DRUGA FALA

OPINIE  | Laudacja |

jak Mistrz-Grotowski, Daniel Struna, tylko jako przykład wciąż aktualnych spustoszenia, jaka wyziera z omawia-
redaktor Wilczycki, Benedykt Brok krytycznych diagnoz nowoczesno- nego tu pisarstwa. „Kieruję reflektor na
i jego żona Zuzanna albo demoniczny ści, lecz także jako wzór prozy, która czerń”10, mówił sam pisarz w rozmowie
Samuel Brak. arcydzielnie łączy artyzm z filozofią z Zarembą i Karnowskim. I dodawał:
i – zwłaszcza – z polityką. To ostatnie „Taka jest m.in. funkcja sztuki, pokazać
Wildstein wrzuca swych bohaterów dzisiaj traktowane bywa jako arty- coś w zbliżeniu, abyśmy zrozumieli me-
w sam środek historycznych dramatów, styczne faux pas, a przecież – jak słusz- chanizmy i zagrożenia”11. Oczywiście nie
pokazuje działania owych bohaterów nie zauważa gdzieś Bronisław Wildstein zawsze: od czasu do czasu kieruje reflek-
oraz – częściej – myśli. Ciekawią go – polityka zanurzona jest w głębszych tor na jasność. Na pewno takim doświad-
bowiem egzystencjalne konsekwencje wymiarach ludzkiego losu, niedostrze- czeniem ocalającym będzie w prozie
nowoczesnych ideologii. Pisarza inte- ganie zaś owego wymiaru i odbieranie Wildsteina miłość między mężczyzną
resuje też jednostka w zderzeniu z hi- polityce powagi jest przypadłością na- i kobietą, rodzina, ale też doświadcze-
storią, często z dziejami Polski, bo pol- szych, zdziecinniałych, czasów6. To, nie wspólnoty czy więź z tradycją. One
skość jako los, że przywołam tytuł eseju jak przez politykę prześwieca nie tylko będą – zwykle na krótko – schronieniem
z tomu „O kulturze i rewolucji”, to ważny etyka, lecz także metafizyka, pokazuje przed nadchodzącą nicością. To jej „me-
problem tej twórczości. Ale przecież nie doskonale na przykład „Ukryty” albo chanizmy” chce nam pokazać pisarz, to
tylko, bo w jego utworach pojawiają się „Czas niedokonany”. przed nią nas ostrzega.
Żydzi, Rosjanie, Francuzi, a ich scenerią
bywa też Paryż, Wiedeń czy Moskwa. Ten patronat Dostojewskiego wy- Przyznaję – Wildstein nie pisze dla
daje mi się ważny nie tylko dlatego, pokrzepienia serc, choć ma szacunek
W każdym jednak przypadku pisarz iż pokazuje ambicje Wildsteina, lecz dla Sienkiewicza, a jego pierwszą lekturą
wydaje się poszukiwać odpowiedzi na też każe uściślić, że realizmu nie na- było „W pustyni i puszczy”. Ale nie jest
pytanie, dlaczego człowiek aspirujący do leży w odniesieniu do jego pisarstwa to na pewno pisarz Polski zdziecinnia-
Boskiej roli musi się stoczyć w kondycję rozumieć jako chęci fotografowania łej (nie był nim też Sienkiewicz!). Jeżeli
zwierzęcą4. I zwykle dochodzi do wnio- „skóry świata”, rejestrowania detalu Wildstein krzepi, to – jak kiedyś Teodor
sku, że „nie da się stworzyć ładu z nico- materialnego czy obyczajowego, jako Parnicki – nasze umysły. Jest – jak Józef
ści”5. To jest bowiem – wedle Wildsteina owego specyficznego „gadżeciarstwa”, Mackiewicz – pisarzem dla dorosłych.
– najważniejsza lekcja komunizmu, którego sporo w dzisiejszej prozie. Bar- Ostrzega – niczym Zygmunt Krasiński
a więc nowoczesności. Ich skutki i kon- dziej interesuje autora „Mistrza” „real- – przed „nie-Boską komedią” naszych
sekwencje wciąż nas dotykają, bo też nie ność” wartości i ludzkich działań, ale czasów.
chcemy lub nie umiemy przezwyciężyć też ma świadomość, że „w sztuce to, co
tych doświadczeń. Dlatego nicość i nihi- ogólne, najlepiej uchwycić w konkrecie, Niemało, prawda?
lizm to słowa klucze tego pisarstwa i być w precyzyjnym czasie i miejscu”7. Stąd Maciej Urbanowski
może też zasadniczy jego temat. – na przykład – kapitalne opisy Paryża
w „Bracie” albo widmowego Krakowa 1  T. Burek, „Jaka historia literatury jest
Z wymienionych już książek wiemy, że w opowiadaniach. nam dzisiaj potrzebna?” (1979), [w:]
autor „Brata” zaczął pisać bardzo wcześ- tenże, „Żadnych marzeń”, Londyn
nie: jego pierwsze, niedrukowane, próby Niemniej jednak dążenie do uogól- 1987, s. 33.
literackie powstawały pod znakiem fan- nienia i do uniwersalnej metafory to
tastyki, co pewnie było jakimś echem inny ważny rys prozy Wildsteina. Nic 2  B. Wildstein, „Bunt i afirmacja. Esej
ówczesnych fascynacji Cortázarem czy dziwnego, że jeden z młodych badaczy o naszych czasach”, PIW 2020, s. 10,
Parnickim, znamiennych dla całego po- literatury dostrzegł w „Dolinie Nicości” 14, 15.
kolenia. Ale książki wydane po roku 1989 przypowieść, tłumacząc: „Jest to bo-
zrodzone są z tradycji już odmiennej, tej, wiem powieść o Polsce, ale nie w sensie 3  B. Wildstein, „Bunt i afirmacja…”,
której bliska jest conradowska formuła dokumentalnym, lecz metaforycznym. s. 567.
wierności widzialnemu światu. Można Nie przedstawia osób i miejsc, ale po-
oczywiście w grubym uproszczeniu mó- stawy i problemy moralne i etyczne”8. Na 4  B. Wildstein, „Bunt i afirmacja…”, s. 71.
wić o realizmie, co samo w sobie znowuż artystyczne paradoksy tej samej powie- 5  B. Wildstein, „Niepokorny. Rozma-
byłoby komplementem, zważywszy na ści wskazywał Burek: oto „polityczny
jego deficyt w literaturze polskiej ostat- pamflet na miarę tych największych, wiają Piotr Zaremba i Michał Kar-
nich co najmniej pięćdziesięciu lat, najbardziej drapieżnych” przeradza nowski”, Warszawa 2012, s. 338.
o czym przekonują cykliczne powroty się w „wizję ogólnego, wszechogarnia- 6  B. Wildstein, „Niepokorny”, s. 333.
do debat o światach nieprzedstawionych jącego spustoszenia, która przygnębia 7  B. Wildstein, „Cienie moich czasów”,
przez naszych pisarzy. nas, zarazem porywa swoją trafnością, Poznań 2015, s. 106.
logiką, siłą”9. 8  M. Woźniak, „Granice prozy litera-
Warto jednak pamiętać, że sam Wild- ckiej i publicystyki na przykładzie
stein najchętniej przywołuje w swoich Myślę, że uwagi te można w znacznej »Doliny Nicości« Bronisława Wild-
tekstach eseistycznych i w trakcie roz- mierze rozciągnąć na pozostałe dzieła steina”, „Arcana” 2019, nr 4, s. 121.
maitych spotkań autorskich powieści Wildsteina. Także spostrzeżenie Burka 9  T. Burek, „Coście z tym marzeniem
Dostojewskiego, zwłaszcza „Zbrodnię o wizji ogólnego i wszechogarniającego zrobili?” [w:] tenże, „Niewybaczalne
i karę” oraz „Biesy”. Przywołuje je nie sentymenty”, Warszawa 2011, s. 194.
10  B. Wildstein, „Niepokorny…”, s. 335.
11  Tamże, s. 336.

| 50 | 19–25.10.2020

[email protected]

OPINIE  | Odpowiedź autorów publikacji  |

„Czas na Smoleńsk”

W poprzednim numerze ty- marek pyza  marcin wikło w NIAR fałszywych danych oraz kie-
godnika „Sieci” zamieści- rowanie się własnym PR przy wyjaśnia-
liśmy list Glenna Jorgen- Glenn Jorgensen domaga się „nie- niu katastrofy. Ciekawe byłoby również
sena, byłego członka podkomisji przy upubliczniania w mediach wstęp- bliższe wyjaśnienie tego fragmentu
MON badającej katastrofę smoleńską, nych, niepotwierdzonych wyników”. odpowiedzi Glenna Jorgensena na
będący odniesieniem do naszego arty- Dlaczego więc podkomisja regularnie nasz artykuł: „W załączniku do umowy
kułu „Czas na Smoleńsk”. Uprzejmie za się tym zajmuje (nie powstrzymuje pomiędzy państwem polskim a ame-
niego dziękujemy. Rozumiemy rozgo- się i on sam w programach autorstwa rykańskim instytutem NIAR Antoni
ryczenie autora nieco pesymistyczną swojej żony)? A jeśli omawiane są Macierewicz obiecał i zobowiązał się
wymową naszej publikacji, ale nie mo- wyniki ostateczne i potwierdzone, na piśmie oddelegować 12 żołnierzy/
żemy wspomnianego listu pozostawić dlaczego odmawia ich przekazania pomocników w celu terminowego
bez odpowiedzi, podkreślając na wstę- prokuraturze? dostarczenia wymaganych danych do
pie, że nie zamierzamy deprecjonować instytutu. Ta obietnica nigdy nie zo-
jego wiedzy inżynierskiej ani zaangażo- Mamy pewne wątpliwości, czy właś- stała dotrzymana i aby po raz drugi nie
wania w wyjaśnianie naszej narodowej ciwe jest podkreślanie przez Glenna stracić amerykańskiego instytutu jako
tragedii. Jorgensena, iż jest on „zawodowym partnera i terminowo, systematycznie
badaczem wypadków”. Kilkutygo- wypełniać zobowiązanie strony polskiej
Zgadzamy się, że „Polska i świat dniowy kurs, który skończył w brytyj- zgodnie z umową z Amerykanami, pod-
potrzebują właściwego dokończe- skim Cranfieldzie, faktycznie wyróżnia jąłem inicjatywę zatrudnienia Amandy
nia badania i udokumentowania go go spośród członków podkomisji, jeśli Ułasiuk do pomocy w pracy sekretar-
w odpowiednim Raporcie Końco- chodzi o doświadczenie badawcze kata- skiej przy sporządzaniu 22000 stron ra-
wym”. Problem w tym, że przewodni- strof lotniczych. Ale nie ma tu się czym portu z danymi liczbowymi i zdjęciami
czący podkomisji bez przerwy epatuje chwalić, bo taki kurs może zrobić każdy, przekazanymi do NIAR”.
opinię publiczną informacjami o ist- a doświadczenie Glenna Jorgensena
nieniu raportu, nazywając w ten spo- w badaniu zdarzeń lotniczych wciąż Trzeba zapytać: kiedy podkomisja
sób różne przedsięwzięcia, ostatnio ogranicza się tylko do Smoleńska. (a więc MON) po raz pierwszy „stra-
film emitowany w zaprzyjaźnionych ciła NIAR jako partnera”? Co było tego
z przewodniczącym mediach. Raport I nie wydaje nam się, by na kursie powodem? I czy naprawdę z powodu
nie istnieje. Chyba że zaakceptujemy tym uczono wysyłania dowodów rze- nieskierowania przez przewodniczą-
nomenklaturę niestosowaną nigdzie czowych do badań zwykłą firmą ku- cego 12 żołnierzy, profesjonalną decy-
w świecie. Wtedy równie dobrze rierską, a za wystarczającą gwarancję zją było wynajęcie znajomej Ukrainki,
możemy nazwać raportem esemes bezpieczeństwa uznawano możliwość by sporządziła 22 tys. stron raportu dla
wysłany przez przewodniczącego do „śledzenia przesyłki”, jak zrobił Glenn NIAR? Pamiętajmy, że rzecz dzieje się
swojego kolegi. To takie samo pomy- Jorgensen z fotelami z TU-154M w ramach opiewającej na kilka milio-
lenie pojęć. o nr 102. Czy to nazywa „właściwym” nów dolarów umowy.
kończeniem badania, którego „Polska
Nie wyśmiewamy wyników badań, i świat potrzebują”? Ciekawe byłoby też się dowiedzieć,
jak sugeruje Glenn Jorgensen, bo ich jakie są przyczyny konfliktu Glenna
nie znamy. Nikt z podkomisji nie przed- Żałujemy, że Glenn Jorgensen nie Jorgensena z Antonim Macierewiczem,
stawił żadnych wyników badań. Spoty- chce komentować swego listu do który – jak rozumiemy – skutkował nie-
kamy się jedynie z opowieścią o nich, przewodniczącego komisji, w którym przedłużeniem umowy na pracę w pod-
bez pokazania raportów z analiz, z ich zarzuca mu przekazywanie do badań komisji z naszym szanownym adwersa-
metodologią, szczegółowymi danymi. rzem ( jako jedynym spośród członków
Nawet prokuratura, która wielokrotnie tego ciała).
zwracała się do podkomisji z prośbą
o udostępnienie wyników badań, wciąż Nie możemy niestety napisać, że wy-
spotyka się z odpowiedzią, że takowe jaśnienia p. Jorgensena nas uspokoiły
jeszcze trwają. Ciężko więc wyśmiewać i rozwiały wątpliwości co do profesjo-
coś, co nie istnieje. nalizmu prac prowadzonych w ramach
podkomisji.

19–25.10.2020 | 51 |

[email protected]

ŚWIAT  |  Wybory prezydenckie w USA  |

ostatniaTrpumrpo–Bsidtena:

Nastroje są na tyle napięte, że niektórzy eksperci
za oceanem snują wręcz wizje wojny domowej, która
miałaby wybuchnąć, jeśli finalnie przewaga jednego

kandydata nad drugim będzie niewielka

Fot. Gints Ivuskans / Shutterstok, lev radin / Shutterstock Aleksandra rybińska Tylko raz niezależny kandydat wy-
grał wybory prezydenckie za oceanem.
J ason Lenczicki z Cincinnati Był to George Washington, który słynął
w Ohio, Latowya Miller-Jame- z niechęci do partii politycznych. 230 lat
son z Karoliny Południowej, temu. Ponadto większość kandydatów
Prawie Słynny Pan GipperMan (The zarejestrowała swoją kandydaturę tylko
Almost Famous Mr Gipper Man) oraz w jednym z 50 stanów, nie mają więc
Nicolas d’Artagnan Dumas z Kalifornii, szansy na zdobycie choćby jednego głosu
H. Brooke Paige z partii Grumpy Old elektorskiego. A do wyborów pozostały
Patriots. O tych ludziach nikt nigdy nie już tylko dwa tygodnie.
słyszał, a startują (z pobudek mniej lub
bardziej poważnych) w tegorocznych Floryda czy Pensylwania?
wyborach prezydenckich w USA. Kan-
dydatów na prezydenta jest w sumie 1216 Donald Trump już powrócił na szlak
(w tym raper Kanye West), ale uwaga kampanijny, dwa tygodnie po tym, jak
opinii publicznej jest skupiona tylko na jego test na koronawirusa wypadł pozy-
dwóch: ubiegającym się o reelekcję kan- tywnie i tydzień po wyjściu ze szpitala
dydacie republikanów Donaldzie Trum- w Waszyngtonie. W miniony poniedzia-
pie oraz jego demokratycznym rywalu łek podczas spotkania z wyborcami na
Joem Bidenie. Nie bez powodu. Florydzie prezydent zapewniał swoich
zwolenników, że czuje się na tyle dobrze,
iż mógłby ich „wszystkich wycałować”.
Rzucał też w tłum maseczkami i zapew-
niał, że jest odporny na infekcje. Biden
zarzucił swojemu rywalowi „nieodpowie-
dzialne zachowanie”. I rzeczywiście wy-
daje się, że Trumpowi nonszalanckie po-
dejście do własnego zdrowia zaszkodziło.

| 52 | 19–25.10.2020

[email protected]

Biden zwiększył w ostatnich tygo- „Jeszcze trzy tygodnie i ten koszmar się
dniach przewagę nad kandydatem skończy” – zapowiadał. To może jednak
republikanów. Według zliczającego nie być takie proste, w każdym razie na
Florydzie. Kandydat demokratów może
średnią z ogólnokrajowych badań por- i ma tam przewagę w sondażach, ale
talu RealClearPolitics w miniony ponie- jest ona niewielka, ponadto Trump jest
działek wynosiła ona 10,2 pkt proc. Po- mieszkańcem Florydy od września ze-
nadto według badania zleconego przez szłego roku. Obaj kandydaci nie szczę-
„Washington Post” oraz telewizję ABC dzili sobie przy tym uprzejmości. Podczas
58 proc. Amerykanów jest zdania, że wiecu w Pensylwanii Trump nabijał się
gospodarz Białego Domu nie radzi so- ze „słabej formy fizycznej Bidena”. „On
bie z pandemią. Jeśli można oczywiście jest skończony, mówię wam” – zazna-
polegać na sondażach. W 2016 r. dawały czył. Podczas gdy Biden przekonywał
one miażdżącą przewagę Hillary Clinton. seniorów na Florydzie, że dla Trumpa są
Wybory wygrał Trump. Niemniej jednak „zbędni”, a jedyny senior, o którego pre-
nerwowość w obozie republikanów roś- zydent dba, to „on sam”.
nie. Biden prowadzi na Florydzie (3,7 pkt
proc.), a takie stany jak Floryda czy Ohio Kandydat demokratów jest przeko-
są kluczowe dla zdobycia 270 głosów elek- nany, że może wygrać wybory bez 29 gło-
torskich, potrzebnych do tego, by zasiąść sów elektorskich z Florydy (tylko Kali-
w Białym Domu. Dlatego obaj kandydaci fornia i Teksas dają więcej), ale bez tych
ubiegają się głównie o poparcie wybor- z Pensylwanii nie ma szans na wygraną.
ców w tzw. swing states (stany niezdecy- Jeśli nie odniesie tam zwycięstwa, nie zdo-
dowane), do których zaliczają się w tym będzie też Białego Domu. Tak jak Trump
roku m.in. Pensylwania, Kolorado, Iowa, jest skupiony na Florydzie, tak Biden sku-
Michigan, Minnesota, Nevada, New pia się na stanie w północno-wschodniej
Hampshire, Karolina Północna, Wirgi- części USA. Szanse obu kandydatów są
nia, Georgia, Teksas i Wisconsin. To, że dość wyrównane w innych kluczowych
ich liczba od ostatnich wyborów wzrosła, stanach, jak Ohio, Georgia czy Iowa.
pokazuje, jak bardzo podzielony jest kraj.
Latynosi, robotnicy,
Jest pewne, że Bidena poprą liberalne kobiety i chrześcijanie
stany z wielkimi miastami na wschodzie
i zachodzie (np. Kalifornia, Waszyngton Podczas gdy Biden zabiega o głosy prze-
i Nowy Jork), Trumpa zaś liczne konser- rażonych pandemią emerytów, Trump
watywne stany w środkowej części kraju stara się sięgać po głosy Afroamerykanów
(np. Oklahoma, Tennessee i Kentucky). i Latynosów, i ta strategia wydaje się co
Ale one nie wystarczą do zwycięstwa. najmniej po części skuteczna. W 2012 r.
Barack Obama zdobył71 proc. głosów La-
Wiceprezydent Mike Pence niedawno tynosów, co pomogło mu pokonać Mitta
odwiedził wspólnotę emerytów „The Vil- Romneya. Joe Biden może nie mieć
lages” na Florydzie, by zawalczyć o głosy tyle szczęścia. Według sondażu Florida
starszych wyborców. Floryda odnotowała International University z początku
ponad 15 tys. zgonów z powodu korona- października aż 59 proc. Amerykanów
wirusa, przede wszystkim wśród osób kubańskiego pochodzenia na Florydzie
starszych. Trump tymczasem apelował chce głosować na Trumpa. Doradca
w Pensylwanii do kobiet z klasy średniej, Trumpa Giancarlo Sopo, który wychował
by oddały na niego głos. „Czy ja mogę was się w dzielnicy Little Havana w Miami,
o coś poprosić, kobiety z przedmieść? powiedział w rozmowie z pismem „Na-
Czy mogłybyście mnie trochę polubić? tional Review”, że Latynosi, szczególnie
Uratowałem wasze dzielnice, pozbyłem Kubańczycy, którzy uciekli przed ko-
się przestępczości” – przekonywał. Dzień munistycznym reżimem na wyspie, „są
po wizycie Trumpa na Florydzie pojawił przerażeni skrętem Partii Demokratycz-
się tam Joe Biden, który zrobił z walki nej w lewo i pojawieniem się w niej idei
z pandemią administracji Trumpa bądź Marksa i Castro”.
jej braku główny temat swojej kampanii.
Ponownie oskarżył prezydenta o nie- Na ile to się odbije na wyniku wy-
odpowiedzialne zachowanie, sugerując borczym, pozostaje jednak wielką nie-
wręcz, że „zrobił wszystko, co w jego wiadomą, w całym kraju Biden wśród
mocy, by zarazić się koronawirusem”.

