KONSERWATYWNI WYBORCY

Najważniejsze informacje i analizy z kraju i ze świata

STUEBSRKRAYBZU!J

7-dniowy bezpłatny okres próbny

10TYLKO zł
WEJDŹ NA STRONĘ I ZAMÓW: miesięcznie*

prenumerata.swsmedia.pl

* Miesięczny dostęp do aktualnych i archiwalnych wydań „GAZETY POLSKIEJ” i „NOWEGO PAŃSTWA”

OPINIE { WYGRANA ANDRZEJA DUDY OZNACZA TRYUMF POLSKIEJ RACJI STANU }

Piotr

Grochmalski

Nowa Bitwa
Warszawska

PUBLICYSTYKA Zwycięstwo sprzed stu lat obroniło nas przed zagładą. Przypomniało też światu
szczególne geopolityczne i kulturowe miejsce Rzeczypospolitej w Europie. Gdyby
zachodnie elity już wówczas zrozumiały, że Polska i państwa Międzymorza
są kluczem do bezpieczeństwa Starego Kontynentu, nie byłoby milionów ofiar
II wojny światowej i zimnowojennego podziału Europy. Dziś znów Polska i państwa
Międzymorza stają się areną cywilizacyjnego starcia w obronie fundamentów
europejskiej aksjologii. Dlatego reelekcja Andrzeja Dudy w wyborach prezydenckich
ma wymiar historycznego zwycięstwa. Zatriumfowała polska racja stanu.

W ybór narodu dokonał się sens. 15 sierpnia 2020 roku Andrzej Duda, Bitwa warszawska
w przededniu obchodów już jako nowo wybrana głowa państwa – wymiar geopolityczny
setnej rocznicy innego wy- polskiego, będzie brał udział w uroczy-
jątkowego wydarzenia, które stościach poświęconych setnej rocznicy Rok przed Bitwą Warszawską ukazuje się
zaważyło na losach Polski bitwy, która zatrzymała sowiecką inwazję jedna z najważniejszych w dziejach ludz-
i Europy. 12 sierpnia 1920 roku bolszewicka na Europę. Obchody będą połączone ze kości prac o geopolityce. 1 lutego 1919
armia rozpoczęła frontalny szturm na War- Świętem Wojska Polskiego. Wiktoria roku Halford John Mackinder publikuje
szawę. Zachodnie państwa uznały, że to prezydenta pokazała jasno Berlinowi, co „Demokratyczne ideały a rzeczywistość”.
koniec Polski, że znowu zniknie z mapy jest dla nas racją stanu. Zwycięstwo Ten przenikliwy badacz przedstawia kon-
Europy po zaledwie półtorarocznym okresie sprzed stu lat obroniło nas przed zagładą. cepcję rozwiązania dylematu, które zapewni
istnienia. Pętla historii? 4 listopada 1794 Przypomniało też światu szczególne, światu bezpieczeństwo i uchroni ludzkość
roku obrona warszawskiej Pragi była ostat- geopolityczne i kulturowe miejsce Rzecz- przed wybuchem nowej, globalnej wojny.
nim epizodem powstania kościuszkowskiego pospolitej w Europie. Gdyby zachodnie Uważał, że należy w sposób ostateczny
i ostatnią bitwą, jaką stoczyła armia I Rze- elity już wtedy zrozumiały, że Polska rozwiązać problem równowagi pomiędzy
czypospolitej. Po naszej klęsce rosyjscy i państwa Międzymorza są kluczem do Niemcami i Rosją. Można to osiągnąć
żołdacy, dowodzeni przez Suworowa, bezpieczeństwa Starego Kontynentu, nie wzmacniając potencjał i siłę państw Mię-
dokonali rzezi mieszkańców stolicy Polski. byłoby milionów ofiar II wojny światowej dzymorza, w tym Polski. Jak stwierdził,
Rosja okazała swoje barbarzyńskie oblicze. i zimnowojennego podziału Europy. Nie „życiową koniecznością jest, aby pomiędzy
W 1920 roku bolszewicka nawała została byłoby Katynia i sowietyzacji państw Niemcami a Rosją znalazła się grupa nie-
rozbita na przedpolach Warszawy. Gdyby- Europy Środkowej. Dziś znów Polska zależnych państw”. Nowa Polska miała
śmy przegrali, Niemcy już by się szykowali i państwa Międzymorza stają się areną być najważniejszym terytorialnym buforem
do wykorzystania tej sytuacji i dokonania cywilizacyjnego starcia w obronie funda- między Berlinem i Moskwą. Wspólnie
kolejnego rozbioru Polski. mentów europejskiej aksjologii. Dają z Czechami odrodzona RP miała stanowić
nadzieję na uniknięcie kulturowej kata- „wierzchołek szerokiego, niepodległościo-
Te dwa przełomowe wydarzenia połą- strofy przez Stary Kontynent. wego klina”. Na straży tej nowej równowagi
czyła sama historia, nadając im ukryty bezpieczeństwa miała stać Liga Narodów

50 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

Kontynent doświadczył w XX wieku wielu PUBLICYSTYKA
eksperymentów budowy megautopii. Dwa
razy Niemcy próbowali sięgnąć po władzę
nad Europą, topiąc ją w oceanie krwi
w imię stworzenia homogermanicusa.
Także sowiecka Rosja przekształciła się
w jeden wielki gułag. ZSRS uczynił swój
fundament z koncepcji uniwersalnego
obywatela radzieckiego. Zniknął on jednej
nocy, 26 grudnia 1991 roku, bez jednego
wystrzału, po 69 latach istnienia. Najwięk-
sze terytorialnie państwo naszego globu
rozpadło się jak domek z kart. Razem
z nim wyparował naród radziecki – trzeci
„naród” świata – 293 miliony ludzi (USA
liczyły wówczas 253 mln).

Polska padła ofiarą wszystkich tych bar-
barzyńskich przedsięwzięć. Przetrwała za
cenę milionów istnień ludzkich. Dziś Unia
Europejska powoli ewoluuje w stronę
kolejnego wielkiego socjoeksperymentu,
który ma być oparty na europejskim oby-
watelu, człowieku bez właściwości i bez
korzeni. Los tego eksperymentu, jeśli
stanie się on antytezą wspólnoty europej-
skich państw, będzie podobny do historii
Związku Sowieckiego.

z USA jako dominującym partnerem (nie- narodu. Zderzyły się dwie wizje państwo- Polska nadziei kontra
trudno dostrzec, iż jest to zarys systemu wości – Polska kulturowej tożsamości niemiecka utopia
bezpieczeństwa, który współcześnie, i nowoczesności z Polską zwasalizowaną
wsparty o Międzymorze, NATO i UE, ma wobec Niemiec. Urzędujący prezydent Traktat o Unii Europejskiej w art. 50 re-
zapewniać gwarancje przeciw imperialnym dotarł do wszystkich polskich powiatów, guluje procedurę wyjścia państwa z UE,
ambicjom Rosji i Niemiec). Mackinder by w bezpośrednich spotkaniach ukazać ale jak pokazuje przykład brexitu, nawet
z mocą podkreślał, że tylko stworzenie narodowej wspólnocie najlepsze, jego tak duże państwo jak Wielka Brytania
w Europie Środkowo-Wschodniej grupy zdaniem, rozwiązanie głównego problemu miało ogromne problemy z wymuszeniem
„prawdziwie niepodległych państw” sta- dla naszej przyszłości – jak połączyć naszą na Brukseli cywilizowanej formy rozwodu.
nowić będzie alternatywę wobec nowego tradycję z wyzwaniami współczesności. Tak wielkie było przekonanie wśród unij-
piekła na ziemi – nowej globalnej wojny Większość brukselskich elit uważa, iż są nych elit, iż jest to swoista zdrada Londynu,
i niekończących się konfliktów między to wartości wzajemnie się wykluczające. bowiem UE nieomylnie wiedzie Europę
Rosją a Niemcami. Mackinder na ten temat Dlatego zerwanie z chrześcijańskimi ko- ku przyszłości. Wyjście z projektu najstar-
rozmawiał z Józefem Piłsudskim, którego rzeniami i wyzbycie się przez Europę szej współczesnej europejskiej demokracji
koncepcja federacji środowo-europejskiej swojej kulturowej tożsamości ma uratować oznacza, iż doznała ona potężnego ciosu.
była bardzo zbieżna z mechanizmem pro- Stary Kontynent przed marginalizacją Unia miała zagwarantować bezpieczeństwo
ponowanym przez brytyjskiego w zglobalizowanym świecie. Nowoczesna Europie przed niemiecką recydywą – miała
geopolityka. Europa, aby odzyskać swoje znaczenie, rozwiązać dylemat, który doprowadził  do
musi – zdaniem tych elit – wymazać ze największych wojen w dziejach ludzkości.
Europejskie katastrofy swojego kodu pamięć o swej tradycji. Brytyjczycy opuścili UE twierdząc, iż
Hamuje ona bowiem rozwój technologicz- niebezpiecznie oddala się ona od europej-
Tak jak Bitwa Warszawska uratowała ny. Dlatego Unia Europejska z taką furią skości i dryfuje w stronę pangermanii.
Polskę i dała szansę pokoleniu Polaków, zaczyna forsować model oparty na abs- Urlich Beck, monachijski uczony, otwarcie
aby wbili państwo polskie na nowo w świa- trakcyjnej, prawnej koncepcji uniwersal- wskazał, iż Stary Kontynent powinien się
domość świata, tak obecne wybory Pre- nego obywatela europejskiego. Stary opierać na niemieckich wartościach, bo
zydenta RP pokazały strategiczną dojrzałość tylko one są uniwersalne. Traktat Lizboński

22 LIPCA 2020 51

OPINIE

wprowadził od 2014 roku mechanizm tzw. ludzi do emigracji do UE, wywołał głęboki ZSRS, naszego wejścia do NATO i UE,
prawa podwójnej większości do dokony- kryzys na Starym Kontynencie, uderzył
wania zmian w UE. Powszechna była też w  kulturowe fundamenty Europy nie straciły charakteru przestrzeni, która
świadomość wśród przywódców państw ojczyzn. Zwycięstwo Andrzeja Dudy daje
unijnych, iż niebezpiecznie wzmacnia on nadzieję na przyszłość, ale też pobudza spina europejskie bezpieczeństwo. Nadal
siłę Niemiec. Funkcjonowanie tego algo- do refleksji. Powinniśmy nauczyć się jako
rytmu powoli kumuluje potencjał władzy wspólnota rozmawiać o tym, jak budować naruszenie równowagi tego obszaru może
przez Niemcy kosztem innych państw. kompromis między nowoczesnością
Stopniowe przekształcanie UE w mega- a tradycją. Ale taka narodowa dyskusja doprowadzić do kolejnej globalnej kata-
państwo pod kuratelą Berlina ma pozwolić nie może odbywać się poprzez i na ła-
Europie na odzyskanie jej globalnej pozycji. mach niemieckich mediów dominujących strofy. Dlatego musi budzić niepokój
W istocie ma zaspokoić niemieckie ambi- na polskim rynku wydawniczym. To są
cje. Na przeszkodzie do realizacji tego sprawy polskie, dotyczące naszej, a nie renesans w Niemczech myśli Halforda
megaplanu stoją państwa, które są silnie niemieckiej przyszłości.  
zakorzenienie w tradycji. Haushoffera, który pragnął zbudować
Polska i Międzymorze
Polska droga strategiczny sojusz Niemiec z Rosją,
do nowoczesności W długiej perspektywie jedynie wzmoc-
nienie Międzymorza jako projektu geo- by dokonać między te państwa rozbioru
Polska stara się pokazać, że można do- politycznego może przeciwdziałać dalszemu
konywać rozwoju bez prowadzenia wojny drenażowi tych gospodarek przez Niemcy. Europy Środkowo-Wschodniej. Także
z tradycją. Wielkie projekty społeczne USA widzą swój interes we wsparciu
zmniejszyły problem wykluczenia przez ekonomicznym tego regionu. George w Rosji pojawiają się wpływowi przed-
biedę. Pobudziły do aktywności miliony Friedman trafnie pokazuje cel takiej stra-
ludzi, ale także dały silny impuls konsu- tegii Waszyngtonu: „Jeśli Niemcy i Rosja stawiciele koncepcji nowego podziału
mencki, wzmocniły przez to rodzimą będą dalej zmierzać w stronę sojuszu,
gospodarkę. Polska i Międzymorze to kraje pomiędzy Morzem Bałtyckim a Mo- państw Międzymorza. Zdaniem Aleksan-
ogromny, dynamiczny rynek. Wymiana rzem Czarnym – tak zwane kraje Między-
towarowa między tym obszarem a Niem- morza – staną się nieodzowne dla polityki dra Dugina, Moskwa i Berlin powinny
cami to ponad 320 mld USD, niemal Stanów Zjednoczonych. Największym
o 1/3 więcej od wymiany towarowej tego z nich i najkorzystniej strategicznie po- podzielić się strefami wpływów – Niemcy
państwa z największymi potęgami go- łożonym jest Polska. Ma najwięcej do
spodarczymi świata: z  USA i  ChRL. stracenia i doskonale o tym wie. Polacy stać się hegemonem Europy, a Rosja Azji.
Jednak Niemcy próbują utrzymać bardzo znaleźli się w Unii Europejskiej, ale tkwią,
korzystny dla siebie podział zysków wo- jak tkwili, między Niemcami a Rosją. Co Uważa on, że w interesie obu państw jest
bec obszaru Międzymorza. Na to nie ma się stanie, jeśli te dwa kraje się sprzymie-
zgody Warszawy, Budapesztu czy Buka- rzą?”. Friedman pokazuje też bezalter- maksymalne osłabienie Polski, co winno
resztu. Dla Polski fundamentalną kwestią natywność w obecnej sytuacji polityki
jest powiązanie rozwoju gospodarczego USA wobec RP. Pisze: „Stosunki Ameryki stanowić fundament ich wzajemnych
z utrzymaniem spójności aksjologicznej z Polską mogą pełnić dwojaką funkcję:
w ramach wspólnoty. To jest też lekcja zapobiec przymierzu rosyjsko-niemiec- stosunków. Stwierdza: „My, Rosjanie
dla całej UE. Jeśli zniszczymy naszą kiemu lub je osłabiać albo, jeśli się to nie
PUBLICYSTYKA kulturową tożsamość, czeka nas kata- uda, stworzyć dla niego przeciwwagę. i Niemcy, rozumujemy w pojęciach eks-
strofa. Samuel Huntington już przed laty Stany Zjednoczone bardzo potrzebują
w „Zderzeniu cywilizacji” ostrzegał, iż Polski, ponieważ nie mają alternatywnej pansji i nigdy nie będziemy rozumować
„przetrwanie Zachodu zależy od tego, strategii równoważenia sojuszu Rosji
czy Amerykanie potwierdzą na nowo z Niemcami”. inaczej”.
swoją zachodnią tożsamość, ludzie Za-
chodu pogodzą się z tym, że ich cywili- Punkty zwrotne Rosja i Niemcy mają świadomość, iż
zacja jest jedyna w swoim rodzaju, a nie
uniwersalna, i zjednoczą się, by tchnąć Bitwa Warszawska jest więc fundamen- Polska ma najsilniejszą w Europie toż-
w nią nowego ducha i uchronić przed talnie istotna, bo ukazuje splot pewnych
wyzwaniami ze strony niezachodnich procesów geopolitycznych, które przeci- samość kulturową i dążność do swojej
społeczeństw”. Berlin, zachęcając miliony nają się na terytorium Polski. Ale III RP
i współczesne Międzymorze, mimo upadku niezależności i suwerenności. To cechy

naszego kodu narodowego. Dziś próbuje

się znów dokonywać eksperymentów

w Europie. Berlin i Moskwa chcą po

swojemu rozwiązać geopolityczne dyle-

maty Europy Środkowej i Międzymorza.

Ale to my doskonale wiemy, jak krucha

jest geopolityczna struktura tej części

świata, bo to Polska w Bitwie Warszaw-

skiej na 20 lat ochroniła stabilność i bez-

pieczeństwo całej Europy. Jak pisze lord

D’Abernon: „Historia cywilizacji współ-

czesnej nie zna wydarzenia o doniosłości

większej niż Bitwa Warszawska 1920 r.

i nie zna wydarzenia, które byłoby mniej

docenione”.

Wolą Polaków prezydent Andrzej Duda

symbolicznie wprowadził w pierwszej

kadencji odrodzoną w 1918 roku Rzecz-

pospolitą w drugie stulecie jej istnienia,

a teraz uczci, w imieniu narodu – po swojej

reelekcji – pamięć bohaterów Bitwy War-

szawskiej. To świadectwo powagi RP

wobec pokoleń rodaków, którym winni

jesteśmy codzienne dbanie o wolną i su-

werenną Polskę.   GP

52 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

{ PRZESZŁOŚĆ FELIETON
POWRÓCI IDEĄ }

„DZIUŃKA” Tadeusz

W chwili śmierci miała 22 lata. Nie odeszła Płużański siekli. Więźniowie, którzy obserwowali przez

sama – razem z nią umarło jej nienarodzone okna egzekucję, na znak protestu uderzali

dziecko, bo kobieta była w 9 miesiącu ciąży. głośno miskami o kraty. Helena nie została

Na egzekucję w więzieniu przy ul. Klecz- zastrzelona od razu. Ranna, głośno krzyczała:

kowskiej we Wrocławiu została wyprowa- mamo, mamo, dobij” – opowiadał osadzony

dzona 18 lipca 1946 roku o godz. 6.00 rano przy ul. Kleczkowskiej żołnierz AK Idzi Gat-

razem z  innymi żołnierzami niepodległości. „Ustawili ner ps. Sęp. „Dziuńkę” dobił Julian Łach, dowódca

ich przy filarach, opaska na oczy, ręce do tyłu. Proku- plutonu KBW. Kary nie ponieśli również inni oprawcy

rator odczytał akt oskarżenia i  wyrok, a  oni śpiewali dziewczyny: brutalni śledczy z Feliksem Rosenbaumem,

»Pod Twoją obronę«. Podałem krzyżyk do pocałowania, mordercy sądowi z prokuratorem Eugeniuszem Lands-

a  oni jak na komendę krzyknęli »Jeszcze Polska nie bergiem, i sędziami: Bronisławem Ochnio i Kazimierzem

zginęła«. W  tej samej chwili oficer dał komendę do Drohomireckim. Ani „prezydent” Bolesław Bierut, który

strzału. A  potem jeden jedyny okrzyk: mamo!!! Ten nie skorzystał z  prawa łaski. Komunistyczne bestie.

okrzyk prześladował mnie po nocach. Modliłem się za Helena Motykówna, urodzona 17 lutego 1924 roku na

nich, odprawiałem msze w ich intencji, cierpiałem z ni- Kresach II Rzeczypospolitej we wsi Daszawa (powiat

mi” – wspominał ks. Jan Skiba, pełniący obowiązki Stryj, woj. stanisławowskie), została zakopana, wraz

kapelana więziennego wikariusz parafii św. Bonifacego ze swym nienarodzonym dzieckiem, na wrocławskiej

we Wrocławiu. „Pod mur postawili tę kobietę w ciąży „Łączce” – Cmentarzu Osobowickim. Była pierwszą

[Helenę Motykę] i tego Idziego [Piszczałkę] i innych. kobietą zamordowaną na mocy komunistycznego „pra-

(…) Na tę egzekucję KBW przyszło podpite. (…) Wy- wa”. „Inka” – Danuta Siedzikówna – zginęła w więzieniu

prowadzili, oczy zawiązane i karabinami, jak tylko mogli, przy ul. Kurkowej w Gdańsku 28 sierpnia 1946 roku.

REKLAMA

22 LIPCA 2020 53

FELIETON { A DAJ PAN SPOKÓJ }

RUSCY
KOMICY
Piotr
Po piętnastu latach pisania w Internecie
Wielgucki

„Matka Kurka”

uodporniłem się na domorosłe analizy i hu- nie mamy najmniejszych szans w tej grze.

raoptymistyczne recepty. Nie inaczej zare- Na świecie jest zaledwie kilka państw, które

agowałem na rzekomą kompromitację Andrzeja w tej chwili dysponują odpowiednim sprzę-

Dudy i administracji państwowej. Dwaj ruscy tem i ludźmi: Rosja, USA, Chiny, Izrael,

„komicy” przeprowadzili klasyczną akcję „mamy cię” Wielka Brytania, Niemcy i może Francja. Polska oczywi-

i jakoś średnio chce mi się wierzyć, że oni działają bez ście musi robić wszystko, żeby budować służby oderwane

pomocy radzieckich służb. W Rosji takich żartownisiów, od dawnych wpływów radzieckich, ale to jest robota na

którzy bez większego kłopotu mogą się dodzwonić nie dekady, nie na rok czy pięć lat. Mamy w tym zakresie do

tylko do prezydenta Polski, lecz także Wielkiej Brytanii nadrobienia pół wieku, nie dysponując własnym sprzętem

czy Francji, samopas się nie puszcza. Nie przypadkiem i oprogramowaniem, bez czego nie ma mowy o bezpie-

wszystkie akcje „komików” wymierzone są w ośmieszanie czeństwie. Cudów w najbliższym czasie nie będzie, o ile

Zachodu, NATO, UE itd. Nie mam ochoty na snucie teorii kiedykolwiek będą. Pozostaje nam jedno i dokładnie to,

spiskowych, w każdym razie coś podobnego musi się co zrobił Andrzej Duda. W rozmowach niepublicznych

odbywać pod patronatem lub co najmniej z akceptacją należy mówić to samo, co pada publicznie. Lepszego

radzieckich służb. Pytanie, czy Polska realnie może się systemu zabezpieczeń jeszcze długo mieć nie będziemy,

przed tym obronić? Pomysłodawców i wdrożeniowców reszta to akcje pod tytułem: „My ze szwagrem nie takie

znajdzie się cała armia, lecz niestety realia są takie, że rzeczy robili”.

