รายงานประจำปี 64 final

49

การประชมุ เพอ่ื ออกกฎหมายอนุบัญญตั ิ
ตามพระราชบัญญัติควบคมุ คุณภาพอาหารสตั ว์ พ.ศ. 2558

ประจาปงี บประมาณ 2564

คณะกรรมการสรรหากรรมการผทู้ รงคณุ วุฒิ วั น พุ ธ ท่ี 3 1 มี น า ค ม 2 5 6 4
ในคณะกรรมการควบคมุ คุณภาพอาหารสตั ว์ ก อ ง ค ว บ คุ ม อ า ห า ร แ ล ะ ย า สั ต ว์ ไ ด้ มี
การจัดประชุมคณะกรรมการสรรหา
คร้งั ท่ี 1/2564 กรรมการผทู้ รงคณุ วุฒใิ นคณะกรรมการ
ค ว บ คุ ม คุ ณ ภ า พ อ า ห า ร สั ต ว์
ครั้งที่ 1/2564 ณ ห้องประชุม 134
ชั้น 3 กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
เ พื่ อ พิ จ า ร ณ า เ กี่ ย ว กั บ ก า ร แ ต่ ง ตั้ ง
กรรมการผู้ทรงคุณวฒุ ิในคณะกรรมการ
ควบคุมคุณภาพอาหารสตั ว์

โดยปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
มอบหมายนายระพีภัทร์ จันทร์ศรีวงศ์
รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
เป็นประธานกรรมการ

50

กิจกรรมเฝูาระวงั ติดตาม และแก้ไขปญั หาการปนเปอื้ นของ
สารพิษจากเชื้อราในอาหารสตั วผ์ สมสาเร็จรปู

อาหารสัตว์มีบทบาทสาคัญต่อการเจริญเติบโต การสร้างผลผลิต สุขภาพของสัตว์ ตลอดจน
ความปลอดภัยของผู้บริโภคผลผลิตจากสัตว์ และผลกระทบต่อเศรษฐกิจของประเทศ ปัจจุบันประเทศไทย
มีการผลิตอาหารสัตว์เพื่อใช้เลี้ยงสัตว์เป็นจานวนมาก และมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นทุกปี ดังนั้น เพื่อไม่ให้
ส่งผลกระทบต่อการเลี้ยงสัตว์ อาหารสัตว์ท่ีผลิตจาเป็นต้องมีความปลอดภัยทางชีวภาพ และทางเคมี
โดยเฉพาะอย่างยิ่งความปลอดภัยจากสารพิษจากเชื้อรา (Mycotoxin) ในอาหารสัตว์ผสมสาเร็จรูป ได้แก่
อะฟลาทอกซินรวม, บี1, บี2, จี1 และจี2 (Aflatoxin total, B1, B2, G1, และ G2) ซีราลีโนน (Zearalenone)
ดีออกซีนิวาลีนอล (Deoxynivalenol; DON) ฟูโมนิซิน (Fumonisin) ออคราทอกซิน (Ochratoxin) และทีทู
ทอกซิน (T-๒ toxin) ซึ่งปัจจุบันยังไม่มีมาตรการทางกฎหมายควบคุมการปนเปื้อนสารพิษจากเชื้อราในอาหาร
สตั ว์ผสมสาเร็จรูป ยกเว้นสารพิษอะฟลาทอกซินทมี่ กี ารกาหนดในอาหารสตั ว์ผสมสาเร็จรปู สาหรบั ไก่ไข่ ไก่เนื้อ
เป็ด สุกร และโค ท้ังนี้จึงมีการรวบรวมข้อมูล สาหรับกาหนดมาตรฐานตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุม
คุณภาพอาหารสัตว์ และดาเนินการตามกฎหมายกับผู้ฝุาฝืนพระราชบัญญัติควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์
พ.ศ. 2558 เพอ่ื เปน็ การเฝูาระวงั อาหารสตั วใ์ ห้มีความปลอดภัยต่อสุขภาพสัตว์ คุณภาพผลิตภัณฑ์ด้านปศุสัตว์
ความปลอดภัยต่อผบู้ รโิ ภค และกระตุ้นเศรษฐกจิ การสง่ ออก จงึ ได้จัดทากิจกรรมเฝูาระวัง ติดตาม และแก้ไข
ปัญหาการปนเปื้อนของสารพิษจากเช้ือราในอาหารสตั ว์ผสมสาเรจ็ รปู ข้นึ

วิธดี าเนนิ การ

กองควบคุมอาหารและยาสัตว์ และสานักงานปศุสัตว์จังหวัด เก็บตัวอย่างอาหารสัตว์ ณ
สถานที่ผลิตอาหารสัตว์ สถานท่ีเก็บอาหารสัตว์นาเข้า ศูนย์รวบรวมและจาหน่ายอาหารสัตว์ โดยแบ่งเป็น
อาหารสัตว์ผสมสาเร็จรูป ชนิดเม็ด สาหรับไก่เน้ือ เป็ด ปลา และกุ้ง และส่งตรวจวิเคราะห์ที่สานักตรวจสอบ
คุณภาพสินค้าปศุสัตว์ เพ่ือตรวจวิเคราะห์สารพิษจากเชื้อรา จานวน 10 ชนิด คือ สารพิษจากเช้ือรา
อะฟลาทอกซิน (รวม, บี1, บี2, จี1, จี2) ซีราลีโนน ดีออกซีนิวาลีนอล ฟูโมนิซิน ออคราทอกซิน และ
ทีทูทอกซิน ซ่ึงใช้ระยะเวลาการดาเนินการในช่วงระหว่างเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2563 – กันยายน
พ.ศ. 2564 เปน็ เวลา 11 เดอื น

51

สรุปผลวเิ คราะห์

กองควบคุมอาหารและยาสัตว์ ได้ร่วมกับสานักงานปศุสัตว์จังหวัด เก็บตัวอย่างอาหารสัตว์
ผสมสาเร็จรูป ชนิดเม็ด สาหรับไก่เนื้อ เป็ด ปลา และกุ้ง จากสถานที่ข้างต้น สรุปผลการตรวจวิเคราะห์
ตามตารางพบว่าอาหารสัตว์ผสมสาเร็จรูป สาหรับเป็ด มีปริมาณการปนเป้ือนของสารพิษจากเช้ือรา
อะฟลาทอกซินรวมในระดับท่ีต่ากว่าที่กาหนดลักษณะของอาหารสัตว์เส่ือมคุณภาพตามพระราชบัญญัติ
ควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์ พ.ศ. 2558 โดยในอาหารสัตว์ผสมสาเร็จรูป ชนิดเม็ด สาหรับไก่เน้ือ พบปริมาณ
การปนเปื้อนของสารพิษจากเช้ือราอะฟลาทอกซินรวมสูงกว่าท่ีกาหนดลักษณะของอาหารสัตว์เส่ือมคุณภาพ
ตามพรบ.ควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์ พ.ศ. 2558 จานวน 5 ตัวอย่าง หรือคิดเป็นร้อยละ 2.304
ของตัวอย่างอาหารไก่เนื้อทั้งหมด โดยได้ดาเนินการแจ้งผู้ประกอบการให้ดาเนินการแก้ไขเรียบร้อยแล้ว และ
ในอาหารสัตว์ผสมสาเร็จรูป ชนิดเม็ด สาหรับไก่เน้ือ ยังพบว่ามีปริมาณการปนเป้ือนของสารพิษจากเชื้อรา
อะฟลาทอกซิน บี 1 สูงกว่าเกินเกณฑ์ที่สหภาพยุโรปกาหนด จานวน 11 ตัวอย่าง หรือคิดเป็นร้อยละ 5.069
ของตัวอย่างอาหารไก่เน้ือทั้งหมด ส่วนฟูโมนิซินที่ถือเป็นสารพิษจากเช้ือราที่สาคัญและมีความเส่ียงท่ีจะปนเปื้อน
มาในวัตถุดิบอาหารสัตว์ พบในอาหารสัตว์ผสมสาเร็จรูป ชนิดเม็ด สาหรับไก่เนื้อ และปลา มีปริมาณต่ากว่า
ที่สหภาพยุโรปกาหนดท้ังหมด ส่วนซีราลีโนน ดีออกซีนิวาลีนอล ออคราทอกซิน และทีทูทอกซิน ในอาหารสัตว์
ผสมสาเรจ็ รูป ชนิดเมด็ สาหรับไกเ่ นอ้ื และเป็ด มปี รมิ าณสารพษิ ไม่เกินเกณฑ์ท่ีสหภาพยุโรปกาหนดทุกตัวอย่าง

จากข้อมูลที่ได้สอดคล้องกันกับการจัดการของภาครัฐและผู้ประกอบกิจการอาหารสัตว์ที่มี
มาตรฐาน และมาตรการท่ีดีข้ึนในการจัดการกับวัตถุดิบ รวมทั้งการพัฒนากระบวนการผลิตอาหารสัตว์ท่ี
เนน้ ดา้ นคณุ ภาพและความปลอดภัย สอดคลอ้ งกับข้อกาหนดตามกฎหมาย ซึ่งนับเป็นโอกาสท่ีดีในการส่งเสริม
การผลิตและส่งออกอาหารสัตว์ รวมถึงผลิตภัณฑ์ด้านปศุสัตว์ในอนาคต และจากข้อมูลดังกล่าวกองควบคุม
อาหารและยาสัตว์จะนามาพิจารณา เพ่ือกาหนดปริมาณสารพิษจากเชื้อราในอาหารสัตว์ผสมสาเร็จรูปของ
อาหารเส่ือมคุณภาพตอ่ ไป

ตารางที่ 1 ตารางแสดงข้อมูลปริมาณสารพิษอะฟลาทอกซินในอาหารสตั ว์ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2564

ชนดิ สัตว์ จานวน AF (B1) AF (B2)
อาหารสตั ว์ผสมสาเร็จรูป สาหรบั ไกเ่ นื้อ (ตัวอย่าง) (ไมโครกรมั /กิโลกรัม) (ไมโครกรมั /กิโลกรมั )

217 ค่าเฉล่ยี ค่ามากทส่ี ุด คา่ นอ้ ย คา่ เฉลยี่ ค่ามาก ค่านอ้
8.27 209.72 ท่ีสดุ ท่ีสดุ ท่ีสดุ