19–25.10.2020 | 53 |

[email protected]

ŚWIAT  |  Wybory prezydenckie w USA  |

­wyborców latynoskich ma wciąż bowiem cza w Nigerii oraz Kenii. Szef sztabu wy- „Zobaczymy”, sugerując, że wyścig
znaczną przewagę nad Trumpem – 62 do borczego Trumpa Brad Parscale uważa
26 proc. Poza Florydą Teksas liczy naj- wręcz, że prezydent USA to „dar od nie- wyborczy może się skończyć w Sądzie
więcej konserwatywnych Latynosów, bios”. Ale jak ze wszystkim w ostatnimi Najwyższym, bo on „nie ufa głosowa-
zwolenników republikanów. Za to Trump czasie za oceanem, także tu pojawiły się niu listownemu”, wprowadzonemu
ma znaczną przewagę wśród białych podziały.Katolicyi protestanciprzeciwni w wielu stanach z powodu pandemii.
Amerykanów klasy robotniczej. WJohn- Trumpowi utworzyli grupę Not Our „To oszustwo, wielkie oszustwo demo-
stown, byłym centrum produkcji stali Faith (ang. Nie Nasza Wiara). Członkiem kratów” – stwierdził prezydent USA.
w Pensylwanii, Trump beształ swojego grupy jest m.in. Michael Wear, który do- W odpowiedzi Joe Biden oświadczył, że
rywala: „Przez pół wieku Biden wbijał nóż radzał Obamie w kwestiach związanych wtedy wojsko byłoby zmuszone „usunąć
w plecy amerykańskiego robotnika. Nie z religią. Chcą oni przekonać amery- Trumpa z Białego Domu”, którego na-
powinien prosić o wasze głosy, ale błagać kańskich chrześcijan do głosowania na zwał przy tej okazji „intruzem”.
was o wybaczenie” – przekonywał pre- Bidena, który jest praktykującym kato-
zydent. Obietnica utworzenia i ochrony likiem. Mówiąc o Baracku Obamie, to Nastroje są tak napięte, że niektórzy
miejsc pracy to obok kwestii bezpieczeń- ma on wzmocnić kampanię Bidena na eksperci za oceanem snują wręcz wizję
stwa najlepszy argument Trumpa. ostatniej prostej występami w kilku klu- wojny domowej, która miałaby wybuch-
czowych miastach. Ma to przypomnieć nąć, jeśli finalnie przewaga jednego kan-
Kilka dni później prezydent bardzo przede wszystkim czarnym wyborcom, dydata nad drugim będzie niewielka.
podobnie argumentował na spotkaniu że Biden był wiceprezydentem za Obamy. Prof. Lawrence Douglas z Amherst
w renomowanym New York Economic College uważa wręcz, że Stany Zjed-
Club: „Moja polityka służyła tym, Podczas gdy Biden zabiega noczone muszą się przygotować na
którzy tego najbardziej potrzebo- o głosy przerażonych
wali. Poziom ubóstwa oraz bez- pandemią emerytów, Trump kontestowane wybory, które będą
robocia wśród czarnych spadł do stara się sięgać po głosy kontynuowane w sądach, co może
najniższego od lat. Nowy Zielony Afroamerykanów i Latynosów, wpędzić kraj w „poważny kryzys”.
Ład Bidena to nonsens. Demo- i ta strategia wydaje się co Nowy prezydent musi zostać za-
kraci chcą zniszczyć przedmieścia, najmniej po części skuteczna przysiężony 21 stycznia 2021 r., ale
zniszczyć amerykańskie marzenie!” to, kto pojawi się na ceremonii in-
– grzmiał. Jeśli zostanie ponownie Rozlew krwi na auguracyjnej, może jego zdaniem
wybrany, będzie dalej prowadził tę skalę Watergate być przedmiotem „długiej igorzkiej
samą politykę – przeciwko Chinom batalii”. Miesiąc temu była kandy-
i na rzecz amerykańskiej gospodarki Ponieważ pandemia uniemożliwiła ko- datka demokratów na prezydenta
– zapewniał. lejne debaty prezydenckie, po tej jednej, Hillary Clinton apelowała do Joego
dość nieudanej, która odbyła się w Cle- Bidena, by nie uznał porażki, nawet
Biden natomiast ma największe veland pod koniec września, Trump jeśli przegra –  i to „pod żadnymi
szanse wśród kobiet, szczególnie weźmie udział w czwartek w telewizji warunkami”.
tych młodych, postępowych, bo te NBC w spotkaniu z wyborcami. W tym
starsze mają tendencję – jak pisze samym czasie jego rywal Joe Biden Demokraci sugerują, że Trump
„The New Statesman” – do przeska- spotka się z wyborcami w stacji ABC. usiłuje wepchnąć prawniczkę Amy
kiwania od republikanów do demokratów Nie wpłyną one raczej na wynik wy- Coney Barrett do Sądu Najwyż-
i z powrotem. W 2016 r. 47 proc. z nich borczy. Wynik, którego – jak obawiają szego przed wyborami, by konser-
głosowało na Trumpa, ale już w 2018 r. się przeciwnicy Trumpa – prezydent watywni sędziowie uzyskali w nim prze-
podczas wyborów do Kongresu 59 proc. USA nie zaakceptuje, jeśli to on będzie wagę nad liberałami (6 do 3), co miałoby
poparło kandydatów demokratów. Ko- po przegranej stronie. Już w 2016 r. zade- mu pomóc unieważnić niepasujący mu
lejną grupą wyborców przychylnych klarował, że zaakceptuje wynik wyścigu wynik wyborczy. Eksperci twierdzą, że
przekazowi Bidena są Afroamerykanie. przeciwko Hillary Clinton, dodając, poziom oszustwa w głosowaniach listow-
W Georgii 68 proc. białych wyborców „jeśli go wygram”. We wrześniu pytany nych w USA wynosi między 0,00004
chcegłosowaćnaTrumpa,a 83proc.czar- o to samo przez dziennikarzy odparł: a 0,0009 proc., natomiast liczne karty do
nych na Bidena. W Teksasie sytuacja jest głosowania giną w drodze do urn. Podczas
bardzo podobna: 64 proc. białych popiera wyborów w 2008 r. zaginęło w ten sposób
Trumpa, a 71 proc. czarnych kandydata 7,6 mln głosów.
demokratów. „Myślę, że to mogą być okropne wy-
bory. Możemy stracić Biały Dom i obie
Obaj walczą także o głosy chrześci- izby Kongresu, to może być rozlew krwi
jan, choć Trump ma w tej grupie wciąż na skalę Watergate” – powiedział w wy-
znaczną przewagę nad Bidenem. Jak do- wiadzie z CNBC senator republikanów
noszą amerykańskie media, tysiące pro- z Teksasu i były krytyk Trumpa, Ted
testanckich „fundamentalistów” modlą Cruz. „Jestem bardzo zmartwiony” – do-
się o zwycięstwo Trumpa wwyborach nie dał, chociaż przyznał, że widzi również
tylko w USA, lecz także w Afryce, zwłasz- możliwość ponownego wyboru Trumpa
„z dużą przewagą”.
Reklama | 72/0120/F
Fot. Shutterstock

| 54 | 19–25.10.2020

[email protected]

[email protected]

II wojna światowa  | Zamachy |

„Wykaszanie”
gestapowców

Pottenbaum krzyczał do zamachowców: „Kameraden!”. Flaschke do Kunysza: „Daruj!”. Obu dosięgły
serie z automatów akowców. Friedrich Pottenbaum, szef referatu do walki z ruchem oporu

w rzeszowskim gestapo, i pełniący funkcję tłumacza Hans Flaschke, śląski folksdojcz, stanowili
nierozłączną parę. To oni odpowiadają za dziesiątki bestialsko zamordowanych Polaków oraz

stosowanie sadystycznych tortur podczas przesłuchań

N a Flaschkego i Pottenbauma Woj- dałem serię strzałów z automatu do siedzą-
skowy Sąd Specjalny Podokręgu cego na dorożce z prawej strony Flaschki,
Armii Krajowej Rzeszów wydał zaś Skubisz w tym samym czasie strzelił
wyrok w ramach akcji „Kośba”, przeprowa- z automatu do siedzącego po lewej stronie
dzonej na terenie całego kraju wiosną i latem Pottebauma”.
1944 r. przez AK i wymierzonej w najbar- „Rozległy się krzyki Niemców, spłoszone
dziej niebezpiecznych dla polskiego podzie- jaromir kwiatkowski konie spychały »Trznadla« [Leję – przyp.
mia niemieckich funkcjonariuszy oraz ich J.K.] na płot przy ulicy” – czytamy we wspo-
polskich kolaborantów. Nazwa akcji wzięła mnieniu Michała Beresia, który ubezpieczał
się z gwarowego określenia „kośba”, oznaczającego wykasza- zamachowców z tyłu.
nie kosą traw lub zboża. Obaj gestapowcy wypadli z dorożki. Pottenbaum leżał na
W Rzeszowie wykonanie tej akcji komendant AK Inspek- brzuchu na jezdni i strzelał przed siebie. Krzyczał do zama-
toratu Rzeszów mjr Łukasz Ciepliński ps. Pług zlecił spe- chowców: „Kameraden!”, ale padł po serii z karabinu Skubi-
cjalnym rozkazem oddziałowi dywersyjnemu. Szczegółowy sza. Bereś zauważył jeszcze, że Leja jednym strzałem dobił
plan akcji przygotował zastępca oficera dywersji Obwodu gestapowca.
AK Rzeszów wachmistrz Józef Jedynak ps. Jot. Dowództwo „W międzyczasie zauważyłem, że woźnica wiozący ge-
nad grupą likwidacyjną powierzono komendantowi AK pla- stapowców wyciąga rewolwer i wówczas zastrzeliłem go.
cówki Wschód-Rzeszów „84” porucznikowi Michałowi Be- Wcześniej idący za mną Leja strzelił do konia, zabijając go,
resiowi ps. Bem. Do wykonania akcji jako ochotnicy zgłosili by dorożka, na której jechali gestapowcy, nie uciekła” – rela-

się żołnierze z plutonu dywersyjnego placówki AK Słocina, cjonował Kunysz.
mieszkańcy Krasnego: kpr. podchorąży Władysław Skubisz Flaschke poderwał się z bruku, wbiegł na chodnik, gdzie
ps. Pingwin, kpr. podchorąży Władysław Leja ps. Trznadel natknął się na Kunysza. Chciał do niego strzelić, ale okazało
i kpr. podchorąży Henryk Kunysz ps. Szczygieł. się, że nie ma nabojów. Zaczął więc uciekać, wołając: „Daruj!”,
Na dzień zamachu wybrano 25 maja 1944 r. Ranek, a także jednak seria z automatu położyła go.
poprzedzającą noc Flaschke i Pottenbaum spędzili w bu- Kunysz i Bereś zgodnie twierdzą, że widzieli, jak Leja
dynku koszarów kolejowych przy ul. Batorego. Jak prze- zabrał z dorożki leżącą tam teczkę gestapowców. W czasie
widziano w planie akcji, przed koszarami czekała na nich ucieczki przez teren kolejowy przekazał ją Bronisławowi Stę-
dorożka zaprzężona w dwa konie, z woźnicą – Ukraińcem dze ps. Kolejarz. Ten następnego dnia przekazał dokumenty
Petrowiczem. Akowcy mieli zaatakować gestapowców zwierzchnikom, z teczki natomiast zrobił meszty (półbuciki)
podczas ich przejazdu z tego miejsca w kierunku centrum swojemu siostrzeńcowi.
miasta.
Bereś jeździł w pobliżu na rowerze i obserwował budynek.
Umówili się ze Skubiszem, że gdy gestapowcy będą wyjeż- Odwrót

dżali, podniesie rękę do góry. Sygnał do rozpoczęcia akcji Po akcji rozpoczął się dramatyczny odwrót zamachowców
dał kilka minut przed dwunastą w południe. w kierunku miasta. Pierwszy odłączył się Kunysz. Skubisz
„Wówczas Skubisz przeszedł na drugą stronę ulicy, a ja z Leją dołączyli do Beresia przed budynkiem stacji kolejowej.
z Leją szedłem trotuarem od strony rampy i posuwaliśmy Pogoń za nimi już się rozpoczęła. Bereś, znający doskonale Reklama | 19/1020/F
się w kierunku koszar policji kolejowej – relacjonował Ku- teren, kazał Skubiszowi uciekać przez kładkę nad torami
nysz. – Widzieliśmy, że gestapowcy wsiedli do dorożki i jadą w kierunku Staromieścia. Niemcy podnieśli krzyk. Leja nie
naprzeciw nas. Gdy byli od nas oddaleni ok. 8 metrów, ja wytrzymał nerwowo, wyrwał Beresiowi rower i próbował

| 56 | 19–25.10.2020

[email protected]

Fot. Archiwum „Podkarpackiej Historii” Władysław Skubisz, Władysław Leja, Henryk Kunysz „Trznadel”, czyli Leja, postrzelony przez żołnierzy nie-
mieckich, nie miał siły na dołączenie do kolegi. Ulokował się
jechać chodnikiem. Szedł tam żołnierz niemiecki z pustymi w przygodnej komórce przy ulicy Kordeckiego, ale wystra-
menażkami. Gdy się zorientował, o co chodzi, rzucił się na szone dzieci, bawiące się na podwórku, pokazały Niemcom
Leję. Upadli na chodnik. Widząc to, Bereś dobiegł do nich jego kryjówkę. Bronił się, rzucając granatami. Widząc jed-
i ugodził Niemca bagnetem w szyję. nak, że nie ma szans, ostatnim nabojem odebrał sobie życie.
Niemcy wyznaczyli wysoką nagrodę dla tego, kto rozpozna
Pościg stracił ich z oczu. „Nakazałem »Trznadlowi« [Lei jego tożsamość. Nie było jednak chętnych.
– przyp. J.K.] wycofać się przez tory w kierunku na Budy, był
jednak zbyt słaby, by uciekać na własną rękę, trzymał się więc W tym samym czasie Bereś, uciekając ulicą Kołłątaja i Ber-
kurczowo mnie – wspominał Bereś. – Nie było innej rady, jak nardyńską, znalazł się na tyłach pościgu. Na Grunwaldzkiej
razem wycofywać się wzdłuż toru, obok bloku nastawczego, oddał koleżance płaszcz, obawiając się, że może być po nim
przez dziurę w kolejowym płocie – w stronę drewnianych rozpoznany. Następnie udał się w kierunku Staroniwy, a po-
domków”. tem Staromieścia, gdzie swoim kuzynkom, Zofii i Cecylii
Majcherównom, polecił ukryć wszystkie dokumenty. „Za-
Przeskakując płoty, znaleźli się „na domkach”. Bereś posta- danie to wykonały bardzo skutecznie” – wspominał Bereś.
nowił zmylić pogoń i biec w kierunku czoła pościgu. „To samo Cecylia Majcher przyniosła mu marynarkę i okulary. Michał
powinien zrobić »Trznadel«. Rozglądałem się, zwolniłem Bereś czekał na nią schowany w pobliskim zbożu. Potem po-
bieg, ale »Trznadla« nie było” – wspominał Bereś. szedł w kierunku Zaczernia, gdzie znalazł schronienie u Ma-
riana Czecha, żołnierza AK zamieszkałego w browarze.

Bohaterowie tej akcji zostali odznaczeni Krzyżami Virtuti
Militari V klasy.

Tablica

Władysław Skubisz, na mocy wydanego 17 października 1944 r.
„imieniem ZSRR” wyroku Wojennego Trybunału I Ukraiń-
skiego Frontu, otrzymał karę śmierci. Został ­zamordowany

19–25.10.2020 | 57 |

[email protected]

II wojna światowa  | Zamachy |

Fot. Jaromir Kwiatkowski Chłopcy się „bawili”, a ja odnoszę broń

Tablica pamiątkowa w pobliżu miejsca zamachu Ta historia zahacza o dzieje mojej rodziny. W 1943 r. Flaschke
– bez Michała Beresia „Bema” i Pottenbaum zorganizowali „kocioł” w kamienicy moich dziadków
w Rzeszowie, przy dzisiejszej ulicy Lubelskiej. Z tym „kotłem” było
przez funkcjonariuszy Smierszu prawdopodobnie w lasach tak: starsza siostra mojego taty Jadwiga, wówczas nastolatka, choć
w okolicach Głogowa Małopolskiego. nie była członkiem AK, miała w tym środowisku wielu znajomych.
Pewnego dnia zjawiło się u niej dwóch młodych akowców: Julian
Henryk Kunysz po wojnie musiał się ukrywać, później prowa- Dubas z Rzeszowa i Sławomir Roszkiewicz z Tyczyna. Prosili, by
dziłwKrasnemzakładinstalacyjny,alejakoelementniepewnypo- umożliwić im pozostawienie osobistych rzeczy. Po jakimś czasie
litycznie poznał „przyjemności”, jakich ludowa władza nie szczę- Dubas został aresztowany przez gestapo na ul. 3 Maja w budynku
dziła takim jak on – domiary, kontrole i grzywny. Zmarł w 1987 r. nieistniejącej dziś poczty. Natomiast w kamienicy dziadków Flaschke
i Pottenbaum przez dwa dni i dwie noce, na zmianę, osobiście
Michał Bereś działał nadal w AK, po czym podjął decyzję nadzorowali „kocioł” zorganizowany w celu złapania Roszkiewicza.
o pozostaniu w konspiracji. Nękany przez UB, opuścił Rze-
szów i w maju 1945 r. pod „lewym” nazwiskiem zamieszkał Domownikom nie wolno było chodzić po mieszkaniu, a już
w Sopocie. Zaangażował się w działalność WiN. Zatrzymany o zbliżeniu się do okien czy drzwi nie było mowy. Mój tato, który
przez UB na początku 1947 r., dostał wyrok ośmiu lat więzienia. miał wtedy 10 lat, próbował się jednak zbliżyć do okna, ale został
Karę,zmniejszonąnamocyamnestiio połowę,odsiadywałwe surowo skarcony przez esesmana. Hitlerowcy wtedy zarządzili, by
Wronkach, które opuścił w lutym 1951 r. Pracował w różnych – bez względu na porę dnia – mieszkanie było zaciemnione. Nikt
rzeszowskich zakładach. Szykanowany przez UB, pozbawiany też nie mógł wyjść z zewnątrz.
pracy, w 1963 r. przeprowadził się do Olsztyna. Zmarł w 1996 r.
Kiedy gestapowcy odeszli, dosłownie 10 minut później, zjawił
25 maja 2009 r., w 65. rocznicę akcji „Kośba” w Rzeszo- się Roszkiewicz. Okazało się, że szedł do kamienicy dziadków,
wie, na budynku przy ulicy Batorego, w pobliżu miejsca ale zobaczył „kocioł” i przeleżał dwa dni w pobliskim zbożu. Kiedy
zamachu na Flaschkego i Pottenbauma, odsłonięto tablicę przyszedł, niesamowicie trząsł się z zimna. Babcia przygotowała
pamiątkową. Zabrakło na niej nazwiska Beresia, o co Tadeusz mu gorącą herbatę pół na pół z wódką i dała coś do zjedzenia.
Ludera i jego żona Cecylia, kuzynka Beresia, mieli żal do Potem pożegnał się i poszedł. Więcej już moja rodzina go nie
Światowego Związku Żołnierzy AK (Ludera przyszedł z tym widziała. Podobno wkrótce wpadł w ręce hitlerowców i stracił
wtedy do mnie, do redakcji podkarpackiej „Gazety Codzien- życie w obozie na północy Niemiec. Dubas natomiast przeżył obóz
nej Nowiny”, w której wówczas pracowałem, czego efektem niemiecki, ale do Polski już nie wrócił.
był tekst „Dlaczego pominięto »Bema« na tablicy”).
Niedługo potem Niemcy usunęli wszystkich z kamienicy, którą
Ludera tłumaczył mi wtedy, że Bereś po udanym zama- przeznaczyli dla oficerów lotnictwa z Jasionki. Babcia z dziećmi
chu mógł się od razu ulotnić. Został jednak, by ubezpieczać (dziadek siedział jeszcze wtedy w więzieniu niemieckim) dostali
rannego Leję. – Gdyby Michał nie ugodził bagnetem tego malutkie mieszkanie – pokój z kuchnią – przy ulicy Kolejo-
Niemca, to by złapali i jego, i Leję. To było bohaterstwo. Tym wej, które wcześniej zajmował Petrowicz, woźnica Flaschkego
bardziej jest mi przykro, że jego nazwiska nie ma na tablicy i Pottenbauma.
przy ulicy Batorego – stwierdził Ludera.
Z Kolejowej właśnie 25 maja 1944 r. mój tato, wówczas
Od tamtego czasu minęło 11 lat. Nazwiska Beresia nadal na niespełna 11-latek, wybrał się ze swoją mamą, a moją babcią
tablicy nie ma. Marysią, na ulicę Siemieńskiego, by odwiedzić mieszkające
w czasie wojny w Rzeszowie wujostwo Dejmków – rodziców
Przebieg akcji odtworzyłem na podstawie wspomnienia Kazimierza Dejmka, reżysera słynnych „Dziadów” w Teatrze
Michała Beresia opublikowanego w książce Kazimierza Narodowym w Warszawie w 1968 r. i ministra kultury w rządach
Wilka „Armia Krajowa w Staromieściu”; opowieści Tadeu- Waldemara Pawlaka i Józefa Oleksego (moja babcia i jego ojciec
sza Ludery, męża kuzynki Beresia, który w 2009 r. przekazał byli rodzeństwem). Jak mi opowiadał tato, nie zaszli daleko, bo
mi, co usłyszał bezpośrednio od „Bema”, oraz relacji Henryka na ulicy Batorego zostali zatrzymani przez żandarmów, którzy nie
Kunysza, która znalazła się w aktach OKBZH w Rzeszowie. przepuszczali nikogo. Okazało się, że tuż wcześniej w tamtym
miejscu zginęli Flaschke, Pottenbaum i woźnica.
| 58 | 19–25.10.2020
Tego samego dnia wieczorem u mojej babci niespodziewanie
[email protected] zjawiła się Stanisława Dejmek, jej bratowa, matka Kazimierza. Była
w płaszczu i według oceny mojej babci wyglądała dość grubo.
Babcia pomyślała, że jest w ciąży, więc zapytała: „Stacha, takie
ciężkie czasy, wojna, a ty sobie pozwoliłaś na dziecko?”. „Marysiu,
nic z tych rzeczy, co myślisz – uśmiechnęła się Dejmkowa, uchyliła
poły płaszcza i pokazała pistolety automatyczne, przytroczone
paskami do ciała: – Widzisz, chłopcy się »bawili«, a ja odnoszę”.

Dlaczego akurat ona? Zdaniem mojego taty być może dlatego,
że jeden z zamachowców – Władysław Skubisz – był dobrym
znajomym Dejmków i często u nich przesiadywał.

FILM TEATR MUZYKA LITERATURA

Dla rodaków najpierw
była piękna i skuteczna.
Potem poznała świat
szybkich i wściekłych,
ale ekrany podbiła jako
Wonder Woman.
Teraz Gal Gadot
zmierzy się z legendą
starożytnego Egiptu
i dawnego Hollywood.
Zagra Kleopatrę

Fot. Cubankite / Shutterstock Wojownicza

i władcza

19–25.10.2020 | 59 |

[email protected]

Fot. Materiały prasowe JOLANTA GAJDA–ZADWORNA o rolę komiksowej wojowniczki. Nim jed- była główną kandydatką do zagrania m.in.
nak Gal przywdziała seksowną zbroję, Ireny Sendlerowej w amerykańskiej wer-
D obrzejestsięurodzićwIzraelu. zaproponowano jej udział w castingu na sji historii o ratowanych z warszawskiego
Droga stamtąd do Hollywood rolę dziewczyny Bonda w „Quantum of getta żydowskich dzieciach.
jest znacznie krótsza niż z ja- Solace” (2008). U boku agenta 007 nie
kiegokolwiek innego zakątka świata. Wie wystąpiła, za to wsiadła do rozpędzonej Aktorka ma ponoć w Warszawie bab-
o tym urodzona 35 lat temu Gal Gadot. już medialnie serii „Szybcy i wściekli”. cię, ale w wywiadach podkreśla przede
Najbardziej do tej pory znana jako wojow- Począwszy od roku 2009 do 2017 cztero- wszystkim, że jej dziadek stracił rodzinę
nicza amazońska księżniczka. krotnie wcielała się w bohaterkę, która podczas Holokaustu. Sam był więźniem
– niestety – wciąż była tłem dla męskich w Auschwitz (udało mu się przeżyć).
Miss w wojsku postaci.
Gal deklaruje: „Jestem Żydówką, to jest
Wcielając się – od czterech lat i pięciu fil- Dopiero gdy Gadot skończyła 30 lat, to, kim jestem, i bardzo się z tego cieszę”.
mów – w postać Wonder Woman, mogła nadszedł przełom. Jako Wonder Woman O swoim kraju mówi, że jest „piękny, udu-
wykorzystać wszystkie swoje atuty oraz – postać znana miłośnikom komiksowego chowiony i normalny”. Z powodu jej wy-
wcześniejsze doświadczenia. świata – pojawiła się na wielkim ekranie razistych poglądów na sytuację wtamtym
w filmie „Batman v Superman. Świt spra- rejonie świata w kilku arabskich krajach
Sprawność fizyczną, jak przystało na wiedliwości” (2016). Rok później była zakazano wyświetlania „Wonder Wo-
młodą obywatelkę Izraela, zdobywała, już tytułową bohaterką megaprodukcji man”. Prywatnie – od 12 lat Gal Gadot
trenując od małego różne dyscypliny, ale „Wonder Woman” oraz członkinią kino- jest szczęśliwą mężatką. Ma też dwójkę
to z tańcem wiązała marzenia na przy- wej „Ligi Sprawiedliwości”. Na ostatni dzieci.
szłość. 178 cm wzrostu sprawiło jednak, weekend tego roku, po spowodowanych
że w liceum, zamiast widzieć się w roli wiadomymi przyczynami perturbacjach,
choreografa, postawiła na modeling. zapowiadana jest premiera „Wonder Wo-
man 1984” w reż. Patty Jenkins (tydzień
Jako18-latkawystartowaław konkursie wcześniej do kin wejdzie „Śmierć na Nilu”
piękności i w 2004 r. zdobyła tytuł Miss Kennetha Branagha, gdzie Gal występuje
Izraela, który otworzył jej drzwi do Miss w międzywojennym kostiumie).
Universe, a także modowych pokazów
w różnych częściach świata. Znad Nilu i Wisły

Nawet jednak z tytułem rodzimej pięk- Postać Jenkins (która w pełnometrażo-
ności przez dwa lata przechodziła obo- wej fabule zadebiutowała w 2003 r. fil-
wiązkowe szkolenie wojskowe. Już wtedy mem „Monster”, z oscarową rolą Char-
wykazała się przywódczymi predyspozy- lize Theron) jest w historii Gadot
cjami. Podczas pierwszych trzech mie- niezwykle istotna. To ona stworzyła
sięcy ostrego treningu zdobyła uprawnie- siłę Wonder Woman w 2017 r. Wyre-
nia instruktora. Przez resztę służby to ona żyseruje też film wywołujący ostatnio
prowadziła ćwiczenia. niemałe emocje.

