04 การประดิษฐ์ของใช้ของตกแต่ง

การประดิษฐข์ องใช้
ของประดับตกแต่ง

ครศู รณั ยู

การประดษิ ฐข์ องใชเ้ ป็นการประดษิ ฐ์ชนิ้ งาน เพ่ือเป็น

เครื่องมือในการใช้สอยอย่างใดอย่างหน่ึง ส่วนการประดิษฐ์
ของประดับตกแต่งเป็นการประดิษฐ์ ช้ินงานข้ึนใหม่หรือ
ตกแต่งช้ินงานท่ีมีอยู่แล้วให้ เกิดความสวยงามย่ิงข้ึน
เพอื่ นําชิน้ งานไปใชใ้ น การประดับตกแตง่ ซึ่งบางช้ินงานมีมา
ต้ังแต่สมัยบรรพบุรุษ เป็นภูมิปัญญาอันเป็นเอกลักษณ์
ท่ีสะท้อน ให้เห็นวิถีชีวิตของสังคมไทย นอกจากน้ียังแสดงถึง
ความคดิ สร้างสรรค์ของคนไทยดว้ ย

หลกั การประดษิ ฐข์ องใช้

การประดิษฐ์ของใช้ เป็นการประดิษฐ์ชิ้นงานเพื่อเป็น
เคร่ืองมือในการใช้สอยอย่างใดอย่างหนึ่ง ซึ่งการประดิษฐ์ของใช้น้ีมี
มาต้ังแต่สมัยบรรพบุรุษ เป็นภูมิปัญญาอันเป็น เอกลักษณ์ท่ี
สะท้อนให้เห็นวิถีชีวิตของสังคมไทยในแต่ละสมัย นอกจากน้ี
ยังเป็นการแสดงถึงความคิดสร้างสรรค์ ของคนไทยท่ีรู้จักประดิษฐ์
ส่ิงของไว้ใช้ เช่น เส่ือจันทบูร ของจังหวัดจันทบุรี งานจักสานด้วย
ผกั ตบชวาของตําบล สนั ป่าม่วง จังหวัดพะเยา งานเครื่องปั้นดินเผา
ของตาํ บล เกาะเกร็ด จังหวัดนนทบรุ ี เปน็ ต้น

ใ น ปั จ จุ บั น ง า น ป ร ะ ดิ ษ ฐ์ ข อ ง ใ ช้ ห ล า ย ตํ า บ ล
หลายหมู่บ้าน ได้พัฒนากันอย่างจริงจังจนสามารถยึด
เป็นอาชีพได้ ซ่ึงวัสดุท่ีใช้ในการประดิษฐ์มีหลากหลาย
ประเภท เช่น วสั ดธุ รรมชาติ วัสดุสังเคราะห์ หรือวัสดุหลาย
ชนิดมาประกอบกัน รวมท้ังการนําเศษวัสดุเหลือใช้มา
ดัดแปลง ให้เกิดประโยชน์ เช่น การประดิษฐ์ถังขยะจากล้อ
รถยนต์

ในการประดิษฐข์ องใชใ้ ห้คุม้ ค่า ผ้ปู ระดษิ ฐค์ วรยึด
หลักเกณฑ์ ดังนี้

ศึกษาหลักการและวิธีการ สํารวจว่าช้ินงานท่ีสนใจ นาํ ข้อมลู ราคาจําหนา่ ยของชิ้นงาน
ป ร ะ ดิ ษ ฐ์ ช้ิ น ง า น ท่ี ต้ อ ง ก า ร แ ล ะ ต้ อ ง ก า ร ป ร ะ ดิ ษ ฐ์ นั้ น กั บ อุ ปก ร ณ์ที่ จะ ประ ดิษ ฐ์ม า
ป ร ะ ดิ ษ ฐ์ อ ย่ า ง ชั ด เ จ น มีจําหน่ายในท้องตลาดหรือไม่ เปรียบเทียบกัน หากราคา รณ์
โดยเฉพาะสัดส่วนของช้ินงาน มากน้อยเพียงใด รวมทั้ง ใกล้เคียงกับราคาช้ินงาน ควรหา
“ า ะ ช้ิ น ง า น แ ต่ ล ะ ชิ้ น จ ะ สํ า ร ว จ ร า ค า แ ล ะ คุ ณ ภ า พ วิธกี ารลดต้นทนุ ประดษิ ฐ์ช้ินงาน
มีสัดส่วนและรูปแบบเฉพาะ ของงานประดิษฐ์ชิน้ น้ัน
ผู้ปร ะ ดิษฐ์จึง ต้อง คํานึ ง ถึง
สดั ส่วนเป็นสาํ คัญ ซ่ึงชิน้ งานที่
มี ามสมส่วนและสมดุลกัน
จึ ง จ ะ เ ป็ น ชิ้ น ง า น ท่ี ส ว ย
สมบรู ณ์และใช้ประโยชน์ได้จรงิ