FELIETON { PAN JACEK DLA CIEBIE }

PLATFORMA JAK wrócić na ścieżkę zwycięstw, musi się zmienić. Po

SZALONY KROKODYL Jacek pierwsze, powinna dać grać PiS-owi. Budka i spółka
muszą powiedzieć: macie większość, to reformujcie.
W interesie Polski nie leży to, aby opozycja w na- Liziniewicz Podskakiwanie z histerią i bieganie do Brukseli

szym kraju była słaba. Niestety, przez ostatnie pięć pod spódnicę Angeli Merkel tylko buduje poczucie,
że opór przeciwko zmianom (jakimkolwiek) jest

lat taka była. Pomysł Platformy Obywatelskiej tak silny, że niemożliwe, by cokolwiek zreformo-

i spółki był bowiem taki, aby zmęczyć społeczeń- wać. Tymczasem PO mogło założyć ręce za głowę

stwo histerią, a potem, po maksymalnie dwóch 5 lat temu i dziś tylko zadawać pytania Zbignie-

latach, przejąć władzę w wyniku nacisków ulicy wowi Ziobrze, czy sądy działają już prawidłowo.

i zagranicy. Nie chcę powiedzieć, że to się nie mogło udać. Mogło. Większość Polaków nadal powie, że nie, ale ponad połowa z nich

Wrzask zmęczył ludzi. Nie daje im normalnie żyć. Ostatecznie stwierdzi, że to wina opozycji, Komisji Weneckiej, Unii Europej-

jednak wyborca zachował się racjonalnie i poparł kandydatów skiej i sędziowskiej kasty, która broniła się pazurami. Identycznie

PiS-u, którzy nie dość, że złożyli mu ofertę, to jeszcze poprzedniej skończy się bronienie na siłę mediów z zagranicznym kapitałem.

dotrzymali. Myślę, że to właśnie podstawowa przewaga PiS- Wystarczy tymczasem dać PiS-owi działać i zobaczyć, co osiągnie.

-u i kandydata tej formacji Andrzeja Dudy. Dodatkowo idea Z kilometra widać, że temat śmierdzi awanturami międzynaro-

totalnej opozycji w kampanii wyborczej doskonale się przydała. dowymi. PO powinna wymagać i rozliczać. I czekać. Jak krokodyl

Bo wiadomo – przyjdą tamci i będą wypalać gorącym żelazem nad brzegiem Nilu. Ten bowiem jest najskuteczniejszy wtedy,

wszystko i wszystkich. Głosowanie na opozycję było po prostu gdy jego ofiara czuje się bezpieczna. Tymczasem PO jest dzisiaj

nieracjonalne. Tym bardziej że Rafał Trzaskowski, a wcześniej – i wszystko wskazuje, że nadal będzie – głupawym gadem,

duża część polityków PO, pokazali, że programy wyborcze nie który bije ogonem, chlapiąc wodą na prawo i lewo, sprawiając,

mają dla nich żadnego znaczenia. Dlatego Platforma jeżeli chce że nikt nawet nie myśli o tym, by się zbliżyć do brzegu.

54 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

FELIETON { WIDZIANE Z BRUKSELI }

O SMUTKACH WROGÓW, Ryszard

Czarnecki

PALCU MARIANA KASPRZYKA

I KONIU JAROSŁAWA KACZYŃSKIEGO
D obrze, żeśmy wygrali. Gdybyśmy bowiem nie
wygrali, to mówiąc słowami twórcy antycznej { Wygraliśmy, więc Fredrę mogą cytować nasi
tragedii, Ajschylosa, „nasze smutki są radościami przeciwnicy, pod warunkiem, że go czytali.
naszych wrogów”. A tak jest na odwrót. Tylko Bo Ajschylosa czytali na pewno.
czy oni wiedzą, kto zacz?
Ale skoro tamtym wpisuję do sztambucha słowa Greka Po naszej porażce zapewne zaczęłoby się namiętne szukanie
sprzed ponad 2,5 tys. lat, to nam dedykuję inną maksymę
tegoż Ajschylosa: „Ważniejsze jest nie zwycięstwo, lecz wła- winnych i niektórzy powtarzaliby z przekonaniem słowa
ściwie wykorzystane zwycięstwo”. Nic dodać, nic ująć.
Dosłownie wczoraj (piszę te słowa 16 lipca) minęła 610. hrabiego Aleksandra Fredry: „Najwięcej boli klęska – własnej
rocznica wielkiego zwycięstwa polskiego oręża pod Tannen-
bergiem, czyli Grunwaldem. I to jest właśnie przykład zwy- głupoty”. Ale wygraliśmy, więc Fredrę mogą cytować nasi
cięstwa niewykorzystanego. Obyśmy dzisiaj, w IV RP, skon-
sumowali te siedem pod rząd wiktorii obozu patriotycznego przeciwnicy, pod warunkiem, że go czytali. Bo Ajschylosa
inaczej, niż jak w I Rzeczpospolitej nie wykorzystaliśmy
zwycięstwa obozu patriotycznego pod Grunwaldem. czytali na pewno.

Inna rzecz, że są tacy historycy, którzy twierdzą, że nie Co dalej? Cóż, może warto zastanowić się nad myślą sfor-
sposób było wówczas pójść za ciosem, jakby to pewnie ujął
Marian Kasprzyk, nasz mistrz olimpijski w boksie z Tokio. mułowaną onegdaj przez angielskich pisarzy teologicznych
Ten podopieczny wielkiego „Papy” Feliksa Stamma w finale
IO walczył z reprezentantem Związku Sowieckiego ze zła- XIX wieku, Juliusza i Augustyna Hare: „Połowa porażek
manym palcem (sic!), a i tak spuścił mu łomot.
życiowych wynika z tego, że wstrzymywano konia, który
Pan Marian żyje sobie spokojne w Bielsku-Białej, głosuje
jak Pan Bóg przykazał – serdecznie go pozdrawiam i dziękuję, wybijał się do skoku”.
że zgodził się udzielić Maciejowi Zdziarskiemu wywiadu do
książki, w której zawarte będą rozmowy z najwybitniejszymi W 2007 roku Jarosław Rymkiewicz pisał w kontekście Ja- RYS. MIROSŁAW ANDRZEJEWSKI
polskimi sportowcami.
rosława Kaczyńskiego o żubrze. Po 13 latach ja, nawiązując
Kasprzykowi zagrali w Tokio „Mazurka Dąbrowskiego”,
tak jak Jerzemu Kulejowi i Józefowi Grudniowi – wszyscy do tego cytatu, piszę, że na pewno Prezes nie będzie wstrzy-
walczyli z Sowietami! Polska–ZSRR 3:0! Niewiele zabrakło
do polskiego hymnu czwartemu finaliście Arturowi mywać konia…
Olechowi.
Przecież chce – i my chcemy – wygrać po raz ósmy, dzie-
A my o kolejnych Igrzyskach w Kraju Kwitnącej Wiśni na
razie możemy tylko pomarzyć. Oby były w przyszłym roku. wiąty, dziesiąty… GP

Zatem wygraliśmy. Gdybyśmy nie wygrali, pewnie z goryczą
powtarzalibyśmy słowa francuskiego pisarza Gustawa Flau-
berta (tego od „Madame Bovary”): „Nic nie jest bardziej
upokarzające niż oglądanie sukcesu głupców tam, gdzie nam
samym się nie powiodło”.

22 LIPCA 2020 55

ŚWIAT { TURCJA, HAGIA SOPHIA, ISLAM }

Człowiek leciwy – przedmiot wzmianki niewart,
Znoszony płaszcz na kiju – póki w ręce
Nie klaśnie dusza i w głos nie zaśpiewa
Za każdą łatę na ziemskiej sukience.
I nie dla lekcji śpiewu, lecz na chwałę
Pomnikom własnej swojej wspaniałości.
Dlatego żagle rozwijam i gnam tu,
Ku wieżom miasta świętego Bizancjum

Butler Yeats

ŻEGLUJĄC Tomasz
Łysiak

DO BIZANCJUM

O PRZEKSZTAŁCENIU ŚWIĄTYNI-MUZEUM HAGIA SOPHIA W MECZET prenumerata.GazetaPolska.pl

56 22 LIPCA 2020

W piątek 10 lipca prezydent Turcji Recep Tayyi Erdoğan ogłosił, że dawna

ZABYTEK świątynia cesarstwa bizantyjskiego, Hagia Sophia, stanie się meczetem.

Hagia Sophia jest uważana za „Święta Zofia” będzie 3272. meczetem Stambułu. W przestrzeni symboliki
najwspanialszy przykład
architektury kościelnej historyczno-politycznej to wyraźny znak, że starcie cywilizacyjne, jakie od
pierwszego milenium po
narodzeniu Chrystusa i stanowi wieków toczy się między chrześcijaństwem a islamem, nadal trwa.
dziedzictwo ludzkości. T aki ruch umożliwił Erdoğanowi
turecki sąd administracyjny, unie- tworzyć polskie oddziały, gdy Turcja wal-
ważniając decyzję Mustafy Kemala czyła z Rosją w wojnie krymskiej. Legion
Atatürka, który w 1934 roku ów miał budować wraz z Michałem Czaj-
kowskim, który przeszedł na islam i jako

(11 lat po ustanowieniu republiki) Mehmed Sadyk Effendi Pasza działał na

postanowił kościół Mądrości Bożej, zwany rzecz naszej niepodległości. To Czajkowski

też Wielkim Kościołem, „przekazać ludz- kupił oddalone o 100 km od Konstanty-

kości”,  tworząc ze skarbu architektury nopola tereny, gdzie księża lazaryści za-

sakralnej – muzeum. Po ogłoszeniu prze- łożyli w 1842 roku osadę, na cześć Adama

kształcenia świątyni w meczet natychmiast Czartoryskiego nazwaną Adampolem.

zaczęli gromadzić się przed nią muzuł- Wróćmy jednak do opisu kościoła Mą-

mańscy zwolennicy prezydenta Turcji, drości Bożej pióra Herrin: „Jeśli wygląd

dziękując w modłach za ten gest, za to zewnętrzny budowli budzi zdumienie, jej

„zwycięstwo islamu” nad znienawidzonym przestronne wnętrze powala na kolana.

światem chrześcijańskim. Aby zrozumieć, Rozświetlone blaskiem słońca, wpadającym

jak istotny jest to akt zarówno z punktu przez okna u podstawy kopuły i na pozio-

widzenia propagandowego, jak i tej trwa- mie galerii, niebotyczne górne partie ko-

jącej długie wieki rywalizacji cywilizacyj- ścioła lśnią od złotych mozaik, podczas

nej, warto zerknąć na historię świątyni. gdy niższe poziomy pozostają w cieniu.

Szczególnie że Hagia Sophia była i jest Gdy oko przywyknie już do tych kontra-

uważana za najwspanialszy przykład ar- stów, podziwiać można wielobarwne

chitektury kościelnej pierwszego milenium marmurowe okładziny ścian i posadzki,

po narodzeniu Chrystusa i stanowi dzie- a misternie rzeźbione kapitele wieńczące

dzictwo ludzkości: jest zabytkiem rangi wyniosłe kolumny kierują wzrok z powro-

najwyższej. tem ku kopule. To najznakomitszy symbol

Powala na kolana Bizancjum”.

Zachwytu nad pięknem Hagia Sophia nie Bóg tam mieszka
ukrywa Judith Herrin, autorka książki Ogrom – to pierwsze, co przychodzi do

„Bizancjum. Niezwykłe dziedzictwo śre- głowy, gdy patrzy się na ogromną budowlę,

dniowiecznego imperium”. Dotarła ona której najsilniejszym architektonicznie ele-

do miasta od strony morza, patrząc z tej mentem jest wielka kopuła. To właśnie różniło

perspektywy na górującą nad nim sylwetkę ten kościół od innych, także tych budowanych

Sophi: „Jej wielka kopuła przedstawia się w zachodnim cesarstwie – ten właśnie plan,

imponująco już z daleka i sprawia jeszcze w którym kopuła stanowi generalny punkt

bardziej niezwykłe wrażenie, gdy widoczne odniesienia i założenie główne (w pewnej

stają się wspierające ją potężne przypory. mierze jak w rzymskim Panteonie) i które

Dalej, za cyplem Seraglio i z portu w Zło- to rozwiązanie nie było właściwie znane

tym Rogu, kościół widać od strony pół- w Bizancjum. Stąd „zamówienie” na taką

nocnej” – pisała. Dla nas, Polaków, w trakcie budowlę było faktycznie niezwykłe. Przy

takiego rejsu i zbliżania się do Stambułu, czym, gdy Hagia Sophia została konsekro-

w myślach, pamięci i wrażliwości naszej wana w grudniu 537 roku, to wówczas

FOT. ARCH. rysowałby się obraz Adama Mickiewicza, jeszcze, jak pisze Herrin, „nie było żadnych
FOT. ?
który tu, w Konstantynopolu – 26 listopada dekoracji figuralnych z wyjątkiem czterech

1855 roku – zmarł. Bo tutaj właśnie chciał serafinów, którzy do dziś spoglądają spo-

22 LIPCA 2020 57

ŚWIAT { TURCJA, HAGIA SOPHIA, ISLAM }

między swych długich skrzydeł rozpostartych i Niebiescy mieli swoich „hools”, wznoszących do ludu Konstantynopola – „Epitafium
na pendentywach. Bogactwo złotych mozaik okrzyki w trakcie cyrkowych zawodów. Oba dla Cesarstwa Rzymskiego”. Już rok po
w bocznych nawach i galeriach znajdowało ugrupowania zajmowały się zresztą nie tylko upadku miasta Mehmed zamienił świątynię
odbicie w kopule ozdobionej olbrzymim kibicowaniem, ale także miały konszachty Mądrości Bożej, symbol chrześcijańskiego
krzyżem w medalionie”. ze światem przestępczym – wśród ówczesnych wschodniego cesarstwa, symbol wrogiej
kibiców kwitła po prostu „gangsterka”. Za- mu cywilizacji, na meczet. I kazał zbudo-
Przepiękne mozaiki przedstawiające mieszki rozpoczęły się, gdy podczas jednego wać cztery minarety. W ten sposób wielki
Chrystusa Pantokratora, Maryję z Dzie- z zawodów doszło do morderstwa. Areszto- kościół stał się trofeum, niczym głowa
ciątkiem, Jana Chrzciciela czy świętego wano grupę kibiców, których oskarżono Konstantyna. Przez pięć wieków tym me-
Jana Chryzostoma powstawały w wiekach o zabójstwo. Niektórzy z nich zostali powie- czetem był, aż do czasu, gdy Atatürk ogłosił
późniejszych – IX, X, XI. W średniowieczu szeni (pochodzili z frakcji i Niebieskich go muzeum, uznając, iż stanowi on dzie-
kościół robił jeszcze większe wrażenie niż i Zielonych). Część uciekła z więzienia i gdy dzictwo całej ludzkości.
obecnie, przede wszystkim z powodu skali kilka dni później odbywały się kolejne roz-
i niespotykanej wówczas wielkości. Po- grywki, doszło do rebelii. Justynian oglądał Teraz, na powrót, decyzją Erdoğana i tu-
słowie kijowskiego księcia Włodzimierza wyścigi z loży pałacowej (pałac przylegał do reckiej Rady Państwa będzie stanowić
raportowali swemu władcy: „Nie wiedzie- hipodromu). W jego stronę zaczęły lecieć muzułmańskie trofeum. Turcy przyznają
liśmy, czy jesteśmy w niebie, czy na ziemi. to zresztą wprost: „Święta Sofia jest sym-
Na ziemi nie ma bowiem takiego przepychu
ni takiego piękna […]. Wiemy tylko, że { Decyzją Erdoğana i tureckiej Rady Państwa świątynia
Bóg mieszka tam wśród ludzi, a ich na- będzie stanowić muzułmańskie trofeum. Turcy przyznają
bożeństwa przewyższają świetnością to wprost: „Święta Sofia jest symbolem podboju” – mówi
obrzędy innych narodów”. Yunus Genç ze Stowarzyszenia Młodych Anatolijczyków.

Rozmowy z aniołem wyzwiska, a w końcu tłum zaczął skandować bolem podboju” – mówi Yunus Genç ze
jedno słowo – „Nika!”, czyli „Zwyciężaj!”, Stowarzyszenia Młodych Anatolijczyków,
Historia kościoła Bożej Mądrości sięga i ruszył w stronę pałacu, oblegając go przez powiązanego z ruchem islamskim Milli
początków Konstantynopola jako stolicy kilka dni. W mieście wybuchł pożar, podczas Görüs (jak podaje dziennik „Le Figaro”).
cesarstwa rzymskiego. Cesarz Konstantyn którego spłonęła m.in. Hagia Sophia. Po „W wyniku prawa wojennego ten zabytek,
wybrał je na swoją siedzibę w 324 roku, zduszeniu rewolty Justynian zlecił budowę który był własnością cesarza bizantyjskiego,
zakładając na miejscu dawnego, starożytnego i opracowanie planów nowej świątyni ma- stał się własnością cesarza otomańskiego.
Bizancjum swoje „Miasto Konstantyna”. tematykowi Antemiuszowi z Tralles. Według Mehmed II pozostawił go w spadku, dzie-
Dwa lata później zaczęła się budowa świą- Prokopiusza, sam też uczestniczył w plano- dzictwie muzułmanom, tak więc do nas
tyni, o drewnianym jeszcze stropie. Ale waniu. Ponoć inspiracje miał czerpać z roz- on należy” – mówił Yunus Genç. Zamieścił
dopiero rządy Justyniana I Wielkiego to mów prowadzonych z... Aniołem. on na Twitterze swoje zdjęcie na tle świą-
początek tej budowli, którą znamy dzisiaj. tyni – w maseczce przeciw koronawirusowi,
Justynian został cesarzem w 527 roku, po Epitafium z podniesionym kciukiem i z tryumfalnym
śmierci swego wuja Justyna. Był człowiekiem dla Cesarstwa Rzymskiego tekstem o modlitwie i walce. Jaka będzie
o szerokich horyzontach, o wszechstronnym odpowiedź świata „Zachodu”? Kilka nie-
wykształceniu, mającym „nowoczesne” (jak W 1453 roku Imperium Osmańskie zdo- śmiałych protestów? Być może jedynie za
na tamte czasy) spojrzenie na wiele spraw: było Konstantynopol. Oblężenie trwało Yeatsem „z gałęzi złotej” opłakiwać bę-
od architektury zaczynając, na kwestiach wiele dni – od początku kwietnia do końca dziemy czas miniony:
ożenków z plebejuszkami kończąc (co zresztą maja. Przez cały dzień wyrzynano obroń-
wiązało się z poślubieniem przez niego ców. Turcy odnaleźli ciało cesarza Kon- Raz uwolniony z natury, już więcej GP
Teodory). Zreformował prawo i system stantyna XI Paleologa, ostatniego obrońcy Nie przyjmę formy żyjącej istoty,
podatkowy, toczył walki z Persją. miasta, który bił się do końca jako zwykły Lecz tę jedynie, którą Greków ręce
żołnierz (zdjął wszelkie insygnia władzy). Kuły ze złota, nie szczędząc pozłoty,
Momentem zwrotnym, ważnym dla Hagia Pohańcy poznali jego ciało po… purpu- By cesarz z nudów nie oddał się drzemce;
Sophia, był rok 532. To wtedy właśnie wy- rowych butach. Zwycięski wódz Mehmed Z gałęzi złotej śpiewać będę o tym
buchło powstanie ludowe. Dwa ugrupowania nakazał odciąć głowę cesarza i jako trofeum Panom i paniom w Bizancjum krainie,
zajmujące się dostarczaniem widzom rozrywki zawieźć do Adrianopola. Historyk Edward Co przeminęło, co mija, co minie.
na hipodromach (Zieloni i Niebiescy) zbun- Gibbon nazwał jego mowę – jaką wygłosił
towały się przeciwko polityce fiskalnej cesarza.
Jednak prawdziwym punktem zapalnym było
co innego… To kibicowskie zamieszki, po-
równywalne z dzisiejszymi burdami pseu-
dokibiców przed meczami. Otóż Zieloni

58 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

#LATO

z prenumeratą
elektroniczną
„Gazety Polskiej
Codziennie”

CO ZYSKUJESZ
Z E-PRENUMERATĄ?