Przepustka do kina Mowa o produkcji, w której Gal ma
zagrać ostatnią władczynię Egiptu. Tym
Wojsko było dla niej „spłatą długu wo- samym będzie mogła się zmierzyć z iko-
bec kraju i społeczeństwa”. W jednym niczną hollywoodzką rolą Elizabeth Tay-
z wywiadów udzielonych amerykań- lor w nagrodzonym czterema Oscarami
skim mediom podkreślała: „U nas to filmie „Kleopatra” Josepha Mankiewicza
normalne, że gdy kończy się 18 lat, idzie z 1963 r.
się do komisji poborowej. Moi rodzice
służyli w armii, moi dziadkowie rów- W internecie trwa dyskusja, bynaj-
nież, także moi znajomi. Moja najlep- mniej nie na temat innych propozycji
sza przyjaciółka była pilotem myśliwca”. obsadzenia tej roli. Tak jakby Gadot nie
miała konkurencji wproducenckim ran-
Sprawność zdobyta w wojsku, jak się za kingu. Jeśli trwa wokół projektu słowna
jakiś czas okazało, stała się atutem w walce przepychanka, to dotyczy ona koloru
skóry bohaterki itego, czy pierwszeństwa
do jej zagrania nie powinna mieć aktorka
arabska, a nie izraelska.

Podobne dywagacje nie mają jednak
większego znaczenia w Hollywood. W do-
niesieniachz ubiegłegorokutoGalGadot

| 60 | 19–25.10.2020

[email protected]

Najlepiej pracowałem,
kiedy myślałem o innych

Fot. Bartlomiej Halat Zespół Luxtorpeda, w środku Robert Friedrich Litza

Zespół Luxtorpeda wydał nową płytę „Anno Domini MMXX”.
Jej głównym motywem jest próba odnalezienia nadziei w trudnych czasach

Z Robertem Friedrichem Litzą, gitarzystą i wokalistą zespołu, rozmawia Goran Andrijanić

Jak działa zespół w czasach pande- jest z nami związane – CD, płyty wi- Czy płyta „Anno Domini MMXX” jest
mii? nylowe, koszulki – i w ten sposób nas w jakiś sposób próbą odnalezienia
wspierają. Dzięki nim możemy prze- pozytywnych treści w tych trudnych
Robert Friedrich Litza: Na pewno żyć ten trudny czas. czasach?
wiem, że dla wielu moich przyjaciół
muzyków, ekip technicznych powią- Jeżeli chodzi o sprawy artystyczne, Już pierwszy utwór „Progres nie prob-
zanych z pracą koncertową ten rok jest to ten okres jest dla nas bardzo twór- lem”, w którym śpiewamy „Zmień
bardzo trudny. Ja też mam system na- czy. Ostatnie cztery lata nie mieliśmy z nami problem na progres, spraw-
głośnieniowy, za który płacę leasing, czasu czegokolwiek nagrywać, bo dzimy, czy to coś da/ Transformuj,
a teraz nie pracuję. Na szczęście je- graliśmy mnóstwo koncertów. Ten zmiany są dobre, zwłaszcza gdy optyka
stem w tej nielicznej grupie muzyków, kontakt z publicznością jest najlep- zła”, jest pewnym manifestem. Prob-
która ma własną firmę, i skorzystałem szym elementem tego wydarzenia, lem został potraktowany jako wyzwa-
z pomocy tarczowej, co uratowało które nazywa się Luxtorpeda. Na- nie, jako zadanie. Jak męska wyprawa
mnie i naszą ekipę. tomiast kiedy w kwietniu wszystko w coś, co można próbować przerobić
się zamknęło, mieliśmy czas, aby na dobro. Cała płyta pokazuje nasze
Luxtorpeda natomiast ma szczęś- spokojnie nagrać płytę i zrobić ją doświadczenie ostatnich lat, naszą
cie, bo posiada wiernych słuchaczy dokładnie tak, jak chcieliśmy – z od- historię.
– nie nazywam ich fanami, tylko słu- powiednią muzyką, tekstami, całym
chaczami – którzy nas bardzo wspie- brzmieniem. Kiedy zostaliśmy uziemieni
rają. Ci ludzie kupują wszystko, co w domu, zacząłem poznawać siebie,

19–25.10.2020 | 61 |

[email protected]

kim jestem. Że moje życie poza do- Za większy samochód, większy tele- celów. To moja interpretacja, słucha-
mem dawało mi dystans od rodziny, wizor czy kolejną gitarę? Bo może to, cze oczywiście mają prawo do innej,
tak jak im odpoczynek ode mnie. Tym- co jest najcenniejsze w życiu, to czas ale często mówią, że ten utwór daje
czasem, kiedy nie mogłem wyjeżdżać, spędzony z rodziną, przyjaciółmi… im do myślenia w odmienny sposób.
zobaczyłem, że jestem człowiekiem Wszystko się przewartościowuje. Pomyśl sobie, że ten wirus jest oku-
bardzo niecierpliwym, pełnym włas- W piosence „Na czworakach” śpie- pantem, który najechał Polskę. Część
nych planów, dosyć apodyktycznym. wacie: „Na wysokości metr pięćdzie- ludzi upadła na kolana, a część poszła
Trzeba się było znowu uczyć, jak być siąt unosi się zaraza/ A cały naród do lasu, żeby walczyć z okupantem.
mężem,ojcem,którystalejestw domu. wystraszony chodzi na czworakach”. Ludzie różnie reagują na mechanizm
Jeśli ojciec na co dzień pracuje, żeby I już jest echo… strachu, który przynosi okupacja. Ona
rodzinie nic nie brakowało, zaczyna I bardzo dobrze. Chcemy inspirować jest, ale my nie możemy z tego powodu
być w domu trochę takim wizytato- do myślenia, do refleksji. Bo wiele chodzić na czworakach. Jestem osobą,
rem. Jak zostałem z rodziną i miałem która z powodów zdrowotnych jest
tyle samo czasu dla dzieci, co Kłopot w tym, że jest za dużo
żona, to zacząłem rozumieć, że to politycznej fikcji. Pochodzę szczególnie narażona. Muszę
nie jest takie proste być dla dru- ze środowiska anarchistyczno- uważać na każdy rodzaj grypy albo
giego człowieka i nieustanie mu -punkowego, które nie ufało przeziębienia, ale w moim życiu
służyć. Ale to był dobry moment, ani księżom, ani politykom. niewiele to zmieniło. Widzę jed-
bo z tygodnia na tydzień było co- Przyszedł czas, żeby ich nak w oczach wielu ludzi paniczny
raz ciekawej, dostałem możliwość sprawdzić. Na Kościele strach. A życie nie jest po to, żeby
refleksji o sobie. Uczyłem się być się nie zawiodłem, się bać.
normalnym ojcem. Bardzo dobra ale na politykach – tak
szkoła. Myślę, że najlepszą ochroną
z tego, co nas otacza, jest bardzo po- przed wszystkimi wirusami jest
A czy płynie jakaś nauka dla ważne. Nie tylko ta pandemia. Bo ona odporność. Nauczmy się dbać
nas wszystkich, dla całego spo- akurat wcale nie jest tak ważna, jak o siebie, żebyśmy mogli dbać
łeczeństwa, z tego, co się dzieje? to, kim jesteśmy i jaki sens ma nasze o innych. Jeżeli będę się wysypiał,
życie. uważał na to, co jem, a czas, który
Jestem od wielu lat we wspólno- został mi podarowany, odpowied-
cie neokatechumenalnej, gdzie Kiedy Hans (wokalista zespołu) nio dzielił na pracę i rodzinę, będę
nie boimy się spojrzeć na swoje przyniósł tekst, pierwotny pomysł był odporniejszy. Bez tego żadna ma-
życie od strony eschatologicznej. taki, żeby piosenka nazywała się 2084, ska mi nie pomoże. Ale, jak trzeba,
Uczymy się umierać jedni dla jak parafraza książki Orwella. Tekst podporządkuję się i będę nosił ma-
drugich, wsparci na Chrystusie opisywał pewną wyimaginowaną fa- skę. Nie jest wygodna i nie lubię jej
oraz Jego słowie, i dlatego na- bułę, która mówi o pandemii jako no- nosić, ale noszę ją z szacunku do
sze małżeństwa jeszcze trwają:). wym orędziu mającym zinstrumenta- innych. Żeby ludzie nie musieli się
W naszym środowisku często mówi lizować ludzi. Nie spodziewaliśmy się, mnie bać.
się i widzi na horyzoncie śmierć. że odbije się takim echem.
Przed pandemią z wieloma ludźmi W ostatnich czasach dużo się mówi
trudno było mówić o końcu życia na Nikt z nas nie mówi, że wirusa nie o „porażce” tradycyjnych wartości
tym świecie. Uciekali od tego, alienu- ma. Znam osoby, które chorowały na w sferze kultury. Jak ty to widzisz?
jąc się w różnych formach rozrywki „koronę”. Ludzie umierają. Ten wirus
i różnych przyjemnościach. Natomiast może spowodować poważne kompli- Jako twórca mam obowiązek w każ-
dzisiaj świat zaczął myśleć o umiera- kacje. Teraz o wirusie mówi się coraz dym czasie, a w tak trudnym momen-
niu. I to może być dobre, bo świado- głośniej w marketingowy sposób, cie szczególnie, być pocieszeniem
mość śmierci powoduje w człowieku kiedy używa się emocji do własnych dla każdego człowieka i dawać innym
refleksje o tym, co tutaj ma, i budzi inspiracje do własnego myślenia. Nie
się w nim wdzięczność. Docenia to, chcemy tą płytą narzucać żadnych
co ma, szanuje każdy dzień. Zobacz… opinii.
Świat nam zafundował bardzo tanie
kredyty. Ja i wielu z nas nie myślało Widzimy, jak ciężka jest atmo-
o tym, jak go spłacić, bo myśleliśmy, że sfera w społeczeństwie, że ludzie się
będziemy żyli bardzo długo. Ateraz lu- dzielą. Jakbyś zapytał, jakie jest moje
dzie się zastanawiają, czy w ogóle było zadanie jako muzyka, myślę, że mam
warto. Czy nie lepiej spędzać więcej robić muzykę, która jest dla ludzi
czasu z rodziną, niż pracować jak koń wytchnieniem. Kiedyś Jan Paweł II
tylko po to, żeby spłacić nowy kredyt. powiedział, że rola kultury we współ-
czesnym świecie jest jak rola psa, który
liże rany Łazarza z biblijnej opowieści.
Mamy pomagać tym, którzy cierpią

| 62 | 19–25.10.2020

[email protected]

i są w oczach świata ubodzy. Nie mó- celu, to możesz iść po moich śladach. śmy, żeby nie widzieć rzeczy funda-
wię o pieniądzach, bo są ludzie, którzy Chcesz mieć rodzinę i radość w życiu mentalnych. Kultura zachodnia to
są tak biedni, że nie mają nic oprócz – możesz to mieć. Ale nie moralizo- imperium, które upada, jak pokazują
pieniędzy. Widzę, że w naszej luxtor- waniem, tylko opowiadaniem swojej wszystkie znaki na niebie i ziemi. By-
pedowej wspólnocie są ludzie o bar- historii. Na tym polega nasza próba łem przerażony, kiedy jeździłem na
dzo różnych poglądach. Ale mimo tego pracy u podstaw. To moje doświad- Zachód już wiele lat temu, bo „czu-
szanują się nawzajem. czenie jako muzyka, że najlepiej pra- łem trupa” w relacjach międzyludz-
Czy ta walka o jedność może spowo- cowałem, kiedy myślałem o drugim, kich, w tym zakłamanym dobrobycie.
dować, że stracimy z pola widzenia co ten drugi ma z tej muzyki dostać. Po Ale kiedy jadę na Wschód, mogę tam
fundamentalne zasady? co i dla kogo to robię? Nie mówię, że jeszcze zobaczyć człowieka żywego.
Ludzie wiedzą, kim jesteśmy. To nie mam misję. Moją jedyną misją jest nie Macie na płycie piosenkę „Hołd”. To
jest sprawa jakiejś deklaracji albo zgubić życia wiecznego mojej rodziny. z kolei motyw patriotyczny, który
wpisu na Facebooku. Jeżeli można Ale mam tę przestrzeń na nowej płycie towarzyszy wam od początku.
zobaczyć, że jesteśmy przede wszyst- i chcę nią pomóc, a nie zaszkodzić. Nie Powiedziałbym historyczny. Patrio-
kim ojcami, że dbamy o nasze dzieci, mogę zmienić całej kultury, ale mogę tyzm jest pięknym słowem, bo pod-
że chcemy, to znaczy ja na pewno chcę, mieć wpływ na to, co sam robię. Ta- chodzi od słowa ojciec. Ale nie chcę go
wychować je na osoby mające nadzieję kie myślenie może pociągać lawinę nadużywać, chcę odzyskać prawdziwe
i wiarę, że uczymy je historii naszego innych zmian. znaczenie tego słowa. Patriotyzm nie
kraju i że ta historia jest dobra, uczymy jest nacjonalizmem. W taki sposób
je szacunku do poprzednich pokoleń Wiem, że jako zespół chcecie unik- to widzę. Czy patriotą jest ten, który
– to jest to, co za nami stoi. Deklara- nąć polityki w sensie banalnym… w sieciach społecznościowych umieś-
cje, których jest tak pełno w sieci, nie cił flagę albo symbol Polski Walczą-
mówią wszystkiego o człowieku. Jako Powiem ci coś o polityce. Mam swoje cej? Czy może ten, który wychowuje
zespół jesteśmy bardzo określeni. Nie preferencje, ale przejechałem się na swoje dzieci w wierze i świadomości
unikamy żadnych ciężkich tematów polityce wiele razy. Jako ojcu wielo- historycznej, jest ojcem wieloletniej
i przez to tracimy wielu słuchaczy. dzietnej rodziny nikt mi nigdy nie rodziny i o nią walczy. To jest dla mnie
Ale jednocześnie nie chcemy być pomagał. Na szczęście teraz nasze prawdziwy patriotyzm i oddanie. Kto
wrzucani do jakiejś szufladki. Ostat- dzieci są wspierane, ale mi jako ojcu będzie pracował w tym kraju dla Pola-
nia rzecz, której chcemy, to morali- dziewięciorga dzieci, z których dwoje ków? Nasze dzieci.
zowanie. Hans wiele razy podkreśla, jest w niebie, nikt nigdy nie pomagał.
że nasza muzyka to ostrzeżenie dla Płaciłem taki sam podatek, utrzymu- Kiedy śpiewam: „Nie da się za-
nas samych, a nie moralizm. Chciał- jąc kilkanaście osób, jak jakiś kawaler, pomnieć historii tej”, opowiadam
bym nawet przykleić taką ostrzega- który raczej nie miał takiej rodziny na o dziejach mojego kraju, mojego re-
jącą naklejkę na nasze płyty: „Uwaga, utrzymaniu. Ale wierzę w to, że Pan gionu, mojego podwórka, klasy. Nie
słuchając tej płyty, można zmienić Bóg wie, jaki świat jest niesprawied- chcę przerzucać odpowiedzialno-
zdanie na wiele tematów. Można od- liwy i zawsze pomaga. W ciągu 32 lat ści historycznej na pokolenia, które
zyskać nadzieję i siłę”. W dzisiejszym naszego małżeństwa niczego nam nie przeminęły, i epatować tylko historią,
świecie kult ofiary i przegranego jest brakowało. Nie boję się żadnej gospo- która minęła. Mnie interesuje histo-
wygodny. A tymczasem nasza płyta darczej zapaści. ria, którą dziś buduję. To jest istotne.
mówi: wstań i walcz razem z nami. Żeby umierając, każdy człowiek mógł
Kłopot w tym, że jest za dużo poli- powiedzieć: zrobiłem, ile można było
Ale nie mówimy tego w taki spo- tycznej fikcji. Pochodzę ze środowi- zrobić, żeby ten kraj i ten świat był lep-
sób: musisz to zrobić. Śpiewając, ska anarchistyczno-punkowego, które szy, niż go zastałem.
opowiadamy o tym, jak sami żyjemy, nie ufało ani księżom, ani politykom. Bruce Springsteen nagrał płytę
co przeżyliśmy. Przyszedł czas, żeby ich sprawdzić. „Darkness On The Edge of Town”.
Na Kościele się nie zawiodłem, ale na Była ona pełna piosenek mówią-
To, co dla mnie najważniejsze, to politykach – tak. Zobaczmy tylko, ile cych o walce z przeciwnościami ży-
mówić w pierwszej osobie liczby mamy samobójstw. Jest ich tyle samo, cia. Nazywał ją „moja samurajska
pojedynczej. Mówić o tym, czego ja ile ofiar covidów. Jest 28 mln aborcji płyta”. Czy to jest wasza samurajska
doświadczyłem, i śpiewać o swojej w świecie. A my się martwimy o norki? płyta?
historii. Jestem dziadkiem i już prze- Zajmijmy się nimi, ale w odpowied- Myślę, że tak. Ale, pamiętaj, każdy sa-
żyłem trochę życia. Nie na jednym niej kolejności. I teraz ktoś powie, że muraj, kiedy stoi przyparty do muru,
polu minowym straciłem rękę, nogę jestem foliarzem, który mówi, że nie popełnia seppuku. My nie chcemy
albo nawet głowę. I dlatego mogę tym ma pandemii. Jest! Ale samobójców, popełnić seppuku, my się możemy
doświadczeniem się podzielić. Jeśli ludzi umierających na raka jest teraz najwyżej dać przybić do krzyża.
tam pójdziesz, nie skończy się to dla więcej.
ciebie dobrze. Ale jeśli chcesz dojść do
To, co ważne, to to, kim jesteśmy
jako ludzie. Jak daleko się posunęli-

19–25.10.2020 | 63 |

[email protected]

3 miłości

Premierze
Morawiecki:
lockdown now!

C okolwiek zrobi ktokolwiek, Ale mimo wszystko to są tylko ekscesy. Robert Tekieli
w Polsce na COVID-19 umrze PMM i PJK muszą natychmiast zdusić te
jeszcze 20 tys. chorych. Gra przejawy arogancji władzy. Bo od stycznia lowanej. Operatorzy farm trolli wchodzą
toczy się tylko o to, czy będą umierali trwa niewypowiedziana wojna. w realne napięcia, mieszają wokół praw-
ludzie, którzy leczeni nie musieliby dziwych konfliktów społecznych. Zwie-
umrzeć. Czy będą ofiary, których można W latach 80. ubiegłego wieku doszło trzyli krew. Ten rząd upadnie, jeśli zaczną
uniknąć, nie dopuszczając do zabójczego do operacji prokremlowskich mediów umierać ludzie, którzy umrzeć nie muszą.
przepełnienia polskich szpitali. o kryptonimie „Infection”. Połowa świata
uwierzyła, że HIV jest amerykańską bro- Co dziś zrobią rządzący? Co zrobi spo-
Prognozowana przeze mnie liczba nią biologiczną. Od stycznia 2020 r. trwa łeczeństwo? To też pytanie o irracjonal-
zmarłych wynika z interpolacji staty- akcja „Covid-srowid”. W marcu poin- ność ludzkich zbiorowości.
styk śmiertelności krajów, które zde- formowały o tym służby antydezinfor-
cydowały się na strategię szokowego macyjne UE, a komisarz Věra Jourová Koniec świata nastąpił w 2012 r., spi-
nabywania odporności stadnej. spotkała się z przedstawicielami Face- czaste czapki z folii aluminiowej chronią
booka, Google’a, Twittera i Microsoftu. przed śmiercionośnymi falami, ludzie
Trwa druga fala pandemii. W środę Mówiono o promowaniu fałszywych nie byli na Księżycu, Ziemia jest płaska,
14 października zmarło 116 osób, trzy- środków zaradczych (pijcie wybielacz, by a COVID-19 nie zabija.
krotnie więcej niż w najgorszym mo- zabić wirusa) i sprzedawaniu mistyfika-
mencie pierwszej fali, gdy obostrzenia cji na temat jego pochodzenia; pamiętam I reakcje na moich profilach społecz-
były najradykalniejsze. też siejącego panikę włoskiego lekarza. nościowych: kagańce, szmaty, dostaniesz
A dziś słyszymy: epidemii nie ma, wirus grzybicy. Żebyś zdechł, oszukujesz! Co
We Francji 18 746 nowych cho- jest niegroźny jak wirus grypy. Rzeczywi- się z panem się porobiło?
rych. Druga fala w Hiszpanii i Portu- ście, skoro może uszkodzić i mózg, i płuca.
galii (10 tys. zakażeń dziennie). Tak Światowy spisek 150. administracji jest
samo w Czechach, Rumunii, Bułgarii. Czy zdestabilizowałbym Rosję, mając zwyczajnie niemożliwy. Rządy składające
W 17-milionowej Holandii rekord, 7,4 tys. farmę trolli obsługującą 3 mln kompu- się z polityków uparcie strzelających so-
przypadków dziennie, będzie lockdown. terów? Mając 3 mln unikatowych IP bie w kolano nie istnieją.
Obniżenie liczby zmarłych w wakacje to i sztuczną inteligencję piszącą czystą
skutek wiosennych obostrzeń. Wzrost ruszczyzną? Oni mają. Maseczka wścieka mnie, wadzi, noszę
od września to efekt ich rozluźnienia. ją z empatii i szacunku dla uczuć prze-
Za chwilę wajchowy zmieni linię. Te- straszonych ludzi z grup ryzyka. Nie
Przed nami śmiertelne tsunami, a na raz wciskają zajoba, jutro będą krzyczeć będę jej nosił, jadąc na rowerze ani idąc
ulice wychodzą młodzi megapatrioci o nieudolnym rządzie nieumiejącym pustą ulicą, tak jak nie chodziłem w niej
i starzy hiperprawicowcy. Rosyjski agent sprostać potwornej zarazie. Udają waria- w kwietniu do lasu. Ale pytam. Kto chce
wpływu Janusz Korwin-Mikke namawia tów, ale chodzi o wywołanie katastrofy. wzrostu zakażeń? Kto chce śmierci lu-
do wysadzenia budynków rządowych. dzi, którzy mogą przeżyć? Kto chce, by
Ksiądz Roman Kneblowski: nie ma żad- Szef sztabu armii kanadyjskiej: w roz- padła polska służba zdrowia? Skąd idzie
nej epidemii. Jest globalna akcja znie- poczętej w styczniu 2020 r. akcji dezin- kasa na kolejne marsze wolności od ka-
walania ludzi. gańca, na druk profesjonalnych ulotek
formacyjnej chodzi o wywołanie paniki i ich kolportaż?
Kto w chwili, gdy liczba zakażeń gwał- oraz o dyskredytowanie działań państw.
townie wzrasta, podburza ludzi zmęczo- Uczestniczą w niej „aktorzy państwowi Dezinformacja ma powstrzymać drugi
nych wielomiesięcznymi ograniczeniami? i niepaństwowi”. Ja koncentruję się tu lockdown. Co piąty Polak uważa, że nie
Ludzi podkurzonych kretyńskimi eksce- na Rosjanach, bo znam ich jak stare ma żadnej epidemii. Oceny pracy pre-
sami władzy? Polityk gada o obostrzeniach onuce. Ale szatani są liczniejsi. I bardzo zydenta, premiera, rządu lecą na łeb, na
bez maseczki, inny idzie do chorej babci, skuteczni. szyję. I w takiej sytuacji, panowie, musicie
gdy matkom odbiera się możliwość czu- pokazać, że macie cojones. COVID rulez,
wania przy umierających noworodkach. Dezinformacja jest kłamstwem opar- lockdown now!
tym na prawdzie. Cząstkowej i zmanipu-

| 64 | 19–25.10.2020

[email protected]