ในกา ร ปร ะ ดิ ษ ฐ์ นั้น หา กมี วั ส ดุ อุปก ร ณ์เ หลื อ จา กก า ร ดิ ษฐ์ จํ า นว น น้อ ย
ควรดัดแปลงทํางานชิ้นอื่น ถ้ามีอุปกรณ์เหลือจากการประดิษฐ์จํานวนมาก
ควรจัดทํา านให้มากข้ึน และช้ินงานท่ีได้หากเหลือใช้อาจจะ ปจําหน่าย
เป็นรายได้ เพ่ือเป็นการลดต้นทุน และปัจจุบันเครื่องจักสานได้มีการพัฒนา
ทางด้านรูปแบบให้มีความหลากหลา ความคุ้มค่าของเงินท่ีต้องจ่ายไป
และสอดคลอ้ งกบั วิธีการใช้สอยของคนในสงั คมปัจจบุ ันมากข้ึน

พิจารณาถึงประโยชน์ ความทนทานของชิ้นงาน ความปลอดภัยในขณ ะประดิษฐ์
การใช้สอยหรอื ความคุ้มค่า เ พื่ อ ค ว า ม คุ้ ม ค่ า ข อ ง ชิ้นงาน ในการประดษิ ฐ์ชนิ้ งานย่อมมี
ในการใช้งาน และในกรณี ชิ้นงาน ควรหาแนวทาง โ อ ก า ส เ ส่ี ย ง ต่ อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย
ที่ต้องการ การจําหน่าย แ ล ะ วิ ธี ก า ร ทํ า ใ ห้ ง า น จากการสัมผัสกับวัสดุต่าง ๆ เช่น
ควรสํารวจความต้องการ ประดิษฐ์ ช้ินน้ันทนทาน สารเคมี สีพ่น ทินเนอร์ ฝนละออง
และความนิยมของผู้ซื้อ ต่อการใช้งาน เช่น ตะกร้า จากการเลื่อยไม้ ขัดไม้ เป็นต้น
เพื่อลดความเส่ียงต่อการ ส า น จ า ก ส มุ ด โ ท ร ศั พ ท์ ดังนั้น ในการปฏิบัติงานควรหาวิธี
ขาดทุน ก่อนการใช้งาน ควรทา ปอ้ งกนั เชน่ เมือ่ จําเป็นต้องเล่ือยไม้
เชลแล็กหรือทาแล็กเกอร์ หรือพ่นสี ควรอยู่เหนือลมและใช้ผ้า
เคลอื บผิว ปิดจมูกและปาก เพ่ือป้องกันสารเคมี
หรอื ฝุ่นละอองเขา้ สรู่ า่ งกาย

งานประดษิ ฐ์
ประเภทของใช้

มีหลายประเภท หลายรูปแบบ
เ ร า ส า ม า ร ถ จั ด แ บ่ ง ต า ม ลั ก ษ ณ ะ
การใชง้ านได้ ดงั น้ี

1) ประเภทของใช้บรรจุสง่ิ ของ

เป็นงานประดิษฐ์ที่ประดิษฐ์ข้ึน
เพ่ือใช้เป็นภาชนะบรรจุ เช่น
กระบุง กระติบ ชะลอม ถาดใส่ของ
ตลับใบลาน ถว้ ยชาม โอ่ง เปน็ ต้น

2) ประเภทของใชเ้ พอ่ื การหาเล้ยี งชีพ

เป็นงานที่ประดิษฐ์ข้ึน เพ่ือใช้เป็น
เคร่ืองมือในการจับสัตว์น้ํา เช่น สุ่ม
กระจู้ ขอ้ ง ธนู เบด็ ตกปลา เปน็ ตน้

