกลุ่มฮอร์โมนที่ทำหน้าที่เพิ่มระดับน้ำตาลในเลือดโดยการเปลี่ยนรูปจากกรดอะมิโน
ควบคุม metabolism ของคาร์โบไฮเดรตและไขมัน เช่น cortisol ถูกกระตุ้นจากความเครียด
-Mineralocorticoids : เป็นฮอร์โมนที่ทำหน้าที่ควบคุมสมดุลเกลือแร่และน้ำในเลือด กระตุ้นการดูดกลับของ Na
และขับ K ที่ไต
-Sex hormone : ฮอร์โมนเพศ แต่ปริมาณต่ำมาก ไม่โดดเด่นเท่าใน
อวัยวะเพศ
• ต่อมหมวกไตชั้นใน (Adrenal medulla)
-Epinephrine และ Norepinephrine ทำหน้าที่ในแง่ของการเป็น
สารสื่อประสาท ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้นฉับพลัน พร้อมสำหรับ
การต่อสู้หรือวิ่งหนี ถูกกระตุ้นด้วยรูปแบบระบบประสาทอัตโนมัติแบบ
sympathetic

• อัณฑะ (Testis) ในผู้ชาย
-Androgen เช่น Testosterone : ถูกสร้างจาก interstitial cell ที่ถูก
กระตุ้นจาก FSH อีกทอดหนึ่ง ทำหน้าที่คววบคุมฟิโนไทป์แบบsecondary male
characteristic รวมไปถึงเพิ่มระดับ metabolismรวมไปถึงการเจริญของกล้ามเนื้อ
• รังไข่ (Ovary) ในผู้หญิง
-Estrogen : ถูกสร้างจาก follicular cell ที่ห่อหุ้ม ovum อยู่ ยิ่งถูกกระตุ้นด้วย
FSH มาจนเจริญมากเท่าไร ยิ่งสร้าง estrogen มากขึ้น ทำหน้าที่ควบคุม
secondary female characteristic ซ่อมแชมผนังมดลูกช่วยให้มดลูกหนาตัวขึ้น
ระดับ estrogen ที่สูงจะยับยั้งการหลั่ง FSH (Negative feedback)
-Progesterone : หลังจากที่ ovum ตกจาก follicular cell —> corpus
luteum กลุ่มเซลล์นี้จะทำหน้าที่สร้าง progesterone ทำหน้าที่ร่วมกับ
estrogen ให้ผนังมดลูกหนาตัว

• รก (Placenta)
-hCG ทำหน้าที่ กระตุ้นให้คอร์ปัสลูเทียมหลั่งโพรเจสเทอโรนต่อไป