popKULTURA Wojna CYWILIZACJI

Czego można się spodziewać po netflixowym dokumentalnym krajobrazy, tolerancja, moda i seks, wszystko, co przyciąga KULTURA
filmie przyrodniczym pt. „Życie na naszej planecie”, którego dorastających nastolatków. Emily, ambitna menedżerka
popKULTURA narratorem i głównym bohaterem jest David Attenborough, z Chicago, dostaje wymarzone stanowisko w Paryżu. Zaczyna
genialny przyrodnik, znany na całym świecie, ukochany szcze- nowe życie pełne pracy, nowych znajomości i romansów?
gólnie przez Anglików? W filmie mamy historię jego życia. Ob- Czy można tak to nazwać? Emily sypia z autobusami przy-
jechał wszystkie zakątki globu i jako jeden z pierwszych pokazał padkowych facetów, raz nawet z niepełnoletnim chłopakiem,
jego przyrodę w telewizji. Film jest wzruszający, piękny, świet- co scenarzysta uznał za godne pochwały. Język jest tu tak
nie zrobiony i propagandowy jak dzieła Leni Riefenstahl. Bo wulgarny, że Michnik z Rywinem wymiękli, a bywalcy lokalu
Attenborough to niestety nie Jeremy Clarkson, niepoprawny Sowa & Przyjaciele spąsowieli. „Emily” już w dniu premiery
geniusz dziennikarstwa, dusza najlepszego programu telewi- stała się w Polsce najchętniej oglądaną serią na Netflixie.
zyjnego w historii. Więc „Życie na naszej planecie” z Davidem Dominujący w niej marker emocjonalny ma tu figurę Bil-
Attenborough to niestety jedno wielkie wciskanie kitu. „Ten dungsromanu à rebours, czyli: porządna dziewczyna się
film to moje zeznanie świadka i moja wizja przyszłości. Historia k…rwi. Rewolucyjny standard. To macie zapamiętać, dziew-
o tym, jak popełniliśmy największą pomyłkę i jak – o ile za- czyny. Do zobaczenia przed ekranem.
działamy teraz – możemy ją naprawić” – powtarza ekoreligijną
mantrę brytyjski nestor dziennikarstwa rozrywkowego. Do 20 grudnia w Muzeum Narodowym w Warszawie można
zobaczyć wystawę „Polska. Siła obrazu”. Prezentuje ona dzieła
Rozumiesz, toksyczna ludzka pleśni? Rozumiesz, człowieku? najwybitniejszych polskich artystów XIX w., m.in. Stanisława
Jesteś najgorszym złem tego świata. „Kryzys klimatyczny” jest Wyspiańskiego, Aleksandra i Maksymiliana Gierymskich,
twoją robotą, ach, te produkujące metan krowy! I te nieznośne Jana Matejki, Leona Wyczółkowskiego, Józefa Mehoffera,
polskie kopalnie! Olgi Boznańskiej, Józefa Brandta, Józefa Chełmońskiego,
Jacka Malczewskiego, Juliusza oraz Wojciecha Kossaków, Ar-
Nasze dzieci już mają wyrzuty sumienia, że żyją. Niektóre tura Grottgera i Juliana Fałata. W sumie ponad 100 obrazów
z nich, nie mogąc przestać oddychać, podjęły nawet decyzję, że ze zbiorów własnych MNW oraz innych kolekcji krajowych.
nie będą się rozmnażać, aby jelonek Bambi przeżył. Ciekawe, Wystawa „opowiada o kulturotwórczej i mitotwórczej roli pol-
czy na człowieka, zabójcę Zielonej Planety ma już zlecenie od skiego malarstwa w XIX w. To właśnie wtedy powstały dzieła,
Gatesa jakiś galaktyczny eksterminator? „Hasta la vista, baby”? które nie tylko przedstawiały, lecz także kształtowały – wy-
obrażenia, myślenie i odczuwanie Polaków”. Dziś kształtuje
Zapowiadałem jakiś czas temu „Emily w Paryżu”, serial spod je reklama, moda, uparytetowione hollywoodzkie kino, gry
ręki reżysera „Seksu w wielkim mieście”. Właśnie miał pre- komputerowe i streamingowe platformy z neomarksistowską
mierę. Epatuje seksem, wulgarnością, wszystkie jego warstwy propagandą.
ułożone są wzdłuż osi logicznych feminizmu i konsumpcjo-
nizmu. Jest lekka fabuła, schematy „znacie, to pooglądajcie” ***
oraz znani aktorzy. Polityczna poprawność, wielkomiejskie U fryzjera panie rozmawiają dziś już nie o księżniczce An-
nie, która spadła z konia, ale o księżnej Meghan. Pod koniec
września rozrywkowe popmedia robione przez marketin-
gowców udających dziennikarzy zelektryzowała wiadomość:
księżniczka Meghan i książę Harry dostali własne reality show
najprawdopodobniej na Netflixie. Będzie opowiadać o ich
filantropijnej działalności. Ach! Wejdziemy wreszcie na kró-
lewskie salony! Informację potwierdził brytyjski „The Sun”.
Ale od tygodnia cisza? Czyżby brytyjski brukowiec kłamał?
Nie może być.

Robert Tekieli
Polskie Radio

19–25.10.2020 | 65 |

[email protected]

Zabić zielarza

Kino człowieka. Okazało się, że większość członków czeskiej
ekipy filmu miała w rodzinie kogoś, kogo „szarlatan” le-
S zarlatan” może stanąć obok „Konformisty” Bernarda czył. Holland wyszła poza czeską specyfikę i zrobiła film
Bertolucciego jako portret człowieka uwikłanego. Nie uniwersalny, który może opisywać każdego konformi-
jest to obraz tak przenikliwy i nie zapisze się w historii stę i kolaboranta totalitarnego reżimu. Grany przez ojca
kina jak arcydzieło z 1970 r., jednak pokazuje, że Agnieszka i syna (świetny zabieg!) Ivana i Josefa Trojanów Mikolášek
Holland pozostaje w bardzo dobrej reżyserskiej formie. to postać mocno skomplikowana. Z jednej strony dobro-
dziej wspierający finansowo biedne matki, które nie mają
Pisałem już przy premierze „Obywatela Jonesa”, że Holland, środków na wyjazd z chorymi dziećmi nad morze, z drugiej
która jest pełnej krwi liberałką z coraz mocniejszym przechy- sadysta mordujący nowo narodzone kocięta. Uzdrowiciel
łem na lewo, kręci w ostatnich latach otwarcie antykomuni- z powołania, leczący każdego potrzebującego człowieka
styczne filmy. A przecież sama pochodzi z komunistycznej i opływający w luksusy (własna willa i mercedes) kolaborant
rodziny, czego nie ukrywa. W ostatnich latach nie tylko zrobiła w czasach stalinowskiej kolektywizacji i terroru. Mikolášek
dla HBO bardzo dobry „Gorejący krzew” opowiadający o mę- jest jedną z najbardziej złożonych postaci, jakie widziałem
czenniku walki z komunizmem Janie Palachu, ale zrealizowała w ostatnich latach w kinie.
też w hollywoodzkiej obsadzie „Obywatela Jonesa”. Ten film
był nie tylko opowieścią o przemilczanej zbrodni Sowietów Mam jednak problem, by zrozumieć, co kieruje jego po-
na narodzie ukraińskim, lecz również uderzeniem w libe- stępowaniem. Dlaczego zło i dobro zderzają się w nim tak ra-
ralną inteligencję zachodniego świata, która zbyt długo była dykalnie? Gdzie jest przyczyna jego potworności zmieszanej
zapatrzona w „romantyzm” Związku Sowieckiego. Nie dziwię z oddaniem innym? Nie wymagam od Holland łopatologii,
się, że świetny „Obywatel” nie został na Zachodzie tak dobrze jednak sama przyznała w jednym z wywiadów, że trudniej
przyjęty, jak choćby infantylnie publicystyczny i lewicowy jej było opowiedzieć o krystalicznym dziennikarzu Garecie
„Pokot”. „Szarlatan” w pewnym sensie jest rozciągnięty mię- Jonesie, który poszedł na wojnę z Sowietami i ich pożytecz-
dzy „Pokotem” i „Obywatelem Jonesem”. nymi idiotami, niż o kolaborancie „szarlatanie”. Mnie jednak
postać Jonesa bardziej poruszyła, mimo że nie lubię jedno-
Jan Mikolášek (1887–1973) był zielarzem i „cudotwórcą” (sam wymiarowych bohaterów. Zastanawia mnie też, czy Holland
sprzeciwiał się takiemu określeniu), który na podstawie obser- uznała, że w pewnym momencie napędzający akcję wątek
wacji moczu leczył nie tylko Czechów. Wśród jego klientów romansu Mikoláška z asystentem Františkiem (Juraj Loj) wy-
był m.in. król Jerzy VI. Mikolášek był „gwiazdą” w czasach nika z wpisania się w ideologiczną modę panującą w kinie, czy
stalinizmu, mimo że leczył podczas wojny ważnego nazistę jest szczery? Podejrzewam, że to drugie, skoro przy filmie
Martina Bormanna. Miał parasol ochronny prezydenta Cze- pracowała jej córka Kasia Adamik, nieukrywająca swojego
chosłowacji Antonína Zápotockiego, któremu uratował od homoseksualizmu. Zadaję to pytanie, bo homoseksualizm
amputacji nogę. Po jego śmierci partia postanowiła postawić czeskiego zielarza nie jest potwierdzony przez historyków.
Mikoláška przed sądem. Skazano go na pięć lat za przestęp- To właśnie relacja zielarza i jego asystenta odsłania natomiast
stwa podatkowe, zarekwirowano majątek i wymazano z pa- najgorsze i najlepsze cechy charaktery Mikoláška – mani-
mięci Czechów. pulatora i denuncjatora, który potrafił jednak szczerze ko-
chać. „Szarlatan” jest też filmem o cenie, jaką płaci się za dar
Absolwentka czeskiej szkoły filmowej Agnieszka Hol- geniuszu, co też Holland lubi eksploatować w swoim kinie.
land jest z naszym południowym sąsiadem emocjonalnie Dowodem tego jest „Całkowite zaćmienie” o poecie Arthurze
związana. Chętnie więc sięgnęła po historię zapomnianego Rimbaudzie z Leonardem DiCaprio w głównej roli i „Kopia
mistrza” z Edem Harrisem.

„Szarlatan” nie stanie obok największych osiągnięć Holland,
takich jak „Europa, Europa”. Pokazuje jednak warsztatową
precyzję polskiej reżyserki, dzięki której pracowała przy tak
ważnych hollywoodzkich serialach, jak „House of Cards” czy
„The Wire”. „Szarlatan” to kawał solidnego, pięknie sfotogra-
fowanego i bardzo tradycyjnego w formie kina, które odsłania
nieznany rozdział czeskiego komunizmu. Warto zobaczyć na
dużym kinowym ekranie.

„Szarlatan”, reż. Agnieszka Holland, dystr. Gutek Film

| 66 | 19–25.10.2020

[email protected]

publicysta,
krytyk filmowy

P owinniście odejść” to kolejny Ten horror DVD/VOD
film, który przez pandemię nie lśni
koronawirusa wszedł nie do wychodzące z cienia etc. Pojawiają się
kin, ale bezpośrednio na rynek VOD jasnym światłem budynek będzie dla nielogiczności, absurdalne zachowa-
i DVD. W tym wypadku jest to słuszna pary największym życiowym mrokiem. nia bohaterów i ginie napięcie między
decyzja. Tam jest miejsce tego przecięt- Otwarcie horroru Koeppa jest więcej trójką postaci wypełniającej w większo-
nego, choć momentami intrygującego niż obiecujące. Oto dostajemy opowieść ści czasu ekran.
horroru. Szkoda zmarnowanego poten- o nawiedzonym domu, który nie ma
cjału, choć kilka scen może spowodo- nic wspólnego z domostwami z klasyki Możliwe, że scenariusz Koeppa
wać ścierpnięcie skóry. gatunku. Nie ma tutaj pajęczyn, upior- w rękach jakiegoś speca od horrorów
nego strychu ani skrzypiących podłóg. (wspomniany wyżej Mike Flanagan
To pierwszy od czterech lat kinowy Nie ma gotyckich wieżyczek i demonów nakręcił już drugi, bardzo przyzwo-
film Kevina Bacona (w tym czasie grał ukrytych przez setki lat w piwnicach. ity serial dla Netflixa osadzony w na-
głównie w serialach), który zresztą upo- Jest za to dom pasujący do żurnala. wiedzonym domu) wyciągnąłby jego
dobał sobie horror, właśnie w 2016 r. Sterylny, bezosobowy i pasujący do realną grozę. Niestety Koeppowi nie
zagrał bowiem w „Duchach kanionu”. pustych dusz zmanierowanych celebry- udaje się nadać domowi cech, jakie miał
„Powinniście odejść” jest też powro- tów. Tyle że ci celebryci noszą w sobie Overlook. Szkoda, bo zaginający czas
tem Bacona do pracy z Davidem Koep- tajemnice, którą ten dom z nich prędko i przestrzeń walijski modernistyczny
pem, z którym w 1999 r. zrobił świetne wyciągnie. dom przez swoją „zwykłość” mógł
„Opętanie”. Koepp to jeden z najlep- być o wiele bardziej przerażający niż
szych, najbardziej zapracowanych Szkoda, że igranie z prawidłami ga- upiorny hotel u Kinga. Bardzo prze-
hollywoodzkich scenarzystów („Życie tunku w tym momencie się kończy. ciętna produkcja.
Carlita”, „Indiana Jones i Królestwo Koepp bardzo szybko stosuje ograne
Kryształowej Czaszki”, „Jurassic Park” chwyty kina o „nawiedzonym domu”, „Powinniście odejść”
etc.) i jednocześnie bardzo nierówny re- które rażą przewidywalnością i bana- dostępny na DVD i w serwisach VOD
żyser, wciąż liżący rany po katastrofie łem. W czasie, gdy Stephen King z Mi-
„Bezwstydnego Mortdecaia” z John- kiem Flanaganem wypełnił mitologię ze
nym Deppem i Ewanem McGregorem „Lśnienia” w zeszłorocznym „Doktorze
na czele gwiazdorskiej obsady. Sen”, nie można iść tak bardzo wytartą
ścieżką. Rozumiem, że Koepp dostrzegł
Kevin Bacon wciela się w upadłego w książce Daniela Kehlmanna materiał
scenarzystę Theo Conroya. Jego żona na psychologiczny horror. Dostrzegam
umarła w niejasnych okolicznościach, tutaj symbolikę pustego domu z bia-
za co rozjechały go media. Theo stara łymi ścianami w kontekście duchowej
się ułożyć sobie życie z filmową gwiazdą pustki bohaterów. Problem w tym, że
Susanną (Amanda Seyfried). Para ma psychologiczne napięcie zostaje bardzo
uroczą córeczkę Ellę (Avery Tiuu Essex) szybko zakryte banałem. Kolejne sceny
i z pozoru poukładane życie. Rodzina są zanurzone w dobrze nam znany sos
przenosi się na czas zdjęć do kolejnego – ucieczki w gąszczu piwnicy, upiory
filmu Susanne do małego walijskiego
miasteczka. Pobyt ma poukładać ich re-
lacje, które psują sukcesy aktorki i ros-
nąca zazdrość jej męża. Jest to zazdrość
nie tylko zawodowa, ma też podłoże sek-
sualne. Theo jest starzejącym się face-
tem, któremu coraz trudniej patrzeć
na grającą z młodymi aktorami piękną
żonę. On podejrzewa ją o romanse. Ona
wciąż zapewnia, że kocha go mimo si-
wych włosów. Pobyt w dalekiej Walii ma
być dla nich katharsis.

Nic nie zapowiada koszmaru. Dom,
który wynajmują, jest nowoczesny
i zbudowany według prawideł mo-
dernistycznej architektury. Żaden fan
horrorów nie spojrzałby na niego nie-
ufnym okiem. A jednak ten emanujący

19–25.10.2020 | 67 |

[email protected]

IMPRESJE  |  Miara człowieczeństwa  |

Nieobecność

Niemal wszyscy jesteśmy egoistami. Gorzej, gdy stajemy się
egocentrykami, dla których drugi człowiek jest powietrzem

Krzysztof Logan wygodnie zastępować myślowym skró- tak, jakby świat należał tylko do nich. Fot. Cristina Conti/shutterstock
Tomaszewski tem. Literatura klasyczna legła w koszu. Wpadam na te dziwne stwory coraz
Tak jak trzy malarskie tomy „Trylogii” częściej – o wiele częściej niż daw-
Ż yjemy w epoce bylejakości. Henryka Sienkiewicza. Pozycję, którą niej, gdy ludzie potrafili przystanąć
W świecie instynktów. W cza- wyparły kryminały napisane przez na chwilę, chwila ta zamieniała się
sach, gdy ludzie pogubili się skandynawskich pisarzy: Anne Holt zaś w bity kwadrans i więcej. Szliśmy
w życiu osobistym, zmieniają partne- czy Stiega Larssona, miałkość i tandeta sobie, wesoło gaworząc o premierze
rów jak bieliznę, wolą żyć bez ślubu, pretendują zaś do rangi sztuki. „Casanovy” Federica Felliniego, cy-
gdyż to nie zobowiązuje do niczego. tując całe zdania wygłaszane przez
Jak łatwo żyć byle jak! Jeść co popadnie. Mijają nas ludzie wiecznie zajęci, Donalda Sutherlanda, z którego w jed-
Nie kochać naprawdę, lecz na pozór! którzy nie mają nigdy czasu. Nazna- nej ze scen naigrywały się piękne, po-
Nie przywiązywać wagi do słów, które czeni pogonią za niczym, co okre- wabne kokoty: „Oh! Popatrz, to ten
ślam po swojemu „za wielkim nic”. Casanova, który już nic nie może!…”.
Nieobecnych spotykam na moim
osiedlu, gdy suną na spacerze z psem, Opowiadaliśmy sobie nawzajem
z komórką przy uchu albo kręcą się o reżyserii, aktorstwie, fascynującej
bezładnie w kółko, wklepując kla- scenografii i wymowie dzieła tego
wiszami kolejne zdania, w których wielkiego maga kina. Bywało, że po
dominują pretensje albo obelgi. Ob- obiedzie w klubie U Literatów długo
serwując ich, słyszę, że zachowują się i namiętnie przy kieliszku Egri Bi-

| 68 | 19–25.10.2020

[email protected]

kaver wertowaliśmy nową książkę alnej pustki, prowadząc w sumie ku chleba czy jedną pomarańczę. Nie-
Tadeusza Konwickiego, próbując się samozagładzie. mal na siłę zaciągam go pod oszklone
dowiedzieć, w której księgarni jeszcze drzwi, a następnie zwracam się do
można ją zdobyć. Dążenie do wygody każdy z nas ma wychodzących z pełnymi wózkami,
wpisane w swoją naturę. Niemal wszy- opowiadając o beznadziejnej sytua-
Nie zapomnę, gdy na Krakowskim scy jesteśmy egoistami. Gorzej, gdy cji dawnego artysty. I oto ktoś dzieli
Przedmieściu usiedliśmy sobie we stajemy się egocentrykami, dla któ- się z muzykiem swymi zakupami. Do
dwójkę z nieodżałowanym Leopol- rych drugi człowiek jest powietrzem. torby biedaka trafiają ser, kefir, kilka
dem Tyrmandem, a ten zrelacjono- Jakże często patrzymy na siebie spode bułek, dwa banany. Nieobecni stają
wał mi właśnie obejrzany film „Mały łba, gotowi rzucić się drugiej istocie się obecnymi. Następuje coś, co zda-
światek Sammy Lee”: „Musisz ten film do gardła. Tylko dlatego, że ta jest inna rza się rzadko. Ludzie okazują byłemu
koniecznie obejrzeć! – przekonywał. – wrażliwa, zdolniejsza, pracowitsza, muzykowi swoje zawoalowane uczu-
– To film o pewnym Żydzie, konferan- wykształcona, mówi pięknie po polsku, cia – człowieczeństwo.
sjerze nocnego klubu striptizowego, a co najważniejsze – ma odwagę mieć
który w ciągu 24 godzin musi oddać własne zdanie. Człowiek to przedziwna istota. Ze
gangsterom 5 tys. funtów. Jak on to swym pierwotnym instynktem śmiało
zrobił!” – zachłystywał się Tyrmand. Sądzę, że nieobecność człowieka może być porównywany do dzikich
Grał go Anthony Newley – piosenkarz bierze się z wychowania, a zatem z ro- zwierząt, które stają przed wieloma
i aktor, którego już dziś się nie pa- dzinnego domu. Tu, gdzie dorastamy. egzystencjonalnymi wyzwaniami.
mięta. Na jego interpretacjach wzo- Dom to bowiem źródło, w którym spi- Prokreacją, wychowywaniem i troską
rował się sam David Bowie. jamy bezcenne soki. Miejsce, gdzie nasi o potomstwo, próbą walki o przetrwa-
rodzice próbują wpoić nam najprost- nie w chwili zagrożenia życia. Jednak
Tamto pokolenie nie ględziło o ni- sze prawdy. Zdobyte na wojnie, w po- ustępuje takim gatunkom, jak pies,
czym. Studiowaliśmy malarstwo, kino, wstaniu, w czasach pogardy i kruchej wilk, delfin, nietoperz czy słoń, a na-
prawo, polonistykę, na wspaniałych wolności. Zasady uczciwości. Naukę wet… mrówka! Zwierzaki są więcej niż
polskich uniwersytetach, w liceach pokory. Niemodnej życzliwości, którą solidarne. Wspaniale ochraniają słabsze
plastycznych, akademiach sztuk pięk- większość uprawia interesownie, z fał- osobniki, potrafią dzielić się upolowaną
nych czy Filmówce. Zawsze mieliśmy szywym uśmieszkiem, od święta. Dom strawą, walczą w obronie stada.
dla siebie czas. I zwykle mieliśmy so- to miejsce święte, w którym zabieramy
bie coś istotnego do przekazania. się do lektur mądrych książek, które Przedziwnie zachowują się czasem
wzbogacają naszą wyobraźnię. Po- dzieci. Jest taka piękna i szlachetna
Dziś nie ma już takich genialnych szerzają wiedzę o życiu i świecie. Sło- w swoim przesłaniu zasada, że to właś-
grafików i plakacistów, jak: Jan Lenica, wem – tu gdzie matka i ojciec uczą nas nie potomstwo powinno się opiekować
Henryk Tomaszewski czy zmarły rok człowieczeństwa. starszymi rodzicami, a zatem starą
temu Rosław Szaybo. Nie ma praw- matką i schorowanym ojcem. Znam
dziwych aktorów: Gustawa Holoubka, Oto przed jednym ze spożywczych co najmniej kilka przypadków, gdy
Zbigniewa Zapasiewicza i Mariana sklepów w mojej gminie Jeziorna spo- sławny aktor kompletnie zapomniał
Kociniaka, na których pędziliśmy do tykam muzyka jednego z najsłynniej- o staruszce matuli, nie odwiedzał jej
teatrów: Współczesnego, Ateneum czy szych polskich zespołów rockowych w domu opieki, a gdy umarła, nie raczył
do Polskiego. Ubyło wielkich komenta- sprzed lat. Jakże podupadł, przelatuje zająć się jej pogrzebem.
torów świata sportu: Jana Ciszewskiego, przez głowę, gdy omiatam wzrokiem tę
Tomasza Hopfera, a także mego ojca pogiętą sylwetkę. Jak bardzo się zmie- Dzieci bywają okrutne – to także
Bohdana Tomaszewskiego. Cechowały nił. Ile w tej sylwetce tkwi ubóstwa, fakt. Gdy nadchodzą urodziny ro-
ich pasja życia, wiedza, wykształcenie a jednocześnie pokory, mimo upadku dzica lub święta Bożego Narodzenia,
oraz bogactwo języka. Wielcy Obecni na samo dno. Wymieniamy spojrzenia, wypadałoby, aby dzieci, dziś już do-
odpłynęli w zaświaty i zostali zastąpieni a następnie parę zdań na temat zdrowia rosłe, zainteresowały się tymi, którzy
przez Nieobecnych. Dzisiejszych gry- i kondycji naszych portfeli. Nieznajo- ich stworzyli. I choć ojciec nie raz, nie
zipiórków, tandeciarzy i grafomanów. memu – a jednak znajomemu, bo po- dwa popełniał błędy, a nawet zdarzało
A przede wszystkim wszelkiej maści chodzi z tego samego środowiska co ja się, że zawiódł, warto pamiętać, że
tzw. celebrytów. – powodzi się tragicznie źle. Mieszka czas najpiękniejszych ze świąt, to czas
w noclegowni, gdzie każdy mieszkaniec przebaczenia oraz szansa odkupienia
Tak. Nieobecność staje się plagą, bo ma dwie pary stęchłych skarpetek, dziu- wszelakich win. Nieobecność dzieci
ludzie nie rozwijając swego intelektu, rawe kalesony, pikowaną starą kurtkę, to dowód ich egoizmu. Ogromnej bez-
sami zabijają w sobie to, co mogłoby złachany sweter, parę podarowanych duszności, na którą nie ma usprawied-
się okazać bezcenne – swoje ory- butów, które nadają się do chodzenia liwienia. Dzieci zapominają, że kiedyś
ginalne cechy charakterologiczne, tylko do końca października. i one będą stare. Kto zajmie się wtedy
własną osobowość. ich zakupami? Kto dostarczy leki? Kto
Widzę, że nie ma na tyle odwagi, rozproszy smutek? Kto wypełni roz-
Uzależnienie współczesnego czło- aby spróbować poszukać czyjejś mową, swoją obecnością dojmującą
wieka od technologii stało się trucizną, pomocnej dłoni, odważnie podejść samotność?
która odcina go od żywego kontaktu do wejścia i poprosić o choćby pół
z drugą istotą. Wtłacza w świat wirtu-