•gwarancję najniższej ceny
• wygodny dostęp

do wszystkich treści
• dostęp do wydań

archiwalnych

PROMOCJA
E- PRENUMERATY
4 zł – tydzień
16 zł – miesiąc
46 zł – kwartał

www.prenumerata.gpcodziennie.pl
tel. 501 678 819

8 LIPCA 2020 59

ŚWIAT { USA, POLONIA, DRUGA KADENCJA TRUMPA }

Maciej
Kożuszek

SZEF DZIAŁU ŚWIAT

TRUMP 2.0,

projekt Polonia

JAK WYGRAĆ WYBORY W USA DLA POLSKI

S pełniona obietnica z roku 2016 pochodzenia. Szanując tę bliską relację, gać, jeśli chce mieć szansę na zwycięstwo, FOT. TOMASZ ADAMOWICZ/GAZETA POLSKA
o włączeniu Polski do Visa Waiver trzeba podkreślić, że w nadchodzącej jest oczywiste.  
Program. Wielokrotnie okazywane, kampanii będzie można dla Polski ugrać
chociażby podczas często wspo- jeszcze więcej. Kluczowa będzie mobili- Polonia kluczowa dla Trumpa
minanego przemówienia w War- zacja i organizacja Polaków żyjących
szawie, zrozumienie dla polskiej historii w USA tak, by dać Trumpowi właściwą W tak złożonym systemie jak amerykański
i konserwatywnej wrażliwości Polaków platformę do spotkania odpowiedniej rangi, i w tak zróżnicowanym społeczeństwie
i Polonii. Wzmocnienie obecności wojsk nawiązać kanały komunikacji. Trzeba trudno twierdzić, że o wyniku wyborów
amerykańskich w Polsce i ostatnia wizyta powtórzyć to, co udało się w 2016 roku, prezydenckich decyduje jedna grupa. Jed-
Andrzeja Dudy w Waszyngtonie. Donald i spróbować jeszcze podbić stawkę. Bo to, nak system, w którym głosy elektorskie
Trump zrobił sporo, by zaskarbić sobie że Trump o głosy Amerykanów polskiego podzielone są na stany, a zwycięzca zgarnia
sympatię Polaków i Amerykanów polskiego pochodzenia będzie, a nawet musi zabie- wszystkie głosy z danego stanu, sprawia,
że głos głosowi nierówny. Kandydaci mogą

60 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

Amerykanie polskiego GŁOS BIAŁO- w przypadku których stanów jest szansa
pochodzenia -CZERWONYCH na realną walkę o odbicie ich z rąk kan-
tradycyjnie popierający dydata drugiej partii. Na podstawie analizy
Demokratów, zawsze O głosy Amerykanów polskiego tych dwóch czynników sztaby określają
należeli do bardziej pochodzenia Trump będzie, strategię i formułują priorytety na czas
konserwatywnego a nawet musi zabiegać, jeśli chce kampanii.
skrzydła tej partii. mieć szansę na zwycięstwo.
Patrząc z tego punktu widzenia, głos
Druga kadencja Donalda Amerykanów polskiego pochodzenia był
Trumpa jest ogromną i jest kluczowy dla Trumpa z obydwu po-
wodów. Po pierwsze, Trump znacząco
szansą dla wzmocnienia poprawił wynik Mitta Romneya, na którego
polsko-amerykańskiego według badania Piast Institute zagłosowało
sojuszu. Jest też szansą tylko 38 proc. Amerykanów z polskimi
korzeniami. Romney spotkał się podczas
dla amerykańskiej kampanii z Lechem Wałęsą, ale jego pro-
Polonii, by powiększyć gram nie spodobał się Solidarności, która
swój polityczny kapitał. zinterpretowała go jako wrogi prawom
Trumpowi blisko jest do pracowniczym. Przekaz Trumpa, który
Polaków światopoglądowo, mówił o tragedii deindustrializacji Ame-
ale i w wielu kluczowych ryki, straconych miejscach pracy przenie-
miejscach musi liczyć sionych do Chin i potrzebie uczynienia
Ameryki, także tej prowincjonalnej, znowu
na ich głosy. wspaniałą, dużo lepiej trafiał do przedsta-
wicieli Polonii w takich stanach jak Mi-
zaciekle walczyć o kilkadziesiąt tysięcy chigan, Pensylwania czy Wisconsin, którzy
głosów w jednym stanie, jednocześnie dalej należą albo są przedstawicielami
pozostawiając na stole setki tysięcy lub klasy pracującej. Ten aspekt podkreśla
miliony głosów do zgarnięcia dla przeciw- w rozmowie z „GP” Tadeusz Antoniak,
nika w innym stanie, gdzie nie widzą szef klubu „Gazety Polskiej” w Pensylwa-
szansy na zwycięstwo. Na początku każdej nii. – To zamieranie miast, wycofywanie
kampanii sztaby kandydatów spoglądają się przemysłu, zamykanie fabryk było tutaj
na wyniki poprzedniego kandydata swojej bardzo odczuwalne – mówi. Antoniak
partii; tak Trump patrzył na wyniki Mitta zauważa, że obietnica, iż produkcja i miej-
Romneya z 2012 roku, zastanawiając się: sca pracy będą wracały do USA, była
po pierwsze, wśród jakich grup wyborców kluczowa, mówi też, że widać nie tylko
można poprawić wynik, a po drugie, po statystykach bezrobocia, iż te obietnice
są powoli spełniane. – Na moje miejsce
pracy, w którym nie ma zbyt atrakcyjnych
warunków płacowych, ale za to jest duże
bezpieczeństwo, bo to posada państwowa,
zawsze było mnóstwo chętnych. Teraz jest
ich dużo mniej, to pokazuje, że ludzie
mają inne opcje, z których można wybierać
– podkreśla.

Nie ma kompleksowych danych pokazu-
jących sumaryczny przepływ Amerykanów
polskiego pochodzenia, którzy w 2012 roku
głosowali na Obamę, a w 2016 roku poparli
Trumpa. Ale to, co wiemy, wskazuje, że był
on pokaźny, szczególnie w tych stanach,
które pozwoliły kandydatowi Republikanów
wypracować przewagę nad Clinton. Zesta-
wienie przygotowane przez polskiego poli-

22 LIPCA 2020 61

ŚWIAT { USA, POLONIA, DRUGA KADENCJA TRUMPA }

tologa pracującego w USA Dominika Stecułę związana z żadną partią, a jej poparcie tę konserwatywną wrażliwość. Tadeusz FOT. TOMASZ ADAMOWICZ/GAZETA POLSKA
pokazuje, że spośród 27 hrabstw, w których może zdobyć każdy z kandydatów. Według Antoniak podkreśla, że dla niego i wielu
Polonii jest najwięcej, Trump wygrał w 22, badania Piast Institute z 2008 roku, 38,6 Polonusów działających w innych orga-
w sumie uzyskując 70 proc. wszystkich proc. Amerykanów polskiego pochodzenia nizacjach patriotycznych, takich jak
głosów. Na przykład w Presque Isle County identyfikowało się jako Demokraci, 33,2 Rodziny Radia Maryja, kluczowym mo-
w Michigan, gdzie Amerykanie polskiego jako niezależni, a 26,1 proc. jako Repu- mentem był udział prezydenta w Marszu
pochodzenia stanowią 29 proc. populacji, blikanie. Dla obydwu partii łakomym dla Życia w Waszyngtonie. Szef klubu
Trump uzyskał poparcie na poziomie 62 kąskiem zawsze była pokaźna grupa wy- „GP” w Nowym Jorku Maciej Rusiński
proc. Na podstawie tych i innych danych borców niezależnych, którzy łatwiej prze- dodaje z kolei, że 2 czerwca, w bardzo
dokonuje się szacunków tego, jaki procent kraczają partyjne barykady. Wielu Polo- gorącym politycznie okresie w USA ze
Polonii głosował na Trumpa w całych USA. nusów, którzy w 2016 roku poparli Trumpa, względu na pandemię koronawirusa
Ostrożne liczby mówią o 54 proc. głosów, w 2012 oddało głos na Obamę. i protesty po śmierci George’a Floyda,
co i tak byłoby ogromnym zyskiem względem Trump odwiedził wspólnie z Pierwszą
wyniku Romneya, a najbardziej optymi- Otoczenie Donalda Trumpa może liczyć Damą Narodowe Sanktuarium Jana Pawła
styczne wskazują, że aż 72 proc. Ameryka- na trwałe zagospodarowanie elektoratu II w Waszyngtonie.
nów polskiego pochodzenia oddało głos na polskiego pochodzenia ze względu na
kandydata Republikanów. Te liczby należy dwa czynniki. Pierwszy dotyczy tego, że Wydaje się też, że zdecydowana większość
traktować ostrożnie i co najwyżej pomoc- dla wielu Polonusów należących do klasy Amerykanów polskiego pochodzenia
niczo. Nie zmienia to jednak faktu, że sam pracującej tradycyjne popieranie Partii z niesmakiem patrzy na wybuchające
Trump jest przekonany, co wielokrotnie Demokratycznej wynikało w sposób na- w całych USA protesty na tle rasowym.
podkreślał, że w 2016 mógł liczyć na głosy turalny z przynależności do związków – Nawet moi znajomi, którzy głosowali
Polonii. Będzie na nie liczył także w nad- zawodowych. Wraz ze zmierzchem ame- na Clinton, w tej kwestii stoją po stronie
chodzących wyborach, szczególnie w takich rykańskiego przemysłu i globalizacją ten Trumpa – mówi Antoniak. Bezczeszczenie
stanach jak Pensylwania i Michigan, gdzie czynnik przestał odgrywać tak dużą rolę, narodowych symboli i pomników, zaprze-
Amerykanie z polskimi korzeniami stanowią a wielu przedstawicieli klasy pracującej czanie wszystkim podstawowym amery-
odpowiednio mniej więcej 9 proc i 7 proc. miało poczucie, że elity Demokratów kańskim wartościom budzi sprzeciw pa-
populacji. pozostawiły ich samych sobie. Z tym triotycznie nastawionych Polonusów. W grę
wiąże się drugi czynnik. Amerykanie może wchodzić też urażona duma. Według
Zmieniająca się twarz Polonii polskiego pochodzenia tradycyjnie po- badań 58 proc. Amerykanów polskiego
pierający Demokratów zawsze należeli pochodzenia uważa, że nie mogą liczyć
Amerykanie, którzy identyfikują się z polskimi do bardziej konserwatywnego skrzydła w USA na taki szacunek jak inne grupy
korzeniami, zdecydowanie nie są jednorodną tej partii. Mogli popierać Johna F. Ken- etniczne i nie zawsze byli traktowani
grupą. W II turze wyborów prezydenckich nedy’ego – patriotycznie nastawionego sprawiedliwie. Dla potomków imigrantów
na Andrzeja Dudę oddano w całych USA 19 katolika, ale w partii, która na sztandary z Polski zaczynających często z niczym,
698 głosów, a na Rafała Trzaskowskiego 16 wzięła małżeństwa homoseksualne i pra- wrzucanie ich do jednego worka jako
144. Jednak ci, którzy głosują w polskich wo do aborcji, było dla nich coraz mniej „uprzywilejowanych białych”, którzy mają
wyborach, a nawet ci, którzy posiadają polskie miejsca. Trump doskonale rozumie i po- przepraszać za niewolnictwo, jest często
paszporty, stanowią niewielką cząstkę dzie- mimo wielu życiowych zakrętów podziela po prostu nie do zaakceptowania. GP
więciomilionowej rzeszy, która podczas spisów
ludności identyfikuje się jako „Polish Ame-
rican”. W przeszłości zdecydowaną większość
głosów Polonii udało się zgarnąć tylko kilku
prezydentom z Partii Demokratycznej. Na
ponad 90 proc. głosów Amerykanów polskiego
pochodzenia mógł liczyć Franklin Delano
Roosevelt, potem 80 proc. głosów zgarnęli
jeszcze John F. Kennedy i Lyndon B. Johnson.
W drugiej połowie XX wieku większość po-
lonijnych głosów, choć już nie z taką przewagą,
otrzymali też Republikanie: Richard Nixon,
Ronald Reagan i George H.W. Bush.

W XXI wieku Polonia określana była
często jako typowy przykład „swing gro-
up”, grupy, która nie jest tożsamościowo

62 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

Wieści Tomasz

z UE Najnowsze newsy i nie tylko Mysłek
z obszaru Unii Europejskiej

Europa w skrócie NAKAZ NOSZENIA MASE`K
NA PLAŻY
FOT. PIXABAY Londyn wyklucza Chińczyków z budo-  Lewicowy „postęp” po francusku…
wy 5G Brytyjski rząd ogłosił, że cała W roku 2019 Republika Francuska Rząd Andaluzji wprowadził
technologia chińskiego koncernu Huawei przyznała obywatelstwo ponad 112 tys. nakaz noszenia ochronnych
musi zostać usunięta z brytyjskiej sieci 5G do obcokrajowców. Odmówiono go jedynie masek w miejscach publicz-
roku 2027, a od roku 2021 telekomunikacyjni 75 przybyszom. Około 27 tysiącom osób nych przez mieszkańców
operatorzy będą objęci zakazem kupowania przyznano obywatelstwo i prawa z powodu i turystów, także na plażach
nowego sprzętu 5G od tej chińskiej firmy małżeństw zawartych z obywatelami tego regionu Hiszpanii. Za brak
(choć w styczniu br. rząd zgodził się na Francji. W latach ubiegłych liczba odmów maski grozi grzywna 100 euro.
dopuszczenie Huawei do tworzenia części przyznania obywatelstwa cudzoziemcom
tej sieci na Wyspach). Minister Oliver była we Francji także znikoma: 83 odmowy kasa UE miała więcej funduszy [ich
Dowden wyjaśniał posłom, że zmiana decyzji w roku 2017 i 66 w 2018 roku. funduszy] na łagodzenie skutków pandemii.
nastąpiła po zasięgnięciu krytycznej opinii   Najwięcej takich ankietowanych było
Narodowego Centrum Cyberbezpieczeństwa …i po włosku Lewicowy rząd Włoch chce w Grecji (79 proc.), Hiszpanii i Portugalii
i po uznaniu zasadności sankcji nałożonych wprowadzić w życie przepisy przewidujące (po 71 proc.). W odpowiedzi na pytanie,
na tę chińską firmę przez USA w maju br. drakońskie kary za dyskryminację LGBT – na co powinien być przeznaczony większy
Władze USA od ponad roku przekonują, do sześciu lat więzienia za stosowanie budżet UE, 55 proc. wskazało usługi
że sprzęt tej firmy może być używany do przemocy lub podżeganie do przemocy, zdrowotne jako cel najważniejszy – to był
szpiegowania na rzecz rządu Chin. a do półtora roku więzienia za dyskrymina- priorytet w 17 krajach UE. A w Italii (58
  cję. Projekt rządu dopuszcza także proc.), Słowenii (55 proc.) i na Litwie (54
Najmniejsze podatkowe obciążenia możliwość stosowania kar dodatkowych proc.) jako cel główny wskazano finansowa-
w UE Z analizy Polskiego Instytutu – odebrania prawa jazdy i/lub paszportu nie odbudowy gospodarki. 
Ekonomicznego wynika, że najmniejsze czy nakaz odbycia prac społecznych na  
podatkowe obciążenia w krajach UE są rzecz organizacji LGBT. Niepokojący raport o Polsce Eurostat
w sumie w Irlandii, a następnie na Cyprze.   napisał w raporcie opublikowanym 15 lipca:
Obywatele Irlandii mogli bowiem świętować Duża ankieta o kasie UE Z wielkiego w roku 2100 polskie społeczeństwo stanie
swój Dzień Wolności Podatkowej już sondażu Kantar przeprowadzonego na się najstarszym w UE i zmniejszy się o ponad
19 marca, co wynika głównie z utrzymywa- zlecenie Parlamentu UE wynika, że najmniej 10 mln obywateli. Unijny GUS przewiduje, że
nia w tym kraju niskiej stawki podatku od zainteresowani zwiększaniem składek już w roku 2030 Polaków będzie o 900 tys.
firm. Według obliczeń Instytutu (opartych i wpłat do kasy UE na walkę z kryzysem mniej niż obecnie, a w roku 2080 liczba
na stosunku dochodów z podatków i opłat i podobne cele są mieszkańcy Danii (tylko ludności Polski spadnie poniżej 30 mln.
do PKB), największe obciążenia podatko- 28 proc. za), Szwecji (35 proc.), Holandii Główną przyczyną takiego stanu rzeczy ma
we mają obywatele i firmy we Francji – mu- (36 proc.), Finlandii i Węgier (po 39 proc.). być ciągły spadek liczby urodzeń. W 2018
szą oni czekać aż do 17 czerwca, żeby Badanie przeprowadzone w czerwcu wśród roku współczynnik dzietności w Polsce
rozpocząć zarabianie już tylko na siebie prawie 25 tys. respondentów z 27 państw wynosił zaledwie 1,43 (w 1980 roku 2,27). GP
i rodzinę. UE wykazało, że 56 proc. z nich chce, żeby

Niemiecki boom na ogrodowe baseny

Dziennik „Frankfurter Allgemeine Zeitung” podał, iż w Niemczech chętni na zainstalowanie basenu
w swoim ogrodzie nie mogą go kupić, bo ogrodowe baseny „wyprzedano na pniu”, a sklepy i hurtownie
obiecują ten towar dopiero na jesieni. Szef jednej z wyspecjalizowanych firm powiedział dziennikowi:
w ciągu ostatnich sześciu tygodni sprzedaliśmy więcej basenów niż przez ostatnie cztery lata.
W okresie epidemii basen we własnym ogródku okazał się dla wielu tysięcy Niemców doskonałym
rozwiązaniem.

22 LIPCA 2020 63

ŚWIAT { ROSJA, KRYZYS GOSPODARCZY, KORONAWIRUS }

ROSYJSKA
GOSPODARKA
TONIE

POWOLNA ŚMIERĆ ZEPSUTEGO SYSTEMU

W innej sytuacji być może
dałoby się przedsięwziąć
odpowiednie środki
zaradcze. Problem w tym,
że ani rząd tego nie
uczynił, ani nie dałoby
to większych efektów, bo
rosyjska gospodarka jest
zacofana, zaś Władimir
Putin nic przez lata nie
zrobił, by ją zmienić.

64 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

CZARNY BAntoni Rybczyński
SCENARIUSZ yły minister finansów uważa,
że gospodarka pogrążyła się
Do 2035 roku Rosja w stagnacji i rząd musi zainwe-
faktycznie przekształci stować więcej w edukację i służbę
się w kraj, który zdrowia, aby pobudzić wzrost.
produkuje tylko na Chodzi jego zdaniem o 1 proc. PKB, czyli
własny wewnętrzny niemal 20 mld dolarów. Obecny szef Izby
użytek, a nie na eksport. Obrachunkowej Aleksiej Kudrin powie-
dział, że jeśli PKB spadnie w tym roku
FOT. ADOBE STOCK o 5 proc., jak się oczekuje, to będzie to
oznaczało, że w ciągu ostatniej dekady
rosyjska gospodarka wzrosła o zaledwie
1 proc. Podczas przemówienia w Moskwie
11 lipca Kudrin podkreślił, że „to jest
bardzo mało”. Jego zdaniem Rosja ma
potencjał, żeby rosnąć rocznie o 3–5 proc.
PKB, ale rząd nie podejmuje koniecznych
środków. I rząd takich środków nie po-
dejmuje, bo priorytetem jest finansowanie
siłowików i oligarchów kremlowskich,
a nie sytuacja zwykłych Rosjan i wskaź-
niki makroekonomiczne. Na krótką metę
może się to sprawdzi, ale problem w tym,
że kryzys ma swe źródła nie tylko w pan-
demii koronawirusa. Ten kryzys ma cha-
rakter strukturalny. To przede wszystkim
wynik gospodarki uzależnionej od wę-
glowodorów, która nie została zreformo-
wana przez Putina w latach naftowego
prosperity.