0.63 2.21 18.33 0.21

อาหารสตั วผ์ สมสาเร็จรูป สาหรับเปด็ 138 2.96 30.91 0.24 0.68 1.49 0.42

อาหารสัตวผ์ สมสาเรจ็ รูป สาหรับปลา 70 2.06 8.56 0.63 1.28 1.96 0.73

อาหารสตั วผ์ สมสาเร็จรูป สาหรบั กุ้ง 75 1.01 1.68 0.63 ND ND ND

หมายเหตุ : ผ่านเกณฑ์มาตรฐาน พรบ. ควบคมุ คุณภาพอาหารสัตว์ พ.ศ. 2558 หมายถึง ปรมิ าณ Aflatoxins (total) ในอาหารสาเรจ็ รปู สาหรบั
ผา่ นเกณฑ์มาตรฐาน EU : Aflatoxin (B1) อาหารสาเร็จรูปสตั ว์ปกี 20 µg/kg, อาหารสาเรจ็ รูปสตั วอ์ น่ื 10 µg/kg
ND = Not Detected หมายถึง ไมพ่ บ
คา่ LOD/LOQ ; Aflatoxins (B1) = 0.125/0.625 µg/kg, Aflatoxins (B2) = 0.125/0.625 µg/kg, Aflatoxins (G1) = 0.125/0

ตารางท่ี 2 ตารางแสดงข้อมูลปริมาณสารพิษฟูโมนิซิน ดีออกซนี วิ าลีนอล ทีทูทอกซิน ออคราทอกซิน

ชนดิ สัตว์ จานวน Fumonisin (B1+B2) Deoxynivalenol ; DON
(ตัวอย่าง) (ไมโครกรัม/กิโลกรมั ) (ไมโครกรัม/กิโลกรมั )
อาหารสตั วผ์ สมสาเร็จรูป สาหรบั ไก่เน้ือ
อาหารสตั วผ์ สมสาเร็จรปู สาหรับเปด็ 217 คา่ เฉลย่ี ค่ามากทส่ี ุด คา่ นอ้ ย ค่าเฉลีย่ คา่ มาก ค่าน้อ
อาหารสัตวผ์ สมสาเร็จรูป สาหรบั ปลา 138 ทส่ี ดุ ท่ีสดุ ท่สี ดุ
อาหารสัตว์ผสมสาเร็จรปู สาหรับกงุ้ 70 649.51 2,917.83 43.57 200.99 567.08 4.18
75 263.60 3,126.92 10.85 132.64 411.18 25.09
227.54 1,039.06 16.04 103.98 187.80 29.84
52.05 364.28 9.50 68.85 92.59 50.00

หมายเหตุ : ผา่ นเกณฑม์ าตรฐาน EU : Fumonisin (B1+B2) อาหารสตั ว์สาเรจ็ รปู สาหรบั สตั ว์ปีก 20 µg/kg, อาหารสตั วส์ าเร็จรปู สาหรับปลา 10 mg/kg

T2+HT2-Toxin อาหารสาเรจ็ รูป ยกเว้นอาหารแมว 250 µg/kg

Ochratoxin A อาหารสัตว์สาเร็จรูปสาหรบั สตั วป์ ีก 0.1 mg/kg

ND = Not Detected หมายถงึ ไม่พบ

คา่ LOD/LOQ ; Fumonisin (B1) = 9.375/37.5 µg/kg, Fumonisin (B2) = 9.375/37.5 µg/kg, Deoxynivalenol = 10.0/50.0 µg/kg, T-2 Toxin = 0.625/3.125 µg/kg, HT-

Ochratoxin Q = 0.125/0.6925 µg/kg, Zeralenone = 0.625/1.25 µg/kg

52

4

AF (G1) AF (G2) Aflatoxin total
(ไมโครกรมั /กโิ ลกรมั ) (ไมโครกรัม/กิโลกรัม) (B1+B2+G1+G2)
(ไมโครกรมั /กโิ ลกรมั )

อย ค่าเฉลีย่ ค่ามาก คา่ น้อย ค่าเฉล่ีย คา่ มาก คา่ นอ้ ย คา่ เฉลี่ย คา่ มาก คา่ น้อย
ด ที่สดุ ทสี่ ุด ทส่ี ุด ทีส่ ดุ ท่สี ุด ที่สดุ

1.28 2.20 0.63 ND ND ND 8.89 228.05 0.27

1.10 1.97 0.63 ND ND ND 8.96 30.91 0.24

ND ND ND ND ND ND 2.10 9.29 0.36

ND ND ND ND ND ND 0.97 1.68 0.34

บเปด็ 30 µg/kg, อาหารสาเร็จรูปไกไ่ ข-่ ไก่เนอื้ 100 µg/kg

0.625 µg/kg, Aflatoxins (G2) = 0.125/0.625 µg/kg

น และซีราลีโนน ในอาหารสตั ว์ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2564

T-2+HT-2 Ochratoxin Zearalenone
(ไมโครกรมั /กโิ ลกรมั ) (ไมโครกรัม/กโิ ลกรัม) (ไมโครกรัม/กิโลกรัม)

อย คา่ เฉลี่ย ค่ามาก คา่ นอ้ ย คา่ เฉลี่ย คา่ มาก คา่ นอ้ ย ค่าเฉล่ยี คา่ มาก คา่ น้อย
ด ที่สดุ ท่สี ดุ ทสี่ ุด ทีส่ ดุ ท่ีสดุ ทส่ี ุด

6.99 10.86 3.13 8.03 10.00 1.48 17.53 92.79 0.96

9 8.50 12.93 4.06 4.39 10.00 1.26 11.94 110.81 1.25

4 ND ND ND ND ND ND 10.30 42.04 1.28

0 ND ND ND ND ND ND 4.15 12.63 1.25

-2 Toxin = 0.625/3.125 µg/kg,

53

แผนภูมิแสดงคา่ เฉลีย่ ปรมิ าณ อะฟลาทอกซิน (รวม, บ1ี , บี2, จ1ี , จ2ี ) ในอาหารสัตว์
(ไมโครกรมั /กิโลกรัม)

10.00 8.89 8.96
8.27

ไมโครก ัรม/ ิกโลก ัรม 8.00

6.00

4.00 2.21 2.96 2.10 2.06 1.28 0.97 1.010.00 0.00 0.00
2.00 1.28 0.68 1.10 0.00
0.00 0.00 0.00

0.00 1 2 3 4 5 1 23 45 1 2 3 45 1 2อาห3ารกุง้ 4 5
อาหารไก่เน้ือ
อาหารเปด็ อาหารปลา

ชนิดสัตว์

1. อะฟลาทอกซนิ รวม (บี1, บี2, จ1ี , จ2ี ) 2. อะฟลาทอกซนิ (บี1) 3. อะฟลาทอกซิน (บี2) 4. อะฟลาทอกซนิ (จ1ี ) 5. อะฟลาทอกซนิ (จ2ี )

แผนภมู แิ สดงค่าเฉล่ยี ปริมาณ ฟูโมนิซนิ (บี1+บ2ี ), ดอี อกซนี ิวาลีนอล, ที-2+เอชที-2 ทอกซนิ ,
ออคราทอกซนิ และซีราลโี นนในอาหารสัตว์ (ไมโครกรัม/กิโลกรัม)

700 649.51

600

ไมโครกรัม/ ิกโลก ัรม 500

400

300 263.60 227.54
200 132.64 103.98
100
8.03 8.50 4.39 11.94 0.00 0.00 68.85 0.00 4.15
0.99 6.88 17.53 10.30 52.05
0.00
0 1 2 3 45
1 2 3 45 12345 1 2 3 45
อาหารไก่เนอื้ อาหารเปด็ อาหารปลา อาหารกุ้ง

ชนิดสัตว์ 5. ซรี าลีโนน
1. ฟโู มนซิ นิ (บี1+บ2ี ) 2. ดอี อกซนี ิวาลนี อล 3. ท-ี 2+เอชท-ี 2 ทอกซนิ 4. ออคราทอกซิน

54

กิจกรรมเฝูาระวัง ติดตาม และแกไ้ ขปญั หาการปนเปื้อน
เช้อื แซลโมเนลลาในวัตถดุ ิบอาหารสตั ว์ และอาหารสตั วผ์ สมสาเรจ็ รูป สาหรับสัตวป์ กี

อาหารสตั ว์เปน็ ส่วนหนึ่งของหว่ งโซ่อาหาร (Food chain) มบี ทบาทสาคญั ต่อความปลอดภัย
ของสตั ว์ ตลอดจนความปลอดภยั ของผบู้ รโิ ภคผลผลติ จากสตั ว์ และผลกระทบต่อเศรษฐกิจของประเทศ ประเทศไทย
ผลิตอาหารสัตว์ เพื่อใช้เลี้ยงสัตว์เป็นจานวนมาก และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทุกปี โดยเฉพาะอาหารสัตว์ปีก
ดังนั้นเพื่อไม่ให้ส่งผลกระทบต่อการผลิตเนื้อไก่เพ่ือการบริโภค อาหารสัตว์ที่ผลิตจาเป็นต้องมีความปลอดภัย
ทางชีวภาพ และทางเคมี โดยเฉพาะอย่างย่ิงความปลอดภัยจากเชื้อแซลโมเนลลา (Salmonella spp.)
ซึ่งเป็นเชื้อแบคทีเรียก่อโรคที่สาคัญและเป็นปัญหาในหลายประเทศ

กองควบคุมอาหารและยาสัตว์เล็งเห็นความสาคัญของ
การลดการปนเป้อื นเช้อื แซลโมเนลลาในอาหารสัตว์ปีก จึงได้จัดทากิจกรรม
เฝูาระวัง ติดตาม และแก้ไขปัญหาการปนเป้ือนเชื้อแซลโมเนลลาในวัตถุดิบ
อาหารสัตว์ และอาหารสัตว์ผสมสาเร็จรูป สาหรับสัตว์ปีก เพื่อเป็น
การเฝูาระวังอาหารสัตว์ให้มีความปลอดภัยต่อสุขภาพสัตว์ คุณภาพ
ผลิตภัณฑ์ด้านปศุสัตว์ ความปลอดภัยต่อผู้บริโภค และกระตุ้นเศรษฐกิจ
การส่งออก