19–25.10.2020 | 69 |

[email protected]

Technologie  |  motoryzacja   |

Hit tygodnia

Superauto Toyoty zaprezentowane
podczas wyścigu Le Mans

W końcu – można rzec. Toyota pokazała swoje bazuje na modelu TS050 Hybrid, który trzykrotnie wygry-
superauto Toyota GR Super Sport podczas te- wał 24-godzinny wyścig. Co wiemy o GR Super Sport? Po-
gorocznego 24-godzinnego wyścigu Le Mans. dobnie jak TS050 Hybrid ma układ hybrydowy i napęd na
GR  Super Sport jeszcze jako koncept zaprezentowano cztery koła, sam silnik zaś, a właściwie silniki, to podwójnie
w styczniu 2018 r. na targach w Tokio. Nie dziwi też poka-
zanie GR Super Sport podczas wyścigu Le Mans – pojazd doładowany 2,4-litrowy V6 oraz elektryczny. Co podobno
daje prawie 1000 KM…

AUTOFOCUS, czyli co warto wiedzieć

T oyota Motor Poland i Polskie Gór- PGNiG podpisało już umowę z konsor- C oś dla zwolenników dwóch kó- Autopromocja
nictwo Naftowe i Gazownictwo SA cjum polsko-brytyjskim na jej projekt łek. Niedawno w Polsce doszło do
podpisały umowę o współpracy przy roz- i budowę. premiery jednośladów włoskiej firmy
woju technologii wodorowej w Polsce. Malaguti: Monte Pro125 i Madison300.
W ramach tego porozumienia powstanie N iedawno świat obiegła wiado- Malaguti Monte Pro125 Scrambler An-
m.in. pilotażowa stacja tankowania wo- mość, że Bugatti może zmienić niversary Edition to limitowana edycja
dorem. „Uruchomienie pilotażowej stacji właściciela. Podobno Volkswagen chce z okazji 90-lecia marki przeznaczona
tankowania pojazdów wodorem będzie sprzedać markę i jest nawet kupiec… dla osób z prawem jazdy kategorii B,
pierwszym krokiem PGNiG w realiza- chorwacki start-up Rimac Automobili. które rozpoczynają swoją przygodę
cji zaplanowanego przez naszą Grupę A cóż to za firma? – ktoś zapyta. Otóż z motocyklami. Urządzenie waży tylko
Kapitałową programu wodorowego. za powstanie Rimac Automobili od- 122 kg, co przy mocy 11 kW zapewnia
Przy testowaniu stacji współpracować powiada młody chorwacki biznesman jedne z najlepszych osiągów w swojej
będziemy z Toyotą, uznanym w świe- Mate Rimac. Firma zajmuje się ręczną klasie. Z kolei skuter Malaguti Madi-
cie motoryzacji partnerem i czołowym produkcją ekskluzywnych pojazdów, son300 Anniversary Edition to kom-
producentem pojazdów zasilanych wo- a także działa na rynku pojazdów elek- paktowa sportowa konstrukcja, która
dorem. Jestem przekonany, że pozwoli trycznych. To niby tylko plotka, ale dodatkowo została wyposażona
nam to przyczynić się do efektywnego w każdej plotce jest ziarno prawdy. w ABS.
rozwoju rynku paliwa wodorowego
w Polsce” – podkreślił Jerzy Kwieciński, K to nie chciałby zasiąść za kierow- Przygotował Paweł Gadaczek
prezes zarządu PGNiG. W maju br. og- nicą takiego auta jak Rolls-Royce
łoszono badawczy program wodorowy Ghost? Jeśli ktoś ma odpowiednio dużo
PGNiG. Zakłada on produkcję wodoru pieniędzy (ceny zaczynają się od 250 tys.
(w tym „zielonego wodoru” wykorzystu- euro – bez podatków…), to może kupić
jącego odnawialne źródła energii), jego sobie tę limuzynę w Polsce, gdyż nasz
magazynowanie i dystrybucję, a także kraj jest jednym z trzech (pozostałe
zastosowania w energetyce przemysło- dwa to Czechy i Szwajcaria), w których
wej. Na warszawskiej Woli ma powstać odbyła się oficjalna premiera Rolls-
stacja tankowania pojazdów wodorem. -Royce’a Ghosta.

| 70 | 19–25.10.2020

[email protected]

26 października w tygodniku fot. Biblioteka Narodowa

dodatek patriotyczny

PolaSłacwyni,

którzy zmienili świat

• Ignacy MoścIckI – prezydent RP i jednocześnie wybitny
elektrochemik, twórca kondensatorów wysokiego napięcia
i pionier przemysłu azotowego

• Gabriel Narutowicz – prezydent RP, ale przede wszystkim
znakomity inżynier, specjalista od elektryfikacji i hydroelektryfikacji

• Kazimierz bartel – pięciokrotny premier RP a zarazem jeden
z najwybitniejszych matematyków ówczesnej Europy

partner dodatku

[email protected]

Technologie  | Gadżety |

Hit tygodnia niskowej 693 pola AF
wykrywające fazę,
Sony 7C które pokrywają ok.
premiera 93 proc. kadru, oraz
425  pól AF wykrywających
F irma Sony zaprezentowała kolejny już w swojej bo- kontrast. Zdjęcia seryjne można
gatej ofercie pełnoklatkowy aparat 7C. Jest to rów- wykonywać z szybkością do 10 kl./s, ze śledzeniem ostrości
nież kolejny bezlusterkowiec w katalogu japońskiego i ekspozycji lub z szybkością do 8 kl./s, podglądając obraz
producenta. Wygląd 7C zdecydowanie nawiązuje do serii na żywo w wizjerze lub na monitorze. Jako tzw. obiektyw
aparatów z matrycą APS-C i jest też to, wg słów producenta, kitowy razem z 7C będzie sprzedawany zmiennoogniskowy
najmniejszy i najlżejszy (waży 509 g) pełnoklatkowy kor- obiektyw FE 28–60 mm F4–5,6, ale można go sobie darować
pus na świecie, np. od Sony 6600 ma być zaledwie o 1 proc. i zainwestować w lepsze szkło. 7C będzie dostępny od paź-
dziernika br.
cięższy. A jakie ma możliwo-
ści? Matryca ma – można by Plusy i minusy
rzec standardową – rozdziel- ++ niewielkie rozmiary jak na pełną klatkę
czość ok. 24,2 megapiksela, −− aparat do najtańszych nie będzie należał (ok. 9 tys. za sam korpus)
system stabilizacji zapewnia
kompensację drgań będącą
odpowiednikiem 5 stopni EV.
Maksymalna czułość w stan-
dardowym zakresie wynosi ISO
100 – 51 200. Zakres ten można
rozszerzyć do ISO  50 – 204 800.
System AF (autofocus) tworzą
umieszczone w płaszczyźnie og-

Razer Kishi Oppo Watch
dla iPhone'a premiera

F irma Razer zaprezentowała uniwersalny kontroler F irma Oppo wprowadziła na
do gier Razer Kishi for iPhone, mobilne urządzenie rynek stylowy i intuicyjny
w wersji na iOS. Wyposażony w klikalne analogowe drążki, smartwatch Oppo Watch. Jest
wiele przycisków standardowych i wielofunkcyjnych oraz on wyposażony w system opera-
8-kierunkowy D-pad, Kishi na iPhone’a po raz pierwszy daje cyjny Wear OS. Gadżet ma przy-
użytkownikom Apple’a możliwość korzystania z nagradza- datne funkcje, takie jak stałe śledzenie
nego kontrolera Razera. Kishi na iPhone’a ma certyfikat pulsu i faz snu oraz przypomnienia o aktywności fizycznej
MFi (Made for iPhone) i jest w pełni kompatybilny z Apple i 5-minutowe treningi. Oppo Watch jest oferowany w dwóch
rozmiarach: 46 mm o ramce wykonanej ze stopu aluminium
Arcade, usługą subskrypcji gier Apple w App Store. serii 6 000 i unikalnym wykończeniu w kolorze czarnym
Kishi oferuje połączenie Lightning, które praktycznie lub (dostępnym później) złotym oraz 41 mm, dostępnych
eliminuje wszelkie opóźnienia. Ładowanie pass-through w wariantach czarnym lub różowym. Oba dostępne aktual-
zapewnia także nieprzerwaną rozgrywkę, ponieważ nie zegarki wykorzystują do komunikacji moduł WiFi, jest
iPhone’a można ładować, podłączając kabel ładujący bez- też planowane pojawienie się wersji 46 mm wyposażonej
pośrednio do kontrolera. Cena: ok. 110 euro w eSIM/LTE. Model Oppo Watch 46 mm to pierwszy na
świecie smartwatch z podwójnie zakrzywionym ekranem.
Stosunek wielkości wyświetlacza do całego zegarka wynosi
72,76 proc., co przekłada się na niezwykle prostą obsługę oraz
wyrazisty obraz. Ceny zegarków wynoszą 1299 zł za model
Oppo Watch 46 mm i 999 zł za model Oppo Watch 41 mm.

Przygotował Paweł Gadaczek

| 72 | 19–25.10.2020

[email protected]

NAJSTARSZY MAGAZYN EKONOMICZNY W POLSCE

NAJSTARSZY MAGAZYN EKONOMICZNY W POLSCE

DODATEK SPECJALNY NA KONGRES 590

POLSKA 2030
V edycja Kongresu 590

590 to wymowny symbol. Tym prefik-
sem kodu kreskowego oznakowane
są towary wyprodukowane w Polsce
bądź rozprowadzane przez polskie

firmy. Nie powinno nam być obojętne,
skąd pochodzą użytkowane przez nas

produkty. Warto mieć świadomość,
że prosta decyzja o zakupie rodzimego
albo zagranicznego towaru, pomnożona
przez miliony postaw konsumenckich,
pociąga za sobą poważne konsekwen-

cje. Chodzi o rozwój, o inwestycje,
o tworzenie nowych miejsc pracy
– które mogą powstać albo w naszej
ojczyźnie, albo gdzie indziej. Dlatego
liczba 590 musi oznaczać konkurencyj-

ność i wysoką jakość.

Prezydent RP Andrzej Duda,
listopad 2016

PARTNERZY DODATKU
[email protected]

kongres 590

Narodowi czempioni
bronią przed kryzysami

Współczesny świat gospodarczy, nowy ład ekonomiczny i kryzysy wywoływane przez różne
nieprzewidziane okoliczności zmuszają, by na nowo zdefiniować nasze cele i priorytety,

menedżerowie zaś powinni reagować w tempie, jakie narzuca im otaczająca rzeczywistość

E pidemia zmusiła nas do zmiany świadomości na z okresu tzw. globalnego kryzysu finansowego. Podobnie
temat otaczającego świata i tego, jak wiele rzeczy dzieje się w czasach COVID-19. Wtedy to państwowe ban-
może mieć wpływ na nasze życie. Do tej pory in- ki, blisko współpracując z innymi centralnymi instytucja-
formacje o rozmaitych kataklizmach wydawały się mi sektora finansowego, aktywnie wspierały polskie fir-
nam dalekie i obce. Teraz już wiemy, że to może my w najtrudniejszym etapie kryzysu, uczestnicząc m.in.
dotknąć również nas, i to w każdej chwili. Ostatnie w procesie redystrybucji środków finansowych przyzna-
miesiące pokazały, że świat poddawany jest coraz bar- wanych polskim przedsiębiorstwom w ramach tzw. tarczy
dziej zmieniającym się warunkom, w zbyt szybkim i nie- antykryzysowej.
przewidywalnym tempie. Już nie z roku na rok, ale często
z miesiąca na miesiąc zmienia się zbyt wiele czynników Nikogo nie trzeba też przekonywać, jak istotnym ogni-
mających duży wpływ nie tylko na życie społeczne, lecz wem gospodarki jest produkcja i nieprzerwane łańcuchy
przede wszystkim na gospodarkę. To sprawia, że plany, dystrybucji żywności. Sytuacje kryzysowe pokazują, że
strategie i analizy ekonomiczne zarówno dużych, jak niezależność żywnościowa państwa stanowi o komforcie
i małych firm muszą być na bieżąco weryfikowane i do- i bezpieczeństwie obywateli. Polska w tym względzie ma
stosowywane do okoliczności. dobre doświadczenia i możliwości rozwojowe, które za-
mierzamy w przyszłości wykorzystać jeszcze bardziej.
W nowych warunkach bardzo ważnym sposobem my-
ślenia ekonomicznego w skali kraju jest nie tylko wsparcie Rola narodowych liderów
poszczególnych branż gospodarki, lecz przede wszystkim W tej chwili, wyciągając wnioski z ostatniej sytuacji
ochrona tych obszarów, które są strategiczne i decydują kryzysowej spowodowanej pandemią, wszyscy powinni-
o bezpieczeństwie funkcjonowania państwa. Chodzi mię- śmy się koncentrować przede wszystkim na tym, by mi-
dzy innymi o komunikację, bankowość, produkcję żyw- nimalizować straty, a równocześnie na tym, co zrobić, by
ności czy energetykę. Na przykład ta ostatnia dodatkowo gospodarka jak najszybciej wróciła na ścieżkę szybkie-
postawiona została również przed wyzwaniami, jakie go wzrostu. Na pewno priorytetem są duże spółki skar-
stara się narzucić Unia Europejska poprzez restrykcyjną bu państwa, bo to one będą po ustąpieniu koronawirusa
politykę klimatyczną. Z tego względu staramy się prze- kołem zamachowym do odbudowy wzrostu. Inwestycje
prowadzić transformację tego sektora w taki sposób, by w sferze publicznej napędzą gospodarkę, dlatego nie re-
zachować konkurencyjność gospodarki, akceptowalne zygnujemy z działań, które ją wzmocnią w długiej per-
społecznie ceny energii elektrycznej, zachować miejsca spektywie. Mowa tu o takich kluczowych inwestycjach
pracy przy równoczesnym osiąganiu parametrów nisko- jak: budowa autostrad i obwodnic, Centralnego Portu Ko-
emisyjnej gospodarki. Tu należy wspomnieć, że spółki munikacyjnego, realizacja Baltic Pipe czy ambitne plany
z udziałem skarbu państwa już obecnie są zaangażowa- rozwojowe PKN Orlen.
ne w wiele projektów rozwojowych, które dotyczą m.in. Nie należy zapominać także o bardzo ważnej roli spó-
OZE, technologii magazynowania energii, paliw alterna- łek z udziałem skarbu państwa, jaką odegrały podczas
tywnych oraz technologii wodorowych. walki z koronawirusem. Po pierwsze, ich pomoc w wyso-
kości prawie 200 mln zł była wsparciem na niespotykaną
Nie bez znaczenia jest też to, w czyich rękach jest ban- skalę (tym bardziej że w tym samych czasie same musia-
kowość. Sektor finansowy jest kluczowy dla każdej gospo- ły się zmagać z ekonomicznymi skutkami epidemii), a po
darki i istotne jest, aby kapitał krajowy miał w nim duży drugie, pierwsze zareagowały, organizując wielkie zaku-
udział. Wpływa to stabilizująco na sytuację gospodarczą
w czasach kryzysów, co potwierdzają doświadczenia

19 – 25.10.2020 2

[email protected]

py i transporty środków ochrony czy sprzętu medycz- firmę, dajemy ludziom pracę. Jak się okazuje, postawy kon-
nego, a nawet przestawiały produkcję na potrzeby walki sumenckie można przeliczyć na konkretne sumy. Według
z epidemią. To właśnie duże państwowe spółki udowod- obliczeń Centrum Badań i Analiz Rynku 79 gr z każdej zło-
niły solidarność, kiedy było zagrożone zdrowie i życie tówki wydanej na produkty, które powstały w naszym kra-
obywateli. Dziś można śmiało powiedzieć, że dały świa- ju, zostaje w polskiej gospodarce. W przypadku importo-
dectwo społecznej odpowiedzialność biznesu. Dlatego je- wanych to tylko 25 gr. W skali kraju są to miliardy, dlatego
żeli państwo chce dobrze i sprawnie funkcjonować, musi powinniśmy w większym stopniu przekonać Polaków, by
mieć kontrolę nad strategicznymi firmami. To zapewnia wybierali rodzime produkty. Cały czas trzeba też zwięk-
niezależność i bezpieczeństwo. szać świadomość, że to, co kupujemy, ma znaczenie. To
ogromna rola dla mediów, które w przestrzeni publicznej
Patriotyzm gospodarczy ma sens, kreują trendy m.in. konsumenckie. Z tego względu Mini-
bo kapitał ma narodowość sterstwo Aktywów Państwowych wspiera akcję „Kupuję,
bo polskie”. To akcja prowadzona przez redakcję ekono-
Na pewno polityka obecnego rządu oparta na patrio- miczną Grupy Medialnej Fratria – dziennikarzy portalu
tyzmie gospodarczym, czyli wzmacnianiu gospodarki wGospodarce.pl i „Gazety Bankowej”, w której promujemy
narodowej, się sprawdziła. Branże strategiczne znajdu- polskie produkty i rodzimych przedsiębiorców.
jące się w polskich rękach pozwalają się zmierzyć z tur-
bulencjami gospodarczymi, tak by w pierwszej kolejności Jacek Sasin, wicepremier,
zabezpieczyć interes swoich obywateli. Naturalnie pa- minister aktywów państwowych
triotyzm gospodarczy nie polega na tworzeniu barier dla
rozwoju uczciwej konkurencji, którą uznaje się za jeden
z fundamentów współczesnej gospodarki. Chodzi jednak
o zachowanie uczciwej konkurencji, równe traktowanie
wykonawców oraz zachowanie interesu zamawiającego,
a więc spółki czy interesu kraju lub polskiej grupy kapi-
tałowej.

W okresie przed pandemią rządy państw starej Unii
w sposób bardziej zakamuflowany wspierały własne
rynki. COVID-19 pokazał, że Niemcy czy Francja już
w sposób otwarty popierały politykę współpracy między
rodzimymi przedsiębiorcami, zachęcały do wspierania lo-
kalnych producentów oraz krajowej wytwórczości. Kraje
zachodniej Europy, Japonia czy Stany Zjednoczone nigdy
nie pozwalają sobie na działania, które byłyby sprzeczne
z ich interesem gospodarczym. Tak samo powinno to wy-
glądać w Polsce. Jeśli to możliwe, powinniśmy wspierać
rodzime firmy. W naszym wspólnym interesie jest to, by
gospodarka jak najszybciej podniosła się po epidemii.

Fot. Andrzej Wiktor Sprawdzaj kod 590 – wspieraj polskie
Kongres 590 to ważne wydarzenie gospodarcze, któ-

re z każdym rokiem nabiera coraz większego znaczenia,
a kod 590 mówiący o tym, że w produkcję lub dystrybucję
zaangażowana jest polska firma, zyskuje nie tylko symbo-
liczne znaczenie. W dobie szybko rosnącego patriotyzmu
gospodarczego i konsumenckiego bardzo duże zna-
czenie ma to, kto produkuje, z czyich surow-
ców, za ile i do kogo trafiają zyski, które
dalej mogą być inwestowane.

Bardzo ważnym, a jednocześnie
końcowym ogniwem tego procesu
jesteśmy my, konsumenci. Od tego,
co wkładamy w sklepie do koszy-
ka, dużo zależy. Jeśli wybieramy
dany produkt, to tym samym
wspieramy jego producenta,

3 19 – 25.10.2020

[email protected]

kongres 590

Patriotyzm gospodarczy
to nasza polisa

P andemia COVID-19 i będące a rodzimi wytwórcy lub dostawcy są też działamy w obliczu pandemii – słu-
jej następstwem spowolnienie łatwiej dostępni, szybciej odczytują żymy wsparciem dla instytucji, samo-
gospodarcze w ciągu zaledwie i reagują na zmieniające się potrzeby. rządów i klientów, bo jako polska firma
kilku miesięcy gruntownie rozumiemy, że oprócz biznesowych ce-
zmieniły nasze życie. O skut- Idealnym przykładem są łączą- lów mamy też polskie obowiązki.
kach i wnioskach płynących ce wszystkie te cechy nowatorskie
z tego kryzysu będziemy dyskutować i zaawansowane technologicznie e- Gdy stanęliśmy przed najwięk-
latami, a zmiany nim wywołane za- -produkty PZU, które wdrożyliśmy szym wyzwaniem od dziesięcioleci,
pewne będą odczuwalne dla kolejnych w zakresie ubezpieczeń, telemedycy- okazało się, że kurs na repolonizację
pokoleń. Najważniejsza lekcja płyną- ny czy monitorowania bezpieczeń- strategicznych sektorów i budowę
ca z tych wydarzeń, de facto – funda- stwa klientów i usług ratunkowych. nowoczesnych, narodowych liderów
ment działania sektora ubezpieczeń Co ważne, tworzymy te rozwiązania rynku, ma sens. Są oni dostatecznie
– jest taka, że niemożliwe może się we współpracy z polskimi przedsię- silni ekonomicznie, by przetrwać
jednak zdarzyć i powinniśmy się na to biorcami. Uważam, że właśnie dzięki nawet lockdown, a przy tym – w po-
przygotowywać. Czas, gdy z dnia na jakości oferty oraz obsługi cieszymy czuciu odpowiedzialności społecznej
dzień zerwały się światowe łańcuchy się zaufaniem klientów i stale umac- – kontynuować inwestycje, wspierać
dostaw, państwa walczyły o dostęp niamy pozycję lidera na rynku finan- aktywność otoczenia biznesowego
do środków ochronnych i sprzętu me- sowym w Polsce i w całej Europie i podtrzymać dostęp przedsiębior-
dycznego, a zagraniczni inwestorzy Środkowo-Wschodniej. ców do kapitału, co jest tym bardziej
zamrozili swoją aktywność, zachwiał potrzebne, by kryzys przezwyciężyć.
wiarą w samoregulujący się globalny Polacy coraz wyraźniej widzą ko- Potrafią też szybko się adaptować
rynek. Okazało się, że kapitał jednak rzyści płynące z tego, że ich pieniądze i wspierać państwo w działaniach an-
ma narodowość, a w trudnych chwi- trafiają do rodzimych firm i pozosta- tykryzysowych, nawet odbiegających
lach możemy polegać na sobie i na ją w naszym ekosystemie gospodar- od swojej podstawowej działalności.
tym, co wspólnie budujemy w kraju. czym. Chodzi o coś więcej niż tylko to,
Odpowiedzią na te zjawiska jest po- że polscy przedsiębiorcy – od małych Taki wielowymiarowy patrio-
wszechny zwrot ku patriotyzmowi i średnich po duże firmy, takie jak PZU tyzm gospodarczy, zarówno na po-
gospodarczemu. – tworzą w Polsce miejsca pracy, płacą ziomie konsumentów, przedsiębior-
podatki i inwestują, przez co wspierają ców, jak i instytucji państwa, może
Badania, jak chociażby wrześnio- rozwój gospodarczy kraju i pośrednio być najlepszą polisą chroniącą nas
wy raport ICAN Institute, pokazują, wpływają na poprawę standardu ży- przed globalnymi zagrożeniami.
że za tym trendem podążają także cia jego mieszkańców. Nie jest przy-
polscy menedżerowie i przedsiębior- padkiem, że polskie firmy wspierają Beata Kozłowska-Chyła,
cy. Deklarują oni (74 proc.), że zama- lokalne społeczności i projekty oby- prezes zarządu PZU SA
wiają produkty i usługi u polskich watelskie, współpracują z krajowymi
dostawców, a co mnie szczególnie uczelniami, finansują badania i wdra-
cieszy – spośród polskich usług naj- żanie nowych technologii.
częściej wybierają ubezpieczenia.
Dla klientów indywidualnych, dla Po- Polskie DNA mocno wiąże działal-
laków, patriotyzm gospodarczy prze- ność gospodarczą z odpowiedzialnoś-
staje być wyłącznie moralnym im- cią społeczną, bo nie można oderwać
peratywem, a staje się racjonalnym, biznesu od miejsca i ludzi, ich historii,
konsumenckim wyborem. W życiu potrzeb, sukcesów, problemów. Tak
codziennym coraz częściej kupujemy działa Grupa PZU. Jesteśmy mecena-
polskie produkty i usługi dlatego, że sem kultury i sztuki, wspieramy służby
oferują one doskonałą jakość, inno- ratunkowe, strażaków i policję, a finan-
wacyjność, bezpieczeństwo, są le- sowanie uczelni wyższych czy projek-
piej dopasowane do naszych gustów, tów badawczych jest dla nas nie tylko
inwestycją w przyszłość, ale natural-
nym elementem naszej tożsamości. Tak

