ประเภทนิทานพื้นบ้าน

ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

นิทานพื้นบ้าน

นำเสนอโดย ครูคณิสสร แสงมณี โรงเรียนนารีรัตน์จังหวัดแพร่

ประเภทของนิทานพื้นบ้าน

นิทานพื้นบ้านมี
ทั้งหมด 15 ประเภท

ประเภทของนิทานพื้นบ้าน

1
เทพนิยาย เป็นนิทานที่แพร่หลายมากที่สุด ลักษณะที่สำคัญของเทพนิยาย
คือ ตัวละครจะต้องผจญภัย มีของวิเศษ หรือมีปาฏิหาริย์มากมาย ตัวละคร
มักเป็นเจ้าหญิง เจ้าชาย เช่น เจ้าหญิงผมหอม สังข์ทอง ปลาบู่ทอง

2
นิทานชีวิต เป็นนิทานที่เชื่อว่าเป็นความจริง ตัวละครในนิทานประเภทนี้จะมี
ลักษณะเป็นคนธรรมดาสามัญ เป็นเรื่องเกี่ยวกับความรัก ความโกรธ ความหลง
ความกลัว การผจญภัย สะเทือนอารมณ์ เช่น เรื่องขุนช้างขุนแผน พระลอ ไกรทอง

ประเภทของนิทานพื้นบ้าน 3 นิทานวีรบุรุษ เป็นนิทานที่กล่าวถึงพฤติกรรมที่เป็นวีรบุรุษ

ของท้องถิ่น โดยเชิดชูเร่ื่องความกล้าหาญ ควาสามารถในการปกครอง
บ้านเมือง เช่น พระร่วง พระยาพิชัยดาบหัก

4 นิทานประจำถิ่น เป็นนิทานที่เกี่ยวข้องกับชื่อสถานที่

มักกล่าวถึงประวัติความเป็นมาของสถานที่ ความเชื่อ เกี่ยวกับเรื่อง
ลึกลับ ขนบธรรมเนียมประเพณี ฯลฯ เช่น พระยากงพระยาพาน

5 นิทานอธิบายเหตุ เป็นนิทานที่พยายามอธิบายสิ่งที่มนุษย์

สงสัยและหาคำตอบไม่ได้ เช่น เหตุใดกาจึงมีสีดำ ทำไมมดตะนอยจึง
เอวคอด ปู่โสมเฝ้าทรัพย์ ถ้ำผานางคอย เขาตาม่องล่าย เป็นต้น

ประเภทของนิทานพื้นบ้าน 6 ตำนานและเทวปกรณ์ เป็นเรื่องที่เกี่ยวกับความเชื่อทาง
ศาสนาและพิธีกรรมในสมัยโบราณ เช่น ท้าวมหาสงกรานต์

7 นิทานสัตว์ เป็นนิทานที่มีสัตว์เป็นตัวเอก เป็นตัวจำลอง
พฤติกรรมของมนุษย์ เช่น นิทานภาคเหนือเรื่องหมีกตัญญู

8 นิทานมุกตลก เป็นเรื่องเล่าตลกเพื่อความสนุกสนานและ
ได้แง่คิด มีทั้งหยาบโลนและไม่หยาบโลน เช่น ศรีธนญชัย

9 นิทานคติ เป็นนิทานที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อถ่ายทอดคำสอน
เช่น นิทานเรื่องลูกกตัญญู อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี

10 นิทานเข้าแบบ เป็นนิทานที่มีแบบสร้างพิเศษ เช่น นิทาน
ไม่รู้จบ นิทานลูกโซ่

ประเภทของนิทานพื้นบ้าน

11 นิทานเรื่องโม้ แบ่งได้เป็น 3 ประเภท คือ เรื่องโม้เกี่ยวกับสิ่งที่ใหญ่โตอย่างเหลือเชื่อ เรื่องโม้
เกี่ยวกับความสามารถพิเศษ พลังมหาศาลอย่างเหลือเชื่อ และเรื่องโม้เกี่ยวกับเหตุการณ์อัน
ผิดวิสัย หรือเหตุบังเอิญอย่างเหลือเชื่อ เช่น เรื่องอ้ายง้มฟ้า เรื่องอ้ายเจ็ดไห ของทางภาค
เหนือ

12 นิทานเรื่องผี มีเล่าอยู่ทุกถิ่น ในขณะที่เล่า ทั้งผู้เล่า และผู้ฟังมักเชื่อว่าเป็นเรื่อง
จริง มีหลายประเภท คือ ผีคนตาย ผีบ้านผีเรือน ผีประจำต้นไม้ ผีป่า ผีที่สิงอยู่
ในร่างคน และผีเบ็ดเตล็ด เช่น ผีตายทั้งกลม ผีต้นตะเคียน ผีตานี ผีปอบ
ผีกระสือ ภาคเหนือมีผีโพง ผีม้าบ้อง ผีปกกะโหล้ง เสือสมิง

13 นิทานชาดก เนื้อเรื่องจะกล่าวถึงประวัติของพระพุทธเจ้าเมื่อครั้ง

ประเภทของนิทานพื้นบ้าน ยังเป็นพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติในภพภูมิต่าง ๆ เป็นคนบ้าง เป็นสัตว์
บ้าง นิทานชาดกที่รู้จักกันทั่วไปก็คือ ทศชาดก โดยเฉพาะชาดกเรื่อง
14สุดท้ายคือ พระเวสสันดร
นิทานปริศนา เป็นนิทานที่มีการผูกถ้อยคำเป็นเงื่อนงำให้ทายหรือ
ให้คิดไว้ในเนื้อเรื่อง อาจไว้ท้ายเรื่อง หรือตอนสำคัญๆของเนื้อเรื่องก็ได้
เพื่อผู้ฟังได้มีส่วนร่วมแสดงความรู้ความคิดเห็นเกี่ยวกับนิทาน ได้แก่
15 นิทานปริศนาธรรม นิทานเวตาล
นิทานศาสนา เป็นนิทานเกี่ยวกับศาสนา พระเจ้า นักบวชตที่มี
ประวัติอภินิหารหรืออิทธิฤทธิ์ เรื่องลักษณะนี้ของชาวตะวันตกมีมาก
เช่น เรื่องพระเยซู และนักบุญต่างๆ ส่วนของไทยก็มีที่เกี่ยวกับอภินิหาร
ของนักบวชมีอิทธิฤทธิ์พิเศษ เช่น เรื่องหลวงพ่อทวด สมเด็จเจ้าแตงโม

หน้า
ทรัพยากร
สำหรับนักเรียน

ใช้ไอคอนและภาพประกอบเหล่านี้
ในงานนำเสนอ Canva ของคุณ
ขอให้สนุกไปกับการออกแบบ

ขอบคุณเนื้อหาจาก

เว็บไซต์

1. https://www.baanjomyut.com/library_2/folk_tales/04.html
2. https://www.saranukromthai.or.th