โดยตรวจวิเคราะห์การปนเป้ือนเชื้อแซลโมเนลลา (Salmonella spp.) ในวัตถุดิบอาหารสัตว์
และอาหารสัตว์ผสมสาเร็จรูป ชนิดเม็ด สาหรับสัตว์ปีก จานวน 300 ตัวอย่าง จากสถานที่ผลิตอาหารสัตว์
สถานที่ขายและสถานที่เก็บอาหารสัตว์ ระยะเวลาดาเนินการระหว่างเดือนเมษายน พ.ศ. 2564 – กันยายน
พ.ศ. 2564 เปน็ เวลา 6 เดอื น

55

ผลการเฝูาระวังยังอยู่ในเกณฑ์ที่ไม่ก่อให้เกิดการปนเป้ือนเช้ือแซลโมเนลลาในอาหารสัตว์
ผสมสาเร็จรูป ชนิดเม็ด สาหรับสัตว์ปีก แต่อย่างไรก็ดี กองควบคุมอาหารและยาสัตว์จะยังคงเฝูาระวัง
การปนเป้ือนเชื้อแซลโมเนลลาอย่างต่อเน่ือง เพ่ือให้ม่ันใจได้ว่าอาหารสัตว์และผลิตภัณฑ์จากสัตว์มีความปลอดภัย
ตามมาตรฐานสากล

56

ตารางที่ 1 ตารางแสดงการปนเป้ือนเชอื้ แซลโมเนลลาในอาหารสัตวแ์ ละวัตถุดิบอาหารสตั ว์

ชนิดตัวอยา่ ง จานวน ชนิดแบคทเี รีย
(ตัวอย่าง) (Salmonella spp.)
อาหารสัตว์ผสมสาเร็จรปู สาหรับไก่เน้ือ
อาหารสัตว์ผสมสาเร็จรูป สาหรบั เป็ด 141 ไมพ่ บ
วัตถดุ บิ ชนิดขา้ วโพดเมลด็ 9 ไม่พบ
วัตถุดิบ ชนดิ กากถั่วเหลือง 12 ไม่พบ
วัตถดุ บิ ชนิดกาก DDGS 11 ไม่พบ
วตั ถดุ ิบ ชนดิ ปลาปุน 5 ไมพ่ บ
วัตถุดิบ ชนิดปลายขา้ ว 6 ไมพ่ บ
วัตถุดบิ ชนดิ กากเรปซีด 2 ไมพ่ บ
วตั ถดุ บิ ชนิดราสกดั น้ามนั 1 ไมพ่ บ
วตั ถดุ บิ ชนิดราละเอยี ด 3 ไมพ่ บ
วตั ถดุ ิบ ชนดิ ราขา้ วสาลี 7 ไม่พบ
3 ไม่พบ

57

กจิ กรรมเฝูาระวัง ติดตาม โรคอหิวาตแ์ อฟริกาในสกุ รในอาหารสตั ว์

โรคอหิวาต์แอฟริกาในสุกร (African Swine Fever : ASF) เป็นโรคไวรัสท่ีติดต่อร้ายแรงในสุกร
ท่ีแพร่กระจายในภูมิภาคต่างๆ ทั่วโลก ถึงแม้ว่าโรคน้ีจะไม่ใช่โรคติดต่อระหว่างสัตว์และคนแต่ก็ถือว่าเป็นโรค
ที่สามารถส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมการเล้ียงสุกรเป็นอย่างมาก หากสุกรท่ีหายปุวยแล้ว
จะเป็นพาหะของโรคได้ตลอดชีวิต และยังมีความรุนแรงทาให้สุกรท่ีติดเช้ือมีการตายเฉียบพลันเกือบ 100
เปอร์เซ็นต์ ซ่ึงต้องมีการเตรียมความพร้อมรับสถานการณ์การระบาดของโรค เพื่อลดความเสียหาย
ต่อเศรษฐกจิ และอุตสาหกรรมการเลย้ี งสุกร

ด้วยกองควบคุมอาหารและยาสัตว์ เป็นหน่วยงานท่ีกากับดูแลเกี่ยวกับพระราชบัญญัติ
ควบคุมคณุ ภาพอาหารสัตว์ พ.ศ. 2558 มสี าระสาคญั ในเร่ืองคุณภาพและมาตรฐานของอาหารสัตว์ รวมถึงการ
ปนเปื้อนเช้ือต่างๆในอาหารสัตว์ หากแต่ยังไม่ครอบคลุมถึงการปนเปื้อนโรคอหิวาต์แอฟริกาในสุ กร
ทั้งในวัตถุดิบและอาหารสัตว์ผสมสาเร็จรูปสาหรับสุกร สาหรับประเทศไทยยังไม่มีการระบาดของโรคน้ี
จึงถือว่าโรคอหิวาต์แอฟริกาในสุกรเป็นโรคสัตว์แปลกถ่ิน ซึ่งต้องมีการเตรียมความพร้อมรับสถานการณ์
การระบาดของโรค เพ่ือลดความเสียหายต่อเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมเล้ียงสุกร ซ่ึงวัตถุดิบอาหารสัตว์ท่ีมา
จากพ้ืนท่ีท่ีมีการระบาดของโรคมีความเสี่ยงต่าถึงปานกลาง เน่ืองจากในกระบวนการผลิตเน้ือและกระดูกปุน
จะผ่านความร้อนที่สูง เช้ือไวรัสจะตาย แต่อาจมีการปนเปื้อนในกระบวนการผลิต หรือบรรจุ นอกจากนี้
วัตถุดิบอาหารสัตว์ประเภทพืชไร่ เช่น ข้าวโพด แม้จะผ่านความร้อนในการลดความช้ืนแต่ไม่สูงเพียงพอจะ
ทาลายเชื้อไวรสั ดงั นั้น ความเส่ยี งจงึ ข้ึนอยกู่ ับสถานการณก์ ารระบาดของโรคในประเทศต้นทาง

ดังนั้น กองควบคุมอาหารและยาสัตว์ ได้เล็งเห็นถึงความสาคัญในการกากับดูแลวัตถุดิบ
อาหารสัตว์และอาหารสัตว์ จึงได้จัดทากิจกรรมเฝูาระวัง ติดตาม โรคอหิวาต์แอฟริกาในสุกรในวัตถุดิบ
อาหารสัตว์และอาหารสัตว์เป็นปีท่ี 2 ต่อเนื่องจากกิจกรรมเม่ือปี พ.ศ. 2562 - 2563 เพ่ือเป็นการเฝูาระวัง
อาหารสัตว์ให้มีความปลอดภัยต่อสุขภาพสัตว์ มีคุณภาพผลิตภัณฑ์ด้านปศุสัตว์ที่ดี และความปลอดภัยต่อ
ผบู้ ริโภคอย่างต่อเนอื่ ง

วตั ถปุ ระสงค์

เพ่ือเฝูาระวัง ติดตาม โรคอหิวาต์แอฟริกาในสุกรในวัตถุดิบอาหารสัตว์และอาหารสัตว์
ผสมสาเรจ็ รูปชนิดเม็ดสาหรับสุกร ณ สถานที่ผลิตอาหารสัตว์และด่านตรวจสอบอาหารสัตว์

วิธีการดาเนนิ การ

เบื้องต้นทางกองควบคุมอาหารและยาสัตว์ ปศุสัตว์จังหวัดและด่านตรวจสอบอาหารสัตว์
วางแผนเข้าเก็บตัวอย่างจากสถานท่ีผลิตและด่านตรวจสอบอาหารสัตว์ แต่เนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาด
ของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ทาให้ไม่สามารถเข้าไปสุ่มเก็บตัวอย่างด้วยตัวของพนักงาน
เจ้าหนา้ ท่ีเอง ทงั้ น้ี อยส.จงึ ไดป้ ระสานขอความอนุเคราะหต์ ัวอยา่ งจากผปู้ ระกอบการท่ัวประเทศ ซึ่งทางผู้ประกอบการ
ให้ความร่วมมือเป็นอย่างดี จึงทาให้สามารถเก็บตัวอย่างได้เป็นไปตามเปูาหมาย คือ จานวน 250 ตัวอย่าง
และส่งตรวจยังห้องปฏบิ ัตกิ ารของสถาบันสขุ ภาพสตั ว์ เพอ่ื ตรวจหาสารพนั ธกุ รรมของไวรสั โรคอหิวาต์แอฟริกา
ในสุกร โดยสถาบันสุขภาพสัตว์ให้ความอนุเคราะห์ตรวจตัวอย่างให้เพ่ิมอีก 35 ตัวอย่าง รวมท้ังสิ้นตรวจไป
285 ตัวอย่าง ซ่ึงใช้ระยะเวลาดาเนินการระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2564 – กันยายน พ.ศ. 2564
เป็นเวลา 9 เดอื น

58

ตารางสรุปผลการปนเปื้อนสารพันธกุ รรมของไวรสั โรคอหวิ าต์แอฟริกาในสุกร (ASF) ในวตั ถุดบิ อาหารสัตวแ์ ละอาหาร
สัตว์

วตั ถดุ ิบ/อาหารสตั ว์ เกบ็ ตวั อยา่ งจาก เกบ็ ตัวอยา่ งที่ด่าน จานวนตัวอยา่ งทีไ่ ม่ จานวนตวั อย่างที่ จานวน
ภายในประเทศ นาเขา้ พบสารพันธกุ รรม พบสารพันธุกรรม ตัวอย่างที่
1. เนอ้ื และกระดูกปนุ จากสกุ ร (จานวนตวั อย่าง) (จานวนตวั อย่าง) ของ AFSV เก็บทงั้ หมด
(เยอรมนั สเปน อติ าล)ี ของ AFSV (ตัวอยา่ ง)
20 10 30
0 30

2. ข้าวโพดเมลด็ 6 24 30 0 30
(พม่า กมั พูชา ไทย)