19 – 25.10.2020 4

[email protected]

Wodór zmieni
światową gospodarkę

W opinii ekspertów wodór to paliwo przyszłości, które coraz silniej będzie konkurować
z elektrycznym napędem pojazdów. Polska ma duże możliwości rozwijania takiego

ekologicznego transportu. Na krajowego lidera w obszarze wodoru wyrasta Grupa Lotos

C hoć transformacja energe- paliwa w bezpośrednim sąsiedztwie i smog tworzą realne zagrożenie dla Tekst powstał we współpracy z partnerem komercyjnym | 21/1020/F
tyczna ma charakter między- zakładu Grupy Lotos, a także dwóch ludzkiego zdrowia. Zarząd Lotosu widzi
narodowy, to warto zaznaczyć punktów tankowania pojazdów potencjał w paliwach niekonwencjonal-
zaangażowanie Grupy Lotos w oddolne w Gdańsku i Warszawie. Stacje „wo- nych i pragnie być częścią Zielonego
działania promujące wodór jako paliwo dorowe” mają powstać pod patrona- Ładu. Także w ramach przyszłego prze-
przyszłości. Gdański koncern podpisał tem firmy Toyota Motor Poland. Lotos jęcia kapitałowego przez PKN Orlen.
z władzami Gdyni, Tczewa i Wejherowa podpisał z japońskim koncernem mo-
listy intencyjne na dostawy wodoru do toryzacyjnym list intencyjny w sprawie – Nadchodzą nieuniknione zmiany,
autobusów. Lotos wsparł też konsor- intensyfikacji prac nad rozwojem tech- które wymusza transformacja energe-
cjum samorządów z Pomorza, które nologii wykorzystania wodoru w trans- tyczna. Razem będziemy na nie lepiej
otrzymało od Unii Europejskiej pomoc porcie samochodowym. Dzięki temu przygotowani. Pracujemy nad pro-
w postaci kompleksowego doradztwa wodoryzacja transportu w kraju może dukcją wodoru o czystości 99 proc.
przy wdrażaniu pojazdów wodorowych zyskać realny i praktyczny wymiar, od- Mając większy kapitał intelektualny
w komunikacji miejskiej. czuwalny dla użytkowników aut. i inwestycyjny, będziemy mogli dzia-
łać skuteczniej – podsumowuje Paweł
Spółka nie tylko zamierza stymulo- – Jako lider paliw nowej genera- Jan Majewski, prezes zarządu Grupy
wać popyt na wodór, ale jednocześnie cji staramy się wykorzystywać swoje Lotos.
realizuje inwestycję gwarantującą in- doświadczenie w dziedzinie wytwa-
frastrukturę dotyczącą tego surowca. rzania wodoru, a także promować go Lotos prowadzi również prace kon-
Celem projektu Pure H2 jest urucho- jako zeroemisyjne paliwo przyszłości. cepcyjne dotyczące pozyskania wodoru
mienie sprzedaży wodoru o niemal Wykorzystanie tego gazu jako alterna- nie tylko oparte na reformingu parowym
doskonałej czystości. Planowana jest tywnego źródła energii przyczyni się gazu ziemnego, ale także na wykorzy-
budowa instalacji oczyszczania wodoru do ograniczenia zanieczyszczeń powie- staniu do jego produkcji źródeł odna-
oraz stacji sprzedaży i dystrybucji tego trza, szczególnie na terenie aglomeracji wialnych. Koncern zainicjował projekt
miejskich – mówi Paweł Jan Majewski, badawczo-rozwojowy dotyczący elek-
prezes zarządu Grupy Lotos. trolizerów oraz ich integracji w rynku
energii. Przy jego realizacji będzie
Oczywiście auta zasilane ogniwami współpracować z Polskimi Sieciami
paliwowymi nie są jeszcze tymi najczęś- Elektroenergetycznymi. Spółka zamie-
ciej wybieranymi przez konsumentów, rza pozyskać elektrolizery, by produko-
ale warto głośno mówić o korzyściach wać zielony wodór oraz zweryfikować
płynących z ich zakupu. Choćby o tym, możliwość współpracy tych urządzeń ze
że to, co wydobywa się z ich wydechu, zmienną generacją energii elektrycznej
jest czystą wodą. A przecież spaliny pochodzącej z OZE.

5 19 – 25.10.2020

[email protected]

kongres 590

Po pandemii więcej IT
w całej gospodarce

Koronawirus i wymuszona izolacja społeczna sprawiły, że świat biznesu musiał w większym
stopniu zaufać technologii. Wiele wprowadzonych zmian pozostanie z nami już na stałe

P roducenci i sprzedawcy kom- 100 tys. notebooków, aby umożliwić balną zapaścią i sprawiła, że w wielu
puterów na świecie dawno uczniom, którzy nie mogą wrócić do aspektach stosunkowo szybko udało
nie mieli tylu powodów do sal lekcyjnych, łatwe przestawienie się wrócić do względnej normalności
zadowolenia co ostatnio. się na zdalną edukację. – mówi Przemysław Kania, dyrektor
Firma analityczna Canalys generalny Cisco w Polsce.
poinformowała na początku Na podobne rozwiązanie zdecy-
października, że w trzecim kwar- dował się też rząd w Polsce, który E-commerce
tale br. dostawy komputerów wzro- w ramach ogłoszonych programów coraz ważniejszy
sły w skali globalnej o 79,2 mln szt., „Zdalna szkoła” i „Zdalna szkoła+” Z pewnością pandemia pozosta-
czyli o 12,7 proc. w stosunku do tego prowadzonych w ramach POPC wi po sobie kilka trwałych zmian
samego okresu rok wcześniej. Był umożliwił wyposażenie placówek związanych z wykorzystaniem tech-
to największy skok odnotowany od oświatowych w laptopy, tablety, nologii, np. w handlu detalicznym.
10 lat. Został uzyskany głównie dzię- oprogramowanie i dostęp do inter- W czasie ścisłego lockdownu wiele
ki notebookom i mobilnym stacjom netu. Budżet pierwszej operacji to tradycyjnych sklepów zmuszonych
roboczym – ich sprzedaż osiągnę- 185 mln zł, drugiej – 180 mln zł. Pie- było zaprzestać lub drastycznie
ła poziom 64 mln szt., czyli prawie niądze z programów trafiały do sa- ograniczyć skalę funkcjonowania,
tyle samo, ile w rekordowym IV kw. morządów, które kupowały sprzęt więc klienci zwrócili się w stronę in-
2011 r. Było to aż o 28,3 proc. więcej i usługi (komputery, laptopy, tablety ternetowych kanałów sprzedaży.
niż w III kw. 2019 r. lub dostęp od internetu) i przekazy- Według opublikowanego w czerw-
wały go najbardziej potrzebującym cu przez Gemius i Izbą Gospodarki
Jest to wyraźne odwrócenie ten- uczniom i nauczycielom. Elektronicznej raportu „E-commerce
dencji z pierwszego kwartału br., kie- w Polsce 2020” już 73 proc. internau-
dy producentów komputerów wyraź- Rushabh Doshi, dyrektor ds. badań tów robi zakupy online (wynik ten
nie martwiły słabe wyniki sprzedaży. w Canalys, uważa, że wydatki na IT, jest lepszy od poprzedniej fali bada-
Analitycy nie mają wątpliwości, że w tym inwestycje w komputery, będą nia aż o 11 proc.). Autorzy wskazują,
skok sprzedaży w III kwartale to „za- głównym motorem ożywienia gospo- że na ten wzrost wpływ miały pan-
sługa” drugiej fali COVID-19. Jej efek- darczego, jakie nastąpi po pandemii. demia oraz wprowadzenie obostrzeń
tem jest bowiem to, że zarówno firmy, Koronawirus i wymuszona izolacja w życiu gospodarczym i społecznym.
jak i pracownicy przeznaczają spore społeczna sprawiły, że świat biznesu Zmiany w podejściu do zdalnych
środki na narzędzia do pracy zdalnej, jeszcze lepiej zdał sobie sprawę z tego, zakupów odzwierciedlają dane GUS.
która z powodu koronawirusa zaczęła jak ogromne znaczenie dla funkcjono- Gdy w związku z ograniczeniem han-
się szybko upowszechniać. wania gospodarki ma technologia. dlu w stacjonarnych sklepach w kwiet-
niu sprzedaż detaliczna w cenach
Notebooki do zdalnej – Wyobraźmy sobie, co by się sta- stałych była niższa niż przed rokiem
edukacji ło, gdybyśmy musieli się zmierzyć o 22,9 proc., jednocześnie odnotowa-
z globalną pandemią, jaką jest koro- no wzrost sprzedaży detalicznej przez
Analitycy Canalys zwrócili uwa- nawirus, 20–30 lat temu, kiedy inter- internet o 27,7 proc. i udziału tego ka-
gę, że rynkowi komputerów istotnie net nie był tak powszechny, a jego nału (w cenach bieżących) z 8,1 proc.
pomogła administracja rządowa, przepustowość często pozostawia- w marcu do 11,9 proc. w kwietniu.
która w wielu krajach zdecydowała ła wiele do życzenia. Gospodarka – Dane Eurostatu pokazują, że
się na udzielenie wsparcia finanso- światowa byłaby zrujnowana, a dużo w czerwcu, gdy wiele europejskich
wego na zakup sprzętu IT, zwłaszcza więcej firm niż obecnie musiało- państw znosiło część ograniczeń,
w obszarze edukacji. Przykładowo by ogłosić upadłość. Można śmiało
rząd Wielkiej Brytanii udostępnił powiedzieć, że możliwość przenie-
sienia licznych usług do przestrzeni
wirtualnej uratowała nas przed glo-

19 – 25.10.2020 6

[email protected]

Korzystanie z e-wizyt lekarskich i konsultacji przez internet

Na początku pandemii Obecnie W przyszłości

45%
40%
35%
30%
25%
20%

15%
10%
5%
0%

i cnizaeąlłNizeReeNaoizmcNrbeia/izłozceNriąiełb zaoirełzecąmobłzein/łbemwRęiaai/łłejcmoze/mazeom/bmaaęi/łztmmmcms/i/aetaozmtt,acroęzoł,mmzwuaa/jmraltęcdcałaotezezmnakbeegmięotlgśćommitewonpooittgccjwotzeoozoajwca,eęwrrrcrziśkśzoooaoeelncebbiisbśddiiieśeeazznćććjjiiinzinmeeajeaćoj-, rwoidezimn/NitareumbdoęngdBoąęeMptdtooioęewgtrziooonebarrdijoozćoibbiiemććić
RNiopebiałrNiNneoReadpboimeda/bęwiainilałmtideienzemeaidmg–mt d//maooztiar,oiarlntzbutyaa–mallejdetktecNoingeoomneiioormmiennarsnpoztiaaiorjojoęzebappiuałwtrrrioożedooooccezbbnizzrddmiiie/ąązoząeęjiittabkknieaććmuu
lub
Nie

wielkość handlu detalicznego powró- Analitycy wskazują także na – Błędne jest przekonanie, że
ciła mniej więcej do poziomu z lute- wzrost znaczenia robotyki i anali- branża IT jest odporna na kryzys
go, a więc sprzed wybuchu pandemii. tyki online. Jako że maszyny są od- wywołany pandemią. Już w marcu
Jednocześnie utrzymywało się zainte- porne na wirusy atakujące ludzi, ich tego roku IDC skorygowało swoje
resowanie alternatywnymi kanałami rola podczas pandemii COVID-19 prognozy dla tegorocznej dynami-
sprzedażowymi, a e-handel zanoto- była nie do przecenienia. To właśnie ki rynku IT na świecie. W styczniu
wał 17,4 proc. wzrostu względem lute- inteligentne maszyny sprawiły, że firma analityczna zakładała ponad
go. Prognozuje się, że w Polsce w ca- wiele organizacji, np. fabryki, mogło 5 proc. wzrostu, w lutym 4,3 proc.,
łym 2020 r. sprzedaż w sieci wzrośnie działać niemal bez zakłóceń. Nie by- a potem stwierdziła, że rynek roś-
o 30 proc. – zauważa Sławomir Grzel- łoby to możliwe bez systemów ana- nie o niewiele ponad 1 proc. – zwra-
czak, prezes BIG InfoMonitor. litycznych, przetwarzających dane ca uwagę Wąsik, który uważa, że
generowane przez urządzenia. Na w niepewnych czasach firmy szukają
Konferencje, analityka podstawie tych analiz można było oszczędności, a niekiedy odbywa się
online i telemedycyna podejmować decyzje biznesowe na- to kosztem inwestycji w technologie.
wet z domu. Analityka pozwalała
Przemysław Kania wskazuje też również walczyć z koronawirusem, Rushabh Doshi z Canalys twierdzi,
na kilka innych zmian dotyczących np. poprzez tworzenie prognoz doty- że zmiana sposobu, w jaki ludzie pracują,
korzystania z narzędzi cyfrowych. czących rozwoju pandemii. uczą się i współpracują, stworzy mimo
Walka z koronawirusem wprowa- wszystko znaczące możliwości dla bran-
dziła ograniczenie np. w dotykaniu Koronawirus przyspieszył też po- ży IT. – Ponieważ granica między pracą
powierzchni wspólnych. Dlatego pularyzację telemedycyny. Z badań a życiem domowym coraz bardziej się
spodziewa się on, że ekrany dotyko- zaprezentowanych w końcu września zaciera, ważne staje się pozycjonowanie
we będą coraz częściej zastępowane przez agencję mediową Starcom wy- oferowanych urządzeń i rozwiązań pod
przez rozwiązania sterowane głosem nika, że co piąty Polak w pierwszej kątem szerokiego wachlarza zastoso-
i wykorzystujące systemy wizyjne, fazie pandemii odbył po raz pierwszy wań z naciskiem na mobilność, łączność,
a płatności zbliżeniowe będą coraz w życiu wizytę lekarską w formie te- żywotność baterii oraz jakość obrazu
bardziej wypierały transakcje gotów- leporady lub e-wizyty. 32 proc. nadal i dźwięku – podkreśla.
kowe, co będzie dotyczyć także star- korzysta z takiej formy – zapewne
szych przedstawicieli społeczeństwa. bardziej z konieczności niż z wyboru, Według niego w przyszłości bę-
jednak aż 34 proc. uważa, że nadal bę- dzie rosnąć popyt nie tylko na kom-
Potrzeba zachowania dystansu dzie się konsultowało przez internet. putery, ale i na akcesoria do współ-
społecznego sprawiła też, że liczne pracy, nowe innowacyjne usługi IT
konferencje, targi czy festiwale nie Kto wygra w branży IT? dostępne w pakietach subskrypcyj-
mogły się odbyć w pierwotnej for- Czy to wszystko oznacza, że bran- nych czy cyberbezpieczeństwo. Naj-
mie. Wydarzenia przeniosły się do bardziej skorzystają na tym te firmy
przestrzeni wirtualnej. W przyszłości ża IT jako całość stała się wielkim IT, które potrafią dostarczyć klien-
można się spodziewać wzrostu popu- beneficjentem pandemii? Przed ta- tom całościowe rozwiązania umoż-
larności wydarzeń hybrydowych, łą- kim myśleniem przestrzega Sebastian liwiające sprawne wprowadzanie
czących spotkania dużych grup ludzi Wąsik, country manager na Polskę zmian strukturalnych w ich najbliż-
z sesjami w sieci. w firmie Baramundi Software AG. szym otoczeniu.

Marek Jaślan

7 19 – 25.10.2020

[email protected]

kongres 590

Kongres 590
w wirtualnej sferze

Wszystkie zaplanowane debaty Kongresu 590 odbędą się w formule hybrydowej. Panele
będą transmitowane w jakości telewizyjnej ze Studia 590. Zaawansowana platforma

Lokkarto umożliwi spotkania networkingowe oraz prezentacje partnerów w wirtualnej hali
wystawowej. Bilety do wersji online są już w sprzedaży

O d początku byliśmy przygotowani na taki scena- Ridleya Scotta. Zamknąłem koncepcję prostą stylistyką Tekst powstał we współpracy z partnerem komercyjnym | 22/1020/F
riusz, zakładaliśmy bowiem wysokie prawdopo- zaczerpniętą z animowanego serialu „The Jetsons”, który
dobieństwo tzw. drugiej fali zachorowań w okre- uwielbiałem jako dziecko – opowiada Hilger.
sie jesiennym. Obecna sytuacja nie jest więc dla
nas zaskoczeniem. Spotkamy się zdalnie, by nie- – Sytuacja jest nadzwyczajna. Ale patrzymy na nią też
potrzebnie nie narażać zdrowia naszych gości jak na pewną szansę. Sieć daje nam możliwość zwięk-
– mówi Remigiusz Kopoczek, prezes Kongresu 590. szenia zasięgu. Kongres 590 pozostaje przy tym imprezą
związaną z Podkarpaciem i wróci do naszego Centrum
Wystąpienia i panele dyskusyjne będą realizowane Wystawienniczo-Kongresowego G2A Arena w Jasionce,
w formie profesjonalnej transmisji ze specjalnego Studia gdy tylko będzie to możliwe. W wersji hybrydowej także
590 w Warszawie. Wydarzenie odbędzie się bez udziału nie zabraknie akcentów lokalnych. W tych dniach sym-
publiczności. Uczestnicy będą łączyć się zdalnie ze stu- bolicznie każdy uczestnik Kongresu 590 będzie duchem
diem, z którego moderatorzy będą prowadzili debaty. Po- na Podkarpaciu – podkreśla marszałek Władysław Ortyl.
siadacze biletów na kongres otrzymają pełny dostęp do
autorskiej platformy Lokkarto. Za jej pośrednictwem we- Wirtualne panele będą transmitowane w pokojach
zmą udział w debatach, odwiedzą wirtualne stoiska part- streamingowych noszących nazwy najbardziej malowni-
nerów kongresu oraz umówią zdalne indywidualne spot- czych miejsc w Bieszczadach i Beskidach, a władze woje-
kania networkingowe. Specjalne pokoje spotkań pozwolą wództwa wezmą udział w zaplanowanych wydarzeniach.
porozmawiać z innymi uczestnikami kongresu, a wystaw-
cy, oprócz wirtualnych stoisk, będą mogli rozdawać cy- – Przez cztery lata gościliśmy na Podkarpaciu, nad-
frowe upominki (np. kody na produkty i usługi). szedł czas, by ugościć Podkarpacie w Warszawie. Jedno-
cześnie, dzięki formule zdalnej, jeszcze więcej osób pozna
Technologiczne rozwiązania i wirtualny format wy- kongres i jego związek z Rzeszowem. To zaprocentuje te-
darzenia podkreśla nietypowa forma promocji, po jaką raz i w przyszłości – mówi Remigiusz Kopoczek.
sięgnęli organizatorzy, gdyż piątą edycję Kongresu 590
promuje street art! Projekt muralu inspirowanego cyber- Piąta edycja Kongresu 590 odbędzie się w dniach
netyczną wizją przyszłości przygotował Artur Hilger. 21–23 października. W tym roku na uczestników Kongresu
590 czeka blisko 125 różnych aktywności, poświęconych
– Przy projektowaniu muralu zdecydowałem się od- rozwojowi gospodarczemu i wizji Polski za 10 lat. Impreza
biec od typowo biznesowego wizerunku konferencji. została objęta patronatem prezydenta RP Andrzeja Dudy,
Kiedy rozmawiamy o tym, co jest ważne tu i teraz, to który zapowiedział w niej swój udział. Oprócz prezydenta
patrzymy jednak w przyszłość. Uruchamiamy wyobraź- gośćmi kongresu będą m.in. premier Mateusz Morawie-
nię i zastanawiamy się, jaka ta przyszłość będzie. I tak cki, minister aktywów państwowych Jacek Sasin, przed-
samo zadawali sobie to pytanie artyści już w latach 50., stawiciele rządu, samorządów, organizacji pozarządo-
co zainspirowało mnie do sięgnięcia po retrofuturystycz- wych, spółek skarbu państwa i biznesu.
ny surrealizm, którego królem był Syd Mead. Dodałem
też szczyptę popkulturowego „kosmicznego horroru”, Bilety można kupować za pośrednictwem strony Kon-
jest trochę androidów Lema i pytań o to, gdzie zaczyna gresu 590.
i kończy się człowieczeństwo rodem z klasycznych wizji
Stale aktualizowane informacje publikujemy na stro-
nie internetowej (kongres590.pl), Twitterze (twitter.com/
Kongres590) i Facebooku (facebook.com/Kongres590).

19 – 25.10.2020 8

[email protected]

PROGRAM V KONGRESU 590

Tegoroczny Kongres 590 odbywa się w formule online, co oznacza, że wszystkie panele dyskusyjne emitowane będą w specjalnie przygotowanej
aplikacji Studio 590. Zachęcamy do pobrania aplikacji Lokkarto i zdalnego uczestnictwa w debatach, program tegorocznych spotkań kongresowych

– mimo nowej formuły – jest bowiem niezwykle imponujący.

Kongres rozpoczyna się w środę 21.10 o godz. 10:00 i potrwa do czwartku 22.10 do popołudnia. Wśród anonsowanych w agendzie debat i paneli
polecamy szczególnie te, które wpisują się doskonale w przewodnie hasło tegorocznego kongresu – Polska 2030.

21.10 ŚRODA 22.10 CZWARTEK

10:15-11:30 Jaka przyszłość dla Polski i czy ktoś zaśpiewa pieśń 9:00-9:30 Transmisja ze studia 590 9:00–9:59
i pokaże horyzont, gdzie Polska będzie za 20 lat? Jacek
Bartosiak i George Friedman 10:30-11:15 Ekspansja polskich firm za granicą (panelistami będą
przedstawiciele GPW, Grupy Azoty, Fakro, BGK i KGHM)
11:30-12:25 Patriotyzm gospodarczy: jak plany inwestycyjne spółek
skarbu państwa mogą przyczynić się do wzrostu go- 11:00-12:05 Od zielonego ładu do sprawiedliwej Europy (green deal)
spodarczego? (panelistami będą przedstawiciele spółek
skarbu państwa: PKN Orlen, PZU, PGE, KGHM i Giełdy 11:00-11:45 590 – nowoczesny patriotyzm gospodarczy
Papierów Wartościowych w Warszawie)
11:00-11:45 Polski miks energetyczny i polityka energetyczna Polski
11:30-12:15 Jaka przyszłość czeka Krajowy Program Kolejowy?
12:10-12:55 Czy będzie nas stać, aby w naszych domach było ciepło?
12:25-13:10 Tożsamość cyfrowa (panelistami będą przedstawiciele (Sektor ciepłowniczy w Polsce – kierunek zmian)
Poczty Polskiej, Accenture, PWPW, Adam Andruszkiewicz
– KPRM oraz Ministerstwa RiPS i Ministerstwa Sprawied- 12:10-12:55 Rola przemysłu rozrywkowego w polskiej gospodarce
liwości)
12:15-12:55 Cyfryzacja lekiem na pandemię
12:30-13:25 Wielkie inwestycje grupy PKP szansą dla społeczeństwa
i gospodarki 13:15-14:00 Jaki jest wpływ wyzwań klimatycznych i świadomości
ekologicznej na decyzje biznesowe
14:00-14:45 Megainwestycje w Polsce
13:15-13:45 Przeciwdziałanie wykluczeniu transportowemu
14:00-14:45 Wpływ inwestycji infrastrukturalnych na rynek transportu
towarowego 13:15-14:00 Od edukacji do przedsiębiorczości

14:00-14:45 Wojsko Polskie 2030. Polskie technologie zbrojeniowe, 14:00-14:45 Budownictwo przyszłości w świetle zmian klimatycznych
suwerenności, impuls rozwojowy a szanse dla Polski

15:30-16:15 Debata oksfordzka – 2030: czy praca stanie się 14:00-14:45 Makroekonomiczne skutki przyśpieszonej transformacji
przywilejem nielicznych? cyfrowej w pocovidowej gospodarce w perspektywie
kolejnej dekady
15:30-16:15 CPK – Polska jako globalny hub transportowy
13:50-14:30 Energetyczna transformacja w chmurze
16:20-17:05 Neutralność klimatyczna (w debacie wezmą udział
przedstawiciele PGNiG, GPW, NCBiR) 14:50-15:35 Gwarancje Banku Gospodarstwa Krajowego jako skutecz-
ny system wsparcia polskich przedsiębiorców
16:05-16:35 Firmy rodzinne jako podstawa MŚP
14:35-15:20 Wodór – brakujące ogniowo w polskiej energetyce?
16:40-17:15 Przyszłość polskiego handlu detalicznego
14:25-15:10 Inwestować czy oszczędzać – jak zabezpieczyć przy-
17:30-18:15 Innowacyjne technologie na wyciągnięcie ręki. Jak budo- szłość
wać przewagi konkurencyjne w biznesie?
15:45-16:30 Medycyna na odległość
17:30-18:15 Lotnictwo cywilne w czasie i po pandemii, perspektywy
16:35-17:20 Pewne finansowanie eksportu
17:30-18:15 Kto wprowadzi Polskę na drogę elektromobilności?
16:30-17:15 Debata oksfordzka – 2030: 90 proc. Polaków nie widziało
17:30-18:15 Konkurencja czy współpraca – co duże polskie firmy swojego lekarza
mogą zaoferować rodzimemu sektorowi MŚP
17:25-18:05 Jak paliwa przyszłości mogą zmienić energetykę i transport?
18:20-19:00 Jak spółki skarbu państwa wykorzystują potencjał pol-
skich start-upów 17:25-18:05 Dywersyfikacja dostaw surowców. LNG w polskiej gospodarce

18:20-19:00 Przyszłość polskiego rynku gastronomicznego 17:20-18:05 Suwerenność lekowa państwa a bezpieczeństwo polskie-
go rynku medycznego

18:10-18:55 Morska energetyka wiatrowa – jak zbudować łańcuch
wartości dla polskiego przemysłu

18:10-18:55 Budowa polskiej marki i rozpoznawalności polskich
produktów

19:00-19:45 Społeczna odpowiedzialność biznesu na rzecz inicjatyw
polonijnych

19:05-19:50 Czy istnieje wolny rynek w energetyce?