Czempioni pod kreską

Oczywiście najbardziej musi niepokoić
Kreml kondycja finansowa spółek będą-
cych filarami sektora energetycznego,
a więc i całej gospodarki. W pierwszym
kwartale br. Gazprom odnotował stratę
w wysokości 116,249 mld rubli (1,62 mld do-
larów). Jak potężny to cios dla spółki,
świadczyć może porównanie z wynikami
z tego samego okresu (okres grzewczy!)
z lat poprzednich. Na przykład rok temu
w  okresie styczeń–marzec Gazprom
zanotował 7,48 mld dolarów zysku. Teraz
spółka zadłużona jest już na 520 mld
dolarów. Co więcej, wiadomo, że wyniki
po drugim kwartale mają być jeszcze
gorsze niż po pierwszym. Dochody Gaz-
promu z eksportu gazu w pierwszych
pięciu miesiącach 2020 roku zmalały aż
o 53 proc. w porównaniu z analogicznym

22 LIPCA 2020 65

ŚWIAT { ROSJA, KRYZYS GOSPODARCZY, KORONAWIRUS }

okresem 2019 roku. Koncern uzyskał zwiększyć tylko nieznacznie. I dlatego i mały biznes o czymś takim może tylko
w okresie styczeń–maj 2020 roku dochody
na poziomie 9,7 mld dolarów. Eksport rząd jest zmuszony subsydiować projekty pomarzyć. A jeszcze mniej na państwo
gazu zmniejszył się o 23 proc. i wyniósł
73 mld m³. W maju br. Gazprom sprzedał eksportu LNG i faktycznie nic z tego nie powinni liczyć zwykli obywatele. W pierw-
za granicę 11,9 mld m³ gazu za 1,12 mld
dolarów – o 15 proc. mniej niż w kwiet- ma, a  na pewno nie uczyni to Rosji szym półroczu 2020 roku liczba ban-
niu. Wszystko wskazuje na to, że 2020
rok będzie dużo gorszy dla Gazpromu w przyszłości głównym graczem na tym kructw osób fizycznych wzrosła aż
niż rok poprzedni. W 2019 roku koncern
dostarczył na rynki tzw. dalszej zagranicy rynku. Perspektywy są złe. Bardzo real- o 47 proc. To w sumie 42,7 tys. sądowych
(a więc bez krajów WNP), w tym także
do Chin, 199,2 mld m³ błękitnego paliwa. nym scenariuszem jest, że do 2035 roku orzeczeń o uznaniu osoby fizycznej za
To o 1,3 proc. mniej niż w rekordowym
2018 roku. Jednocześnie o  2,2 proc. Rosja faktycznie przekształci się w kraj, bankruta. Rok wcześniej, w tym samym
wzrósł w 2019 roku eksport na rynki
tzw. bliskiej zagranicy (do 37,7 mld m³). który produkuje tylko na własny we- okresie, było takich przypadków 29 tys.
Kryzys uderzył zresztą też w segment
LNG. Dochody z eksportu gazu skro- wnętrzny użytek, a nie na eksport. Obroty sieci handlowych zmniejszyły
plonego spółek Sakhalin Energy i Yamal
LNG w pierwszych pięciu miesiącach Plany do szuflady się w  maju o  20 proc. (w  kwietniu
2020 roku zmalały łącznie o 16 proc. o 23 proc.). Wartość sprzedaży detalicz-
w porównaniu z analogicznym okresem
2019 roku. Źle wyglądają też wszystkie Rosyjski bank centralny przewiduje, że nej w czerwcu zmalała o 7,7 proc. w po-
wskaźniki eksportowe, jeśli mowa o wę-
glowodorach. Wartość eksportu rosyjskiej gospodarka w drugim kwartale br. zmniej- równaniu z analogicznym okresem roku
ropy w okresie styczeń–maj 2020 roku
zmalała aż o  33 proc. w  porównaniu szy się o  9,5–10 proc. Wiele sektorów 2019. W  kwietniu spadek wyniósł aż
z  analogicznym okresem 2019 roku
i wyniosła 33,7 mld dolarów. Fizyczny gospodarki osiągnęło swój najniższy 19 proc. Rosjanie zarobili też w drugim
eksport surowca w tym czasie zmalał
o 3 proc., do 104,4 mln ton. Dziesięcio- poziom w kwietniu i od maja zaczęło się kwartale br. rekordowo mało. To naj-
krotnie większy spadek wartości wynika
z załamania cen ropy na świecie. Wielkość odbudowywać. Międzynarodowy Fundusz większy spadek poziomu płac od kata-
eksportu produktów naftowych w okresie
styczeń–maj 2020 roku zmalała o 1 proc., Walutowy spodziewa się skurczenia ro- strofy gospodarczej w 1998 roku. Między
do 60,14 mln ton. Ale dochody z tego
eksportu – w porównaniu z analogicznym syjskiej gospodarki o 6,6 proc. w 2020 kwietniem a czerwcem realne dochody
okresem 2019 roku – spadły już o 23 proc.
i wyniosły 22,2 mld dolarów. Rosja jest roku. Zdaniem analityków z Economist Rosjan zmalały o 8 proc. w porównaniu
skazana na stopniową utratę pozycji na
światowym rynku naftowym, ponieważ Intelligence Unit (EIU), ro- z rokiem ubiegłym. Rosja
pozostała w jej złożach ropa jest w więk-
szości trudna do wydobycia. Chodzić syjska gospodarka wróci do Rosja pod pod względem ekonomicz-
może nawet o 70 proc. zasobów. Sam poziomu z czasów przed ko- względem nym to kolos na glinianych
minister energetyki Aleksandr Nowak ronawirusem najwcześniej ekonomicznym nogach. Pandemia CO-
na posiedzeniu rządu już w 2019 roku pod koniec 2024 roku. To ma to kolos na VID-19 i krach na rynku
powiedział, że do 2035 roku Rosja straci być jedna z najwolniej odbu- ropy pokazały to wyraźnie.
do 40 proc. swego wydobycia ropy. Co dowujących się gospodarek glinianych nogach. Jeszcze w 2019 roku ro-
zaś do gazu, to tutaj sytuacja dla budżetu na świecie. EIU uważa też, syjski budżet notował
też nie jest zbyt korzystna. Nie ma już że spadek w drugim kwartale Pandemia nadwyżkę. W  tym roku
bowiem rynku dla rozszerzenia dostaw tego roku będzie wyższy niż COVID-19 i krach będzie głęboki deficyt, to
gazu rurociągami. Można te dostawy 15 proc., znacznie więcej niż już pewne. Tymczasem
prognozuje rosyjski bank na rynku ropy rząd przewidział wydanie
centralny (10 proc.). W dru- pokazały to 123 mld dolarów w ramach
wyraźnie.

gim kwartale 2020 roku znów planu odbudowy gospo-

zanotowano spadek produkcji darki przez najbliższe dwa

przemysłowej – trzeci kwartał z rzędu. lata. Kreml jednak i tak rozważa obcięcie

W  czerwcu produkcja przemysłowa wydatków z  około 322 mld dolarów

zmalała o 9,4 proc. W maju spadek wy- w tym roku do 280 mld dolarów w 2021 ro-

niósł 9,6 proc. To wynika głównie z kry- ku. Putin zapowiedział „przegląd” am-

zysu naftowego i spadku popytu na węgiel bitnego planu inwestycji i rozwoju o war-

i gaz – wydobycie kopalin zmniejszyło tości 400 mld dolarów ze względu na

się o 14,2 proc. Bezrobocie jest w Rosji ekonomiczne problemy wywołane przez

największe od dekady. W  porównaniu epidemię koronawirusa. Te socjalne

do kwietnia, zapotrzebowanie na pra- w większości plany miały być zrealizo-

cowników spadło aż o jedną piątą. Kon- wane do końca 2024 roku, ale premier

sumpcja spożywcza zmniejszyła się o 1/5, Michaił Miszustin już zaproponował

a usług o 40 proc. Przewozy pasażerskie prezydentowi wydłużenie tego czasu aż

praktycznie zamarły, a koncerny naftowe do 2030 roku. Należy przypomnieć, że

i gazowe notowały najmniejsze dochody tzw. programy narodowe były jedną

z eksportu. Jednak o ile wielkie państwo- z najważniejszych obietnic Putina zło-

we spółki mogą w takich sytuacjach liczyć żonych podczas starań o wybór na pre-

na kroplówkę z  budżetu, o  tyle średni zydenta w 2018 roku. GP

66 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

ROSJA Wiadomości z kraju wiecznej szczęśliwości, czyli Feliks
cotygodniowy przegląd ciekawostek z Federacji
nwaesoło Rosyjskiej. Od Kaliningradu pod chińską granicę. Kazański
Od Moskwy do wiosek na Przywołżu.

Rosja: Horror from real Mordor

Prosto z Kremla Podczas ostatniego posie- w Wielkim Ustiugu w obwodzie wołogodskim KWESTIA IMAGE’U
dzenia ze swoim udziałem Władimir Putin nie otwarto w tym roku specjalnych pomo-
kręcił długopisem po stole. Donoszą o tym stów do prania i płukania nad rzeką Sochona. „Nie powinniśmy wyglądać jak
najważniejsze rosyjskie media, przypominając, Informacja na ten temat podana na łamach szaleńcy z brzytwą w rękach”
że na jednej z poprzednich narad prezydent lokalnej gazety „Sowietskaja Mysl”, wzbu- – cytuje portal Rosbałt ważkie
rzucił długopisem o stół. Obserwatorzy ro- dziła uzasadnioną krytykę mieszkańców. Ale słowa Władimira Putina na
syjskiej sceny politycznej zamarli w oczeki- zdrowie przecież ważniejsze, więc przez jakiś temat polityki zagranicznej
waniu na kolejne sensacje. Czyżby miało czas naprawdę można pomęczyć się z balią Rosji. A jaka jest opcja – mał-
dojść do tego, że w końcu go rozkręci i zacznie i tarą w domu. pa z granatem?
bawić się sprężynką?
  w Manili. Najpierw podejrzenia tamtej-
  Jak dwie krople wody Przedsiębiorstwo
Ze świata nauki Były doktorant na wydziale komunalne Wodokanał z Apszerońska szych służb wzbudził fakt, że przez Fili-
chemii uniwersytetu w Woroneżu porwał w Kraju Krasnodarskim ogłosiło na stronie
i pozbawił życia swojego profesora, aby za- zamówień państwowych przetarg na spe- piny wybierał się do Tajlandii – bez re-
władnąć jego oszczędnościami. Potem zaś cjalistyczny sprzęt do prac ziemnych,
próbował rozpuścić jego zwłoki w roztworze a konkretnie na wartego 5 mln rubli ca- zerwacji i wymaganej sumy pieniędzy.
chloru i kwasu solnego. Bezskutecznie, bo dillaca XT5 rocznik 2020. Jak twierdzi
szczątki ofiary odnaleziono i zidentyfikowano dyrekcja, zawiniła sekretarka – najwidocz- Potem z powodu koronawirusa wstrzymano
po czterech miesiącach od porwania. Jednak niej pomyliła luksusowego SUV-a z ko-
poziom nauczania na tej uczelni musi być parko-spycharką Terex 825, która w rze- rejsy do Europy. Kiedy w końcu lot po-
wyjątkowo niski, skoro chemik z uzyskanym czywistości miała być przedmiotem
tam dyplomem wykazał się tak marnymi przetargu. wrotny via Amsterdam załatwiło mu
kwalifikacjami.
  estońskie MSZ, beztroski podróżnik
  Co za różnica Posiadający paszport
Koronawirus kontra wysokie technologie „nieobywatela” Rosjanin z Estonii Roman spóźnił się na samolot do Tallinna. „Dzień
Trofimow 109 dni spędził na lotnisku
Z powodu zagrożenia epidemiologicznego wcześniej, dzień później, co za różnica”

– skomentował tę historię, gdy w końcu

dotarł do domu… GP

Uralski savoir-vivre 

„Na ulicy w Jekaterynburgu zarąbano siekierą mężczyznę, który próbował zapoznać
się z dziewczyną” – donosi w lakonicznym tytule portal znak.com. To nie sekret,
że na Uralu życie (i przeżycie) opiera się na prostych zasadach. Mniej więcej jak
w Teksasie. Tylko, jak również doskonale wiadomo, zamiast z coltem u pasa, każdy
dorosły mieszkaniec Jekaterynburga zawsze wychodzi za próg z siekierą w garści…

Czytajcie więcej na www.facebook.com/RosjaHFRM

22 LIPCA 2020 67

OBRONNOŚĆ { POLSKA ARMIA, STRATEGIA, ZBROJENIA }

Konrad
Wysocki

WZMOCNIĆ SIEĆ
I SIŁĘ NA MORZU

ZAGROŻENIA KONWENCJONALNE I HYBRYDOWE

Wraz z postępem technologicznym w sektorze obronności sukcesywnie zwiększa się też skala i rodzaj

zagrożeń. Wróg może zaatakować nie tylko z lądu, morza czy z powietrza, ale także poprzez wyspecjalizowaną

operację w cyberprzestrzeni. Obrona tylko przed jednym z czynników nie zapewni nam kompleksowego

bezpieczeństwa. Trzeba pamiętać, że w kwestii potencjału obronnego RP jest jeszcze wiele do zrobienia.
P rzy wdrażaniu nowego uzbrojenia
działa niezwykle prosta, jak na zdecydowaną i, najczęściej agresywną, ochronny nad krajami bałtyckimi czy
tego typu dziedzinę, zasada akcji reakcją Kremla. Jeżeli w regionie Europy amerykańska pomoc wojskowa dla Ukra-
i reakcji. Jeżeli więc dany kraj Środkowo-Wschodniej pojawia się więcej iny, która choć nie jest członkiem Sojuszu,
amerykańskich żołnierzy, Rosja intensy- to prowadzi z nim strategiczne partnerstwo,

wprowadza na przykład nowy fikuje swoje działania związane z prowo- działają na armię Władimira Putina niczym

typ rakiet, druga strona (czyt. potencjalny kowaniem sojuszniczych wojsk. Ponadto czerwona płachta na byka. Z drugiej strony

wróg) pracuje nad taką technologią, która scenariusze większości ćwiczeń rosyjskiej trudno jednoznacznie stwierdzić, czy Rosja

skutecznie zastopuje wspomniane pociski. armii przepełnione są epizodami związa- już teraz jest gotowa wytoczyć wojnę

Tyczy się to wszystkich rodzajów broni. nymi z atakiem sąsiednich krajów, a nawet Zachodowi i ewentualnie jaką formę przy-

Jeżeli ktoś stosuje zaawansowany podsłuch, użyciem wobec nich broni masowego brałby taki konflikt, jednak jak mówi znane

druga strona będzie go zakłócać, w przy- rażenia. Ma to niewiele wspólnego z de- powiedzenie, „jeśli chcesz pokoju, gotuj

padku rakiet odpowiedzią jest system klaracjami Kremla, że nie dąży do wojny się do wojny”. 

antybalistyczny itd. Decyzje podjęte przez na szeroką skalę, lecz jedynie odpowiada

jedną stronę pociągają za sobą szereg na działania prowadzone przez NATO. Marynarka z dziurami
działań drugiej. Najlepiej widać to na Rosja traktuje każdą zbrojeniową aktyw- Wiele raportów i analiz, także tych, które

przykładzie NATO i Rosji. Każda aktyw- ność Zachodu jako zagrożenie dla obrony przedstawialiśmy na łamach „GP”, przeko-

ność militarna Sojuszu spotyka się ze własnych interesów w regionie. Parasol nuje, że o ile wojska lądowe i ich poszcze-

68 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

Błaszczak zgodnie podkreślają, że stan
Marynarki Wojennej nie jest zbyt dobry,
a doprowadziły do tego lata zaniechań.
„Trzeba zrealizować plan modernizacji
w taki sposób, aby marynarze dysponowali
nowoczesnym sprzętem” – wskazał prezy-
dent RP. Gwoli ścisłości należy dodać, że
w ostatnich dniach odbyło się przekazanie
holownika H-2 Mieszko 3. Flotylli Okrętów
w Gdyni. To trzecia z sześciu jednostek,
zamówionych w ramach programu opera-
cyjnego „Holownik”.

Bezpieczeństwo w sieci
W czasie pandemii koronawirusa społe-
OKRĘTY
CORAZ BLIŻEJ czeństwo narażone jest nie tylko na po-

Bardzo możliwe, że jeszcze tencjalne zakażenie się patogenem, ale
tego lata dojdzie do porozu-
mienia ze Szwecją ws. także na spektrum przestępczych działań
pozyskania dwóch używanych
okrętów podwodnych typu w cybersieci. Hakerzy wykorzystują ten
Södermanland. To rozwiązanie
pomostowe w ramach napięty czas do prowadzenia szkodliwych
programu „Orka”.
działań, których ofiarami są nie tylko całe
gólne rodzaje, a także siły powietrzne, stoją
pod względem uzbrojenia na poprawnym kraje i ich poszczególne instytucje, ale
(ale nie bardzo dobrym) poziomie, o tyle
w przypadku marynarki wojennej możemy także zwykli użytkownicy sieci. Jak zapew-
mówić o głębokiej zapaści. Brak precyzyj-
nych rozwiązań i zastępowanie ich działa- nia minister Błaszczak, Polska jest liderem
niami pomostowymi są oczywiście lepsze
niż wieloletnia stagnacja, jednak nie sprawi regionu pod względem cyberbezpieczeństwa.
to nagłego wzrostu potencjału tego rodzaju
armii. Rozwój zdolności rosyjskiej Floty W ostatnim czasie podpisano koncepcję
Bałtyckiej, a przede wszystkim postępująca
militaryzacja obwodu kaliningradzkiego, utworzenia Eksperckiego Centrum Szko-
to niezbyt optymistyczne wiadomości dla
Polski, gdyż w przypadku konfliktu mor- lenia Cyberbezpieczeństwa ECSC – Cyber
skiego to właśnie nasza armia musiałaby
postawić pierwszą linię oporu. Dlatego Security Centre of Excellence (CST COE).
ważne jest, by przy kolejnej aktualizacji
Planu Modernizacji Technicznej bardziej Centrum będzie szkolić i przygotowywać
zwrócić uwagę na ten rodzaj SZ RP. Na
razie za dobry prognostyk należy uznać przyszłe kadry, a także podnosić kwalifi-
deklarację prezydenta Andrzeja Dudy,
by część pieniędzy z budżetu obronnego kacje SZ RP odpowiedzialnych za realizację
była dedykowana wyłącznie siłom morskim.
Zarówno prezydent, jak i szef MON Mariusz działań w cyberprzestrzeni. Sercem działań

na płaszczyźnie cyber jest Narodowe Cen-

Parasol ochronny nad trum Bezpieczeństwa Cyberprzestrzeni.
krajami bałtyckimi
czy amerykańska Centrum przez siedem dni w tygodniu,
pomoc wojskowa dla
Ukrainy, która choć nie 24 godziny na dobę, monitoruje działanie
jest członkiem Sojuszu,
to prowadzi z nim wszystkich systemów IT resortu obrony
strategiczne partnerstwo,
działają na armię narodowej oraz prowadzi operacje w cy-
Władimira Putina niczym
czerwona płachta na byka. berprzestrzeni. „NCBC funkcjonuje od

roku, ale przez ten czas odniosło wiele

sukcesów. Ponad 20 tys. ataków hakerskich

zostało odpartych tylko w pierwszym

kwartale tego roku właśnie przez żołnierzy

i pracowników NCBC. Ponad 100 kampanii

dezinformacyjnych, w których interwenio-

wało NCBC, to jest właśnie wymiar zdol-

ności tego wojska, wymiar przygotowania

FOT. ADOBE STOCK i profesjonalizmu” – wskazuje szef MON.

Ważne, by kontynuować i umacniać przy-

jętą strategię działań w sieci, bo z biegiem

czasu zagrożeń będzie w niej wyłącznie

przybywać. GP

22 LIPCA 2020 69

OBRONNOŚĆ { WYWIAD }

AKADEMIA
SZTUKI
WOJENNEJ
czyli budowa
uczelni po
„opcji zero”

Z GEN. RYSZARDEM PARAFIANOWICZEM ROZMAWIA PIOTR NISZTOR

Jedyna wizyta przedstawicieli amerykańskiego uniwersytetu w Akademii Obrony Narodowej miała miejsce
w 1992 roku, gdy Polska nie była jeszcze nawet członkiem NATO. Wówczas podpisano krótkie, lakoniczne
porozumienie o współpracy. Nigdy nie doszło do realizacji jego zapisów. Teraz chcemy to zmienić – zapowiada
w rozmowie z „Gazetą Polską” gen. Ryszard Parafianowicz, rektor Akademii Sztuki Wojennej.

Jak poważnie Akademia Sztuki wszystkich kierunkach i formach studio- z mapą w ręku. Dlatego w przypadku stu-
wania – mogli bez przeszkód kontynuować diów i kursów oficerskich od stopnia kapitana
Wojennej (ASzWoj) odczuła skutki naukę. Nawet obrony prac licencjackich, do generała w czasie epidemii zastosowali-
magisterskich czy doktoratów odbywały śmy najbezpieczniejszy wariant. Wszelkie
epidemii koronawirusa? się na odległość. Obecnie w związku możliwe zajęcia zostały przeprowadzone
z końcem roku akademickiego staramy w trybie zdalnym. Jednak już w maju – z za-
Mieliśmy dużo szczęścia. Nie odnoto- się podsumować, na ile tryb zdalny wpłynął chowaniem reżimów odległości oraz zabez-
waliśmy żadnego przypadku zachorowania na jakość nauczania i czy w przyszłości pieczenia w maski i rękawiczki – rozpoczę-
wśród studentów Akademii. Semestr letni warto postawić na tę formę kształcenia. liśmy zajęcia terenowe. ASzWoj dysponuje
był jednak ogromnym wyzwaniem, ponie- obiektami, które wykorzystaliśmy do prze-
waż musieliśmy przestawić się na nauczanie Co ze studiami przygotowawczymi prowadzenia wszelkiego rodzaju ćwiczeń,
zdalne. Udało się to sprawnie zorganizo- dla przyszłych generałów? Czy z treningami sztabowymi i dowódczymi
wać, ponieważ w strukturze ASzWoj faktycznie będziemy mieli dowód- włącznie. Staraliśmy się, aby zajęcia odby-
funkcjonuje wyodrębniona komórka, jaką ców po zdalnych kursach? wały się możliwie normalnie, dlatego stu-
jest Wydział Kształcenia na Odległość. Do denci-oficerowie wyjeżdżali na niektóre
chwili wybuchu pandemii traktowaliśmy Nie da się wykształcić oficera do pracy z  nich – na Przesmyk Suwalski czy
ją jako formę uzupełniającą kształcenie, w sztabie czy dowódcy jednostki tylko w Bieszczady.
ale od marca musieliśmy te proporcje od- w trybie zdalnym. Bez pracy w terenie,
wrócić, przy czym rozbudować ten wydział
i go doposażyć, żeby wszyscy studenci – na