3. กากถ่วั เหลือง 31 0 31 0 31

4. ราละเอยี ด 18 0 18 0 18

๕. ราสกดั 12 0 12 0 12

6. กากเรปซีด/กากคาโนลา่ 20 0 20 0 20

7. กากปาล์ม 5 0 5 05

8. ขา้ วสาลเี มลด็ 20 0 20 0 20

9.ราข้าวสาลี 24 0 24 0 24

10.มันเสน้ /มนั ปนุ 14 0 14 0 14

11.อาหารสุกรนา้ หนัก 35 0 35 0 35
นอ้ ยกว่า 15 กโิ ลกรัม

12. อาหารสุกรนา้ หนัก 46 0 46 0 46
มากกวา่ 15 กโิ ลกรมั

รวม 251 34 251 0 285

สรุปจากตารางทางกองควบคุมอาหารและยาสัตว์ ได้ร่วมกับปศุสัตว์จังหวัดและด่านตรวจสอบ
อาหารสัตว์ เก็บตัวอย่างวัตถุดิบนาเข้าจากต่างประเทศและวัตถุดิบภายในประเทศ รวมทั้งอาหารสัตว์
ผสมสาเร็จรูป จากสถานที่ผลิตอาหารสัตว์และด่านตรวจสอบอาหารสัตว์ ตามตารางข้างต้นจานวน 285 ตัวอย่าง
ไมพ่ บสารพนั ธกุ รรมของ AFS ทัง้ หมด

ดังนั้นจากผลการตรวจวิเคราะห์ท้ังของปีงบประมาณ 2563 จานวน 500 ตัวอย่างและ
ปีงบประมาณ 2564 จานวน 285 ตัวอย่าง รวมตัวอย่างทั้งสิ้น 785 ตัวอย่าง จะเห็นได้ว่าโอกาสที่จะพบ
เช้ือโรคอหิวาต์แอฟริกันในวัตถุดิบอาหารสัตว์และอาหารสัตว์ผสมสาเร็จรูปเป็นไปได้น้อยมาก ทั้งน้ีเนื่องจาก
ลักษณะของอาหารสัตว์ สภาพแวดล้อม กระบวนการผลิต และการจัดการต่างๆ รวมถึงกรมปศุสัตว์
มีมาตรการเฝูาระวัง ASF ในอาหารสัตว์ตั้งแต่นาเข้าวัตถุดิบจากแหล่งท่ีเช่ือถือได้มีการตรวจรับรองแหล่งผลิต
อาหารสัตวต์ ่างประเทศ โรงงานผลติ อาหารสัตวม์ ีมาตรการในการเฝูาระวังทางด้านสุขลักษณะ สถานที่ขายอาหารสัตว์
และฟาร์มเล้ียงสุกร ได้รับการตรวจสอบสถานที่เก็บอาหารสัตว์ให้ถูกสุขลักษณะ ประกอบกับในอาหารสัตว์

59

ผสมสาเร็จรูปมีกระบวนการผลิตอาหารสัตว์ที่ผ่านความร้อนในการอัดเม็ดทาให้โอกาสในการพบเชื้อดังกล่าว
ลดน้อยลง

60

กราฟแสดงสัดส่วนจานวนตัวอยา่ งวัตถุดิบอาหารสัตว์และอาหารสัตว์
ทีส่ ง่ ตรวจวิเคราะหก์ ารปนเปอ้ื น ASF ในปงี บประมาณ พ.ศ. 2563

ปี 2563 [ช่อื ประเภท] [ช่อื ประเภท]
[VALUE]% [VALUE] %
13. อาหารสกุ รน้าหนกั
มากกว่า 15 กก. [ชื่อประเภท]
[VALUE]% [VALUE]%

12. อาหารสุกรนา้ หนัก
น้อยกวา่ 15 กก.
[VALUE]%

[ชือ่ ประเภท] [ชอ่ื ประเภท] [ชอ่ื ประเภท] [ชอื่ ประเภท] [ชือ่ ประเภท] [ชื่อประเภท]
[VALUE]% [VALUE]% [VALUE]% [VALUE]% [VALUE]% [VALUE]%

[ชอื่ ประเภท] [ช่อื ประเภท]
[VALUE]% [VALUE]%

กราฟแสดงสัดสว่ นจานวนตัวอย่างวตั ถดุ ิบอาหารสัตว์และอาหารสตั ว์
ทสี่ ง่ ตรวจวเิ คราะห์การปนเปื้อน ASF ในปงี บประมาณ พ.ศ. 2564

61

ปี 2564 12. มนั เส้น/มันอดั เมด็ 1. อาหารสุกรน้าหนัก
5% น้อยกว่า 15 กก.
[ชือ่ ประเภท]จากสกุ ร [เปอรเ์ ซ็นต์]
[เปอร์เซน็ ต์]
[ช่อื ประเภท] กก.
10.ราขา้ วสาลี [เปอรเ์ ซน็ ต์]
8%

9 ขา้ วสาลีเมล็ด
7%

8.กากปาล์ม 6.ราสกัด 5.ราละเอยี ด 3.ข้าวโพดเมลด็
2% 4% 6% 11%

7.กากคาโนลา่ /กากเร 4.กากถว่ั เหลอื ง
ปซดี 11%
7%

62

กิจกรรมเฝูาระวัง ติดตาม การปนเป้ือน
ของสารพิษตกค้างในอาหารสตั ว์ผสมสาเรจ็ รูปสาหรับไกแ่ ละสุกร

ประเทศไทยปัจจุบันได้มีกระแสต่ืนตัวเป็นอย่างมากเกี่ยวกับการผลิตอาหารให้ปล อดภัย
ปลอดจากสารพิษตกค้างและเป็นมิตรกับส่ิงแวดล้อม เพ่ือเป็นการควบคุมและลดการตกค้างของสารพิษ
สารตกค้างในสินคา้ พชื เกษตร ตัง้ แต่ตน้ ทางของหว่ งโซ่อาหาร โดยกระทรวงอตุ สาหกรรมได้มีการประกาศบัญชี
รายช่ือวัตถุอันตราย (ฉบับที่6) พ.ศ.2563 กาหนดให้วัตถุอันตรายคือ คลอร์ไพริฟอส และพาราควอต
ท่ีกรมวิชาการรับผิดชอบเป็นวัตถุอันตรายชนิดท่ี 4 ซึ่งเป็นวัตถุอันตรายท่ีห้ามมิให้มีการผลิต การนาเข้า
การส่งออก หรือการมีไว้ในครอบครอง ซึ่งส่งผลต้องมีเฝูาระวัง ติดตามการตกค้างของวัตถุอันตราย
ทางการเกษตรต่าง ๆ ดังกล่าวในวัตถุดิบอาหารสัตว์จากพืชท่ีได้ผลิตข้ึนภายในประเทศ หรือนาเข้า
จากต่างประเทศ เช่น กากถั่วเหลือง ข้าวโพด ข้าวสาลี ข้าวบาร์เลย์ เป็นต้น โดยเฉพาะการนาเข้ามาจาก
ประเทศท่ีไมไ่ ดม้ กี ารประกาศห้ามไม่ให้มีการผลิต การนาเข้า การส่งออกหรือการมีไว้ครอบครองวัตถุอันตราย
ทางการเกษตรดังกลา่ ว จึงได้จัดทากิจกรรมเฝูาระวงั ตดิ ตาม การปนเป้อื นสารพษิ ตกคา้ งในอาหารสัตว์ผสมสาเร็จรูป
สาหรบั ไกแ่ ละสกุ ร เพ่ือเฝาู ระวัง ติดตามการตกคา้ งของวัตถุอนั ตรายทางการเกษตร ได้แก่ คลอร์ไพริฟอส และ
พาราควอต รวมทั้งในวัตถุดิบพืชอาหารสัตว์ท่ีมักนาไปใช้เป็นส่วนผสมในอาหารสัตว์เศรษฐกิจ เพ่ือนาไปใช้
เป็นข้อมูลในการวางแผนควบคุมการตกค้างของวัตถุอันตรายทางการเกษตร หรือนาไปใช้กาหนดระดับ
การตกค้างสูงสุด หรือ MRL (Maximum residue limit) ในวัตถุดิบอาหารสัตว์ และอาหารสัตว์ ทั้งน้ีเพ่ือ
เปน็ การสร้างความมน่ั ใจใหก้ ับผบู้ รโิ ภคเก่ียวกับความปลอดภัยของอาหารสัตว์ และผลิตภณั ฑจ์ ากปศสุ ตั ว์

วิธีดาเนินการ

กองควบคุมอาหารและยาสัตว์ และสานักงานปศุสัตว์จังหวัด เก็บตัวอย่างอาหารสัตว์ ณ
สถานที่ผลิตอาหารสัตว์ สถานท่ีเก็บอาหารสัตว์นาเข้า ศูนย์รวบรวมและจาหน่ายอาหารสัตว์ โดยแบ่งเป็น
อาหารสตั ว์ผสมสาเร็จรปู ชนดิ เมด็ สาหรับไก่ สุกร และวัตถุดิบอาหารสัตว์ ได้แก่ ข้าวโพดเมล็ด กากถั่วเหลือง
ราสกัดน้ามัน ราละเอียด แล้วส่งตรวจวิเคราะห์ที่สานักตรวจสอบคุณภาพสินค้าปศุสัตว์ เพ่ือตรวจวิเคราะห์
สารพิษตกค้างกลุ่มคลอร์ไพริฟอสและพาราควอต ซ่ึงใช้ระยะเวลาการดาเนินการในช่วงระหว่างเดือนเมษายน
พ.ศ. 2564 – กนั ยายน พ.ศ. 2564 เป็นเวลา 6 เดอื น

63

ตารางที่ 1 ตารางแสดงข้อมูลการปนเปื้อนสารคลอร์ไพริฟอสและพาราควอตในอาหารสัตว์และวัตถุดบิ อาหารสัตว์

คลอร์ไพรฟิ อส พาราควอต

ชนดิ ตัวอย่าง จานวน (ไมโครกรมั /กิโลกรัม) (ไมโครกรัม/กิโลกรัม)
(ตวั อยา่ ง)
คา่ เฉลีย่ ค่ามากทส่ี ดุ คา่ นอ้ ย คา่ เฉลย่ี ค่ามากทส่ี ุด ค่านอ้ ย
ที่สดุ ท่ีสดุ

อาหารสตั ว์ผสมสาเรจ็ รูป สาหรบั ไก่ 40 ND ND ND ND ND ND
อาหารสตั วผ์ สมสาเรจ็ รูป สาหรบั สกุ ร 40
วตั ถดุ บิ ชนิดขา้ วโพดเมลด็ 6 0.024 0.024 0.024 ND ND ND
วัตถดุ ิบ ชนิดกากถวั่ เหลือง 7
วตั ถดุ บิ ชนดิ ราสกดั น้ามนั 3 ND ND ND ND ND ND
วัตถดุ บิ ชนดิ ราละเอียด 4
ND ND ND ND ND ND