3) ประเภทของใช้เพอ่ื ประกอบการแตง่ กาย

เป็นสิ่งท่ีจําเป็นต้องใช้
เพ่ือความสุภาพเรียบร้อย
เ ช่ น ร อ ง เ ท้ า เ ข็ ม ขั ด
กระเปา๋

4) ประเภทของใชเ้ พือ่ การปรงุ แตง่ กล่นิ

เป็นของใช้ที่ประดิษฐ์ขึ้นโดยการปรงุ แต่งกล่ินเพ่ือใช้ในโอกาสต่าง ๆ
เช่น ตุ๊กตาผลไม้บรรจุด้วยพิมเสน เพื่อดับกลิ่นและแก้วิงเวียน
ศีรษะ ตุ๊กตาแขวนเพ่ือฟอกอากาศ ถุงบรรจุบุหงาแห้งเพื่อแต่งกล่ิน
บรเิ วณที่เป็นมุมอับให้เกิดกล่ินดี ถุงประดิษฐ์บรรจุลูกเหม็นสําหรับ
วางในตเู้ สื้อผ้าเพอื่ ปอ้ งกนั มดและแมลงกดั กนิ เนือ้ ผา้

5) ประเภทของใช้ตามวัฒนธรรม ประเพณี

เป็นส่ิงของที่ประดิษฐ์ขึ้น เป็นครั้งคราว เพ่ือใช้
ตามวัฒนธรรมประเพณีต่าง ๆ เช่น การประดิษฐ์
กระทงลอยใช้ในประเพณีลอยกระทง การประดิษฐ์
บายศรี เพ่ือใช้เป็นเคร่ืองเชิญขวัญและในพิธีต่าง ๆ
การประดิษฐ์พานดอกไม้ธูปเทียนเพื่อใช้ในพิธีไหว้ครู
การประดิษฐ์พวงมาลาเพ่ือใช้ใน วันสถาปนาลูกเสือ
แหง่ ชาติ

การประดษิ ฐ์ช้นิ งานประเภทของใช้

การประดิษฐ์ชิ้นงานประเภทของใช้ เป็นสิ่งของท่ีประดิษฐ์ข้ึน
เพ่ือประโยชน์ใช้สอย มีหลายรูปแบ บางชนิดเป็นงานประดิษฐ์ที่มีคุณค่า
ควรอนุรักษ์ไว้ เพ่ือเป็นมรดกแก่ลูกหลาน ส่วนของใช้บางชนิดเป็นของใช้
ที่ประดิษฐ์จากคนรุ่นใหม่ ซ่ึงในการทํางานประดิษฐ์ให้ได้ผลดีนั้น
ควรฝึกฝนบอ่ ย ๆ จนเกดิ ความชํานาญ เพ่อื ใหส้ ามารถประดิษฐ์ชิ้นงานได้
รวดเร็วและฝีมือประณีต นอกจากน้ี ในการฝึกประดิษฐ์ชิ้นงานควรฝึก
จากช้ินงานท่ีง่ายไปสู่ช้ินงานที่ยากหรือซับซ้อน และเมื่อเกิดความชํานาญ
แล้วควรฝึกดัดแปลงแบบงาน เพ่ือให้ได้รูปแบบท่ีแปลกใหม่ ซ่ึงจะส่งผล
ให้ผลงานประดิษฐ์มีคุณค่า มีราคาย่ิงข้ึน ตัวอย่างงานประดิษฐ์ประเภท
ของใช้แบบง่าย ทเี่ ป็นพน้ื ฐานแต่สามารถดัดแปลงเป็นชนิ้ งานอืน่ ได้

ก า ร ป ร ะ ดิ ษ ฐ์ ข อ ง ใ ช้ เ ป็ น ง า น ที่ ป ร ะ ดิ ษ ฐ์ ขึ้ น
เพ่ือประโยชน์ในการใช้สอย เป็นการแสดงถึงเอกลักษณ์
ของไทย ในแต่ละท้องถิ่น ซ่ึงในการประดิษฐ์ของใช้ให้ได้
ชิ้นงานมีคุณค่า มีราคา เป็นท่ีประทับใจแก่ผู้พบเห็น
ผู้ประดิษฐ์จะต้อง ฝึกฝนจนเกิดความชํานาญ โดยเริ่มจาก
งานช้ินที่ง่ายไปหายากและควรฝึกดัดแปลงแบบหรือ
ออกแบบใหม่ เพอื่ ใหง้ านมีคุณคา่ นา่ สนใจยิ่งข้นึ