70 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

Podczas epidemii ASzWoj padła uczelni – rozwoju w trzech płaszczyznach.
ofiarą hakerów. Na stronie uczelni Przede wszystkim kształcenia wojskowego,
opublikowano Pana rzekome słowa kształcenia cywilnego oraz obszaru analitycz-
podważające polsko-amerykański nego. Do tych trzech wyzwań musiała zostać
sojusz. Wiadomo już, kto stał za tym dostosowana struktura organizacyjna.
cyberatakiem?
W TERENIE Kilka dni temu otwarto siedzibę
Z analiz naszego Centrum Badań nad
W czasie epidemii staraliśmy Bezpieczeństwem oraz danych przekaza- Centrum Badań nad Bezpieczeń-
się, aby zajęcia odbywały się nych przez amerykański Uniwersytet
możliwie normalnie, dlatego Stanforda wynika, że atak został przepro- stwem im. dr. Michała
studenci-oficerowie wyjeżdżali wadzony z kierunku wschodniego.
na niektóre z nich – na Sokolnickiego.
Przesmyk Suwalski czy Czyli stali za tym Rosjanie?
w Bieszczady. Nie otrzymaliśmy jeszcze oficjalnych in- Jest to nowa siedziba – do tej pory pra-
cownie Centrum mieściły się w innym bu-
Akademia Sztuki Wojennej formacji od instytucji polskich badających dynku, a my chcieliśmy stworzyć temu ze-
ściśle współpracuje tę sprawę. Proszę jednak pamiętać, że atak społowi bardziej komfortowe warunki.
z wieloma zagranicznymi na Akademię był jednym z wielu przepro- Nowa siedziba to budynek zabytkowy, jeden
uczelniami, zarówno wadzonych w tym samym czasie na polskie ze starszych na kampusie ASzWoj, dlatego
na polu naukowym, jak i nie tylko polskie instytucje, a zjawisko należało ją odpowiednio przygotować i za-
i szkoleniowym. „cyberwojny” we współczesnym świecie nie bezpieczyć, pod czujnym okiem konserwatora
jest jedynie teorią. Profesjonalne ataki cy- zabytków. Jednak to nie jest tak, że wcześniej
bernetyczne przeprowadzane są w dzisiejszych Centrum nie działało. Zatrudnia ono ponad
czasach w bardzo wyrafinowany sposób, ale 30 doświadczonych, wybitnych analityków,
najważniejsza jest szybka reakcja. Dzięki od początku istnienia przygotowało około
współpracy z instytucjami i służbami odpo- 300 analiz, z których wiele zamówionych
wiedzialnymi za cyberbezpieczeństwo RP było bezpośrednio przez służby wojskowe
natychmiast udało się zablokować działania i miały one charakter niejawny.
hakerów na uczelnianej stronie internetowej.
W tym przypadku istotne znaczenie miała Od kilku lat trwa proces zacieśniania
nie tylko szybka reakcja służb, lecz także
praca dziennikarzy, którzy rzetelnie i odpo- współpracy militarnej ze Stanami
wiedzialnie napisali prawdę na ten temat.
Jest to potwierdzenie, że walka z dezinfor- Zjednoczonymi. Jak to wygląda
macją to współpraca różnych środowisk.
w przypadku ASzWoj?
1 października 2016 roku w miejsce
działającej wcześniej Akademii Akademia Sztuki Wojennej ściśle współ-
Obrony Narodowej powstała Akade-
mia Sztuki Wojennej. Czy była to pracuje z wieloma zagranicznymi uczelniami,
tylko zmiana nazwy, czy też poszły
za tym konkretne zmiany i reformy? zarówno na polu naukowym, jak i szkole-

Zastosowano opcję zero. AON została roz- niowym. W marcu mieliśmy podpisać także
wiązana i na nowo stworzono ASzWoj, która
utrzymała wszelkie uprawnienia naukowo- porozumienie z Narodowym Uniwersytetem
-badawcze, jednocześnie rozszerzając ofertę
kształcenia, dostosowując ją do współczesnych Obrony w Waszyngtonie. Epidemia koro-
potrzeb sił zbrojnych. Wprowadzono wiele
kluczowych zmian strukturalnych i progra- nawirusa pokrzyżowała nieco te plany.
mowych, a wszystkie one były w moim prze-
konaniu na tyle istotne, że realnie zmienił się Czekamy teraz, kiedy spotkanie z Amery-
model zarządzania uczelnią. Zmiany organi-
zacyjne, które zostały dokonane cztery lata kanami i zawarcie umowy będzie możliwe,
temu, polegały na nowej strategii rozwoju tej
ponieważ będzie to przełom w działalności

Akademii. Nigdy wcześniej takiej współpracy

nie było. Sprawdziliśmy, że jedyna wizyta

przedstawicieli amerykańskiego uniwersytetu

w AON miała miejsce w 1992 roku, gdy

Polska nie była jeszcze nawet członkiem

FOT. IRENEUSZ KOWAL /MAT.PRAS. NATO. Wówczas podpisano krótkie, lako-

niczne porozumienie o współpracy. Nigdy

nie doszło do realizacji jego zapisów. Teraz

chcemy to zmienić! GP

__________

Cały wywiad z rektorem ASzWoj o szczegółach

reformy uczelni oraz kulisach współpracy z Ame-

rykanami czytaj na portalu niezalezna.pl

22 LIPCA 2020 71

GOSPODARKA { TRANSPORT DROGOWY }

PAKIETEM
W KONKURENTÓW Z POLSKI

Przyjęty przez europar- NOWE
lament Pakiet Mobil- REGULACJE
ności I to w ocenie
ministra Adamczyka Pakiet zwiększa obciążenia
zbiór „szkodliwych administracyjne przewoźni-
przepisów, administra- ków (związane na przykład
cyjnie ograniczających z nowymi zasadami
usługi transportowe delegowania kierowców)
i sztucznie zmniejszają- oraz koszty wykonywania
cych ich efektywność”. działalności.
Polska zwróci się do
TSUE o ich odrzucenie.

PAKIET MOBILNOŚCI GODZI W JEDNOLITY RYNEK UE I JEJ POLITYKĘ KLIMATYCZNĄ

Maciej ne z przyjętymi przez Brukselę zasadami chodu po dwóch skróconych odpoczyn-
Pawlak Zielonego Ładu. kach tygodniowych spędzonych za
granicą – spowoduje to spadek efektyw-
SZEF DZIAŁU GOSPODARKA Rozwiązania niekorzystne ności działania oraz oczywiście dodat-
dla polskich przewoźników kową i niepotrzebną emisję CO2;
U bolewam, że ze zdrowym • zakaz spędzania przez kierowcę tygo-
rozsądkiem, dbałością o kli- Jak w wypowiedzi dla „GP” uważa Juliusz dniowego odpoczynku w kabinie pojazdu,
mat i  sprawne funkcjono- Skurewicz, sekretarz Rady Polskiej Izby nawet na strzeżonym i odpowiednio przy-
wanie transportu wygrał Spedycji i Logistyki, do rozwiązań nieko- stosowanym parkingu, co jest nieracjonalne
protekcjonizm i chęć wyklu- rzystnych dla polskich przewoźników i nieprzemyślane, zwłaszcza w sytuacji
czenia niektórych podmiotów z jedno- należy zaliczyć głównie: braku miejsc hotelowych przy głównych
litego rynku UE – powiedział Andrzej • zmiany w  wykonywaniu kabotażu trasach.
Adamczyk. (przewozów dokonywanych przez prze-
woźników jednego kraju w  drugim, Nowe regulacje przede wszystkim
Choć tzw. Pakiet Mobilności I ma, w za- w którym załadowywane i rozładowywane zwiększają obciążenia administracyjne
myśle jego autorów, porządkować rynek są towary w kolejnych miejscowościach przewoźników (związane na przykład
transportu towarowego w krajach UE, na jego terenie), utrudniające świadcze- z nowymi zasadami delegowania kie-
w rzeczywistości, jak mówią przedstawi- nie tej usługi i powodujące zamykanie rowców) oraz koszty wykonywania
ciele naszej branży transportowej i resortu się rynków wewnętrznych krajów człon- działalności. Konieczność powrotu
infrastruktury, ewidentnie faworyzuje kowskich UE dla przewoźników z innych ciężarówek i kierowców do bazy/kraju
kraje Europy Zachodniej kosztem Polski krajów Unii; jest szczególnie uciążliwa dla przewoź-
i innych krajów naszego regionu. Co • konieczność powrotu ciężarówki do ników z kraju peryferyjnego w stosunku
więcej, niektóre zapisy Pakietu są sprzecz- bazy co 8 tygodni oraz powrotu kierowcy do krajów Europy Centralnej, na przy-
do kraju pochodzenia właściciela samo- kład Polski.

72 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

W sprzeczności z ambitną W ocenie Zdzisława Szczerbaciuka, prezesa FLASHGOSPODARCZY
polityką klimatyczną UE Polskiej Izby Gospodarczej Transportu Sa-
mochodowego i Spedycji, „na pewno wzrosną FARMA FOTOWOLTAICZNA
Podobne, niekorzystne dla polskich firm W LEGNICY POWSTANIE
JESZCZE W TYM ROKU
przewozowych rozwiązania w Pakiecie koszty wykonywania przewozów poza gra-
wymienia w informacji dla „GP” Mini- nicami Polski z uwagi na: znaczne podniesienie KGHM Polska Miedź rozpocznie
sterstwo Infrastruktury (MI). Na przykład płac kierowców, jeżeli będą realizowali przewóz wkrótce realizację farmy fotowolta-
icznej w Legnicy o mocy około
wymóg dotyczący obowiązkowego po- w krajach, gdzie płaca kierowców jest znacz- 3 MW i spodziewa się jej ukończe-
wrotu co 8 tygodni pojazdu do państwa nie wyższa niż w Polsce; ponoszenie kosztów nia w tym roku – poinformował
siedziby przedsiębiorcy. Przepis ten noclegów kierowców, jeżeli odpoczynek ty- prezes Marcin Chludziński.
W przygotowaniu są kolejne farmy
dyskryminuje przewoźników z państw godniowy będą spędzać poza granicami Polski na obszarze Zagłębia Miedziowe-
leżących na granicach zewnętrznych UE, (koszty hoteli); być może wzrosną koszty go oraz dalsze działania w kierun-
ograniczając efektywność przewozów powrotu pojazdu do Polski, jeżeli przewoźnik ku rozwoju własnych źródeł
energii. – Musimy mieć coraz
poprzez wymuszenie systematycznego nie uzyska ładunku w drodze do Polski”. więcej energii ze źródeł odnawial-
powrotu pojazdów do kraju rejestracji, Ponadto może wystąpić nacisk kierowców nych. Rozpoczynamy inwestycję
często bez ładunku. „Spowoduje także na zdecydowanie wyższe płace przy realizacji farmy fotowoltaicznej, która
w połowie zaspokoi zapotrzebowa-
nieuzasadnione zwiększenie emisji spalin przewozów po terenie Polski. W konsekwencji nie naszej firmy KGHM Zanam
i tym samym szkody dla środowiska na- spadnie rentowność przewozów międzyna- – powiedział Marcin Chludziński.
turalnego, jak również zwiększy zagro- rodowych, a tym samym mogą spaść podatki
ORLEN Z POZYTYWNĄ
żenia w ruchu drogowym. Przepis ten dochodowe od firm przewozowych, ale po- PERSPEKTYWĄ RATINGU
stoi w sprzeczności z ambitną polityką winny wzrosnąć podatki od dochodów pra- KREDYTOWEGO AGENCJI
klimatyczną UE, koncepcją Europejskiego cowników zatrudnionych na stanowiskach MOODY’S

Zielonego Ładu” – podkreśla MI. kierowców. W związku z wdrożeniem Pakietu PKN Orlen konsekwentnie umac-
nia swoją pozycję finansową
{ Główne założenia Pakietu stanowią uderzenie i wiarygodność wśród inwestorów.
w konkurencyjność europejskiej gospodarki Potwierdza to Agencja Moody’s,
i w swobodę przepływu usług. która podwyższyła perspektywę
ratingu koncernu z negatywnej na
W części dotyczącej dostępu do rynku powinny wzrosnąć ceny realizowanych usług pozytywną i utrzymała rating na
transportowego za niekorzystne dla pol- poziomie Baa2. Decyzja Agencji
skich przewoźników należy uznać prze- przewozowych. Jednocześnie zaś powinny to efekt porozumienia PKN Orlen
pisy, które wymuszają obowiązkowe z KE w sprawie przejęcia kapitało-
przerwy w wykonywaniu kolejnych ope- wzrosnąć zarobki kierowców realizujących wego Grupy Lotos i podpisania
racji kabotażowych w danym państwie listu intencyjnego ze Skarbem
członkowskim. przewozy międzynarodowe i wzrosnąć w pew- Państwa, dotyczącego integracji
z PGNiG. Procesy akwizycyjne
Omawiane rozwiązania mogą skutkować nym stopniu zainteresowanie pracowników Orlenu pozytywnie ocenia też
zmniejszeniem udziału polskich przewoź- Agencja Fitch Ratings.
ników w rynku UE, a według danych w zatrudnieniu w charakterze kierowców.
Eurostatu obecnie wykonują oni około
25 proc. wszystkich operacji kabotażowych. W opinii Zbigniewa Kuźmiuka, posła do
Według MI niekorzystny wpływ na przed-
siębiorstwa transportowe może mieć PE (PiS), główne założenia Pakietu stanowią
również rozwiązanie dotyczące konkurencji
z przewoźnikami z krajów nieunijnych. uderzenie w konkurencyjność europejskiej
Przepis dyrektywy określa, że przedsię-
biorstwa transportowe, mające siedzibę gospodarki i w swobodę przepływu usług.
w państwach trzecich, nie mogą być trak-
towane w sposób bardziej uprzywilejowany – Kraje Europy Zachodniej wprowadziły te
niż przedsiębiorstwa, mające siedzibę
w państwie członkowskim UE. zapisy pod hasłem walki z „dumpingiem

FOT. ARKADIUSZ LAWRYWIANIEC/GAZETA POLSKA socjalnym”. To przyjemnie brzmi dla tam-

tejszych lewicowych rządów, ale jest niezgodne

z zasadami konstytuującymi UE, pod którymi

przecież wszystkie rządy krajów członkow-

skich się podpisały. Dobrze, że decydujemy

się wejść na drogę zaskarżenia do Trybunału.

Kilkakrotnie bowiem zachował się on przy-

zwoicie. Może więc będzie tak i w tym

przypadku, gdyby TSUE przywołał zasadę

swobody przepływu usług. GP

22 LIPCA 2020 73

GOSPODARKA { SEKTOR PALIWOWY }

Maciej
Pawlak

SZEF DZIAŁU GOSPODARKA

ROŚNIE RODZIMY
ENERGETYCZNY KONCERN NR 1

FUZJA I PODPISANIE LISTU INTENCYJNEGO

„Realizujemy marzenie śp. Lecha Kaczyńskiego budowy wielkiej firmy europejskiej, która będzie mogła

konkurować na całym świecie. (…) Czempiona, który przyczyni się do skoku w badaniach i rozwoju” –

Pzapowiedział wicepremier Jacek Sasin.
odczas konferencji prasowej szym etapie odbędzie się odkupienie przez koncernu wyniosłyby ok. 200 mld zł.
z udziałem najwyższych władz Orlen prawie 33 proc. akcji Lotosu od
państwowych poinformowano Skarbu Państwa. W drugim kroku ma na- Wzrosłyby więc niemal dwukrotnie (w ubie-
o wyczekiwanej od kilkunastu stąpić wezwanie do progu 66 proc. akcji.
głym roku przychody Orlenu wyniosły

111,2 mld zł).

miesięcy zgodzie Komisji Euro- Docelowo płocki koncern mógłby przejąć – Powiększony PKN Orlen jest kluczo-

pejskiej na fuzję Grupy Lotos z PKN 100 proc. akcji Lotosu. Wśród warunków, wym podmiotem. Dla przeprowadzenia

Orlen. od których KE uzależniła zgodę na prze- procesu niezbędna jest siła kapitałowa.

W ten sposób, po dopełnieniu wymaga- jęcie Lotosu przez Orlen, znalazł się jednak Poprzez tego typu połączenia tworzy się

nych formalności, w ciągu najbliższych obowiązek odsprzedaży na rzecz podmio- możliwość wygenerowania dodatkowych

miesięcy Orlen umocni swoją pozycję nr tów zewnętrznych: części sieci stacji paliw synergii po stronie dochodowej i koszto-

1 koncernu multienergetycznego na pol- obu firm, ok. 10 proc. powierzchni maga- wej. To przełomowy proces, który zwiększy

skim rynku i dołączy do największych firm zynowych obu firm oraz 30 proc. dotych- efektywność funkcjonowania PGNiG

tego sektora w Europie. Rozwiewając czasowych udziałów Lotosu w Rafinerii i PKN Orlen. Całościowa integracja pew-

obawy władz Gdańska, gdzie znajduje się Gdańskiej (przy czym Orlen będzie ope- nych rynków, dystrybucji, sprzedaży i ob-

rafineria i siedziba Lotosu, premier za- ratorem wyodrębnionej w ramach joint- rotu pokazuje kolejne kierunki rozwoju

pewnił, że miejsca pracy związane dotych- -venture rafinerii, co gwarantuje bezpie- – uważa premier Mateusz Morawiecki. FOT. ZBYSZEK KACZMAREK/GAZETA POLSKA

czas z tą firmą tu pozostaną. Zapowiedział czeństwo paliwowe Polski). W ten sposób powstanie koncern dzia-

możliwość zwiększenia zatrudnienia Znaczenie Orlenu dodatkowo wzrośnie łający w sektorze produkcji i sprzedaży

w najbardziej zaawansowanych technicznie dzięki fuzji z PGNiG, zapowiedzianej na paliw płynnych, gazowych oraz w energe-

segmentach. Ponadto wszelkie podatki tej samej konferencji poprzez podpisanie tyce. – Ta fuzja i kolejne zmiany na rynku

i daniny (z CIT i od nieruchomości) pła- listu intencyjnego. W wyniku integracji to odważny kierunek rozwoju i budowy

cone w Gdańsku przez Lotos będą dalej jego aktywów, wskutek wcześniejszego championa europejskiego w skali całej

zasilały lokalny budżet samorządowy. połączenia z Grupą Energa oraz Lotosem Europy, z ambicjami wychodzenia na inne

Po otrzymaniu zgody KE na fuzję, w pierw- i PGNiG, łączne roczne przychody nowego rynki – dodał premier. GP

74 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl



Ryszard
Kapuściński

PREZES KLUBÓW „GP”

Prezydent Andrzej Duda
dziękuje klubom
„Gazety Polskiej”

Zwycięstwo prezydenta Andrzeja Dudy to wielki Na wiecu przy pomniku Adama Mickiewicza w Poznaniu spotkali się w zwolennicyFOT. KLUBY „GP”

sukces ponad 10 milionów Polaków, którzy pragną stronie klubowej, za setki telefonów i rozmów, podczas których usta-
laliście plan pracy. Za to wszystko dziękujemy!
TPolski suwerennej, bogatej i bezpiecznej.
o zwycięstwo jest również sukcesem tysięcy członków Przypomnijmy ostatnie dni przed głosowaniem.
klubów „Gazety Polskiej”, którzy swój czas i pieniądze W Krakowie przy Krzyżu Katyńskim kluby „GP” zorganizowały wiec
w ostatnich miesiącach kampanii wyborczej poświęcili poparcia dla prezydenta Andrzeja Dudy. Na spotkaniu obecny był
marzeniom o Polsce, w której oni i ich dzieci będą się ojciec prezydenta, prof. Jan Duda, działacze Solidarności: Wojciech
czuli jak w rodzinnym domu. Dlatego nie zważając na Grzeszek, Ryszard Majdzik, Jacek Smagowicz, przemówienie wygłosił
zmęczenie, klubowicze od początku kampanii wyborczej praco- senator Bogdan Pęk, a całość poprowadził przewodniczący krakow-
wali, wierząc w zwycięstwo Andrzeja Dudy. Powiesili tysiące skiego klubu „GP” Marek Michno. Przed rozpoczęciem rozdawany
banerów, rozdali setki tysięcy ulotek, uczestniczyli z banerami był „Express Wieczorny” oraz ulotki zachęcające do oddania głosu na
klubowymi we wszystkich spotkaniach i wiecach popierających Andrzeja Dudę.
ich kandydata, pracowali w komisjach wyborczych. Jednak naj- W Dąbrowie Górniczej prezydent Andrzej Duda spotkał się z miesz-
bardziej spektakularną akcją było rozdanie dwóch pierwszych kańcami Zagłębia Dąbrowskiego. Został owacyjnie przyjęty przez
wydań „Expressu Wieczornego” w ilości ponad 1,5 miliona eg- tłum swoich zwolenników. Obecni byli m.in. minister środowiska
zemplarzy. Taką akcję logistyczną mogli przeprowadzić tylko Michał Woś, parlamentarzyści Zjednoczonej Prawicy, radni zagłębiow-
członkowie klubów „GP”. scy, członkowie klubów „GP”, m.in. klub „GP” im. Henryka Glassa
„Chudego Wilka” Dąbrowa Górnicza 2 z przewodniczącym Józefem
Tę pracę i zaangażowanie docenił prezydent Andrzej Duda, który Kowalskim, klub „GP” z Sosnowca, przedstawiciele Solidarności
podziękował członkom prawie 500 klubów „GP” rozsianych po całym i Stowarzyszenia „Pożyteczni dla Polski” z szefem Arkadiuszem
świecie: „Serdeczne dziękuję klubom »Gazety Polskiej«. Otrzymałem Grądzkim. Prezydent robił zakupy i rozmawiał na dąbrowskim targo-
od Was wielkie wsparcie. Towarzyszyliście mi podczas całej kampanii. wisku ze sprzedawcami i klientami. Pomimo tłumów była możliwość
Od pierwszej do ostatniej chwili. Byliście i w Waszyngtonie, i w Sko- zrobienia zdjęcia, przywitania się, wymiany zdań. Powiewały biało-
czowie. Pełni energii i entuzjazmu. Na Was zawsze można liczyć. Niech -czerwone flagi i banery poparcia. Gość otrzymał w prezencie obraz
żyje Polska!”. olejny przedstawiający księcia Józefa Poniatowskiego (dąbrowskie
targowisko działa właśnie przy ul. Poniatowskiego). Z tyłu była dedy-
Klubowiczom podziękował również redaktor naczelny „Gazety Pol- kacja: „Panie Prezydencie, wielki patrioto, Polska pana potrzebuje.
skiej” Tomasz Sakiewicz: „Wśród tych, którym należy mocno pogra- Zwyciężymy. Panu Prezydentowi Andrzejowi Dudzie mieszkańcy
tulować, jest Jarosław Kaczyński. To jego ósme zwycięstwo z rzędu. Dąbrowy Górniczej. Dziękujemy”. Natomiast kombatanci zaprezen-
Żaden polski przywódca tylu zwycięstw z rzędu nie odniósł. Są ludzie, towali zdjęcie sztandaru 106. Dywizji Piechoty AK, która działała
którym należy szczególnie podziękować, nawet jeśli nie zrobi tego nikt m.in. na Ziemi Małopolskiej i Świętokrzyskiej, i czekali w długiej
inny. To są kluby »Gazety Polskiej« – 1,5 miliona rozdanych gazet kolejce, by porozmawiać z Andrzejem Dudą i zrobić pamiątkowe
»Expressu Wieczornego« w tydzień, obecność niemal na każdym spo- zdjęcie. Członkowie klubu „GP” im. Henryka Glassa „Chudego Wilka”
tkaniu Andrzeja Dudy, ogromna akcja mobilizacyjna, która dała setki Dąbrowa Górnicza 2 pojechali za prezydentem Andrzejem Dudą do
tysięcy dodatkowych głosów. To wszystko było widoczne, zauważalne, Olkusza. Również tam, na rynku, gdzie bardzo licznie zgromadzili się
bez tego nie byłoby zwycięstwa”.