ND ND ND ND ND ND

ND ND ND ND ND ND

หมายเหตุ : ND = Not Detected หมายถึง ไมพ่ บ
ค่า LOD/LOQ ; 0.015/0.03 mg/kg

สรุปผลวิเคราะห์

จากตารางพบว่าอาหารสัตว์ผสมสาเร็จรูป ชนิดเม็ด สาหรับไก่ และวัตถุดิบอาหารสัตว์ ได้แก่
ข้าวโพดเมล็ด กากถั่วเหลือง ราสกัดน้ามัน ราละเอียด จานวน 99 ตัวอย่าง ไม่พบการปนเป้ือนของสารพิษตกค้าง
กลุ่มคลอร์ไพริฟอสและพาราควอต ส่วนอาหารสัตว์ผสมสาเร็จรูป ชนิดเม็ด สาหรับสุกร พบการปนเป้ือนของ
สารพษิ ตกค้างของกลมุ่ คลอรไ์ พรฟิ อสในปรมิ าณ 0.024 ไมโครกรมั /กิโลกรมั จานวน 1 ตัวอย่าง

64

อาหารสัตวท์ ่ผี สมยา (Medicated feed)

อาหารสัตว์ท่ีผสมยา (Medicated feed) หมายความว่า อาหารสัตว์ผสมสาเร็จรูปหรือหัวอาหารสัตว์ที่มี

ส่วนผสมของยา ซ่ึงถือเป็นอาหารสัตว์ตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์และจัดเป็นอาหารสัตว์

ที่มิใช่อาหารสัตว์ควบคุมเฉพาะ สาหรับการผลิต นาเข้า ขาย และใช้อาหารสัตว์ท่ีผสมยานั้น มีการกากับ ควบคุม

ดูแลตามประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่อง กาหนดลักษณะเงื่อนไขของอาหารสัตว์ท่ีผสมยาที่ห้ามผลิต

นาเข้า ขาย และใช้ พ.ศ. 2561 ทง้ั นี้เพื่อให้มีการใช้ยาต้านจุลชีพในสัตว์อย่างสมเหตุผล ถือเป็นกลไกสาคัญใน

การควบคมุ และลดปญั หาการดื้อยาตา้ นจลุ ชีพในคนและสัตว์ได้

การใชย้ าสาหรบั การผลติ อาหารสัตวท์ ่ผี สมยา

1. ยาต้องขนึ้ ทะเบยี นตารบั ยาสาหรับผสมอาหารสตั ว์

2. ห้ามใชย้ ากลุม่ Cephalosporins

3. ห้ามใช้ยากลมุ่ Polymyxins Penicillins Fluoroquinolones และ Fosfomycin ในวัตถุประสงค์ปูองกันโรค

4. หา้ มใชย้ าในข้อ 3 รวมกนั ตงั้ แต่ 2 ชนิดขึน้ ไป

การผลิตอาหารสตั ว์ท่ผี สมยามีการผลิต 2 แหล่งที่ผลิตคือ ณ โรงงานท่ีผลิตอาหารสัตว์ผสมยา (กรณีเพื่อ

จาหน่าย) และ ณ สถานทเี่ ลี้ยงสัตว์ของตนเอง (กรณีเพื่อใช้ในสถานที่เลี้ยงสัตว์ของตนเอง) รายละเอียดโดยสรุป

เป็นดงั น้ี

กรณเี พอื่ จาหนา่ ย กรณเี พือ่ ใช้ในสถานที่เลี้ยงสัตวข์ องตนเอง

- จดแจง้ เปน็ ผูผ้ ลติ อาหารสตั ว์ท่ผี สมยากับกรมปศสุ ตั ว์ - จดแจง้ เปน็ ผผู้ ลติ อาหารสตั ว์ท่ีผสมยากบั กรมปศุสัตว์ (ฟารม์ สกุ ร > 500 ตัว,
- มใี บอนุญาตผลิตอาหารสตั วค์ วบคมุ เฉพาะ สัตวป์ กี ให้เนอ้ื > 5,000 ตวั , สัตว์ปีกให้ไข่ > 1,000 ตัว)

- ไดร้ บั การรับรองระบบการจัดการดา้ นสขุ ลักษณะทีด่ ใี นสถานท่ีประกอบการ (Good - มสี ัตวแพทย์ผ้คู วบคุมฟารม์

Manufacturing Practices: GMP) - มผี คู้ วบคมุ ระบบระบบการผลติ อาหารสัตวท์ ่ผี สมยา

- มสี ตั วแพทย์ผคู้ วบคมุ ระบบการผลติ อาหารสัตว์ทผี่ สมยา - ผลิตอาหารสตั วท์ ีผ่ สมยาตามใบสงั่ ใชย้ า (Prescription)
- ผลติ อาหารสัตว์ท่ผี สมยาตามใบสัง่ ใช้ยา (Prescription) - รายงานสรุปปรมิ าณการใช้ยาต้านแบคทเี รยี ผสมอาหารสตั ว์

- รายงานสรุปปรมิ าณการใชย้ าต้านจุลชพี และอาหารสัตว์ท่ีผสมยา - ทดสอบ Homogeneity และ Carryover
- ควบคุมการขนส่งและใหม้ ฉี ลากหรือรายละเอยี ดทอ่ี าหารสตั วท์ ่ีผสมยา

- ทดสอบ Homogeneity และ Carryover

ผู้ผลิตอาหารสัตว์ที่ผสมยาในโรงงานที่ผลิตอาหารสัตว์ผสมยา มีประกาศกรมปศุสัตว์ให้จดแจ้งเมื่อวันที่
25 กันยายน 2561 และ ผผู้ ลิตอาหารสัตวท์ ผี่ สมยาในสถานทเี่ ลยี้ งสตั วข์ องตนเอง มปี ระกาศกรมปศุสัตว์ให้จดแจ้ง
เมื่อวันที่ 26 กันยายน 2563 ทาให้ ณ ปัจจุบัน ปี 2564 มีการจดแจ้งผู้ผลิตอาหารสัตว์ท่ีผสมยาครอบคลุมทั้ง 2
แหลง่ ท่ผี ลิตอาหารสัตว์ทผ่ี สมยา เพือ่ ให้การกากบั ดแู ลอาหารสัตว์ท่ีผสมยาตามพระราชบัญญัติควบคุมคุณภาพ
อาหารสตั ว์ พ.ศ. 2558 และกฎหมายท่ีเกี่ยวข้องเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ณ ปัจจุบันโรงงานผลิตอาหารสัตว์
ท่ีผสมยามีจานวน 75 โรงงาน และ ผู้ผลติ อาหารสัตว์ที่ผสมยาในสถานท่ีเล้ียงสัตว์ของตนเองมีจานวน 254 แห่ง ท้ังนี้
ได้เข้าติดตามผู้ผลิตอาหารสัตว์ท่ีผสมยาในสถานท่ีเลี้ยงสัตว์ของตนเองหลังมีประกาศให้จดแจ้ง เพ่ือประเมินความ
พร้อมในการประกาศกฎหมายที่เกี่ยวข้องกบั ผผู้ ลติ อาหารสตั ว์ท่ีผสมยาในสถานทเี่ ล้ียงสัตวข์ องตนเองต่อไป

65

เจา้ หน้าทก่ี องควบคุมอาหารและยาสตั วแ์ ละเจ้าหน้าท่ีปศสุ ัตว์ในพื้นท่ี รว่ มตดิ ตาม และกากับ
ดแู ลกระบวนการผลิตอาหารสัตว์ท่ีผสมยาในสถานทเ่ี ล้ียงสัตวข์ องตนเอง

งานสปั ดาห์ความตระหนักรเู้ ร่อื งการใช้ยาตา้ นจุลชีพโลกของประเทศไทย
(Thailand’s World Antimicrobial Awareness Week; WAAW 2021)

66

งานสัปดาห์ความตระหนักรู้เร่ืองการใช้ยาต้านจุลชีพโลกของประเทศไทย มีกาหนดจัดขึ้นในเดือน
พฤศจิกายนของทุกปี โดยมีวัตถุประสงค์เพ่ือสร้างความตระหนักและกระตุ้นให้หน่วยงานต่างๆ บุคลากรและ
ประชาชน ได้เข้าใจความสาคัญของเช้ือด้ือยาต้านจุลชีพ (Antimicrobial resistance : AMR) ซ่ึงในปีน้ีมีการ
กาหนดจัดงานขึ้น ระหว่างวันที่ 18-26 พฤศจิกายน 2564 โดยการจัดงานเป็นรูปแบบ virtual conference มี
ผู้เข้าร่วมงานประมาณ 300 คน ภายใต้ความร่วมมอื สขุ ภาพหนึง่ เดยี ว (One health) คน สัตว์ และสงิ่ แวดลอ้ ม

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ในฐานะเจ้าภาพร่วม (Co-host) ได้เข้าร่วมการเปิดงาน WAAW 2021 โดย
ฯพณฯ รมว.กษ. ดร. เฉลิมชัย ศรีอ่อน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นผู้กล่าวเปิดงานร่วมกับ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข นายอนุทิน ชาญวีรกูล และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ
สิง่ แวดลอ้ ม นายวราวธุ ศิลปอาชา

นอกจากนี้ น.สพ. รักไทย งามภักดิ์ ผู้อานวยการกองควบคุมอาหารยาสัตว์ ได้เข้าร่วมเสวนา ในหัวข้อ
“ความร่วมมือ สู่วิถีใหม่ สู้ภัย COVID-19 และเช้ือดื้อยา” โดยกล่าวถึงผลกระทบของสถานการณ์ COVID-19 ต่อ
ภาคการเล้ียงสัตว์ และการดาเนินงานของกรมปศุสัตว์ในการขับเคลื่อนงานด้านที่เกี่ยวข้องกับการจัดการการดื้อยา
ต้านจุลชีพ ร่วมกับผู้แทนจากสมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย ศูนย์วิชาการเฝูาระวังและพัฒนาระบบยา
บริษัท อินยบิ ซอย จากัด และผ้จู ดั การศนู ย์ชวั รก์ อ่ นแชร์

วดี ทิ ศั น์ รมว.กษ. รวมวิดทิ ศั น์ วนั เปดิ งาน
ดร. เฉลมิ ชยั ศรอี อ่ น WAAW 2021
รว่ มกล่าวเปดิ งาน WAAW 2021