หลักการประดษิ ฐ์
ของประดบั ตกแตง่

การประดิษฐ์ของประดับตกแต่งของไทยเรามีมา
ต้ังแต่สมัยบรรพบุรุษ เช่น การประดิษฐ์พวงมาลัย
คล้องคอ การนําใบไม้ดอกไม้มาประดับศีรษะตนเอง
ให้สวยงามข้ึน การประดิษฐ์ดอกไม้เป็นเครื่องแขวน
ตกแต่งเพดาน หน้าต่างหรือช่องลม เครื่องประดับ
ประเภทเคร่ืองเงิน เครื่องทอง เช่น สร้อยคอ กําไล
แหวน เป็นต้น

ในปัจจบุ ันงานประดิษฐ์ของประดับตกแต่งมีการ
พัฒนามากขึ้น มีการดัดแปลงของประดับตกแต่ง
ที่มีมาต้ังแต่สมัยบรรพบุรุษมาเป็นของตกแต่ง
และการประดิษฐ์คดิ ข้ึนใหม่ ซึ่งส่งผลให้งานประดิษฐ์
มรี ปู แบบทห่ี ลากหลายมากข้ึน

การประดิษฐ์ของประดับตกแต่งเป็นการบ่งบอกถึง
รสนิยม อุปนิสัย ความขยัน ความคิดสร้างสรรค์
ของผู้ประดิษฐ์และผู้ประดับตกแต่ง โดยมุ่งเน้นให้
จุดใดจุดหนึ่ง งานใบตองและดอกไม้สดของไทยได้มีการ
ดัดแปลงรูปแบบท่ีสลับซับซ้อนท่ีต้องการให้ดูน่าสนใจ
มากข้ึน โดยท่ัวไปการประดิษฐ์ วิจิตรตระการตา
จนเป็นเอกลักษณ์ที่โดดเด่นกว่าชาติใดในโลกของประดับ
ตกแต่งยึดหลักการ ดงั นี้

01 ศึกษาหลักการและวิธีการของงานท่ีต้องการ ประดิษฐ์
อย่างชัดเจน เพ่ือความคุ้มค่าของเวลาขณะจัดทํา
และไดผ้ ลงานคุ้มคา่ ตามท่ีตอ้ งการ

02 ความสวยงาม เพราะความสวยงามเป็นสิ่งที่ช่วยดึงดูดความสนใจแก่
ผู้พบเห็น งานประดิษฐ์ประเภท ของประดับตกแต่ง เม่ือนําไปใช้จะต้อง
ทําให้จุดท่ีนําไปใช้ดูดีข้ึนกว่าเดิม ดังน้ัน การประดิษฐ์ชิ้นงาน
จะตอ้ งคาํ นึงถงึ รูปแบบ รปู ทรง ขนาด สี และผวิ สัมผสั ดว้ ย

03 ความประหยัดในการประดิษฐ์ของประดับตกแต่ง นั้นมุ่งเน้น
เพื่อการตกแต่งให้สวยงามมากกว่าประโยชน์การใช้สอย
ดังน้ัน ช้ินงานประดิษฐ์ที่มีต้นทุนสูงจะทําให้สูญเสียค่าใช้จ่าย
โดยไมจ่ าํ เปน็

04 ความเหมาะสมในการนําไปใช้งานผู้ประดิษฐ์ประเภทน้ีควรออกแบบ
ให้สามารถเคล่อื นย้ายหรือถอดเข้าออกได้ เพราะจะทําให้สะดวกต่อ
การทําความสะอาด หรือการจัดเก็บ เช่น การประดิษฐ์สร้อยข้อมือ
ควรมีตะขอ ที่สะดวกต่อการใส่และถอด การประดิษฐ์กรอบรูป
เพ่ือการระดับตกแต่งห้อง ควรจัดทําห่วงหรือสายสําหรับแขวน
เพอ่ื ความสะดวกในการเคล่อื นยา้ ยและการทาํ ความสะอาด