(Aktualny program, godziny, tematy paneli i nazwiska panelistów dostępne są w agendzie na stronie Kongresu 590)

9 19 – 25.10.2020

[email protected]

kuchnia  |  moje smaki  | Rafał Patyra dziennikarz TV

Doceniam każdą
chwilę z rodziną

M oże nie jest to W pozostałe dni nie mamy specjalnych ograniczeń, ale
specjalnie od- zwracamy uwagę, by ulubionych słodyczy (w moim przy-
krywcze, ale padku czekolada; każda, chociaż, im jestem starszy, tym moc-
odnajduję przyjemność niej stawiam na gorzką) raczej kosztować, niż się nimi zajadać.
i smak w przebywaniu I żeby posiłków było w ciągu dnia więcej, za to mniej obfitych.
z rodziną.
Zwłaszcza z moimi Staramy się też, choć nie zawsze się udaje, przynajmniej
dziećmi. Miałem do tej pory raz w ciągu dnia usiąść razem do stołu. To czas nie tylko
dla nich za mało czasu. Teraz smaczny, lecz także owocny w rozmowy i bardzo gwarny.
też nie mam go zbyt wiele, ale Jest nas w końcu sześcioro.
doceniam każdą chwilę, którą
mogę z nimi spędzić. Lubimy być razem, także razem podróżować. Jak już gdzieś
Wychowywałemsięwniewiel- dotrzemy, próbujemy lokalnych dań. Naszym najnowszym
kim miasteczku Lubartów, ale odkryciem są bieszczadzkie knysze. Naprawdę warto ich
całe wakacje spędzałem na wsi, skosztować. Najlepiej po wędrówce przez połoniny.
u dziadków – z jednej i drugiej
strony. Nieobce były mi prace Jolanta Gajda-Zadworna
polowe. Pamiętam z tamtych lat
zapach pól, lasów, ale też siano- Knysze bieszczadzkie
kosów czy żniw. Wtedy nie kojarzył mi się dobrze, bo wiązał się
z pracą, ograniczeniem – tak mi się wówczas wydawało – mojej (Przepis ze strony moje.gotowanie.pl)
dziecięcej wolności. Z czasem stał się miłym skojarzeniem.
Na Lubelszczyźnie, z której pochodzę, sporo potraw opar- Wykonanie: Zagniatamy ciasto z: mąki (2 szklanki), 1 jajka
tych jest na cieście. Królują tam pierogi, w tym te z kaszą, cha- oraz kilku łyżek maślanki lub zsiadłego mleka, z dodatkiem
rakterystyczne dla regionu, ale też różnego rodzaju kluski, łyżeczki sody oczyszczonej i szczypty soli, aż do uzyskania
choćby leniwe… O… to też jest mój smak. dość luźnej konsystencji.
Miałem szczęście, że obie moje babcie kapitalnie gotowały. Następnie ugotowane wcześniej
Potrafiły wyczarowywać takie kulinarne cuda, że żadna re- 3–4 duże ziemniaki tłuczemy,
stauracja tego nie powtórzy. Jak jedna z nich usmażyła pączki mieszamy z 25–30 dag
albo upiekła bułeczki z konfiturą, to… klękajcie piekarnie. sera białego oraz pokro-
Druga, jak zrobiła lody albo ugotowała pierogi z kaszą, to… joną w kostkę i przesma-
nawet menu Belvedere tego nie przebije. Do tej pory, jak jadę żoną cebulą. Farsz do-
w odwiedziny, mama – kultywująca kulinarne tradycje – nie prawiamy solą, pieprzem,
musi nawet pytać, co postawić na stole. majerankiem i tymiankiem
W naszej obecnej kuchni standardy wyznacza żona. To (zioła mogą być suszone lub świeże).
z przygotowanymi przez nią potrawami będzie się kojarzył Z ciasta robimy wałek, tniemy go na kawałki i rozwałkowujemy
naszymdzieciom(w wiekuod16do6lat)rodzinnydom.Także na krążki, na które wkładamy kulki farszu i sklejamy jak pierogi.
z zapachem chleba, bułeczek, rogalików… których pieczenie Można też zawinąć brzegi do góry, uzyskując coś na kształt
sprowokował lockdown. Dziś to stały element domowych sakiewki, ewentualnie owinąć ciastem kule z nadzienia, tak
kulinariów. Od marca kupiliśmy pieczywo może raz czy dwa. by pozostawić otwarty wierzch.
Oboje z żoną jesteśmy byłymi sportowcami, absolwen- Knysze smaży się na patelni, na rozgrzanym oleju, ze wszyst-
tami AWF, więc staramy się dbać o stały ruch i o to, co jemy. kich stron, by były odpowiednio rumiane.
Jeśli chleb, to ciemny i jeszcze z różnymi dodatkami. Jako Nie mniej smaczne są pierożki pieczone przez 30–40 min
chrześcijanie w piątek zachowujemy ścisły post (chleb w piekarniku nagrzanym do ok. 190 stopni, posmarowane
i woda). W środy – podobnie jak dzieci w piątek – wszyscy wcześniej żółtkiem zmieszanym z mlekiem. Jednak zdaniem
rezygnujemy z mięsa oraz deserów (dorośli także z alkoholu). wielu miłośników potrawy, najlepiej smakują knysze pieczone
w piecu chlebowym.
Fot. Shuterstock
Fot. Podlewski/AKPA

| 82 | 19–25.10.2020

[email protected]

Słodko-słony WILCZYM OKIEM

W żółte 3 z 300 tys.
gramy

Fot. archiwum autorki, Shuterstock anna monicka PRZEMYSŁAW BARSZCZ

J eśli na dworze jest czarno, szaro i leje, ja, jakby na P rzejście od łowiectwa, rybołówstwa i zbieractwa do
przekór, zaczynam się kolorowo ubierać, chociaż za- rolnictwa i osiadłego trybu życia, zapoczątkowane
zwyczaj najbardziej lubię barwy maskujące: szarości, kilkanaście tysięcy lat temu, nazwane zostało rewo-
zielenie, niebieskości. To mój osobisty protest song, a jedno- lucją neolityczną. Kolejnym wielkim momentem, określonym
cześnie klinek na splinek. Podobnie jest w kuchni – mniej jako zielona rewolucja, stawianym często na równi z wyna-
mam ochoty na krupnik czy żurek, choć obie zupy bardzo lezieniem rolnictwa i będącym jednym z najdonioślejszych
lubię. Muszę nakarmić nie tylko ciało, lecz i oczy. To pewnie osiągnięć ludzkości było wyhodowanie w latach 50. XX w. no-
dlatego sięgam po dynie czy papryki. Ich kolory przypominają wej odmiany pszenicy. Dokonał tego amerykański naukowiec
słońce, a zrobione z nich jedzenie grzeje od środka jak piecyk norweskiego pochodzenia Norman Ernest Borlaug.
i daje siłę, żeby mierzyć się z różnymi przeciwnościami.
Nowa pszenica, bardzo plenna, odporna na choroby,
Krem z pieczonych dyń i żółtych papryk nie wymaga właś- wyleganie i warunki zewnętrzne, pozwoliła na osiągnięcie
ciwie żadnych przypraw poza solą i odrobiną imbiru. Ale je- samowystarczalności żywnościowej bardzo ludnym kra-
śli dodamy jeszcze delikatnie podsmażony czosnek, cebulę, jom: najpierw Meksykowi, w którym została wyhodowana,
sporą szczyptę garam masali i odrobinę chili, zwykła zupa a następnie Indiom, Pakistanowi i wielu innym. Jak się sza-
krem zamieni się w lekarstwo, które chroni przed infekcjami. cuje, ponad miliard ludzi zostało uratowanych dzięki niej od
śmierci głodowej. Wielkie osiągnięcie zostało uhonorowane
Podobnie działa krem z pomidorów wzbogacony posieka- Nagrodą Nobla, co znamienne, Pokojową. Nowa odmiana
nymi gotowanymi batatami i doprawiony mlekiem kokoso- pszenicy ugruntowała i tak już fundamentalną rolę tego
wym, które idealnie zrównoważy ostry smak przypraw (ta zboża w wyżywieniu ludzkości.
zupa aż się prosi o tabasco). Gdy tylko się nad nią nachylisz,
poczujesz w zatokach buchające z talerza opary. Parę wde- Nie znamy dokładnej liczby gatunków roślin, które nie
chów i inhalacja zrobiona. Warto mieć na tę okazję pod ręką zostały jeszcze opisane przez naukę iczekają na odnalezienie
chusteczki do nosa, bo jeśli męczył kogoś katar, to pewnie i zbadanie. Z pewnością jest ich jednak niezmiernie wiele.
po paru talerzach przestanie. Z racji niejasności systematycznych także wśród roślin już
opisanych nie zawsze potrafimy jednoznacznie zakwalifiko-
Wczoraj zmierzyłam się z papryką w zalewie z octu wać roślinę jako osobny gatunek czy też odmianę. Nie można
jabłkowego i miodu. Zaliczam ją do dań funkcyjnych, jak więc podać dokładnej liczby gatunków znanych nauce. Je-
przeciery z jabłek, gruszki w syropie czy powidła. Zwal- żeli jednak przyjąć, bardzo orientacyjnie, że jest ich około
czają bowiem chandrę lepiej niż czekolada i warto mieć je 300 tys., pojawia się wówczas bardzo interesujący obraz. Spo-
w spiżarni. Gdy czujesz, że nadchodzi jesienna depresja śród tej liczby jadalnych jest kilkadziesiąt tysięcy gatunków.
– bierzesz sobie słoiczek i zjadasz. Najlepiej siedząc pod Do czasów rozpowszechnienia rolnictwa ludzie regularnie
kocem na kanapie z herbatką z kardamonem na stoliku, korzystali z około 5 tys. z nich. Dziś proporcje całkowicie się
oglądając jakiś miły sercu film. odwróciły. Przy nieporównywalnie większej liczbie ludzi 30
tylko gatunków roślin zapewnia około 90 proc. żywności.
Ale wracając do papryki: wybieramy ładne, mięsiste
żółte (te lepiej pasują do miodowej zalewy, czerwone są Zaledwie trzy gatunki: ryż, kukurydza i pszenica właśnie,
smaczniejsze upieczone), kroimy na kawałki i wrzucamy dostarczają aż 60 proc. energii i białka, jakie pozyskujemy
do zalewy (szklanka octu na litr wody, sól, kilka kulek pie- z roślin. Pokazuje to olbrzymi potencjał królestwa roślin,
przu i ziela, listek bobkowy), gotujemy, aż się zabałwani, nie tylko żywiących ludzkość, lecz także utrzymujących cały
dodajemy wielką łychę albo i dwie miodu lipowego, a gdy ziemski ekosystem. Należy przypuszczać także, że kontynua-
się rozpuści, przekładamy do słoików. Na wszelki wypadek cja badań tych organizmów przyniesie zapewne rozwiązania
można je jeszcze przez 10 min pasteryzować w piekarniku. na wiele trapiących dziś nas problemów.
Zimą będzie smacznie, zdrowo i kolorowo.

19–25.10.2020 | 83 |

[email protected]

na koniec  | felietony |

Wojciech RESZCZYŃSKI

Młodzieżowiec z PiS www.wojciechreszczynski.pl
P olitycznezamieszaniezasprawą
koalicji rządowej, wywołane pracy swojego Forum Młodych, ale nie Człowiek, który szukał politycznego
przez forsowanie niekonsulto- ustawę. W kręgach znających pisowską szczęścia w innych partiach, także tych
wanej wcześniej z rolnikami, ale także rzeczywistość jest oczywistością, że za opozycyjnych wobec PiS, będzie dziś
z premierem i ministrem rolnictwa, ustawą stali prezes PiS Jarosław Kaczyń- organizował i obserwował codzienną
tzw. ustawy futerkowej już ma swoje po- ski i przewodniczący Rady Mediów Na- pracę wicepremiera Kaczyńskiego,
ważne konsekwencje polityczne. Mogą rodowych Krzysztof Czabański, który który w rządzie ma za zadanie koordy-
się okazać w swoich skutkach długofa- walkę o lepszy los zwierząt futerkowych nować pracę najważniejszych resortów
lowe, a strajki organizacji rolniczych od lat stawia wyżej niż zmianę medial- tzw. siłowych, czyli Ministerstwa Spraw
wstępem do politycznych podziałów. nej chorej rzeczywistości stworzonej po Wewnętrznych, Ministerstwa Spra-
Do trwającego wiele lat dramatycznego okrągłym stole. Obaj panowie zgodnie wiedliwości i Prokuratury Generalnej,
politycznego i kulturowego podziału stwierdzili, że ludzie dobrzy będą wspie- MinisterstwaObronyNarodoweji służb
na totalną opozycję i PiS dołączył inny rać ustawę dla zwierząt, ergo, ludzie źli wywiadu. Jeżeli w rządzie Jarosław Ka-
podział: na koronasceptyków, anty- muszą ją odrzucać. Dlaczego jednak czyński będzie formalnie drugą osobą
maseczkowców i zwolenników bez- uznali, że ustawę „wymyślą” i zaprezen- po premierze, to trzecią jego dyrektor
względnego przestrzegania przepisów tują działacze Forum Młodych PiS? Czy gabinetu, osoba niezwykle arogancka
sanitarnych, a nawet zaostrzenia walki rzeczywiście głos ludzi młodych jest taki, i pewna swojego politycznego wspar-
z covidem. Zaczyna przeważać pogląd, jaki chcieliby usłyszeć prawdziwi pro- cia. Przykładem jest chociażby jego
że wszystkie przepisy powinny się jektodawcy ustawy? Myślę, że jest zgoła wypowiedź na temat Jana Krzysztofa
znaleźć w nowej specjalnej ustawie, przeciwnie. Młodzi ludzie mieszkający Ardanowskiego, osoby wszechstronnie
by w ten sposób sądy mogły skutecz- i pracujący na wsi, a to oni decydują dziś wykształconej i życiowo doświadczo-
niej egzekwować restrykcyjne zapisy o przyszłości wsi, mają jednoznacznie nej, od wielu lat tworzącej PiS, rolnika
ustawowe, a nie paragrafy jakiegoś negatywną opinię o „piątce dla zwie- i przedsiębiorcy: „Ardanowski najwy-
rozporządzenia. rząt”. Sądzę nawet, że ona ich osobiście raźniej nie odrobił pracy domowej, on
boleśnie dotknęła, gdyż wytworzył się nie przeczytał zapisu ustawy, którą
Zanim jednak dojdzie do parlamen- wokół wspierania tej ustawy klimat nie- proponujemy”. Jeśli ten młody polityk,
tarnych przepychanek w tej sprawie, przychylny wsi. Odżył peerelowski an- na razie bez żadnych zasług, osiągnięć
bardziej dziś bulwersuje procedowa- tagonistyczny podział na miasto i wieś, i oczywiście bez wykształcenia rolni-
nie „piątki dla zwierząt”, ustawy, która i wieś ma być znowu gorsza, gdyż tym ra- czego, tak się wypowiada, to znaczy, że
w takiej formie, z takimi zapisami nie zem nie szanuje zwierząt, a czerpie z nich jest to osoba źle rokująca, niewłaściwa
powinna powstać, a skoro się pojawiła, zyski i zbyt słabo odczuwa, czym jest tzw. na tak wysokie stanowisko. I nic do tego
powinna zostać wycofana z prac parla- dobrostan zwierząt. Rzeczywiście jest to ma jego wykształcenie prawnicze oraz
mentarnych lub zasadniczo zmieniona. błędna i krzywdząca opinia, którą można to, że jako radny w Warszawie działał
Tak sądzi Jan Krzysztof Ardanowski, zestawićzinną–tą,żeludziew miastach w komisji budżetu i mieszkalnictwa.
odwołany minister rolnictwa, wcześniej nie mają najmniejszego pojęcia o zwie- Arogancja i tupet Moskala sprowadza
zawieszony w prawach członka partii rzętach, a w swoich o nich opiniach kie- się do rewolucyjnej oceny innych: „Mu-
rządzącej za to, że głosował przeciw rują się głupawym sentymentalizmem. simy wiedzieć, czy możemy liczyć na
ustawie. W jego miejsce pojawił się po- Własne zwierzęta traktują tak, jakby to naszych koalicjantów. To jest moment
seł Grzegorz Puda referujący w Sejmie byli ludzie. Co więcej, są przekonani, próby dla nas wszystkich. Jesteśmy
nową ustawę i chyba w uznaniu tylko że zwierzęta domowe czują i myślą, są w stanie sprawdzić (…) i zobaczyć, czy
tego faktu został powołany na stanowi- wręcz członkami rodziny. niektórzy posłowie będą stali za nami
sko ministra rolnictwa. murem w trudnych sytuacjach”. Tak
W tym wszystkim zastanawia nowe swoją rolę w demokratycznym państwie
Ta ustawa to jakieś nieporozumienie. zajęcie Michała Moskala, który po widzi Michał Moskal – młodzieżowiec
Zgłoszona przez Forum Młodych PiS na debiucie medialnym prezentacji pier- z PiS, dziś prawa ręka Jarosława Ka-
czele z 26-letnim przewodniczącym Mi- wotnej wersji ustawy o ochronie zwie- czyńskiego.
chałem Moskalem, który mógłby napi- rząt objął funkcję dyrektora biura wi-
sać samodzielnie co najwyżej regulamin cepremiera Jarosława Kaczyńskiego.

SPROSTOWANIE

„Artykuł »Odwaga kapłanów woboec homoherezji« autorstwa red. Jana Pospieszalskiego, opublikowany w nr 38 (407) 2020
zawiera dotyczące mnie informacje, które są nieprawdziwe. Nieprawdą jest, jakoby wierni mieli protestować wobec mojej no-
minacji u najważniejszych hierarchów Kościoła. Ponadto zostałem wybrany zgodnie z procedurą obowiązującą przy wyborach
organów uczelni publicznych, a nie nominowany na stanowisko rektora UKSW.

Ks. prof. dr hab. Ryszard Czekalski”

[email protected]

Rafała Nowa Solidarność

N a uroczystości drugiej rocznicy objęcia wprost koncentracji umysłu i – nie ma co ukrywać
funkcji prezydenta Warszawy przez Ra- – wytrzymałości fizycznej. Jak zresztą powiedział
fała Trzaskowskiego obecni i byli współ- niedawno sam jubilat: „Praca prezydenta Warszawy
pracownicy z ratusza, a także sympatycy polityka. wymaga intelektu prof. Geremka i sił Herkulesa”. Ta
Przygotowali atrakcyjny i niespodziewany prezent. opinia najlepiej obrazuje, jak wysokiemu pułapowi
Jest nim wymarzone „dziecko” prezydenta stolicy wymagań Rafał Trzaskowski sprostać musi podczas
od momentu zakończenia ostatniej kampanii wy- swej kadencji.
borczej na prezydenta Polski. Powołali oni do życia Skład rady naczelnej koła stanowią (wybór
koło numer 1 Nowej Solidarności wraz ze statutem, przez aklamację): Jolanta Lange vel Gontarczyk,
będące materialną egzemplifikacją oddolnego ru- szefowa Fundacji Pro Humanum, w PRL agentka
chu obywatelskiego, którego stworzenie zapowia- Jerzy Służby Bezpieczeństwa, Mariusz Kozak-Zagozda,
dał niedawny kandydat na najwyższe stanowisko Jachowicz jeden z twórców słynnego portalu SokzBuraka,

w państwie. oraz Renata Tomusiak, prezes warszawskich wo-
Bynajmniej nie symboliczne, uroczyste przekazanie dociągów i kanalizacji, nadzorującej oczyszczalnię ścieków
prezentu nastąpi w najbliższych dniach. Precyzyjnej daty Czajkę.
jeszcze nie uzgodniono. Członkowie tej godnej najwyższego Do szerokiego zarządu wybrani zostali m.in.: Agata Di-
uznania inicjatywy czekają gotowi na „wręczenie się” – ze duszko, szefowa komisji kultury i promocji w stołecznym
względów organizacyjnych bezpośrednio dokona tego trzy- ratuszu, i Ewa Gawor, b. dyrektor ds. bezpieczeństwa i po-
osobowa rada naczelna koła w obecności pozostałych człon- rządku publicznego (od stycznia br. na emeryturze) w czasach
ków – kiedy tylko Rafał Trzaskowski znajdzie lukę w wypeł- PRL w MO.
niających do maksimum czas pracy licznych obowiązkach Honorowym członkiem korespondentem został ustosunko-
i zajęciach. A trzeba pamiętać, iż wymagają one niezwykłej wany w całym kraju pułkownik Adam Mazguła z Opola.

Co mnie przeraża

Źle się bawicie

P owtarzam, bardzo źle się bawicie, pań- Dobra zmiana zrobiła wiele dobrych rzeczy.
stwo posłowie i senatorowie. Chociaż Rząd ciężko pracuje. Każdy człowiek ma prawo
może wam ta zabawa się podoba. Zwykli do pomyłki, można im to wygarnąć, ale nie można
zjadacze chleba, do których siebie też zaliczam, negować wszystkiego.
mają tego dosyć. Ktoś was wybrał, postawił na tych W Sejmie się pracuje, a w Senacie przeciąga
niezwykle ważnych, zaszczytnych i poważnych sprawy – by trwały długo i by ludzie się znudzili.
stanowiskach. Zabawa w niesforną szkołę powinna Potem się mówi, że uchwały są podejmowane
się skończyć. w nocy. Różne są sposoby, by coś szło do przodu.
Przeraża mnie to, że wszelkie zapewnienia, mó- Nie można z góry negować nowych ministrów.
wienie w czasie wyborów, że musi nastąpić poro- Dajmy im szansę. Podkreślam w swoich felietonach
zumienie, że Polska nie może się dzielić, zniknęły. Katarzyna – nie mówię w pięknych słowach, ale mówię tak,
Stanęliśmy w zagrożeniu zupełnie nowym, którego Łaniewska jak my, normalni ludzie, odczuwamy. Słyszymy, że

nikt z nas nie przewidywał. Wydawało się nam na wszystko jest źle – od a do ź. Najgorszy prezydent,
początku, że minie to nie aż tak bardzo boleśnie. Pierwszy premier, minister… Nie można tak bez konkretnych przykła-
raz wszyscy zetknęliśmy się z wrogiem, którego nie widzimy dów. Dyskusje panów posłów, a ostatnio zwłaszcza posłanek,
ani nie czujemy. Dotyka nas on jednak z coraz większą siłą. to magiel. Wszyscy deklarują szacunek, a tymczasem się kłócą
Miała być zgoda? Rozumiem, że ludziom opozycji, która i zakłócają. I to w wielkim zagrożeniu. Dlaczego to robią?
miała przestać być opozycją totalną, wiele rzeczy może się Przecież nie w imię dobra ojczyzny.
nie podobać. Mają do tego prawo. Ale są dorosłymi ludźmi Nie umiem tego wykrzyczeć, ale proszę się zastanowić – po-
i na litość boską – niech się zajmują ważnymi sprawami, a nie trzebna jest wspólna troska. Nie mówię, że przyklaskiwanie
urządzaniem awantury na poziomie podstawówki. Zajmują wszystkiemu,alerzetelnadyskusja.Modlęsię,żebyniebospoj-
czas, w którym można podejmować poważne sprawy i starać rzało na nas i przywróciło rozum – jak pomóc, a nie jak zepsuć,
się nasz polski wózek pchać w dobrym kierunku. skłamać i donosić. Dosyć tych złych zabaw, proszę państwa.