ในวันท่ี 25-26 พฤศจิกายน 2564 มกี ารประชมุ เพื่อประชาพิจารณร์ า่ งประเด็นยทุ ธศาสตร์ของแผนปฏิบัติ

67

แห่งชาติว่าด้วยการดื้อยาต้านจุลชีพประเทศไทย ระยะที่ 2 (พ.ศ. 2566-2570) โดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ประกอบด้วย กรมปศสุ ตั ว์ กรมประมง กรมวิชาการเกษตร กรมส่งเสริมการเกษตร และสานักงานมาตรฐานสินค้า
เกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) รับผิดชอบการประชาพิจารณ์ร่างประเด็นยุทธศาสตร์ 2 ยุทธศาสตร์หลัก คือ
ยทุ ธศาสตรท์ ี่ 1 การเฝูาระวังการด้ือยาตา้ นจุลชพี ภายใตแ้ นวคดิ สขุ ภาพหนึ่งเดียว และยุทธศาสตร์ที่ 4 การปูองกัน
และควบคุมเช้ือด้ือยาและควบคุมกากับดูแลการใช้ยาต้านจุลชีพอย่างเหมาะสมในภาคการเกษตรและสัตว์เลี้ยง
โดยมีประเดน็ สาคญั ในด้านการเกษตรและการเลย้ี งสัตวป์ ระกอบด้วย

1) พัฒนาระบบเฝาู ระวงั เชือ้ ดอื้ ยาแบบบูรณาการบนแนวคดิ สุขภาพหนง่ึ เดียว
2) พัฒนาศักยภาพหอ้ งปฏิบัติการเพ่ือตรวจวิเคราะห์การตรวจเชื้อดื้อยาต้านจุลชีพ ในโครงการเฝูาระวังการ

ดื้อยาต้านจุลชีพในสัตว์ รวมถึงการขยายการตรวจวิเคราะห์ให้ครอบคลุมการเฝูาระวังในส่ิงแวดล้อมใน
ฟารม์ ปศสุ ัตว์
3) พัฒนาระบบฐานข้อมลู /ระบบตดิ ตามข้อมูลเกี่ยวกบั การใช้ยาต้านจุลชีพในสัตว์ท่ีเลี้ยงเพ่ือการบริโภค (ปศุ
สัตว์และสัตวน์ ้า) ในระดับฟาร์มเลีย้ งสัตว์ การเพาะปลูกพชื และสัตวท์ ่ีเลย้ี งเปน็ เพอ่ื น
4) ผลักดันมาตรฐาน/แนวปฏิบัติในด้านเกี่ยวกับเช้ือด้ือยาต้านจุลชีพและการใช้ยาต้านจุลชีพในสัตว์ท่ีเล้ียง
เพอื่ การบรโิ ภคและพชื
5) สง่ เสริมการใชส้ ารทางเลอื ก/วธิ ีปฏิบัติเพ่ือลดการใชย้ าตา้ นจลุ ชีพในการเลี้ยงสัตว์และการเพาะปลูกพืช

ภาพบรรยากาศการประชาพิจารณร์ ่างประเดน็ ยุทธศาสตรข์ องแผนปฏิบัตแิ ห่งชาติ
ว่าดว้ ยการดื้อยาต้านจลุ ชีพประเทศไทย ระยะที่ 2 (พ.ศ. 2566-2570)

สถติ ิการนาเข้า-สง่ ออกอาหารสัตว์ประจาปี 2564

6. สถติ กิ ารนาเข้าอาหารสัตว์ ปี 2564

68

ล้านตัน สถติ ปิ รมิ าณการนาเขา้ อาหารสัตว์ ปี พ.ศ. 2561 - 2564 8.89
12.00 9.65

10.00 8.73
7.79
8.00

6.00

4.00

2.00

-
2561 2562 2563 2564

ข้อมูล ณ เดอื นธันวาคม 2564

ปรมิ าณและมลู คา่ การนาเขา้ อาหารสัตว์ ปี พ.ศ. 2564 แยกตามประเภทอาหารสตั ว์

หมายเหตุ : อาหารสัตว์อ่นื ๆ ไดแ้ ก่ สารปรงุ แต่งอาหารสตั ว์ อาหารสัตว์สวยงาม วตั ถทุ เี่ ตมิ ในอาหารสตั ว์ และอ่ืนๆ

ขอ้ มลู ณ เดือน ธนั วาคม 2564

ประเภทอาหารสตั ว์ ปริมาณ (ตัน) มูลค่า (ล้านบาท)
8,055,831.60 92,254.82
วตั ถดุ บิ 434,953.29 14,485.58
อาหารเสริม 25,662.30 2,388.14
อาหารสัตว์เลีย้ ง 106,492.16 10,546.09
สารผสมล่วงหน้า (พรมี กิ ซ์) 44,690.19 1,562.20
ผลติ ภัณฑน์ ม 224,818.32 9,546.71
อาหารสตั ว์อน่ื ๆ 8,892,447.86
รวม 130,783.53

69

9,000,000.00 6,971,979.13
8,000,000.00 7,829,967.73
7,000,000.00 8,709,401.21
6,000,000.00 8,055,831.60
5,000,000.00
4,000,000.00 391,801.70
3,000,000.00 356,413.78
2,000,000.00 400,263.57
1,000,000.00 434,953.29
20,061.30
- 21,665.55
42,417.52
25,662.30
88,709.90
93,840.22
98,623.65
106,492.16
41,986.89
41,273.42
47,687.83
44,690.19
275,889.48
382,329.04
347,243.90
224,818.32

วตั ถดุ บิ อำหำรเสรมิ อำหำรสตั วเ์ ล้ยี ง สำรผสมล่วงหนำ้ ผลติ ภณั ฑ์นม อำหำรสัตวอ์ ื่นๆ
(พรมี ิกซ์)

2561 2562 2563 2564

ภาพรวมสถิติปริมาณการนาเข้าอาหารสัตวป์ ี 2564 แยกตามประเภทอาหารสตั ว์

สารผสมล่วงหน้า (พรมี ิกซ)์ ผลติ ภัณฑน์ ม อาหารสตั ว์อ่ืนๆ
อาหารสตั วเ์ ลีย้ ง 1.20% 0.50% 2.53%

0.29%

อาหารเสรมิ
4.89%

วัตถดุ บิ
90.59%

วัตถดุ บิ อาหารเสรมิ อาหารสัตว์เลี้ยง สารผสมล่วงหนา้ (พรมี ิกซ)์ ผลติ ภัณฑ์นม อาหารสัตว์อน่ื ๆ

70

ขอ้ มลู ณ เดอื นธนั วาคม 2564

การนาเข้าอาหารสตั ว์ของไทยจากต่างประเทศ ปี พ.ศ. 2564

(10 อนั ดบั แรก ตามปริมาณการนาเข้าอาหารสัตว)์

ประเทศ ปรมิ าณ (ตัน) มลู ค่า (ลา้ นบาท)
บราซิล 2,573,476.86 39,783.12
พม่า 1,911,733.67 14,045.40
ออสเตรเลีย 1,218,179.24 10,306.01
สหรัฐอเมริกา 546,680.65 10,905.73
อารเ์ จนตนิ า 435,152.56 5,313.30
ยเู ครน 379,883.25 3,791.06
จีน 330,821.11 12,489.24
อนิ โดนเี ซยี 250,332.80 1,910.80
อนิ เดยี 185,446.52 2,215.23
โรมาเนีย 127,525.02 1,165.24
รวม 7,959,231.69 101,925.13

อินโดนเี ซยี อินเดีย โรมาเนีย
จนี 3.15% 2.33% 1.60%
ยูเครน 4.16%
4.77% บราซิล
32.33%
อาร์เจนตินา
5.47%

สหรัฐอเมริกา
6.87%

ออสเตรเลีย พมา่
15.31% 24.02%

บราซลิ พมา่ ออสเตรเลีย สหรฐั อเมริกา อารเ์ จนตินา ยูเครน จนี อนิ โดนีเซยี อนิ เดีย โรมาเนยี

หมายเหตุ บราซิล เช่น กากถั่วเหลือง ข้าวสาลีเมล็ด เป็นต้น, พม่า เช่น ข้าวโพดเมล็ด เป็นต้น, ออสเตรเลีย เช่น ข้าวบาร์เลย์
ข้าวสาลเี มล็ด ผลพลอยไดจ้ ากสัตวป์ ีกปุน อาหารสตั ว์เล้ยี ง เป็นต้น, สหรัฐอเมริกา เชน่ กากดดี จี เี อส กากถัว่ เหลอื ง โปรตนี ข้าวโพด
ผลิตภัณฑ์นม พรีมิกซ์ อาหารสัตว์เลี้ยง เป็นต้น, อาร์เจนตินา เช่น ข้าวสาลีเมล็ด เนื้อและกระดูกปุน (โค) เป็นต้น, ยูเครน เช่น

71

ขา้ วสาลีเมล็ด กากเมลด็ ทานตะวัน เป็นต้น, จีน เชน่ อาหารเสรมิ พรีมกิ ซ์ เปน็ ต้น, อินโดนีเซีย เช่น กากปาลม์ ราขา้ วสาลี เป็นต้น,
อนิ เดยี เช่น กากเรปซีดหรอื กากคาโนลา ราสกัดนา้ มนั อาหารเสริม เป็นต้น, โรมาเนยี เชน่ ขา้ วสาลีเมล็ด เป็นตน้

ปริมาณและมูลคา่ การนาเข้าวัตถุดิบอาหารสตั ว์ทีส่ าคัญ ปี พ.ศ. 2564

ชนดิ อาหารสัตว์ ปรมิ าณ (ตนั ) มูลค่า (ลา้ นบาท)
กากถั่วเหลือง 2,819,601.08 44,106.99
ข้าวโพดเมล็ด 1,904,226.92 13,110.74
ข้าวสาลเี มลด็ 1,242,885.26 11,085.16
ข้าวบาร์เลย์ 736,225.49 5,425.71
กากดีดจี เี อส 320,483.22 3,573.79
เนือ้ และกระดูกปนุ (สกุ ร) 232,064.25 3,978.10
ผลพลอยไดจ้ ากสัตว์ปีกปนุ 70,998.06 1,939.88
ปลาปุน 58,332.15 2,112.02
ขนสตั ว์ปกี ปนุ 1,935.45 39.44
รวม 7,386,751.86 85,371.84