05 ความปลอดภัย ในการประดิษฐ์เคร่ืองประดับ ตกแต่งย่อมมี
โอกาสเสี่ยงต่อความไม่ปลอดภัยระหว่าง การปฏิบัติงาน ดังนั้น
ควรหาแนวทางในการป้องกัน อันตรายอันเกิดจากการประดิษฐ์
ชน้ิ งานเชน่ เดียวกนั กับงานประดิษฐป์ ระเภทของประดับตกแต่ง
ควรออกแบบให้สะดวกตอ่ การ การประดิษฐ์งานประเภทอ่ืน ๆ

งานประดิษฐ์ประเภท
ของประดบั ตกแตง่

เนื่องจากงานประดิษฐ์ประเภทของประดับตกแต่ง
มีการพัฒนาเรื่อยมา จึงทําให้มีหลากหลายรูปแบบ รวม
ท้ะงวสั ดทุ ่ีนาํ มาใช้ในการประดิษฐ์ ก็มีมากมายหลายชนิด เช่น
วัสดุจากพืช สัตว์ ดิน หิน แร่ พลาสติก และโลหะ เป็นต้น
การจัดแบ่งงานประดิษฐ์ประเภทของประดับตกแต่ง สามารถ
จัดแบ่งตามลกั ษณะการใช้งานได้ ดงั นี้

1) งานประดิษฐ์ประเภทของประดับ
ตกแต่งบ้านหรืออาคารและบรเิ วณ

เป็นการประดิษฐ์ช้ินงานท่ี มุ่งเน้นเพ่ือการ
ต ก แ ต่ ง บ้ า น ห รื อ อ า ค า ร แ ล ะ บ ริ เ ว ณ ภ า ย น อ ก
ให้สวยงามขึ้น เช่น การป ระดิษฐ์กรอบรูป
เพื่อตกแต่ง ฝาผนังในบ้าน การจัดตกแต่งบริเวณ
สวนหน้าบ้านด้วยเครื่องปั้นดินเผา การมัดผ้า
เพอ่ื ประดับตกแต่งอาคารสถานที่ ในการจัดงานต่างๆ
เป็นต้น

2) งานประดิษฐป์ ระเภทของประดับตกแต่งร่างกาย

เป็นการประดิษฐ์โดยนําวัสดุต่าง ๆ เป็นชิ้นงานเพื่อเป็นเครื่องประดับตกแต่ง
ซ่ึงของประดับตกแต่งร่างกายหรือเครื่องประดับท่ีนิยมใช้แช่น เข็มกลัด ต่างหู
กําไล สร้อยข้อมือ ของประดับตกแต่งร่างกายดังกล่าวสามารถประดิษฐ์เองได้
หากรู้จักนําวัสดุต่าง ๆที่สามารถหาได้นํามาออกแบบ และประดิษฐ์เป็นชิ้นงานให้
เหมาะสมกับตนเอง เช่น การประดิษฐ์สร้อบข้อมือจากลูกปัดแบบต่าง ๆ
การประดิษฐ์ต่างหู สร้อยคอ จากวัสดุธรรมชาติ เป็นต้น ซึ่งการประดับตกแต่ง
ร่างกายเป็นส่วนหน่ึงในการช่วยเสริม บุคลิก ผู้ประดับตกแต่งร่างกายแต่ละคนมี
จุดมุ่งหมายในการประดับตกแต่งไม่เหมือนกนั เชน่ เพ่ือให้เกิดความสวยงามอันเป็น
ที่พึงพอใจของผ้ปู ระดับตกแตง่ เพ่ือพกพาสงิ่ ศักดส์ิ ิทธิ์ หรือเครอ่ื งรางของขลังที่ตนเอง
นบั ถอื เพอ่ื แสดงถึงเอกลกั ษณ์ ภมู ิปญั ญาของกลุ่ม

3) งานประดิษฐ์ท่ีจัด ทําข้ึนเพื่อใช้
ในการประดับตกแตง่ วัสดสุ งิ่ ของ

เป็นการประดิษฐ์เพ่ือตกแต่งชิ้นงานท่ีมีอยู่แล้ว
ให้สวยงามยิ่งข้ึน เช่น การตกแต่งตลับใบลานด้วย
ดอกไม้ประดิษฐ์จากกระดาษสา การตกแต่งหมวก
ดว้ ยดอกไม้ประดิษฐ์จากป่านศรนารายณ์