Dołączamy się do tych podziękowań. Dziękujemy za to, że nigdy nie
zawiedliście, że zawsze można na Was polegać, że jesteście tacy wspa-
niali! Że jesteście! Pani Ewa Wójcik dziękuje za Wasze zaangażowanie,
za wszystkie otrzymane relacje i zdjęcia, które mogła zamieścić na

76 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

szym mieście Przesmyku Suwalskiego, według wywiadu amerykań-

skiego najbardziej narażonego na inwazję Rosji.

Klub „GP” w Raciborzu aktywnie uczestniczył w wiecu poparcia

prezydenta Dudy. Na Rynku raciborskim zebrała się bardzo liczna

grupa mieszkańców miasta i powiatu. Obecni byli ministrowie, posło-

wie i senatorowie z regionu Górnego Śląska. Klubowicze wieszali

banery, usuwając te, które zostały zniszczone. Na wiecu minister

środowiska Michał Woś przekazał uczestnikom sadzonkę dębu szy-

pułkowego, by to polskie drzewo rosło i przypominało o obowiązku

troski o Ojczyznę.

Na wiecu przy pomniku Adama Mickiewicza, w cieniu Poznańskich

Krzyży, spotkali się w zwolennicy Andrzeja Dudy, by poprzeć jego

dążenia do ponownego wyboru na prezydenta Polski. Kilkaset osób

przybyło zaopatrzonych w biało-czerwone flagi i inne symbole z na-

pisem „Andrzej Duda nasz Prezydent”. Wśród uczestników byli m.

in.: wicepremier Jadwiga Emilewicz, wiceszef MSZ Szymon Szynkowski

Andrzeja Dudy. vel Sęk oraz poseł Prawa i Sprawiedliwości Bartłomiej Wróblewski.

okoliczni mieszkańcy, członkowie klubu z Dąbrowy wyrażali swoje Wiec próbowali zakłócić przeciwnicy Andrzeja Dudy. W wiecu wzięli
poparcie dla prezydenta ubiegającego się o reelekcję.
udział również klubowicze z Mosino-Puszczykowa. GP
Andrzej Duda odwiedził Wieliczkę. Na jego spotkanie licznie przybyli
mieszkańcy tego miasta oraz jego bliższych i dalszych okolic. Prezy- KONDOLENCJE
dent został przyjęty niezwykle entuzjastycznie przez swoich zwolen-
ników zgromadzonych na placu Kościuszki. Wśród uczestników tego Z głębokim smutkiem i żalem zawiadamiamy
wydarzenia byli także członkowie klubów „Gazety Polskiej” z Wieliczki o śmierci naszego Drogiego Przyjaciela
i z Bochni. z Krakowskiego Klubu „Gazety Polskiej”

W Brzozowie goszczono drugą osobę w państwie, marszałek Sejmu ŚP
RP Elżbietę Witek, a do Jasienicy Rosielnej zawitał Andrzej Duda.
Marszałek Elżbieta Witek w sercu miasta, na Rynku, spotkała się TOMASZA
z mieszkańcami. Przyjechała, aby wesprzeć prezydenta w walce o re- KOWALCZYKA
elekcję. W ramach podsumowania kampanii przed II turą wyborów
prezydent Andrzej Duda w Jasienicy Rosielnej spotkał się z mieszkań- Wielkiego patrioty, szczerze oddanego sprawom Ojczyzny.
cami gminy. Tradycyjnie nie zabrakło chwili na pamiątkowe zdjęcia. Od początku aktywnie uczestniczył w działalności Klubu.

Premier Mateusz Morawiecki odwiedził wieś Smolnicę pod Gliwicami, Współpracownik „Gazety Polskiej”.
siedzibę gliwickiego klubu „GP”. Zatrzymał się przy wyremontowanej Wyrazy szczerego współczucia i słowa otuchy
drodze powiatowej. Powiedział między innymi: „Przywozimy w ramach
funduszu kolejne 6 mld zł z uszczelnionego systemu podatkowego. Jak dla całej rodziny
przez durszlak wcześniej przepływało 40–50 mld zł, potwierdzono to
w raportach Komisji Europejskiej, a my to przeznaczamy na inwesty- Składa Ryszard Kapuściński, prezes Klubów „Gazety Polskiej”
cje”. Premier RP po raz pierwszy w kilkusetletniej historii Smolnicy Marek Michno, przewodniczący Krakowskiego Klubu „Gazety Polskiej”
odwiedził tę wieś. Przywitało go brawami ponad 150 mieszkańców. Maria Machl, wiceprzewodnicząca Krakowskiego Klubu „Gazety Polskiej”
Ucieszył się na widok klubowiczów i serdecznie się z nimi przywitał.
Ewa Wójcik, prezes Fundacji Klubów „Gazety Polskiej”
Klub „GP” – Myśli Patriotycznej w Suwałkach brał aktywny udział oraz członkowie Krakowskiego Klubu „Gazety Polskiej”
w przedwyborczym spotkaniu Andrzeja Dudy w tym mieście. Na
spotkanie przyszło bardzo wielu mieszkańców Suwałk, którzy oddali Kontakt dla osób, które chcą założyć klub „GP”
w ten sposób swój zdecydowany głos na prezydenta Andrzeja Dudę.
Tak mieszkańcy Suwałk pokazali, jak bardzo ważne jest oddanie głosu Tomasz Sakiewicz Ewa Wójcik
na prezydenta, który gwarantuje pozostawienie Polski w kręgu upo-
rządkowanej cywilizacji chrześcijańskiej, opartej na dekalogu, i oddala REDAKTOR NACZELNY „GP” BIURO KLUBÓW „GP”
bardzo niebezpieczną pseudoideologię komunistyczną LGBT i gender, e-mail: [email protected]
przeciwną następstwu pokoleń i rozwojowi człowieka. W czasie spo- ul. Bracka 15, I piętro
tkania była możliwość przekazania prezydentowi Andrzejowi Dudzie Ryszard Kapuściński 31-005 Kraków
prośby o umiejscowienie wojsk amerykańskich w Suwałkach, najwięk- e-mail: [email protected]
PREZES KLUBÓW „GP” tel. (12) 422 03 08, 505 038 217
e-mail: ryszard.kapuściń[email protected]

Więcej informacji na www.klubygp.pl

KRYMINALNI { MIESZKANIE CENĄ MORDU }

Grzegorz
Broński

ZASADZKA W ROCZNICĘ ŚLUBU

Zlecenie na żonę

Marek S. szykował zbrodnię doskonałą. Ze szczegółami planował śmierć żony, wynajętemu mężczyźnie jako zapłatę

zaproponował mieszkanie, zadbał o swoje alibi. Krzysztof M., który miał zabić kobietę, wycofał się jednak tuż przez

atakiem. I ujawnił kulisy przygotowań do morderstwa.

W  połowie zeszłego roku do Podżeganie musiało być źle, skoro mąż podjął dra-
prokuratury w Warszawie styczną decyzję o zabójstwie kobiety,
zgłosił się mężczyzna – JAKA KARA? z którą spędził ponad ćwierć wieku.
miał do przekazania wstrzą- Działał z premedytacją, wyrachowaniem.
sające informacje. Jego Ipzzzpmlcaazaaplenannobaomlainżiuedr.mwoiljezżaląJwieruecteztSagyycrśda.na.adlimoinnfoSnułsieiżaioć.ekąjełryodnPmddwszńaeotouurcorazmzewczsłzaiyotniaeilbmewłai.boszlre,óooioosęjżldwsimtaęntenotaiąwiwcjć,Mżdeaizsstoętwowłcżewaogpwojzerinojaęaidee,yndzkynbłing,eyoSrineo.nzneija „Motywacja oskarżonego wynikała z nie-
opowieść brzmiała tak sensacyjnie, że chęci do usposobienia żony” – ujawniła
początkowo trudno było w nią uwierzyć. zadania. Dlaczego na kobietę wydano prokurator Mirosława Chyr z Prokuratury
Ale równocześnie nie można było jej wyrok? Jakimi motywami kierował się Okręgowej w Warszawie.
zlekceważyć – twierdził bowiem, że został Marek S.? Co dokładnie się miało wyda-
wynajęty do zabicia pewnej kobiety. Do rzyć w Kazimierzu Dolnym? Odpowiedzi Z ustaleń śledztwa wynika, że Marek S.
akcji wkroczyli funkcjonariusze z Wy- m.in. na te pytania poszukiwano podczas zaczął snuć zbrodnicze plany już na po-
działu do Walki z Terrorem Kryminalnym niemal rocznego śledztwa. Niedawno czątku 2018 roku. Najpierw było to raczej
i Zabójstw Komendy Stołecznej Policji. zostało ono zakończone skierowaniem czcze gadanie, ale z upływem czasu zaczął
Krzysztof M. ponownie spotkał się z rze- aktu oskarżenia przeciwko dwóm męż- podejmować bardziej konkretne działania.
komym zleceniodawcą, ale już wyposa- czyznom. Przy tej okazji prokuratura O swoich zamiarach poinformował bli-
żony w podsłuch. Z nagranej rozmowy ujawniła więcej faktów. skiego znajomego Rafała D., a ten – o dzi-
jasno wynikało, że przedsiębiorca Marek wo! – zgodził się pomóc w zgładzeniu
S. naprawdę zamierza pozbyć się żony, Marek i Izabella S. byli małżeństwem Izabelli. Żaden z nich jednak nie miał
a w przygotowaniach pomaga mu przy- od 30 lat. Finansowo powodziło im się zamiaru osobiście mordować kobiety,
jaciel Rafał D. Obaj mężczyźni zostali przyzwoicie – mężczyzna z powodzeniem szukali więc chętnego, który przyjmie
zatrzymani i doprowadzeni do Prokura- prowadził interesy. Ale w życiu prywat- zlecenie. Po kilku miesiącach wciągnęli
tury Okręgowej w Warszawie. nym działo się zgoła inaczej. Wręcz w intrygę Krzysztofa M., kolegę Rafała
D., na co dzień mieszkańca Szczecina.
54-latek planował zabójstwo żony już Ściągnęli go nawet do Warszawy. Później
od kwietnia 2018 roku. To miała być szukali odpowiedniego miejsca na prze-
„zbrodnia doskonała, zorganizowana prowadzenie ataku we właściwym czasie,
w najdrobniejszych szczegółach” – podała pojawiła się też kwestia wynagrodzenia
w krótkim komunikacie stołeczna policja. dla Krzysztofa M. Ostatecznie Marek S.
Nie ujawniono wówczas zbyt wielu szcze- zaoferował prawo własności do mieszkania
gółów, sprawa była rozwojowa. Wiadomo na stołecznym Mokotowie. Propozycja
było tylko, że żona Marka S. miała zostać została przyjęta. W końcu zapadła decyzja,
zamordowana podczas weekendowego że Marek S. zaaranżuje krótki wypad do
pobytu w Kazimierzu Dolnym. Natomiast Kazimierza Dolnego i zaprosi tam żonę
Krzysztofowi M. obiecano ogromne ho- – pretekstem do wycieczki na weekend
norarium za wykonanie koszmarnego miała być 30. rocznica ich ślubu. Izabella S.

78 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

Zleciła zabójstwo męża

4 TYS. DOLARÓW

NfŚkbpuwPzopylnrebsarałzokdepizlcgeecpkózjyztpoooałaęprencw,mmorgzoaaworkfęąorcęeżtarityPcróudakdzorsozou.zawazwloiAnteatczanieajłuCknailogmeciozeczenj4tinęałaaremat tojlrisrUękcaztzzżzulyanyyakksbemmi.rigó.ąaiojaWcislsnetiBłipwuedażioouwdblrałeaaarmówi.

Marek S. podjął Wspólnik zgodziła się na – jak zapewne sądziła
drastyczną decyzję – romantyczny wyjazd. Oczywiście nie
o zabójstwie kobiety, NOSAKŁAARWŻIEONYCH miała pojęcia, że mąż wciąga ją w za-
z którą spędził ponad sadzkę. Tymczasem on pomagał Krzysz-
ćwierć wieku. Działał OokzDzsotppbbkuósnooroałltraalasokiaryctctdżtzjowaMsnaecoewkciinennezontizyinłnnaayoci tiRma,rhejakepżpkzwagpaoeotaortfyopSaaKsecwzeni.wołłaoraacnfndwdzjaciłaaeęahyłizln.onssłDilRawyzPeiaęcwmt.aermoaiinnzoeffziuoikaaaoajrMułrdadbnrzawDeóairuwejnt..cstoi,cąmtłęrw.aa. tofowi M. w ostatnich przygotowaniach
z premedytacją, do zbrodni. „Dostarczył mu pieniądze
wyrachowaniem. w kwocie 7500 złotych na zakup przed-
miotów potrzebnych do realizacji za-
mierzonej zbrodni” – potwierdziła pro-
kurator Chyr.

Nieoficjalnie wiadomo, że gotówka
została przeznaczona na wypożyczenie
samochodu i kupno paralizatorów. Pod
koniec czerwca mężczyźni byli gotowi
do realizacji planu. Ale dziś nie wiadomo,
czy Krzysztof M. w ogóle chciał dokonać
zabójstwa, czy jedynie próbował nacią-
gnąć Marka S. Krótko przed wyznaczoną
datą ujawnił bowiem kulisy wydarzeń
z ostatnich miesięcy. Wziął też udział
w policyjnej akcji, która pozwoliła zdo-
być dowody przeciwko podejrzanym.
Oni jednak odrzucają oskarżenia. Marek
S. i Rafał D. nie przyznali się do popeł-
nienia zarzucanych im czynów i „złożyli
wyjaśnienia, które rozmijają się z usta-
leniami wynikającymi z dowodów”
– potwierdziła prokurator Chyr. Pierwszy
przekonuje, że nie planował zabójstwa
żony. Drugi zapewnia, że nie ma pojęcia,
o czym na osobności rozmawiali jego
koledzy. Proces niedawno ruszył przed
warszawskim sądem.

Rysował FilipBąk.pl

22 LIPCA 2020 79

KULTURA { MUZYKA }

PRZEZ TĘ OPERACJĘ
DUDA PRZEGRAŁ
WŚRÓD MŁODYCH!

Piotr
Lisiewicz

Z-CA RED. NACZELNEGO

TĘCZOWA INWAZJA NA POLSKI RAP FOT. PIXABAY

W wyborach prezydenckich Rafał prenumerata.GazetaPolska.pl
Trzaskowski wygrał z Andrzejem
Dudą wśród najmłodszych
wyborców, i to wysoko:
64 do 36. To zmiana,
bo we wszystkich
wyborach od 2015 roku
więcej młodych
głosowało
na prawicę.
Co się stało?

80 22 LIPCA 2020

M iesiąc temu w  „Nowym boleśnie na własnej skórze. I już odczu- i garderoba / lubią lateks, nylon, skóry /
Państwie” opublikowałem wasz, chociaż tego nie wiesz, bo „sympa- prochy zeżrą dla uciechy/ podnieca ich
tekst, w którym zapowie- tyczna” akcja Hot16Challenge2, wyko- zło”.
działem, że tak się stanie. rzystująca do swoich celów rap, tak naprawdę
I opisałem, jaką operację była najbardziej udanym po 2015 roku Rap z dzielnic i osiedli
socjotechniczną przeprowadzono na mło- atakiem na PiS.
dzieży. W 2011 roku doszło do odwrócenia Teraz parę słów do pisowskiego Czytelnika,
się młodych od palikociarstwa i powstania Wtręt osobisty – nie jestem dziennikarzem który nic nie rozumie. Otóż na początku
mody na patriotyzm. Żołnierze Wyklęci muzycznym, o rapie piszę rzadko, ale lat 90. narodziła się w polskich dzielnicach
trafili na koszulki i murale. Obok kibiców słucham go często, bo nie może być ina- i na osiedlach muzyka, której ważną czę-
największą rolę odegrał w tym polski rap, czej, skoro wychowywałem się w naszym ścią składową był bunt przeciwko niespra-
czy szerzej hip-hop. Z opóźnieniem zro- ukochanym, kibicowskim, patologicznym wiedliwościom III RP. Nieuwzględniana
zumieli to bossowie propagandy spod Kotle Lecha Poznań, gdzie polski rap przez listy przebojów, niezależna od mu-
znaku TVN. W ostatnich latach włożyli wymyślali koledzy z tegoż Kotła, jak Peja zycznego establishmentu. Ta muzyka była
ogromny wysiłek, by odwrócić ten zabójczy czy wspomniany Fazi, których pierwszą bardzo niegrzeczna, tworzyli ją najbardziej
dla nich trend. Akcja, wzorowana na sta- kasetę „Brat Juzef” kupiłem w supermar- niegrzeczni uczniowie z Twojej szkoły
rych metodach Owsiaka, była słabo za- kecie Złoty Grosz na poznańskim osiedlu albo ze szkoły, w której uczyła Twoja Ma-
uważona przez naszą stronę (i przez to Bolesława Chrobrego… ma. Często w tej muzyce mówiono prawdę
skuteczna). Ten tekst nie jest łatwy ani o tym, czym jest III RP, o biedzie i zło-
przyjemny, lecz długi i traktujący o spra- Fazi: „Za sobą głuchy trzask dziejach na stołkach. W wielkim stopniu
wach, o których większość zwolenników popalonych mostów” zgodziłbyś się z tym opisem. O żadnej
PiS nie ma pojęcia. Gwarantuję jedno politycznej poprawności w tej muzyce też
– opisuję zdecydowanie NAJWAŻNIEJSZĄ Na najnowszej płycie Faziego „Recepta” nie było mowy, medialny mainstream
przyczynę zmiany postaw młodzieży. Kto jest w zasadzie cały opis choroby. Od uznawał ją za homofobiczną. Tak, ale poza
myśli, że były przyczyny ważniejsze, myli dawna nie słyszałem czegoś tak auten- tym w gatunku pełno było rzeczy „niepi-
się. Poniżej (tylko dla cierpliwych) mój tycznego, pełnego pasji i wściekłości. Raper sowskich”. Roiło się od przekleństw, ata-
artykuł „Tęczowa inwazja na polski rap”. wie, że pisząc te wersy, usłyszy „za sobą kowano policję za ściganie tych, którzy
głuchy trzask popalonych mostów” (ka- „palą zioło”.  Często też wychwalano
Historia polskiego rapu wałek „Plastik”). Do twórców nowego młodą przestępczość. Bo odpowiedź na
w dwóch obrazkach „rapu” pisze: „Wasze matki mają większe niesprawiedliwości III RP brzmiała nie-
jaja”. Ostrzega: „Nie nazywaj rapem pe- rzadko: skoro wy nas tak urządziliście, że
W 1993 roku Fazi, czyli Krzysztof Milerski dalskich przebieranek”, bo nie ma auten- nie mamy żadnych perspektyw, to my
z Poznania, zakłada Nagły Atak Spawacza, tyczności w świecie, w którym najważniejsze w społeczeństwie pokojowych piesków
jeden z pierwszych polskich zespołów są „fejkowe foty, ćwiczone godzinami zostaniemy wilkami, które wyszarpią
hip-hopowych, który opowie, że nowa instagramowe pozy” („Szept”). I wreszcie swoje.
Polska nie wygląda tak pięknie jak w me- wybucha w utworze „Canario Rap”: „Czasy
diach, bo dookoła nie „modne sklepy się zmieniły, ludzie marionetki / Zdalnie Jak mogliście nie widzieć?
i zachodnie reklamy, tylko brudne i ciemne sterowani, butelki, tabletki / Zero zasad
zarzygane bramy”. A teraz jest 2020 rok i wartości, jak jeb...e wszy / Wyczerpałem Prawica, poza chlubnymi wyjątkami, długo
i Fazi protestuje przeciwko temu, co nowi zapas, skończyły się łzy”. Furię Faziego w ogóle nie dostrzegała ogromnej siły
wykonawcy robią z polskim rapem: „Czego oddają najbardziej cenzuralne fragmenty polskiego rapu. Była na tyle niemądra, że
oni chcą na rapowej scenie – trutnie, pe- jednego z jego internetowych wpisów: widziała tylko formę, a w zasadzie jej część
dały, dziwadła i lenie”. Tym, którzy traktują „Dobieracie się w pseudochwilowe przy- – bluzgi czy pochwałę narkotyków. Ewen-
hip-hop jak dochodowy biznes, wykrzykuje: jaźnie na klipy czy płyty tylko po to, żeby tualnie coś tam słyszała, że to nawiązuje
„To jest rap, do k… nędzy, czy jest na naj…ć wyświetleń. Rap is dead”. do stylistyki jakichś Murzynów z Ameryki.
bogato, czy ni ma pieniędzy”. Kurtyna. Nie potrafiła zrozumieć, że twórczość
Trochę spokojniej, ale też dobitnie ujmuje poszkodowanych przez III RP musi być
Wiem, że ten tekst będzie nieprzyjemny to inny z prekursorów rapu, zespół Hemp estetycznie chropowata, czasem prymi-
dla środowiska hip-hopowego i równie Gru w utworze „Fake MC”, w którym tywna, bo takie jest ich życie.
niekomfortowy dla naszych stałych Czy- zarzuca młodym „raperom”, że chcą jak
telników, zwolenników PiS. Niejeden najszybciej zarobić pieniądze, kopiując Pamiętam rozmowę z Zofią i Zbigniewem
z nich zapyta, o co chodzi z tym rapem, wykonawców z Zachodu: „Wygrywa moda, Romaszewskimi, którzy o różnicy pomię-
bo się nie znam, nic nie wiem… Ano wła- chcą drogi na skróty, nie ma w nich sztuki, dzy 1980 a 1989 rokiem mówili tak: Otóż
śnie to źle, że nic nie wiesz, bo skutki tego, kserują nawet ruchy”. Nie ma przesłania, w 1980 roku były jeszcze w pełni sił nie-
co się dzieje, odczujesz za chwilę bardzo nie ma idei, tylko „wymuskane fryzury, dobitki polskiej przedwojennej inteligencji.
fałszywe uśmiechy / kobiece biżuteria I owi inteligenci natychmiast ruszyli ze