ผลพลอยไดจ้ ากสัตว์ปีกปุน ปลาปุน ขนสัตวป์ ีกปุน 72
เนือ้ และกระดูกปนุ (สุกร) 0.96% 0.79% 0.03%
กากถั่วเหลอื ง
3.14% 38.17%

กากดดี จี เี อส
4.34%

ขา้ วบาร์เลย์
9.97%

ข้าวสาลเี มลด็
16.83%

กากถ่ัวเหลอื ง ขา้ วโพดเมล็ด เกรด 2 ขา้ วสาลเี มลด็ ขา้ วโพดเมล็ด เกรด 2 กากดดี ีจีเอส
เนอ้ื และกระดกู ปนุ (สกุ ร) 2ข5้าว.7บ8า%รเ์ ลย์
ผลพลอยไดจ้ ากสัตวป์ กี ปนุ ปลาปุน
ขนสัตวป์ ีกปุน

7. สถิตกิ ารส่งออกอาหารสัตว์ ปี 2564
ปริมาณและมูลค่าการสง่ ออกอาหารปศุสตั ว์ ปี 2561-2564

ชนิดสนิ ค้า นา้ หนัก (ตนั ) 2561 ปี 2563 2564
ปลาปนุ ราคา (ลา้ นบาท) 93,213.05 2562 146,932.01 117,143.05
พรีมกิ ซ์ น้าหนกั (ตนั ) 3,715.11 97,197.16 4,992.77 4,328.92
วัตถดุ ิบ (ยกเว้นปลาปนุ ) ราคา (ลา้ นบาท) 23,147.29 3,232.25 33,919.74 32,698.03
อาหารสาเร็จรูปปศสุ ตั ว์ นา้ หนกั (ตนั ) 2,776.60 32,813.02 2,802.09 2,816.68
อาหารเสรมิ สาหรบั สัตว์ ราคา (ลา้ นบาท) 21,067.08 3,471.08 9,993.08 32,071.81
อนื่ ๆ นา้ หนกั (ตนั ) 269.96 7,437.43
ราคา (ลา้ นบาท) 52,051.07 1,064.44 169.39 446.80
นา้ หนัก (ตนั ) 358.14 32,699.18 53,104.07 67,773.31
ราคา (ลา้ นบาท) 47,799.27 552.58 772.48 1,025.84
นา้ หนกั (ตนั ) 2,269.73 29,986.63 17,550.80 14,556.85
ราคา (ลา้ นบาท) 7,649.03 1,223.16 1,372.65 1,172.35
1,661.48 31,681.14 11,581.90 2,138.04
1,353.03 1,172.91 684.02

73

นา้ หนัก (ตนั ) 244,926.78 231,814.57 273,081.60 266,381.50
11,282.28 10,474.61
รวมอาหารปศุสตั ว์ ราคา (ลา้ นบาท) 11,051.02 9,938.54

หมายเหตุ ขอ้ มูลจากหนังสอื รับรองการตรวจสอบอาหารสัตวส์ ่งออกไปนอกราชอาณาจกั ร (สอ.2)
อนื่ ๆ หมายถงึ สารปรงุ แตง่ กลิน่ รส สารถนอมคณุ ภาพ สารกอ่ รูป

ปรมิ าณการสง่ ออกอาหารปศุสัตว์ 2561-2564 มูลคา่ การส่งออกอาหารปศสุ ัตว์ 2561-2564

280,000 273,082 11,500 11,282
270,000 266,382 11,000
11,051

260,000 10,475

250,000ปริมำณ ( ัตน)244,927 10,500
มูลค่ำ (ล้ำนบำท)
240,000 10,000 9,939
230,000
231,815

9,500

220,000

210,000 9,000
ปี 2561 ปี 2562 ปี 2563 ปี 2564
ปี 2561 ปี 2562 ปี 2563 ปี 2564

ปรมิ าณและมลู ค่าการสง่ ออกอาหารสตั ว์เลี้ยง ปี 2561-2564

ประเภทกลุ่มสินคา้ ปี
2561 2562 2563 2564

อาหารสตั วเ์ ลยี้ ง (Dog chews) นา้ หนกั (ตนั ) 5,083.25 5,155.36 5,812.40 3,002.24
ราคา (ลา้ นบาท) 1,183.24 1,098.60 1,348.61 540.93

อาหารเม็ดสาหรบั สตั ว์เล้ยี งทุกชนิด นา้ หนกั (ตัน) 212,032.21 233,225.67 253,817.94 289,533.69

(Dry pet food) ราคา (ล้านบาท) 6,593.12 7,561.28 8,478.38 10,478.39

อาหารสัตว์เลยี้ งในภาชนบรรจปุ ดิ สนิท นา้ หนัก (ตนั ) 287,041.99 301,147.43 339,062.98 480,997.37
ราคา (ลา้ นบาท) 33,688.29 33,878.60 39,914.51 53,638.43

อาหารขบเคยี้ วและอาหารวา่ งสาหรับสัตว์เล้ียง นา้ หนัก (ตนั ) 6,014.73 15,021.90 25,086.00 28,489.64

( Pet treats) ราคา (ลา้ นบาท) 3,918.31 2,014.37 5,042.25 5,295.87

อาหารเสริมอืน่ ๆ ( Other) นา้ หนกั (ตนั ) 6,401.44 8,013.20 10,385.62 12,672.12
ราคา (ลา้ นบาท) 347.10 482.25 657.10 1,034.67

รวม น้าหนกั (ตนั ) 516,573.62 562,563.56 634,164.94 814,695.06
ราคา (ลา้ นบาท) 45,730.06 45,035.10 55,440.85 70,988.29

74

ปริมาณการสง่ ออกอาหารสัตว์เลยี้ ง 2561-2564 มลู คา่ การสง่ ออกอาหารสัตว์เลี้ยง 2561-2564

1,000,000 814,695 80,000 70,988
800,000 634,165 70,000
600,000 516,574 562,564 60,000 55,441
ปริมำณ ( ัตน) 50,000 47,730 45,035
ูมล ่คำ ( ้ลำนบำท) 40,000
400,000 30,000
20,000
200,000 10,000

0 0
ปี 2561
ปี 2562 ปี 2563 ปี 2564 ปี 2561 ปี 2562 ปี 2563 ปี 2564

75

สดั สว่ นปรมิ าณการสง่ ออกอาหารปศสุ ัตว์ จาแนกตามชนิดสินค้า ปี 2564

อาหารเสรมิ สาหรบั สตั ว์ อ่ืน ๆ
5% 1%

อาหารสาเร็จรปู ปศุสตั ว์ ปลาปุน
25% 44%

วตั ถดุ บิ (ยกเว้นปลาปุน) พรมี กิ ซ์ อาหารเสรมิ สาหรบั สัตว์ อน่ื ๆ
12% 13%

ปลาปุน พรมี ิกซ์ วัตถดุ บิ (ยกเว้นปลาปุน) อาหารสาเร็จรปู ปศุสตั ว์

สดั ส่วนมลู ค่าการส่งออกอาหารสตั ว์ แยกตามชนิดอาหารสตั ว์ ปี 2564

อื่นๆ
7%

อาหารเสรมิ สาหรับสตั ว์
11%

อาหารสาเร็จรปู ปศุสตั ว์ ปลาปุน
9% 41%

วตั ถุดิบ (ยกเว้นปลาปนุ )
4%

พรีมกิ ซ์
28%

ปลาปนุ พรมี กิ ซ์ วตั ถุดบิ (ยกเว้นปลาปุน) อาหารสาเร็จรูปปศสุ ตั ว์ อาหารเสรมิ สาหรับสตั ว์ อื่นๆ

76

สดั สว่ นปรมิ าณการส่งออกอาหารปศสุ ัตว์ รายประเทศ ปี 2564
อินโดนีเซยี อื่นๆ
มาเลเซยี 2% 4%
2%
อนิ เดยี
บังกลาเทศ
4% 3% จีน
34%
ญปี่ นุ

5%

พมา่
5%

เวยี ดนาม
7%

ลาว
14% กัมพชู า

20%

จนี กัมพูชา ลาว เวียดนาม พมา่ ญีป่ ุน บงั กลาเทศ อนิ เดยี มาเลเซยี อนิ โดนีเซีย อ่ืนๆ

สัดสว่ นมูลคา่ การส่งออกอาหารปศสุ ตั ว์ แยกตามประเทศ ปี 2564

อ่ืนๆ
12%

อินโดนีเซยี จนี
3% 33%

มาเลเซีย
4%

ญี่ปนุ
4%

พม่า
5%

ลาว
6%

บงั กลาเทศ อนิ เดยี เวียดนาม
6% 7% 11%

กมั พูชา
9%

จนี เวียดนาม กัมพูชา อนิ เดยี บงั กลาเทศ ลาว พม่า ญปี่ นุ มาเลเซยี อินโดนีเซีย อนื่ ๆ

สถติ ิการออกทะเบยี นและใบอนุญาตอาหารสัตว์ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2564

1. การออกใบอนุญาตผลิตอาหารสัตวค์ วบคมุ เฉพาะ

จานวนใบอนญุ าตผลติ อาหารสัตวค์ วบคมุ เฉพาะ แยกตามหนว่ ยงานทอ่ี อกใบอนญุ าต
ประจาปงี บประมาณ 2564

77

หนว่ ยงาน ขอใหม่ ต่ออายุ ใบแทน แก้ไข รวม
กองควบคุมอาหารและยาสตั ว์ 48 19 6 2 75
สานกั งานปศุสตั วเ์ ขต 1 0 29 0 1 30
สานักงานปศุสตั ว์เขต 2 0 29 0 0 29
สานกั งานปศสุ ตั ว์เขต 3 0 9 0 1 10
สานักงานปศสุ ตั ว์เขต 4 0 4 1 1 6
สานกั งานปศสุ ตั วเ์ ขต 5 0 3 0 0 3
สานกั งานปศุสตั ว์เขต 6 0 1 0 1 2
สานักงานปศสุ ตั วเ์ ขต 7 0 50 0 0 50
สานกั งานปศสุ ตั ว์เขต 8 0 8 0 0 8
สานักงานปศสุ ตั ว์เขต 9 0 0 0 0 0
48 152 7 6 213
รวม
รวม
ทม่ี า : ระบบบรหิ ารการปฏบิ ัติงาน (e-Operation) 361
72
2. การออกใบอนุญาตนาเขา้ อาหารสัตว์ควบคมุ เฉพาะ 44
1
จานวนใบอนญุ าตนาเขา้ อาหารสตั ว์ควบคมุ เฉพาะ แยกตามหนว่ ยงานทอ่ี อกใบอนญุ าต 8
6
ประจาปีงบประมาณ 2564 2
55
หนว่ ยงาน ขอใหม่ ต่ออายุ ใบแทน 2
0
กองควบคุมอาหารและยาสตั ว์ 16 345 0 551