การประดษิ ฐช์ ิน้ งานประเภท
ของประดับตกแตง่

ชิ้นงานประเภทของประดับตกแต่งแต่ละชนิด
มีลักษณะการใช้งานต่างกัน ในการประดิษฐ์ชิ้นงานให้มี
คุณภาพนั้น ช้ินงานจะต้องประณีตสวยงาม ท้ังน้ี
ผปู้ ระดิษฐ์จะต้องมีความมานะ มีความอดทน และฝึกฝน
จนชํานาญ โดยเริ่ม ฝึกปฏิบัติจากชิ้นงานท่ีง่าย ข้ันตอน
ไม่ยุ่งยากซับซ้อน เม่ือมีความชํานาญในชิ้นงาน
ท่งี า่ ยแล้ว จึงทําการฝึกช้ินงานที่มีขั้นตอนซบั ซ้อนมากข้ึน
นอกจากน้ันควรฝึกดัดแปลงแบบ ฝึกออกแบ บ
ชิ้นงานใหม่ เพื่อให้ได้ผลงานท่ีมีคุณค่า มีราคา
และนา่ สนใจ

การประดิษฐ์ของประดับตกแต่ง เป็นการประดิษฐ์ ช้ินงานโดย
มีจุดมุ่งหมายเพ่ือการนําช้ินงานไปใช้ในการ ประดับตกแต่ง ณ ท่ีใด
ท่ีหน่ึงหรือจุดใดจุดหนึ่งให้มีสภาพ สวยงามหรือดีข้ึน ซึ่งจะมีการ
พฒั นาท้ังรูปแบบ ความคิด วัสดุ ได้หลากหลายขึ้น เช่น การใช้วัสดุ
จากพืช สัตว์ ดิน หิน แร่ พลาสติก โลหะ เป็นต้น ทั้งน้ีผู้ประดิษฐ์
จะต้องมีความมานะ อดทน และฝึกปฏิบัติบ่อยๆ รวมทั้งควรฝึก
ดัดแปลงแบบ ฝึกออกแบบช้ินงานใหม่ๆ เพื่อให้ได้ งานท่ีมีคุณค่า
น่าสนใจหลายรูปแบบ ซึ่งงานประดิษฐ์ ประเภทนี้สามารถยึดเป็น
อาชีพได้

สรปุ

การประดิษฐ์ของใช้และของประดับตกแต่ง เป็นการใช้กระบวนการทาง
ความคิดให้รู้จักสร้างสรรค์ ผลงานในรูปแบบต่าง ๆ จากเศษวัสดุเหลือ
ใช้หรือวัสดุที่มีอยู่ในท้องถิ่น ซึ่งส่ิงของท่ีจะประดิษฐ์ข้ึนมา ได้น้ัน
นอกจากจะช่วยสร้างความภาคภูมิใจ รู้จักใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์
เรายังจะได้สิ่งของตา่ ง ๆ ไว้ใช้ ประดับตกแต่งสถานท่ี หรือมีของไว้เล่น
เพื่อผ่อนคลาย สร้างความสนุกสนานเพลิดเพลิน อีกทั้งยังเป็น
การพัฒนาทักษะฝีมือ ซึ่งหากมีความชํานาญมากๆ สามารถนําไปใช้
ประกอบอาชีพในอนาคตไดอ้ ีกทางหนงึ่

การประดษิ ฐ์
ของเล่น

การประดิษฐ์ของเล่นเป็นการนําวัสดุต่าง ๆ มาจัด ทํา
เป็นช้ินงาน เพื่อให้เด็กได้นําชิ้นงานไปทํากิจกรรมที่ก่อให้เกิด
ความเพลิดเพลินสนุกสนาน การประดิษฐ์ของเล่นให้เด็ก
นับว่ามีความสําคัญอย่างมาก เพราะของเล่นมีอิทธิพลต่อพัฒนาการ
ด้านต่าง ๆ ของเด็ก กล่าวคือ ของเล่นจะส่งผลต่ออารมณ์
ความคิดสร้างสรรค์ และสติปัญญาของเด็ก เพราะธรรมชาติ
ของเดก็ มกั ชอบความสนุกสนานเพลิดเพลิน