22 LIPCA 2020 81

KULTURA { MUZYKA }

wsparciem dla robotników. Natomiast zaczęła wygrywać wybory wśród naj- słuchając tych nagrań, to wstyd”. Taco
w 1989 roku nawet przedwojenni 20-lat- młodszego elektoratu. Czy bez zmian Hemingway, na portalach plotkarskich
kowie mieli już 70-tkę. I  już nie było w hip-hopie PiS wygrałby wybory w 2015 pojawiający się jako chłopak córki To-
komu ruszać… Tamta inteligencja po- roku? Mam duże wątpliwości. Czy wśród masza Lisa, w lipcu 2019 roku w utworze
trafiłaby w latach 90. dostrzec różnicę raperów istniała świadomość, że przy- „Wujek dobra rada” rapował: „Koleś, jak
pomiędzy chropowatą formą rapu a oce- czynili się do wygranej PiS? Tylko wśród masz chłopaka, to zabieraj go na randki”.
anem autentycznej ludzkiej krzywdy, niewielkiej części. Czy rozumieli to po- Bedoes w listopadzie 2019 roku poparł
który stoi za tą formą ekspresji. I wie- litycy PiS? Również tylko nieliczni. adopcję dzieci przez pary jednopłciowe
dzieć, że ma tu coś do zrobienia... A w III RP Większe zainteresowanie nim wykazali i  stwierdził, że nie przeszkadza mu
wśród publicystów konserwatywnych narodowcy. Niestety, także rosyjska „chłopak z chłopakiem”. Kolega Solara
zbyt wielu było nadętych dupków, którzy agentura udająca polskich narodowców. Białas w maju 2020 roku rapował w kwe-
marzyli tylko o  tym, by  w  garniturach O skutkach tego za chwilę. Ale co naj- stii swojej „homofobicznej” przeszłości.
dyskutować nad brytyjskim konserwa- gorsze, z  własnych błędów zdał sobie „Ja mordo się wychowywałem w ulicz-
tyzmem. Nie przychodziło im do zakutych sprawę medialny establishment III RP, nych klimatach. Jeśli kogoś uraziłem to
łbów, że skoro Pan Bóg dał im więcej który włożył ogromny wysiłek w  to, przepraszam”. No i został jeszcze Mata,
zdolności, to powinni wykorzystać je do by trendy te odwrócić. o którym głośno było w grudniu 2019
walki o  interesy polskich blokowisk, roku z powodu utworu „Patointeligen-
dzielnic czy wsi. Hot16Challenge2, czyli cja”, czyli tak naprawdę pomysłowego
zniszczyć PiS i stary hip-hop pastiszu rapu z bloków, wykonywanego
Żołnierze Wyklęci na przez niedawnych maturzystów z elitar-
blokowiskach Czytelnik może mieć teraz w głowie nego liceum Batorego w Warszawie. Mata
niezły bałagan. Skoro było tak dobrze, to syn prof. Marcina Matczaka, znanego
Do wzajemnego odkrywania swojego to dlaczego jest tak źle? Jak to się stało, od lat z atakowania PiS w „GW” i TVN.
istnienia między prawicą a rapem doszło że coś, co wspaniale wpłynęło na świa- A potem Mata nominował „Tatę Maty”.
w okolicach roku 2011. Ściślej dotyczyło domość młodych ludzi, teraz może stać To za sprawą tej nominacji akcja się
to tej części rapu, której blisko było do się równie szkodliwe? Opiszmy w takim upolityczniła. 7 maja prof. Matczak po
ruchu kibicowskiego. I  PiS, i  kibice razie, czym była akcja Hot16Challenge2. raz tysięczny poinformował świat, dla-
walczyli z rządem Tuska, więc siłą rzeczy Oficjalnie została zainicjowana przez czego nie lubi PiS, i nominował niezwykle
doszło do wymiany różnych idei. PiS raperów szlachetną akcją pomocy dla niezależnych raperów… Tomasza Lisa,
dostrzegł potencjał społecznych dołów, służby zdrowia w czasie epidemii koro- Zbigniewa Hołdysa, Adama Bodnara 
wśród których popularny jest rap. Z kolei nawirusa. Każdy występujący zobowią- i Andrzeja Seweryna. Oraz – żeby niby
polski hip-hop bardziej niż wcześniej zany był do wpłaty na ten cel. A w rze- był jakiś raper – Liroya. A 9 maja o tym,
zaczął interesować się polską historią, czywistości? Po pierwsze – najbardziej dlaczego nie lubi PiS, po raz milionowy
na przykład tradycją Żołnierzy Wyklę- skutecznym uderzeniem w PiS od objęcia zabrał głos Rzecznik Praw Obywatelskich
tych. Nie tylko pojawił się nowy, patrio- przez tę partię rządów w 2015 roku.  Po Adam Bodnar, który w  nominacjach
tyczny rap, ale i sporo jego legend stwo- drugie – uderzeniem w  „stary” polski poszedł już w… celebrytów. Do akcji
rzyło kawałki na ten temat. Po prostu hip-hop, po którym nowi, tęczowi raperzy włączył prof. Wojciecha Sadurskiego,
o ile muzyczny establishment sterowany mają urosnąć w potęgę, a dawni, chuli- Odetę Moro z  Onet rano, antypisow-
przez różne radiowe „Trójki” impregno- gańscy, łysi, niepoprawni politycznie – skiego prawnika Jarosława Gwizdaka,
wany był na tego typu fanaberie, o tyle stawać się coraz bardziej reliktem prze- Anję Rubik oraz Arkadiusza Jakubika.
uliczny hip-hop zupełnie nie. A nawet szłości. Ale po kolei. Raper Solar pierwszy
odwrotnie, dla rapowych chuliganów nagrał swój challenge i nominował czte- Później pojawiły się głosy, że akcja
z  dzielnicy Żołnierze Wyklęci okazali rech innych raperów. Byli to Taco He- upolityczniła się przez prezydenta An-
się szczególnie atrakcyjni. mingway, Bedoes, Białas i Mata. Co ich drzeja Dudę, którego sztabowcy, zapewne
łączy? Czwórka z nich dziwnym trafem słusznie, uznali, że zagrożenie rozładują,
Ogromną i niedocenioną rolę odegrał odczuła w ciągu ostatniego roku potrze- jeśli prezydent także nagra swój kawałek.
w tym wszystkim raper Tadek Polkowski, bę, by wypowiedzieć się pozytywnie I zrobił to 11 maja. Nie wolno mylić akcji
występujący wcześniej w znanej z anty- w sprawie… LGBT. z reakcją – to okolice „GW” upolityczniły
policyjnych kawałków „Firmie”, który akcję.
na płycie „Prawda niewygodna” pierwszy Solar 14 czerwca 2019 roku w wywia-
połączył historię z teraźniejszością. dzie dla noizz.pl powiedział: „W naszej Bij pisowców i pomagaj
przeszłości pojawiało się sporo treści, lekarzom
Zmiany w  rapie przyczyniły się do które nie do końca pochlebnie wyrażały
zmian w myśleniu nowego pokolenia – się o ludziach innej orientacji. Z per- Na czym polega śmiertelnie groźny dla
„palikociarstwo” znalazło się w defen- spektywy czasu jedyna rzecz, jaką czuję, PiS charakter tej akcji? Otóż na tym, że
sywie, modny stał się patriotyzm, prawica

82 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

została przeprowadzona wyjątkowo in- A co z raperami patriotycznymi? Jedni mądre i  ideowe, że w  czasie ostatnich
teligentnie. Jej z pozoru niewinny przekaz milczeli, bo bronienie rządu byłoby nie- festiwali skandowano „Kuba Wojewódzki
brzmiał: pomagamy służbie zdrowia. hiphopowe, inni popierali przekaz bliź- to k***s nieludzki”, a  Owsiaka tłum
A  dlaczego? Bo rząd sobie nie radzi. niaczy, tyle że w  wersji Konfederacji: wygwizdał, skandując „Jarocin! Sprze-
Zostawił lekarzy, pielęgniarki, ratowni- PiS i  PO to samo zło, politycy walczą dali!”. Skutecznie alternatywę tę zabito…
ków medycznych niedoinwestowanych o władzę, a my bronimy zwykłych ludzi. przytulając ją. Dobiły ją pierwsze finały
i narażonych na zarażenie koronawiru- Przekaz gejów i narodowców różnił się WOŚP, na których Owsiak pokazał, że
sem. Przecież wszyscy wiemy, w jakim więc tylko detalami. nazywana dotąd marginesem społecznym
stanie jest polska służba zdrowia, i  to subkulturowa młodzież, którą biła pałami
wina rządu. No dobra, może wszystkich Rap kopie sobie grób komuna, gnębiła szkoła, a i Kościół nie
rządów, ale PiS rządzi już pięć lat, więc za bardzo lubił, potrafi być piękna i do-
w niego trzeba walić. Zły rząd zawodzi, Oczywiście rap, który stanął de facto bra. I z wdzięczności dla Owsiaka po-
a my jesteśmy dobrzy, więc naprawiamy po stronie KOD-u, zaczął kopać sobie zwoliła mu się… zlikwidować, zabić
jego nieudacznictwo. Ale i złą wolę. Bo grób. Ale to właśnie było drugim celem własny bunt.
politykom nie chodzi o epidemię, tylko reżyserów akcji! To ma być koniec tra-
o walkę o władzę. Wszystkim politykom dycyjnego polskiego rapu. On ma prze- Leszek Długosz
o to chodzi, ale rządzi PiS, więc to on stać istnieć. Pozostaje jeszcze pytanie, niechcący o rapie
jest winny najbardziej. Akcja była nie- jak to wszystko było możliwe. I  tu
zwykle popularna, rap w  wykonaniu wracamy do tego, co na płycie „Recepta” No i jeszcze coś na puentę. Chodzi za
niejednego nudnawego celebryty miał opisał Fazi. Podobne przestawienie mną piosenka Leszka Długosza „Pod
ponad milion odsłon. Skala owego an- wajchy nie byłoby możliwe, gdyby nie Baranami też już inny czas”. Ona jest
tyrządowego przekazu była gigantyczna.
Ale najgorsze było to, że niósł ją właśnie { Na początku lat 90. narodziła się w polskich
hip-hop, teoretycznie ta sama gigantyczna dzielnicach i na osiedlach muzyka, której
siła, która po 2011 roku zmieniła my- ważną częścią składową był bunt przeciwko
ślenie polskiej młodzieży. A  czemu ją niesprawiedliwościom III RP.
niósł? Otóż jakiś zdolny analityk trafnie
ocenił siłę i  słabości tego środowiska. erozja polskiego rapu. Wpływ na to tak bardzo o… rapie, że aż jest to szo-
Za największą siłę uznał istnienie w nim miała postawa wielu starych raperów,
dużych pokładów ideowości. Za naj- którzy dawno przestali się buntować kujące. Długosz śpiewa o upadku le-
większą słabość – nikłe rozeznanie i udzielają dziś wywiadów o swoim za-
w mechanizmach polityki. W czasie akcji miłowaniu do włoskiej kuchni, marko- gendy „Piwnicy pod Baranami”: „Pod
użyto najważniejszej kalki będącej w gło- wych ciuchów i innych nudnych bred-
wie każdego rapera i słuchacza hip-hopu: niach. Nie nadają się na strażników Baranami też już dzisiaj inny czas, inną
zły boss z  rządu kontra skrzywdzony wartości rapu, bo sami już w nie mało
zwykły człowiek. Przez usta żadnego wierzą. A  gdy do rapu weszło nowe muzykę dziś kto inny gra”, „nieźle
rapera nie przejdzie, że rząd jest dobry, pokolenie dzieci dobrobytu bez kręgo-
a zwykłemu człowiekowi nie dzieje się słupa i  oparcia w  starych raperach, sprzedaje się legenda tamtych lat”.
krzywda. Że było odwrotnie? Że pierw- zwyczajnie udało się je kupić. Przychy-
szy raz po 1989 roku polski rząd w sy- lałbym się do poglądu Faziego, że nie A sentymentalne „Ty w innej, w innej
tuacji ekstremalnej okazał się bardziej można mu zabronić tworzenia, natomiast
sprawny niż rządy Włoch, Hiszpanii, ale powinno się zabronić nazywania tej stronie miasta mieszkasz dziś” oddaje
także Wielkiej Brytanii, Francji czy Nie- twórczości rapem. Ale nie ma kto im
miec? Że dzięki temu mniej ludzi zmarło zabronić, bo starzy zdezerterowali. to, co stało się ze starszymi raperami.
i  zachorowało? Że rząd nie „zostawił
pracowników służby zdrowia”, lecz podjął Operacja Hot16Challenge2 wiele wzięła A „dziś inny szyk, dziś inny rytm, zu-
trafne decyzje, dzięki którym nie zabra- z metody, jaką na początku lat 90. spa-
kło miejsc w szpitalach ani respiratorów? cyfikowana została polska alternatywa pełnie inna skala spraw”? To też o rapie.
Że akcja Hot16Challenge2 była działa- z lat 80. Oczywiście, swoje zrobiła kasa,
niem na korzyść opozycji, której rządy w tym komercjalizacja festiwalu w Jaro- Na koniec słowa, które artysta wypo-
były pasmem nieudacznictwa? Wszystko cinie, ale na przykład punki były na tyle
to jest bez znaczenia. Przekaz o  złym wiada, choć w duszy chce mu się wyć: 
rządzie powtarzali więc niemal wszyscy.
„Cóż, wszędzie tak – normalny to jest

czasu bieg / odchodzą dni z  muzyką

swoich dni / w  Paryżu też na Saint-

-Germain już dawno nie ma Saint-Ger-

main / więc czemu by inaczej tutaj

miały się rozwiewać sny”. No, ale mimo

to Leszek Długosz tworzyć nie prze-

staje, ani nie tworzy pod „inną stronę

miasta”, by zarobić, choć nie powiem,

który krzyżyk ma na karku… GP

22 LIPCA 2020 83

MELZOAMCISAZNE A KSIĄŻKA { HISTORIA } Marcin

Pany, chamy i Żydy Wolski

poleca

Z POMOCĄ PRZYJACIÓŁ RAFAŁ ZIEMKIEWICZ akurat był najłagodniejszy, a w stosunku

Willie Nelson „Cham niezbuntowany” do „starszych braci w wierze” wręcz
FIRST ROSE OF SPRING
SFABRYKA SŁÓW, LUBLIN 2020 przyjazny. Ciekawsza jest teoria tłuma-
Legacy pecjalnością Rafała Ziemkiewicza
jest narażanie się wpływowym cząca odmienność Polski brakiem wiel-
Weteran muzyki country Willie Nelson wciąż mniejszościom. Ostatnio znako-
nie odpuszcza i mimo dobiegającej mity publicysta polubił też pod- kiego buntu społecznego, prowadzącym
dziewięćdziesiątki, z godną podziwu padanie większości, jaką jest
regularnością, rok w rok wydaje kolejną płytę. wielkie grono czcicieli pamięci marszałka do uszlachcenia chłopstwa i schamienia
Po jego piosenki z sukcesem sięgało już Piłsudskiego, a w pracy
wielu popularnych wykonawców, tym razem „Cham niezbuntowany” inteligencji, przy braku klasy
sytuacja się odwróciła i to Nelson korzysta poszedł na starcie z dużą
z dorobku muzycznych przyjaciół. Utwory liczbą rodaków o chłopskim średniej, której rolę spełniali
Toby’ego Keitha czy Billy’ego Shavera nie rodowodzie. Co do Piłsud-
przypadkiem wypełnia melancholia, bo skiego – widać, co się dzieje, Żydzi. Tylko czy było to złe?
Nelson tęskni za dawnym światem. Album kiedy świetny felietonista
zamyka znany m.in. z repertuaru Charlesa wchodzi w buty nieprofe- Ten fenomen dał w efekcie
Aznavoura czy Eltona Johna „Yesterday sjonalnego historyka. Na-
When I Was Young”. prawdę chciałbym kiedyś solidarność, a nawet dzi-
pogadać z Rafałem o alter-
POD BATUTĄ MISTRZÓW natywie w międzywojniu siejszą sytuację, w której
– co mielibyśmy bez zamachu
JAN KRENZ. DIAMENTOWE BATUTY majowego? Sejmokrację starzy, niewykształceni z wio-
niezdolną do jakichkolwiek działań nawet
Polskie Radio w obliczu wojny? Przejęcie władzy przez ski są zaporą cywilizacyjną
jakąś miejscową falangę? A może zgodę
Świętując 95. urodziny, Polskie Radio na przemarsz wojsk radzieckich w celu przed jaśnie oświeconą za-
przygotowało ciekawą serię wydawniczą wspólnej obrony? W środkowej Europie
„Diamentowe Batuty”, gromadzącą dokonania nie było przecież warunków na silne chodnią barbarią. W dodatku
najwybitniejszych polskich dyrygentów. Cykl państwa demokratyczne, prawie wszystkie
otwiera podwójna płyta poświęcona działalno- skończyły systemami autorytarnymi, nasz Ziemkiewicz ledwie zauważa
ści artystycznej Jana Krenza. Znajdziemy tu
Koncert Fortepianowy e-moll Fryderyka najważniejszy komponent
Chopina w genialnym wykonaniu Artura
Rubinsteina, a także nagranie zarejestrowane polskości – rolę Kościoła,
w 1969 roku podczas festiwalu „Warszawska
Jesień” – owacyjnie przyjęte „Livre pour który jak nigdzie indziej był
orchestre” Witolda Lutosławskiego. Drugą
płytę otwiera I Koncert fortepianowy d-moll z ludem i z polskimi dążeniami niepod-
Johannesa Brahmsa. Krenz dyryguje Wielką
Orkiestrą Polskiego Radia w Katowicach, ległościowymi, a nie ze sprzedawczykami
budując niezwykłe tło dla legendarnego
pianisty – Witolda Małcużyńskiego. i kolaborantami. Dlatego nie było u nas

Przygotował pogody na niszczące rewolucje. Co nie

Marek zmienia faktu, że Ziemkiewicza czyta się

Kalinowski świetnie i chętnie czerpie z jego przemy-

śleń inspiracje, nawet kiedy się z nim nie

zgadzamy! GP

MIX

Kulturalny

poleć zamień

NA KSIĘŻYC Z PAWLUKIEWICZEM SALĘ KINOWĄ NA PLENER

„Księża na księżyc!” to ostatnia „Wieczne lato” to wakacyjny program
publikacja zmarłego w marcu księdza Filmoteki Narodowej – Instytutu
Piotra Pawlukiewicza. W książce autor Audiowizualnego. Plenerowe seanse
analizuje swoje kapłaństwo i nie odbywają się na dziedzińcu FINY przy
zawsze łatwe relacje między duchow- ulicy Wałbrzyskiej w Warszawie aż
nymi i świeckimi. Można ją zamówić do 19 września. Więcej na stronie
na stronie sklep.gazetapolska.pl. fina.gov.pl.