สานักงานปศสุ ตั วเ์ ขต 1 23 49 0

สานักงานปศุสตั วเ์ ขต 2 1 43 0

สานักงานปศสุ ตั ว์เขต 3 010

สานักงานปศุสตั วเ์ ขต 4 260

สานักงานปศุสตั ว์เขต 5 060

สานกั งานปศสุ ตั วเ์ ขต 6 020

สานกั งานปศสุ ตั วเ์ ขต 7 5 50 0

สานักงานปศุสตั ว์เขต 8 020

สานักงานปศุสตั ว์เขต 9 000

รวม 47 504 0

ทมี่ า : ระบบบรหิ ารการปฏิบตั งิ าน (e-Operation)

3. การออกใบอนญุ าตขายอาหารสัตว์ควบคุมเฉพาะ

จานวนใบอนญุ าตขายอาหารสัตวค์ วบคมุ เฉพาะ แยกตามหน่วยงานท่อี อกใบอนญุ าต

ประจาปีงบประมาณ 2564

หน่วยงาน ขอใหม่ ต่ออายุ รวม
1,411
กองควบคมุ อาหารและยาสตั ว์ 62 1,349 7,469
3,678
สานักงานปศสุ ตั วเ์ ขต 1 864 6,605 4,925
4,054
สานักงานปศุสตั ว์เขต 2 549 3,129

สานักงานปศสุ ตั ว์เขต 3 794 4,131

สานกั งานปศสุ ตั วเ์ ขต 4 441 3,613

78

สานักงานปศุสตั ว์เขต 5 138 1,614 1,752
สานกั งานปศสุ ตั วเ์ ขต 6
สานกั งานปศสุ ตั ว์เขต 7 176 1,949 2,125
สานกั งานปศสุ ตั ว์เขต 8
สานกั งานปศุสตั ว์เขต 9 270 2,602 2,872

รวม 269 3,358 3,627

40 1,013 1,053

3,603 29,363 32,966

ทีม่ า : ระบบบรหิ ารการปฏิบัติงาน (e-Operation)

4. การออกใบสาคญั การขน้ึ ทะเบียนอาหารสตั ว์ควบคมุ เฉพาะ

จานวนใบสาคญั การขนึ้ ทะเบียนอาหารสัตวค์ วบคมุ เฉพาะ แยกตามประเภททะเบียน

ประจาปงี บประมาณ 2564

ใบสาคญั การขึน้ ทะเบียนอาหารสัตวค์ วบคุมเฉพาะ คาขอ คาขอ คาขอ รวม
ขอใหม่ แก้ไข ใบแทน
439
ประเภทวัตถดุ ิบ 191 247 1 1,460
188
ประเภทวัตถุทผ่ี สมแลว้ ชนดิ อาหารสตั วผ์ สมสาเรจ็ รูป 655 804 1 1,624
42
ประเภทวตั ถทุ ผ่ี สมแล้ว ชนดิ หวั อาหารสตั ว์ 11 177 0 681
583
ประเภทวัตถุทผ่ี สมแลว้ ชนิดสารผสมล่วงหนา้ (พรมี กิ ซ)์ 996 624 4 36
954
ประเภทผลติ ภณั ฑน์ มสาหรบั สตั ว์ 36 6 0 41
6,048
ประเภทอาหารเสรมิ สาหรบั สตั ว์ 494 184 3

ประเภทอาหารสัตว์เลย้ี ง ชนิดอาหารสตั ว์เลย้ี งท่ีมีโภชนาการครบถว้ น 520 63 0

ประเภทอาหารเสรมิ สาหรบั สตั วเ์ ลี้ยง 32 4 0

ประเภทอาหารสตั วเ์ ลี้ยง ชนิดอาหารขบเคี้ยว/อาหารวา่ งสาหรับสตั วเ์ ล้ยี ง 839 108 7

ประเภทอาหารสัตวเ์ ลี้ยง ชนิดอาหารประกอบการรักษาโรคสาหรบั สตั ว์เลี้ยง 38 2 1

รวม 3,812 2,219 17

ที่มา : กลุ่มทะเบยี นและใบอนญุ าตอาหารสตั ว์

การตรวจรบั รองโรงงานผลิตอาหารสัตว์ ประจาปีงบประมาณ พ.ศ. 2564

กิจกรรม ปีงบประมาณ 2563 ปีงบประมาณ 2564
GMP HACCP GMP HACCP

ตรวจรับรองโรงงานใหม่ 13 12 11 7
55 41
ตรวจติดตาม 78 58 45 38
111 86
ตรวจต่ออายุ 50 44

รวม (โรงงาน) 141 114

ทมี่ า : กลมุ่ รบั รองระบบประกนั คณุ ภาพ กองควบคุมอาหารและยาสตั ว์

ข้อมูล ณ วนั ที่ 30 กนั ยายน 2564

79

กราฟแสดงจานวนโรงงานท่ไี ด้รบั การรบั รองระบบ GMP และ HACCP แยกตามประเภทการผลิตอาหาร
สตั ว์

วตั ถดุ ิบอาหารสัตว์ รวมท้ังหมด (GMP/GMP+HACCP)
20(1/19)
207(42/165)

พรมี ิกซ์
45(19/26)

อาหารสัตวผ์ สม
สาเร็จรูป
87(19/68)

ปลาปนุ
55(3/52)

ทีม่ า : กลุม่ รับรองระบบประกันคณุ ภาพ กองควบคุมอาหารและยาสัตว์
ขอ้ มูล ณ วนั ท่ี 30 กันยายน 2564

กราฟแสดงจานวนโรงงานผลติ อาหารสัตว์ทไ่ี ด้รบั การรบั รองระบบ GMP และ HACCP
(แยกตามเขตปศสุ ตั ว)์

61

43 39 รวมทง้ั สน้ิ 207 โรงงาน

22

13 13
77

2

สำนักงำนปศุสัตว์เขต 1 2 3 4 5 6 7 8 9

GMP (42 โรงงำน) 12 9 3 1 2 2 10 2 1

GMP+HACCP (165 โรงงำน) 31 30 10 1 5 5 51 20 12

80

รวม (โรงงาน) 43 39 13 2 7 22 61 7 13

ที่มา : กล่มุ รบั รองระบบประกนั คุณภาพ กองควบคุมอาหารและยาสตั ว์
ขอ้ มูล ณ วันท่ี 30 กันยายน 2564

การฝกึ อบรมเพ่อื พฒั นาผู้ตรวจประเมนิ ระบบประกันคณุ ภาพอาหารสตั ว์ 2564

2560 2561 2562

๏ Lead Auditor 20 คน ๏ Lead Auditor 20 คน ๏ Lead Auditor 20 คน ๏ GHPs 42 คน

๏ GMP/HACCP 50 คน ๏ GMP/HACCP 50 คน ๏ GMP/HACCP 50 คน

ทม่ี า : กลุ่มรับรองระบบประกันคุณภาพ กองควบคุมอาหารและยาสัตว์

ขอ้ มูล ณ วันท่ี 30 กันยายน 2564

81

สรุปปรมิ าณและมลู คา่ การส่งออกวตั ถุอันตราย ประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2564

ประเทศปลายทาง ปรมิ าณ (กิโลกรัม) มูลคา่ (บาท)

สาธารณรฐั แห่งสหภาพพมา่ 153,432.70 35,980,287.45
ราชอาณาจักรกัมพูชา 161,228.00 25,598,639.21
ญ่ีปุน 175,008.00 23,984,269.34
สาธารณรฐั ประชาธปิ ไตยประชาชนลาว 53,973.90 13,952,530.66
มาเลเซยี 96,880.00 11,416,354.78
สาธารณรัฐสงั คมนยิ มเวยี ดนาม 53,150.50 7,011,719.73
สาธารณรัฐฟลิ ปิ ปนิ ส์ 26,600.10 6,692,462.04
สาธารณรฐั เกาหลี 1,615,561.20
ไตห้ วนั 5,940.00 1,601,480.82
สาธารณรัฐประชาชนจีน 8,000.00 1,471,581.80
สาธารณรัฐอนิ โดนีเซยี 13,488.00
สาธารณรฐั สิงคโปร์ 594.27
รวม .92 107.59
1.00 134,667,825.59
637,858.97

ที่มา : กลมุ่ วัตถุอันตรายด้านการปศสุ ัตว์ กองควบคุมอาหารและยาสตั ว์
ข้อมูล ณ วันที่ 30 กันยายน 2564

82

คณะผ้จู ัดทารายงานประจาปี 2564

กองควบคุมอาหารและยาสัตว์ กรมปศุสัตว์

นายรักไทย งามภักดิ์ ทปี่ รึกษา
นายวีระ อิ้งสอาด ท่ีปรึกษา
นายอดลุ ย์ เพิ่มผล ที่ปรกึ ษา
นายจิรวฒั น์ อรรคไกรสหี ์ ท่ีปรึกษา
นายบญุ เสริม ปีตานนทช์ ยั ท่ีปรกึ ษา
นางธรรมวรรณ หนนุ ไธสง ที่ปรกึ ษา
นางสาววนิดา แจง้ ประจกั ษ์ ทป่ี รึกษา
นายธีระยุทธ สุทธจิ ักร์ ทปี่ รึกษา
นางสุดารัตน์ เจอื จันทร์ ประธานคณะทางาน
นางสาวสุชนา สุขกลดั คณะทางาน
นางสาวศิรสิ วสั ดิ์ จันทร์ศรี คณะทางาน
นางสาวเจนจริ า สมศกั ดิ์ คณะทางาน
นางสาววิภา ศรมี ูล คณะทางาน
นางสาวผกามาส รงุ่ เรอื ง คณะทางาน
นางสาววชิราพร แสนสม คณะทางาน
นางสาวเสาวนีย์ วรี ะชัย เลขานกุ าร
นางสาวพชิ ามญชุ์ ออ้ วจิ ิตร ผชู้ ว่ ยเลขานุการ