งานประดษิ ฐ์ที่เป็นของเล่นเด็ก ในสมัยก่อนจะประดิษฐ์จากวัสดุ
ที่มีอยู่ใกล้ตัวกในสมัยก่อนจะประดิษฐ์จากวัสดุที่มีอยู่ใกล้ตัวหรือ
จากวัสดธุ รรมชาติ โดยเฉพาะวัสดเุ หลือใช้ เช่น ม้าก้านกล้วยทําจาก
กา้ นของต้นกล้วย ปลาตะเพียนทําจากใบลาน ลูกลมทําจากเมล็ดพืช
หุน่ ปน้ั จากดิน เปน็ ต้น

หลักการ
ประดิษฐ์ของเลน่

ในปัจจุบันสังคมได้มีการพัฒนาเจริญก้าวหน้า มากย่ิงข้ึน จึงมีวัสดุ
อุปกรณ์ท่ีสามารถนํามาใช้ในการ ประดิษฐ์ของเล่นได้มากมาย เช่น
ไม้ โลหะ พลาสติก เป็นต้น นอกจากนี้ ยังมีการนําเทคโนโลยีเข้ามาช่วย
ในการประดิษฐ์ชิ้นงาน ทําให้สามารถประดิษฐ์ได้หลากหลาย รูปแบบ
สีสันสะดุดตา สวยงาม แต่วัสดุอุปกรณ์บางชนิด มีราคาแพงมาก
ดังน้ัน จึงจําเป็นต้องเลือกซื้อ เลือกใช้ ให้เหมาะสม เพ่ือความคุ้มค่า
ป ล อ ด ภั ย แ ล ะ เ ป็ น ผ ล ดี ต่ อ พั ฒ น า ก า ร ด้ า น ต่ า ง ๆ ข อ ง เ ด็ ก
ดังนั้น ในการประดิษฐ์ของเลน่ เด็ก จึงควรคํานงึ ถึง เรื่องตา่ งๆ ดงั ต่อไปนี้

01 ความปลอดภัยขณะท่ีเด็กเล่นของเล่น ของเล่นเด็กจะต้อง
ไม่เป็นวัสดุที่มีลักษณะแหลม หรือของมีคม วัสดุท่ีนํามา
ประดิษฐจ์ ะตอ้ งไมเ่ ปน็ อนั ตรายต่อสุขภาพ

02 ประโยชน์ที่ได้รับจากการเล่น การเล่นคือการเรียนรู้ของ
เด็ก ดังน้ัน ของเล่นที่ดีจะต้องช่วยในการ ส่งเสริม
พัฒนาการด้านใดด้านหน่ึงของเด็ก หรือหลายด้าน เช่น
พฒั นาการทางกาย สติปญั ญา อารมณ์ สังคม เปน็ ตน้

03 ความประหยัด ธรรมชาติของเด็กจะเบ่ือง่าย เด็กจะเล่น
ของเล่นเพียงชั่วระยะหนึ่งแล้วจะเลิกเล่น และ หาของ
เล่นช้ินต่อไป ดังนั้น การประดิษฐ์ของเล่นเด็ ก
ควรเปน็ ไปอยา่ งประหยัดเพอ่ื ความคุ้มค่ากับรายจา่ ย

04 ความปลอดภัยต่อส่ิงแวดล้อม ในการประดิษฐ์ ของเล่น
เด็ก หากมคี วามจําเปน็ ตอ้ งซื้อวัสดุเพ่ือใช้ในการ ประดิษฐ์
ควรหลีกเลี่ยงวัสดุท่ีส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เช่น
โฟม พลาสติก

05 ความปลอดภัยต่อผู้อื่นหรือบุคคลใกล้ชิด ควรหลีกเลี่ยง
ก า ร ป ร ะ ดิ ษ ฐ์ ข อ ง เ ล่ น ท่ี มี เ สี ย ง ดั ง เ พ ร า ะ จ ะ
เปน็ การรบกวนและสรา้ งความรําคาญใจให้กบั ผูอ้ ่นื

06 การมีส่วนร่วมในการประดิษฐ์ของเล่น ควรให้เด็กมีส่วน
ร่วมเพราะเป็นการส่งเสริมให้เด็กรู้คุณค่าของของเล่น
ช้ินน้ัน และจะทําให้เด็กภาคภูมิใจในผลงานของตนเอง
และผู้ปกครองควรสอนให้เด็กรู้จักเก็บรักษาของเล่น
เม่อื เล่นเสร็จแลว้ ด้วย