19–25.10.2020 | 85 |

[email protected]

na koniec  | felietony |

Bądź sobą – przeczytaj

Kowale
własnej zdrady
Z e zdumieniem patrzę na postawy pew-
nych polityków, osób publicznych, które Tak robią tylko ci, którzy są dla samych siebie
dokonały wolty i dzisiaj są podporami najważniejsi.
opozycji, antykaczystów i lewaków. Chwalą tę-
W jakiś sposób szanowałem decyzję Kowala
czy innych, którzy próbowali założyć własną
czowe marsze, nabierają wody w usta, gdy trzeba partię, bodaj PJN. Rozumiem. Prezes ich
skomentować frazę po zagłodzeniu Polski oraz nie chciał, to chcieli stworzyć autorski byt.
Węgier, i bratają się z tymi, z którymi walczyli. Nie wyszło, co można odczytać jako ich po-
pularność polityczną i rzeczywistą wartość
To zwykli zdrajcy.
Nie brakuje ich nam na scenie publicznej. wyborczą. Bez PiS nie mieli szansy zaistnieć.
Bezwstydnie, za cenę mandatu poselskiego Po krótszej lub dłuższej przerwie pobiegli
do obozu przeciwników. A jaki to obóz, już
czy eurodeputowanego, czyli zapewnienia
sobie wszelkimi sposobami spokojnego bytu wiemy. Obóz, który przyjmuje każdego jak
i prestiżu, o którym miliony mogą tylko poma- leci. Kowal wystąpił w tym samym zastępie
rzyć, włączają się w chór niegdysiejszych wro- co Jachira, a wcześniej (do europarlamentu)
gów, a często wyją najgłośniej. Kowal, Kluzik- Cimoszewicz i Miller. Gratuluję, panie dok-
-Rostkowska, Poncyljusz, Migalski to tylko Aleksander torze habilitowany. Towarzystwo doborowe.
pierwsze z brzegu przykłady zdrajców. Nalaskowski
Brawo!
Tak, zdrajców siebie i tych, których W zasadzie zdrajcami nie należy
niegdyś reprezentowali. Kiedy byli się przejmować. Nie są warci naszych
autentyczni, kiedy mówili prawdę? Nie każdy, kto głośno skanduje emocji ani uwagi. Ale trzeba wyciągać
Wtedy, gdy byli w PiS, czy teraz, gdy go wnioski na przyszłość i uważnie się
wrzaskliwie i z przejęciem krytykują? „Polska”, odmienia nazwę przyglądać tym, których wybieramy.

Kiedy grali fair z Kaczorem? Wtedy naszego kraju przez wszystkie Bo powierzamy im depozyt bezcenny
czy teraz? Które ich przekonania były – nasze zaufanie. Nie każdy, kto głośno
autentyczne? Czy tamte, gdy na ple- przypadki, jest autentyczny skanduje „Polska”, odmienia nazwę
cach prezesa robili kariery i pięli się naszego kraju przez wszystkie przy-
w górę, czy teraz, gdy bezwstydnie padki, jest autentyczny. Zdrajcy to
mówią coś odwrotnego? potwierdzają. Lecz chyba długo nie będziemy dojrzałą de-
Szczególnymi przykładami zdrajców są takie osobliwości mokracją, póki zwykły cwany i bezczelny przechrzta będzie
intelektualne, jak Michał Kamiński czy Radosław Sikorski. otrzymywał nasz mandat.
Pierwszy poczuł się ludowcem (faktycznie, zalatuje od niego Jest jednak zdrada, która nie jest tylko metaforą. Zdrada
starym obornikiem), a drugi mędrcem, co uczyniło zeń do- autentyczna. Europarlament otworzył swoje przestrzenie
żywotniego klauna. Pierwszy robi się siny, gdy wymawia dla rozmaitych Ponińskich, którzy bez ogródek chcą Polskę
nazwisko prezesa, a drugi autentyczny, tzn. prostacki, gdy zniszczyć. Działania Spurek, Lewandowskiego, Thun, Hali-
chce dorzynania watahy. Jak nic we wszystkich tych przy- ckiego czy Biedronia to wyraźny kurs na zagłodzenie Polski,
padkach potwierdza się porzekadło, że najbardziej nienawi- na jej dewastację. Dołącza do tego Dulkiewicz, która robi
dzimy swoich wierzycieli. Posmakowali władzy, pieniędzy, wrażenie osoby nierozumiejącej własnych słów. To praw-
rautów, Europy i nie potrafią się od tego odkleić. Kogo re- dziwy retoryczny geniusz. Tej i takiej zdrady odpuścić nie
prezentują? Jaki elektorat? Stwierdzam, że żaden. Repre- można. Jeśli te polityczne szumowiny nie chcą mieć pań-
zentują wyłącznie siebie i swoje chciejstwo bycia u władzy, stwa, to należy je uczynić bezpaństwowcami. Szkodząc Pol-
koniecznie w mediach i na salonach. A czy zaprosi ich na sce za niebagatelne pieniądze, są przykładem na tolerancję
raut Kościuszko, czy car Aleksander, to już dla nich nie ma państwa, tolerancję graniczącą z frajerstwem.
znaczenia. Bo ważne, aby tam być, bez względu na to, kto Zdrajcy, bezideowcy, sprzedawczycy, kłamcy, mistyfikato-
zaprosił. Będą paktować z diabłem, aby od tej ściany nie od- rzy byli, są i będą. Ale ci obecni mają jakiś wyjątkowy tupet,
paść, zaprą się wszystkiego i każdego, złożą każdą samokry- poczucie bezkarności, brak szacunku dla własnej twarzy.
tykę, byle znaleźć się z dobrym numerem na liście wyborczej. I jestem przekonany, że każdy z nich ma dla siebie tysiąc
Nie mają ani sumienia politycznego, ani zwyczajnej pokory. usprawiedliwień. Tak samo prawdziwych jak i oni.

| 86 | 19–25.10.2020

[email protected]

Przez ŚWietlik Z życia
Kościoła
Jak żyć
bez Bidena relacjonuje
A merykański think tank Intel-
lectual Takeout odnotował 1. Doświadczenie trwającej epidemii jest dla nas wszystkich
kolejną wiekopomną wypo- niełatwe. Duchowni apelują, by nie rezygnować z życia sakramen-
wiedź Joego Bidena, demokratycz- talnego, ale robić to w duchu odpowiedzialności i miłości bliźniego.
nego kandydata na prezydenta USA. Proszą też, by podczas zbliżającej się uroczystości Wszystkich
Tym razem na temat Polaków. Trzeba Świętych zrezygnować z dużych zgromadzeń. Wizyty na cmen-
przyznać, że Biden to taki demokrata tarzach rozłóżmy w czasie. Wiadomo już, że niektóre diecezje
współczesny, należący do tego nurtu zrezygnują z wizyty kolędowej w tradycyjnej formie.
demokratów, którzy uważają, że
władzę powinni wybierać wszyscy Wiktor 2. Trwa ogólnopolska modlitwa w obronie życia poczętych dzieci.
22 października Trybunał Konstytucyjny ma się zająć sprawą
i wszyscy mają równe prawa, poza Świetlik „przesłanki eugenicznej”. Do modlitwy o obronę życia zachę-
tymi, którzy tych praw nie powinni cają poszczególne diecezje, fundacje i stowarzyszenia pro-life.
W imieniu polskich biskupów do różańcowej modlitwy wezwał
mieć, bo są gorsi, a ich może nawet przewodniczący Rady ds. Rodziny Episkopatu Polski bp Wiesław
być większość. To taki amerykański Śmigiel. Do ogólnopolskiej nowenny włączyła się też Jasna Góra.
Arystoteles. Starożytny filozof przecież też był zwolennikiem
demokracji, ale takiej, jaka była w Atenach, nie dla podludzi, 3. Jak wyglądają tegoroczne powołania kapłańskie i zakonne
czyli barbarzyńców. Demokracja amerykańska podług myśle- w liczbach? Od kilkunastu lat liczba powołań w Polsce wyka-
nia Bidena i jemu podobnych też nie jest dla barbarzyńców, zuje powolną tendencję spadkową. W tym roku akademickim
czyli obywateli USA pochodzących z naszego rejonu. 2020/2021 formację rozpoczęło w Polsce 438 nowych kandyda-
Choć, jak się okazuje, kandydat na prezydenta przez chwilę tów na kapłanów. To aż 60 mniej niż w ub.r. To znak, jak bardzo la-
błądził i sam się z barbarzyńcami zadawał. Na szczęście się icyzujemy się jako społeczeństwo. Powołania kapłańskie i zakonne
pokajał. W wywiadzie dla „New York Timesa” mówił on, wyrastają w końcu przede wszystkim w środowiskach religijnych.
w dość – trzeba przyznać – bełkotliwej formie, że demo-
kraci przestali chodzić do „polsko-amerykańskiego klubu”, 4. Za nami 42. rocznica wyboru Karola Wojtyły na papieża. Centrum
a zaczęli się kontaktować z „mądrymi ludźmi”, studentami Myśli Jana Pawła II udostępniło na portalu jp2online.pl multime-
i wykształconymi kobietami. Czytaj: przestali się zadawać dialny biogram papieża. Składają się na niego nowoczesne grafiki,
z chamami, a zaczęli z kulturalnymi ludźmi. liczne animacje, materiały audiowizualne, filmy archiwalne, doku-
Tak więc Biden jest nie dla nas. Podobnie jak jego partia. menty i teksty uzupełnione wspomnieniami świadków – przyjaciół
i współpracowników Karola Wojtyły.
Donald Trump budzi, bo musi budzić, sporo zastrzeżeń, np.
wtedy, kiedy rzuca maseczkami w tłum albo przysyła do nas 5. Minęły cztery lata od startu największego programu pomocy
jako ambasador tę panią, która w koszmarny sposób teraz humanitarnej w historii Polski. Caritas Polska z sukcesem
pełni ową zaszczytną funkcję. Ale na pewno ma jedną zaletę. prowadzi program Rodzina Rodzinie, w ramach którego polskie
Nie mówi nam, żebyśmy sobie poszli precz, mówiąc eufemi- rodziny obejmują systematycznym wsparciem rodziny syryjskie.
stycznie, by nie użyć dosadniejszego określenia. Przez cztery lata pomoc otrzymało już 9 tys. rodzin w Syrii i włą-
Amerykańscy Demokraci po raz kolejny pokazali, że Po- czonej do programu Strefy Gazy, a budżet programu przekroczył
laków nie chcą. Nie oznacza to jednak, że wszystkich – tych, 57 mln zł. Polskie rodziny mają wielkie serca.
którzy głosują za oceanem – w ten sposób zniechęcą. Jestem
przekonany np., że żona jednego z byłych polskich ministrów 19–25.10.2020 | 87 |
spraw zagranicznych tym chętniej na Bidena zagłosuje, a on
będzie ją do tego zagrzewał, bo przecież ocenę społeczeństwa
polskiego i on, i jego partyjni koledzy znad Wisły, i Biden,
mają identyczną. Nie ulega wątpliwości, że jeśli demokra-
tycznemu kandydatowi – nie daj Boże – się uda, z miejsca
czapkować będą w podzięce za krytyczny głos i naznaczenie
wad polskiego społeczeństwa, które do tylu tragedii dopro-
wadziły w ostatnich latach nad Wisłą. Przede wszystkim do
tego, że kto inny jest przy żłobie.

[email protected]

na koniec  | Rysuje Jerzy Wasiukiewicz

| 88 | 19–25.10.2020 TRENDY i OWĘDY

[email protected] Palma na
Alma Mater

Nasze uczelnie wyższe dołują
niesłychanie

„Ż ebyśzdechł,tykreaturo”–usłyszał
na ulicy pod swoim adresem spo-
łecznik Zygmunt Poziomka. Gdy
się obejrzał, okazało się,
że powinien się poczuć
zaszczycony. Darł się
na niego profesor UW,
wysokiej klasy specja-
lista od antysemityzmu
i praw mniejszości sek-
sualnych, zajmujący się
problematyką LGBT
nie tylko teoretycznie,
Ireneusz Krzemiński.
Propagator myśli poli- Ryszard
tycznej zgodnej z linią Makowski

„GW” i TVN nie zdzier-
żył nerwowo na widok człowieka o poglądach
zrównoważonych.
„W ub. roku na Twitterze skrytykowałem
lgbt-cośtam. Odezwał się prac. naukowy
UW, który stwierdził, że nie powinienem
uczyć studentów i on poinformuje władze
mojej uczelni, jakie mam wredne i nieno-
woczesne poglądy. A uczelnia zawiadomiła
mnie, że rozwiązuje ze mną umowę o pracę”.
Chodzi o prof. Romualda Szeremietiewa.
Nawet KUL dochrapał się kadry jak ta
lala. Ks. prof. Alfred Wierzbicki, kierow-
nik Katedry Etyki tejże uczelni, poręczył za
Margot, gdy ten babochłop trafił do aresztu
za rozbój. Ot, etyka.
Uniwersytety powinny być niezależne,
ale że są finansowane z budżetu, jakieś kry-
teria muszą spełniać. A nie tak, że któregoś
dnia rektor rozporządzi, że wykładać należy
wyłącznie w stringach i nie ma, że zima.
Zdrowa światopoglądowo część społeczeń-
stwa pokłada nadzieję w nowym ministrze
edukacji i nauki. Wierzymy, że prof. Prze-
mysław Czarnek przegna ideologiczne cza-
rownice z naszych Alma Mater. Uczelnie,
jeśli chcą mieć miano wyższych, nie mogą
się koncentrować wyłącznie na sprawach
poniżej pasa.

Michał Korsun prezentuje: Danzig über alles Wybitny, nieistniejący,
niesprawiedliwie
zapomniany…

Wycinki z przeszłości Leszek Długosz

Z a nami kolejna rocznica wyboru Karola Wojtyły na N ajpierw nagradzany, bliski sukcesu, ale się nie zda-
Stolicę Piotrową, co dokonało się 16 października rzyło. Niezrozumiany, źle sądzony i źle osądzony,
1978 r. Dzień później „Express Wieczorny” donosił umieszczany w więzieniu i w psychiatryku. Śmierć
o tym w korespondencji z Rzymu: „Karol Wojtyła – Jan Pa- jego niejasna. Jeden z najwybitniejszych przedstawicieli pol-
weł II – jest pierwszym od 455 lat papieżem nie-Włochem, skiej XX-wiecznej liryki. Głównie religijnej. Jest wyrzutem
od czasu śmierci papieża Hadriana VI – Holendra, który pa- ludzi i czasów, taki jego los. I los jego twórczości. I dziś, jego
nował w latach 1522–23”. niemal zupełna nieobecność, powinna być wyrzutem naszym
i naszych czasów.
A co jeszcze działo się w tym czasie w kraju?
Huta Katowice oczekiwała „jubileuszowej, 200-miliono- Wojciech Bąk (1907–1961)
wej tony rudy z Krzywego Rogu w Związku Radzieckim”. Korzenie moje w Tobie. Tyś jest moją glebą.
W Konewce pod Spałą spółdzielnia ogrodnicza „postano- W Tobie czuwa me męstwo, w Tobie spokój drzemie.
wiła wykorzystać jako magazyn owoców i warzyw żelbetowy Tyś mi dał dom wieczności, w którą wstąpię: niebo,
bunkier zbudowany przez hitlerowców w czasie wojny jako Tyś mi dał schron i drogę, na której trwam: ziemię.
schron dla pociągu pancernego”. Wyrosłem słowem Twoim z nicości zbudzony –
„Prezes Rady Ministrów Piotr Jaroszewicz przyjął prze- Poznałem dnie zachwytu i rozpaczy noce.
bywającego w naszym kraju ministra handlu zagranicznego Kwitnąłem, kiedyś kazał – opadnę skruszony,
Węgierskiej Republiki Ludowej Jozsefa Biro”. Twoje są moje kwiaty, Twoje me owoce.
Reprezentacyjny Zespół ZHP „Gawęda” „z okazji 25-lecia Twoim siew mój. Ty uchroń, by nie zmarniał podle –
odznaczony został Krzyżem Komandorskim Orderu Odro- Tyś był stróżem, bądź siewcą. Tobie moje żniwo.
dzenia Polski”. Niczego już nie pragnę i tylko się modlę,
„Nowa forma działalności MO na Bródnie. Dzielnicowy – By wola Twa się stała – w niej jest sprawiedliwość.
pomocny sąsiad i arbiter”. Ciężkie życie, lecz z Tobą jest łatwe i lekkie;
Ciężka śmierć, ale z Tobą czuła jest jak zorze –
(mk) Dobrze było, żeś życiem otwarł me powieki,
Dobrze będzie, gdy zamknę je, Stróżu mój – Boże.
[email protected]
CENNIK OKRES PRENUMERATY
PRENUMERAT*
3 miesiące 6 miesięcy 12 miesięcy

SIECI 75 zł 139 zł 245 zł

wSIECI HISTORII – 29 zł (3 wydania) 54 zł (6 wydań)

pakiet SIECI – 158 zł (w tym 3 wydania 280 zł (w tym 6 wydań
i wSIECI HISTORII wSIECI HISTORII) wSIECI HISTORII)

*dane do przelewu w stopce redakcyjnej

19–25.10.2020 | 89 |

na koniec  | felieton |

Od A do Zybertowicz

Politologia słów

Cywilizacja poszła tak bardzo do przodu, że w dosłowność
niemieckich gróźb nie wierzy Sąd Apelacyjny w Gdańsku

N ie daje mi spokoju dość oczy- W berlińskim MSZ mówią: widzimy, Tylko stereotypy Autopromocja | Reklama 46/0920/F
wiste, wydawałoby się, stwier- że chcecie reformować sądy. Jak chce- i nadużycie zaufania
dzenie: „Język niemieckiej cie, chętnie pomożemy. Nigdy nie
polityki jest inny niż polskiej”. Ireneusz powiedzą: niszczycie sądownictwo. Cywilizacja poszła tak bardzo do
P. Karolewski, profesor politologii Niemcy będą działali tylko przez in- przodu, że w dosłowność innych nie-
Uniwersytetu w Lipsku, zwrócił na to stytucje unijne”. mieckich gróźb nie wierzy Sąd Apela-
uwagę w rozmowie z red. Jackiem Ża- cyjny w Gdańsku.
kowskim. Karolewski jest wymieniony Tylko metafora
wśród „autorytetów” projektu Conci- W marcu 2020 r. sąd pod przewod-
lium Civitas, czyli inicjatywy Żakow- Ów komentarz politologa skojarzył nictwem sędzi Małgorzaty Zwierzynie-
skiego, dzięki której Polacy, którzy mi się z niedawną, jakże dyploma- ckiej wydał bulwersujący wyrok. W ze-
odnieśli sukces w nauce światowej, po- tyczną wypowiedzią innej niemie- szłym roku Natalia Nitek-Płażyńska
zwolą nam, ludności krajowej, ów świat ckiej polityk, wiceprzewodniczącej pozwała niemieckiego przedsiębiorcę,
lepiej ogarnąć. Parlamentu Europejskiego Kata- który nas znieważał: „Nienawidzę Pola-
riny Barley, która powiedziała: „Wir ków; nie to, że ich nie lubię, nienawidzę
Redaktor przywołał słowa Angeli müssen ihn aushungern finanziell”. ich. Oni wszyscy są cwelami i idiotami.
Merkel z krótkiego filmu umiesz- Po polsku to znaczy – musimy go Lepiej jest w Afryce. Jesteście gównem”.
czonego w sieci z okazji 40. rocznicy zagłodzić/wygłodzić finansowo. „Tak, jestem! Jestem hitlerowcem! To
powstania Solidarności. Chyląc czoła Barley tłumaczy, że chodziło kon- wina tego kraju, że taki jestem”.
przed Solidarnością, pani kanclerz kretnie o Viktora Orbána. Chciała
mówi, że polski ruch odegrał nieba- podkreślić, że tylko presja finan- Polka wygrała w pierwszej instancji.
gatelną rolę nie tylko w obaleniu ko- sowa może przywołać Orbána, czyli W instancji drugiej nastąpił zwrot akcji.
munizmu, lecz również przyczynił Węgry do porządku. Pech chciał, że Sąd skazał także Polkę za nielegalne na-
się do zburzenia muru berlińskiego. wspomniała też Jarosława Kaczyń- grywanie Niemca. Sędzia uzasadniała:
Profesor politologii zauważył, że skiego, jako kolejnego niedobrego „Obie strony postąpiły w sposób nie-
Merkel wyraziła wdzięczność wobec polityka, któremu także należy się godny […] pozwany […] odwołując się
polskiego społeczeństwa, ale o „obec- reprymenda od Unii. Barley chyba do wyjątkowo negatywnych i szkodli-
nym rządzie nie powiedziała słowa”. jest słaba z tej „niemieckiej dyplo- wych stereotypów na temat osób na-
I dodał: „To jest bardzo niemiecki mo- macji”, bo inaczej jako Niemka nie rodowości polskiej, wypowiadając się
del dyplomacji nastawiony na skutki sięgnęłaby po tak okrutną metaforę o nich poniżająco i pogardliwie, nie
– nie na fajerwerki. Merkel mówi: budzącą mroczne demony. Dobrze bacząc, że są to osoby, z którymi na co
widzimy, co robicie, ale jako Niemcy znam opowieści o potwornym gło- dzień współpracuje, powódka nato-
nie pozwalamy sobie, by o tym mówić. dzie podczas II wojny światowej miast przez kilka miesięcy, w sposób
w Polsce. Z pierwszej ręki. Opowie- zaplanowany, nadużywała naturalnego
ści mego nieżyjącego już taty, który zachowania, jakim każdy człowiek ob-
głodu doświadczał jako dziecko pod- darza swojego rozmówcę, i zaufania,
czas okupacji niemieckiej. jakie żywi przełożony względem swo-
jego pracownika”. I niech ktoś powie, że
Ale czyż nie mamy cywilizacyjnego „bardzo niemiecki model dyplomacji”
postępu? Wiceprzewodnicząca Barley nie działa.
chce głodzić „tylko” finansowo. Hitle-
rowcy zagładzali dosłownie. Na przy- Nurtuje mnie jednak inne niemieckie
kład św. ojca Maksymiliana Kolbego zdanie: „Arbeit macht frei”. Nadużycie
w komorze głodowej obozu Auschwitz. zaufania już na dobre w historii ludz-
Kolejne skojarzenie. kości zapisane. Jak tu nie być czujnym
wobec niemieckich słów…

Katarzyna Zybertowicz

| 90 | 19–25.10.2020

[email protected]

POLSKI KOMPAS 2020

ROCZNIK INSTYTUCJI FINANSOWYCH I SPÓŁEK AKCYJNYCH

Bezpłatna wersja elektroniczna do pobrania Pobierz darmowe
na gb.pl oraz na: e-wydanie

ODKRYWAJ W

AppGallery

NAJSTARSZY MAGAZYN EKONOMICZNY W POLSCE

ORGANIZATOR:

PARTNER ZŁOTY: PARTNER STRATEGICZNY:
PARTNERZY WSPIERAjąCY:
PARTNERZY GŁÓWNI:

PARTNERZY:
[email protected]

[email protected]