การประดิษฐข์ องเล่นดว้ ยมือ

โดยท่ัวไปของเล่นเด็กมีหลายประเภท หลายรูปแบบ
ท้ังท่ีสามารถ ประดิษฐ์ได้เองและชนิดที่ใช้เทคโนโลยีเข้า
มาช่วยในการประดิษฐ์ แต่ในท่ีนี้จะกล่าวถึงของเล่น
ป ร ะ เ ภ ท ท่ี ป ร ะ ดิ ษ ฐ์ ไ ด้ เ อ ง ซึ่ ง ส า ม า ร ถ จั ด แ บ่ ง
ตามแหล่งท่มี าของวัสดใุ นการประดษิ ฐไ์ ด้ ดงั น้ี

1) ของเลน่ ทีป่ ระดษิ ฐจ์ ากวสั ดุธรรมชาติ

โดยท่ัวไปของเล่นพ้ืนบ้านของเด็กไทยในสมัยก่อน
จะประดิษฐ์จาก วัสดุธรรมชาติ ของเล่นชนิดน้ีมี
ความปลอดภัยใน น การเล่น สามารถประดิษฐ์
ได้ง่าย ข้ันตอนไม่ยุ่งยากไม่สลับซับซ้อนและ
ประห ยัดราย จ่าย เช่นลูก ลม ลูก ฟั ด ม้าไม้
มา้ ก้านกลว้ ย วา่ ว เปน็ ต้น

ของเลน่ ที่ประดษิ ฐ์จากวสั ดุธรรมชาติ

2) ของเลน่ ทป่ี ระดษิ ฐจ์ ากวัสดุผสม

ได้แก่ ของเล่นท่ีนําเอาวัสดุหลายชนิดมา ประกอบกันเป็นชิ้นงาน
โ ด ย ช้ิ น ง า น ชิ้ น นั้ น อ า จ จ ะ ป ร ะ ก อ บ ด้ ว ย วั ส ดุ ธ ร ร ม ช า ติ
วัสดุกึ่งสังเคราะห์ และวัสดุสังเคราะห์ต่าง ๆ เช่น หุ่นมือ
ชงิ ช้าหรรษา ตกุ๊ ตาตัวสตั ว์ เปน็ ต้น

การประดษิ ฐช์ น้ิ งานประเภทของเล่น

โดยท่ัวไปของเล่นเด็กมีหลายประเภท หลายรูปแบบ
ทั้งท่ีสามารถ ประดิษฐ์ได้เองและชนิดที่ใช้เทคโนโลยีเข้า
มาช่วยในการประดิษฐ์ แต่ในที่นี้จะกล่าวถึงของเล่น
ป ร ะ เ ภ ท ที่ ป ร ะ ดิ ษ ฐ์ ไ ด้ เ อ ง ซ่ึ ง ส า ม า ร ถ จั ด แ บ่ ง
ตามแหล่งทีม่ าของวัสดใุ นการประดิษฐ์ได้

สรุป

การประดิษฐ์ของเล่นนับเป็นงานท่ีมีคุณค่าอีกประเภทหน่ึง ซ่ึงนอกจากจะช่วยให้เด็ก
เกิดความสนุกสนาน เพลิดเพลิน และเกิดพัฒนาการทางด้านต่าง ๆ แล้ว การประดิษฐ์
ชิ้นงานต่าง ๆ จนเกิดความชํานาญ ยังสามารถนําไปประกอบอาชีพได้อย่างไรก็ตาม
การประดิษฐข์ องเลน่ ทด่ี ี ควรจะคํานึงถึงความปลอดภัยต่อเด็กและผู้อ่ืน รวมทั้ง ผลกระทบต่อ
ส่ิงแวดล้อม นอกจากนี้ ควรคํานึงถึงประโยชน์ท่ีได้รับและความประหยัดด้วย ทั้งน้ี
การประดิษฐ์ ของเล่นเพ่ือบุคคลในครอบครัว ควรให้เด็กได้มีส่วนร่วม เพราะจะทําให้เด็ก
เกิดความภาคภมู ใิ จในผลงาน ของตนเอง และรู้จกั คุณค่าของงานช้นิ นั้น

THANK YOU