84 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

SERIAL { KONFLIKT BLISKOWSCHODNI } GPOALZSEKTAA

Wiele odcieni szarości Gdy w 2015 roku izraelska
stacja Yes Oh wyemitowała
„FAUDA”
pierwsze odcinki „Faudy”,
PROD. YES OH/NETFLIKS 2015–2020 mało kto w Tel-Awiwie
TWÓRCY: LIOR RAZ, AVI ISSACHAROFF zdawał sobie sprawę,

IGrzegorz Wszołek fenomenalnie udało się Avi Issacharoff, że opowieść o konflikcie
zraelski hit o wyspecjalizowanych który jako dziennikarz opisywał konflikt bliskowschodnim stanie się
izraelskich służbach specjalnych do palestyńsko-żydowski, to ukazanie codzien-
zwalczania bojówek Hamasu to nego życia obu nacji w kłębach światową sensacją
doskonały obraz wojny na Bliskim dymu. „Fauda” nie jest czar- i żyłą złota.
Wschodzie. „Fauda”, czyli w dosłow- no-biała, ale prezentuje
nym tłumaczeniu „chaos”, jest bardzo wiele odcieni szarości.
poukładaną, a jednocześnie dramatyczną Uzmysławia, w jak cięż-
rozrywką. Avi Issacharoff – twórca hitu, kich warunkach żyją
porównywanego do „Homeland” – unika zwaśnione narody. Jak
opowiadania się po którejkolwiek ze stron łatwo stać się terrorystą
konfliktu. i odpłacić drugiemu w
Prawa do produkcji nabył Netflix, a zasięg myśl starożytnego kodeksu
serialu natychmiast objął ponad 100 mln Hammurabiego. GP
fanów. Trzy serie toczą się wokół doświad-
FOT. MAT. PRAS. czonego Dorona, który wraca po przerwie
do oddziału specjalnego. Jego zadaniem
jest likwidacja głównego wroga Izraela,
bojownika Hamasu, organizatora wielu
zamachów na Żydów. Głównemu bohate-
rowi „Faudy” nie układa się w życiu pry-
watnym, a dorwanie Abu Ahmeda staje
się jego obsesją. Akcja trzeciego sezonu
dotyka krwawych walk w Strefie Gazy, ale
oprócz wrogów zrzeszonych w Hamasie
ekipa Dorona musi zwalczać ISIS. To, co

odwiedź uśmiechnij się zrelaksuj się

FRYDERYKA CHOPINA PODZIWIAJĄC PŁYTOWE OKŁADKI Z „NIECODZIENNĄ GAZETĄ POLSKĄ”

Muzeum Fryderyka Chopina w Warsza- 29 najlepszych polskich okładek Do każdego weekendowego wydania
wie już otwarte po kwarantannie. Na płytowych wyłonionych w 6. edycji „Gazety Polskiej Codziennie” dołączo-
zwiedzających czekają udoskonalone konkursu 30/30 zawisło w Galerii na ny jest magazyn „Niecodzienna Gazeta
prezentacje multimedialne oraz specjal- Dziedzińcu w Starym Browarze w Po- Polska”. A w nim nowy cykl o klątwie
na strefa, w której można wysłuchać znaniu. Nagrodę główną zdobył Tomasz Jagiellonów, których autorem jest
nagrań występów z Konkursów Dubiel za pracę dla duetu Enchanted pisarz Zbigniew Święch. Gorąco
Chopinowskich. Hunters. polecamy!

22 LIPCA 2020 85

HISTORIA { WIELKA WOJNA }

Tomasz
Panfil

IH KUL

ELEGANCKI, WIELKOPAŃSKI,
KRECHOWIECKI PUŁK UŁAŃSKI

„PUŁK KAWALERÓW ŚW. JERZEGO”

Niewiele polskich jednostek kawaleryjskich przewyższało sławą i rozgłosem 1. Pułk Ułanów
Krechowieckich. Pułk wywodził się z Legionu Puławskiego, a więc formacji walczącej po stronie
Trójporozumienia Francji, Rosji i Anglii. Nie musieli więc ułani 1. Pułku w drugiej części Wielkiej Wojny
dokonywać odwrócenia przymierzy i zmian sojuszy: szli do wolnej Polski drogą prostą.

86 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

FOT. NAC O rganizację polskiego oddziału Niemasz pana nad ułana, i rajcy z propozycją, by pułk porzucił służbę
jazdy rozpoczął już pod koniec A nad lancę niemasz broni! w armii rosyjskiej i pozostał w mieście.
1914 roku Kazimierz Łaszcz, Gdzie uderzy, Pułkownik Mościcki odmówił zdecydo-
ziemianin z Grójeckiego. W stycz- Moskal leży, wanie, „powiedział, że bronił miasta od
niu 1915 roku sformował się Albo wilkiem w stepy goni:   maruderów, bo takim był jego obowiązek
pierwszy szwadron, w lutym liczba ułanów Od tej dłoni, od tej broni, jako Polaka i człowieka, że jednak będzie
– samych ochotników z własnymi końmi Moskal wilkiem w stepy goni! walczył dalej przeciwko wrogowi, przeciw
– doszła do 300. Przychylność rosyjska któremu broń podniósł, bo tak mu naka-
dla wojska w polskie barwy odzianego „Pieśń ułanów. zuje honor żołnierza”. Nie będąc jednak
i polską komendą się posługującego trwała Po zwycięstwie pod Wawrem” pewnym, czy burmistrz prawidłowo zro-
krótko – oba szwadrony przemianowano Wincenty Pol zumiał jego odmowę, usiadł i ołówkiem,
na sotnie o numerach 104 i 105. Ale już na karcie bloku meldunkowego, napisał
próby wprowadzenia rosyjskiego języka kiegoś żołnierza, który zdzierał pierścionki list z wyjaśnieniami.
i komendy, wobec oporu ułanów, nie po- przechodzącej kobiecie, jeden z towarzy-
wiodły się. Chrzest bojowy „Puławiacy” szących mu oficerów zastrzelił innego, Generał Sytin, dowódca wycofującej się
przeszli 26 sierpnia 1915 roku, walcząc napastującego małą dziewczynkę”. Miesz- rosyjskiej 11. Dywizji Piechoty, musząc
z niemieckim 4. pułkiem huzarów pod kańcy Stanisławowa z Antonim Stygarem, przeprawić się przez rzekę, poprosił Mo-
Borkami koło Kamienia Koszyrskiego. Do burmistrzem, błagali o pomoc. Poderwany ścickiego, by choć przez godzinę powstrzy-
wielkości pułku dywizjon urósł w począt- rozkazem płk. Mościckiego pułk wkroczył mał Niemców i Austriaków. Nieprzyjaciel
kach 1917 roku. Po upadku dynastii Ro- do miasta, przedstawiającego sobą „obraz wszedł już do Krechowiec i zajął stare
manowów w wyniku rewolucji lutowej zupełnej anarchii i najdzikszego rozbe- okopy z 1914 roku, osłonięte rozległymi
rosyjski Rząd Tymczasowy nakazywał stwienia. Widzieli ułani to wszystko, słyszeli zasiekami. Pułkowi przyszło więc stoczyć
oddziałom wojskowym składanie przysięgi jęki i lamenty mordowanych, i straszny bój osłonowy i opóźniający, lecz zadanie
„na wierność rewolucji”. Polscy ułani gniew i dzika żądza zemsty zawrzała w ich wykonał – ku zaskoczeniu przeciwnika
takiej przysięgi składać nie zamierzali piersiach, lecz żaden rozkaz jeszcze nie – w sposób niezwykły.
– 5 kwietnia przysięgli na krucyfiks i pro- padł, szli więc karnie za swym dowódcą.
porzec 2. szwadronu (uszyty przez Polki Dziwny obraz przedstawiało wejście uła- Do szarży
z Mińska) walczyć o wolną i niepodległą nów na rynek. Przez morze chaosu, ra- marsz, marsz
Polskę. bunków i gwałtów szedł pułk we wzorowym
porządku, spokojny i karny, szedł jak na Najpierw pod ogniem broni maszynowej
W rewolucyjnym chaosie paradę. Spoglądali ułani na tych moskali, ułani sforsowali pierwszą linię zasieków
z którymi mieli zaraz stoczyć śmiertelną z drutu kolczastego, podporucznik Zyg-
18 lipca dowództwo pułku obejmuje puł- walkę po raz pierwszy, lecz czuli to dobrze munt Podhorski nie schodząc z siodła,
kownik Bolesław Mościcki, jeden z naj- – nie po raz ostatni. Mościcki przydzielił rękoma odciągał kozioł z umocowanym
sławniejszych kawalerzystów w armii szwadronom rejony działania i dał rozkaz doń drutem, inni szablami cięli zwoje
rosyjskiej, kawaler wszystkich dostępnych do walki: „Pułkownik na razie nie pozwolił drutu drugiej linii, wyrąbując sobie doj-
jego szarży odznaczeń. W chaosie i kom- strzelać, ginęli więc Rosjanie pod bagne- ście do wroga. „Przechodzimy w galop.
pletnym rozprzężeniu, jakie ogarnęły latem tami, niemało ich zginęło w płomieniach Ogień karabinowy piechoty wzmaga się
1917 roku zrewoltowaną armię rosyjską, podpalonych przez nich domów. Śmierć na linii nieprzyjaciela, a karabin maszy-
1. Pułk wyróżniał się dyscypliną i nieza- za zabójstwo, śmierć za gwałt, śmierć za nowy bez przerwy terkocze. [...] Zaczy-
chwianym morale. 22 lipca dzikie watahy grabież, śmierć za podpalenia”. Do wie- namy wszyscy wrzeszczeć, każdy na swój
rosyjskie, myślące już tylko o rabunku czora miasto zostało oczyszczone z rabu- sposób – huraaa!!!, nie słysząc i nie
i ucieczce z frontu, dotarły do zamieszka- siów, a pułk pozostał w nim na noc. Kolejne wiedząc nawet, czy strzelają do nas,
nego w większości przez Polaków Stani- fale dezerterów, wyciągając wnioski z losu pędząc pełnym galopem naprzód, aby
sławowa. Rozpoczęły się grabieże i gwałty. poprzedników, przeciągały już obok dalej, szukając wzrokiem na prawo i lewo
Pułk w tym czasie roztasował się w pobli- miasta. nieprzyjaciela, by  go dostać i  razić po
skiej, odległej o 3 kilometry, wsi Krechowce. karku lancą lub szablą. [...] Szwadron
Gdy ułani przekuwali zmęczone wierz- Honor żołnierza i Polaka wciąż idzie naprzód, nie zważając na
chowce, pułkownik Mościcki samotrzeć straty, jakie ponosi. Piechota nieprzyja-
udał się do Stanisławowa. Miasto płonęło, Przed południem 24 lipca do pułkownika ciela, widząc zbliżający się las pochylo-
na ulicach szaleli zdemoralizowani bandyci Mościckiego przybył burmistrz Stygar nych do przodu lanc i wzniesionych do
z rozsypującej się armii. Polacy nie wy- góry szabel, nie wytrzymuje nerwowo
trzymali: „Pułkownik rzucił się osobiście i zaczyna uchodzić pojedynczo, a my jak
bronić mieszkańców. Zarąbał szablą ja- huragan wpadamy w jej szeregi, rąbiąc
i kłując, co pod rękę wpadnie”.

22 LIPCA 2020 87

HISTORIA { WIELKIE BITWY }

Chwała Krechowiec NA RATUNEK

Nie przez godzinę, lecz przez cały dzień Mieszkańcy Stanisławo-
niespełna 400 polskich ułanów z lancami wa błagali o pomoc.
i szablami w dłoniach stawiało opór prze- Poderwany rozkazem
ważającym siłom wroga dysponującego płk. Mościckiego Pułk
ciężką bronią maszynową. Aż sześć razy wkroczył do miasta,
kawalerzyści szarżowali na piechotę nie- w którym trwał chaos
przyjacielską dysponującą przewagą pozycji i rabunek.
i uzbrojenia. W ponawianych szarżach Polacy
do wieczora siekli i niemieckich Bawarów, rach, lecz zawsze z Polską w sercu i myślach. składamy hołd! Przewodnikowi i budzi-
i Bośniaków z armii austro-węgierskiej. Pisał w nim pułkownik: „Burmistrzowi
W walkach zginęło 31 ułanów, Pułk stracił miasta Stanisławowa – dowódca pułku cielowi militarnego ducha Polaków, Ge-
również śmiertelnie rannego oficera (por. przesyła te kilka słów, które chciał wypo-
Zboromirski, dwukrotnie ranny dowodził wiedzieć przy pożegnaniu. Polscy ułani nerałowi Piłsudskiemu, wiernemu synowi
do omdlenia, zmarł 2 sierpnia w szpitalu), spełnili jedynie swój obowiązek żołnierski
rannych zostało 4 oficerów i 46 ułanów. i stanęli w obronie honoru armii rosyjskiej, Ojczyzny – czołem. Wierząc w rychłe
Zabitych zostało 106 koni. Konno szarżować w szeregach której związani przysięgą
na okopaną piechotę wroga… Nie, to nie i poczuciem obowiązku żołnierze walczą. wszystkich Polaków, walczących obecnie
straceńcza ułańska i polska fantazja, lecz Korzystając ze szczęśliwej okoliczności,
zimna kalkulacja pułkownika Mościckiego prosimy Radę sławetnego miasta Stanisła- pod obcemi sztandarami o wolność Ojczy-
– żołnierza doświadczonego, chociaż miał wowa o przesłanie wyrazów Czci, Miłości,
wówczas zaledwie 26 lat. Tylko w ten sposób, Wierności i Synowskiego Przywiązania do zny, zjednoczenie w nowopowstającej pod
konno, wykorzystując ruchliwość podod- ukochanej, Zbolałej i Zniszczonej ziemi
działów, mógł osłonić wszystkie możliwe Ojczystej Naszej. Jedynym promieniem sztandarem narodowym armii w kraju
kierunki natarcia silniejszego liczebnie jasnym, który nam żyć każe, jest głębokie
wroga. Żadna inna taktyka, przy szczupłości przekonanie, że ta Ukochana Polska Nasza naszym ukochanym, szlemy szczere, ser-
posiadanych sił, nie dawała szans na wyko- zmartwychwstaje teraz z gruzów i podnosi
nanie zadania. się do nowego życia Wspaniała, Niepodległa deczne, braterskie pozdrowienie. Niech
i Silna. Uznając powagę Rady Stanu i cięż-
Bijąc zbolszewizowanych żołnierzy ro- kie zadanie, jakie wzięła na swoje barki, żyje przyszła potężna Polska Armia, ostoja
syjskich rabujących Stanisławów i potem przesyłamy jej wyrazy głębokiego szacunku.
walcząc pod Krechowcami, 1. Pułk stał Nowopowstającemu Rządowi Polskiemu wolności i Niepodległości Ojczyzny Naszej.
się jedyną polską jednostką zmagającą się
w ciągu 48 godzin z żołnierzami wszyst- A gdy ta święta nasza nareszcie Zjedno-
kich trzech państw zaborczych. Chociaż
bitwa, w porównaniu z tytanicznymi star- czona świtać światu będzie, to wszyscy Jej
ciami gigantycznych armii na froncie za-
chodnim, nie była wielka (brało w niej synowie po świecie rozsiani w Niej swe
udział w sumie około 3 tysięcy ludzi), to
przyniosła pułkowi sławę wśród aliantów miejsca odnajdą i Jej tylko służyć będą,
i szacunek wrogów: ułani otrzymali taką
liczbę odznaczeń rosyjskich (około 200 teraz zaś niech nam, ułanom polskim,
na niespełna 400 ludzi), że z powodu
przyznanych licznie Orderów Wojennych wolno będzie złożyć wszystkim Polakom
św. Jerzego pułk nazywano „Pułkiem Ka-
walerów św. Jerzego”. najserdeczniejsze życzenia, by ta chwila

„Polska promieniem jasnym...” jak najprędzej nastąpiła. Niech zagrzmi

Na koniec przeczytajmy ów list pisany nad wszystkimi nasze hasło najświętsze: FOT. NAC
przez pułkownika Mościckiego do burmi-
strza Stanisławowa. Jest on pięknym świa- Niech żyje Wolna, Niepodległa, Zjedno-
dectwem postawy, która cechowała polskich
żołnierzy walczących w Wielkiej Wojnie czona Polska!!!”. GP
po różnych stronach, w różnych mundu-

88 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

dlaimtyłscothdarstrszozycychchęh

w soboty i niedziele

17:35

od poniedziałku do piątku

Oglądaj również na www.telewizjarepublika.pl 9:20

ŚRODOWISKO { BŁĄD W MATRIKSIE }

Na wojnie
z komarami

MALI ZABÓJCY

CIEKAWOSTKI
O KOMARACH

Kto z nas nie został nigdy DUŻA RODZINA KILKADZIESIĄT
ukąszony przez komara? GATUNKÓW W POLSCE
Czy wszystko o nich wiemy? Znanych jest ponad 40 rodzajów i około
3,5 tys. gatunków komarów. Dawniej do W Polsce występuje 47 gatunków przedsta-
rodziny komarowatych zaliczano także wicieli tej rodziny. W niektórych latach i na
jako podrodziny: Chaoborinae i Dixinae. niektórych terenach ich występowanie może
Na świecie żyje 11 bilionów komarów. osiągnąć nasilenie plagowe.

90 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

Jacek Z acznę od tego, że jeśli komuś nie a to głównie dlatego, że skojarzyliśmy te
Liziniewicz podobają się komary, ma kilka owady z chorobami, które one roznoszą.
wyjść. Pierwsze to poszukać miejsc Mówi się, że komary mogą przenosić co
Nic nie dzieje się na ziemi, gdzie one nie występują. najmniej 15 śmiertelnych chorób wiruso-
bez przyczyny. Ale są
dwie rzeczy, które na Wyboru nie ma dużego, bo ten wych, bakteryjnych i pasożytniczych. Naj-
tym pięknym świecie
Bogu ewidentnie się brzęczący nam wiecznie nad głową owad popularniejszą i zarazem najbardziej śmier-

nie udały. Pierwsza jest niemal wszędzie, gdzie temperatura telną z nich jest malaria. Niektórzy badacze
to ludzkie zęby, które
przekracza 10 stopni. Nie występuje więc uważają, że to właśnie ona, a co za tym idzie
z niewiadomych
przyczyn się psują, na Antarktydzie. Kto jednak nie lubi eks- – komary doprowadzają do biedy w pań-
trzeba je myć, a i tak
praktycznie zawsze tremalnych temperatur, może poszukać stwach afrykańskich. „Według dzisiejszych
wypadają na starość.
Druga to komary. Bo szczęścia na wietrznych wyspach. Islandia szacunków za sprawą endemicznej malarii
właściwie komu one
są do czegokolwiek jest dzisiaj wolna od uką- mieszkańcy Afryki w każdym

potrzebne? szeń. Podobnie jak część Szacuje się, roku tracą od 30 do 40 mld
wysp Polinezji Francuskiej. że w ciągu dolarów, które mogliby prze-
POLUB NAS To jednak wersje ekstremal- 200 tysięcy znaczyć na produkcję towa-
ne. Bo czy damy się wygnać rową. Rozwój gospodarczy
/GazetaPolskaPL
tym małym, brzęczącym lat historii w malarycznych krajach jest
skurczybykom? naszego gatunku o 1,3–2,5% niższy od ogól-
noświatowej średniej. To
Człowiek komarzyce oznacza, że w obecnej epoce
vs. komary odpowiadają po drugiej wojnie światowej
łączny produkt krajowy brutto
Ludzkość od dziesiątek lat za śmierć (PKB) tych państw jest o 35%
bada komary. Wbrew pozo- 52 mld ludzi. mniejszy, niż mógłby być
rom są to bowiem owady,

które przy pewnej dozie wy- w przypadku nieobecności

rozumiałości można uznać malarii. Ta choroba osłabia

za czynnik w znacznym stopniu kształtujący i paraliżuje gospodarkę” – pisze Timothy

rozwój cywilizacji. Jak? Kąsając nas od setek Winegard w książce „Komar. Najokrutniejszy

tysięcy lat, przenosząc choroby, w sposób zabójca na świecie”, która właśnie pojawiła

znaczący zmniejszają populację ludzi. Mimo się w księgarniach. Nic dziwnego, że w ostat-

rozwiniętej medycyny, leków i szczepionek nich latach staramy się poznać życie koma-

szacuje się, że nadal te niewielkie owady rów, a szczególnie komarzyc. Trwałe zała-

zabijają około 2 mln ludzi w ciągu roku. Tak twienie problemu komarów może przynieść

FOT. ADOBE STOCK więc w ciągu 200 tysięcy lat historii naszego nowatorska metoda, która ma być testowana
FOT. ADOBE STOCK PLATFORM (2), WIKIPEDIA (5)
gatunku komarzyce odpowiadają za śmierć w Stanach Zjednoczonych. Od 10 lat ba-

52 mld ludzi spośród 108 mld żyjących dacze modyfikowali genetycznie te owady.

w historii ziemi. Dopiero w ostatnich stu- Pomysł zakłada eliminację samic. Zmody-

leciach zaczęliśmy ograniczać nasze straty, fikowany komar o wdzięcznym kryptonimie

KOMAR BRZĘCZĄCY GRYZĄ SAMICE PLAGA EGIPSKA

To najpopularniejszy i najbardziej Samice tych owadów wysysają krew Trzecią plagą egipską były właśnie
pospolity gatunek w Polsce. Ma do 6 mm zwierząt stałocieplnych, ponieważ komary. „Pokryły ziemię i bydło, cały
długości, przezroczyste skrzydła i dwie potrzebują jej do wyprodukowania jaj proch w ziemi egipskiej zmienił się
podłużne pręgi na grzbiecie. W Polsce w jajnikach. Samce żywią się nektarem w komary” – czytamy w Księdze
spotykany jest też komar widliszek. kwiatów i są większe. Wyjścia.

22 LIPCA 2020 91

ŚRODOWISKO

OX5034 został zmieniony, aby produkować
samice potomstwa, które umierają w stadium
larwalnym, na długo przed wykluciem i wy-
rośnięciem na osobnika na tyle dużego, aby
gryzł i rozprzestrzeniał choroby. Tak się
składa, że tylko samica komara wysysa krew,
której potrzebuje do dojrzewania jaj. Na
razie metoda budzi protesty i kontrowersje.
Mieszkańcy Florydy, gdzie ma zostać prze-
prowadzony eksperyment, protestują, bojąc
się scenariusza z... Parku Jurajskiego. Floryda
to miejsce, które co roku ma problem z go-
rączką Denga przenoszoną właśnie przez
komary. Co roku też lokalne władze wydają
milion dolarów na opryski związane z ko-
marami. Alternatywna metoda, którą wdra-
żają naukowcy Oxitec, sprawdziła się już
m.in. w Brazylii i Panamie.

Co warto wiedzieć  się nielubiane przez komary bakterie. Wy- (w co trudno uwierzyć) nie są aż tak natar-
jątkiem są zapocone ludzkie stopy. To afro- czywe. W ostrym klimacie, gdzie żyją renifery,
To oczywiście melodia przyszłości. Aby móc dyzjak dla komarzyc. Wiele badań wskazuje pojawiają się takie chmary tych owadów,
ograniczać przykre doznania z komarami, również na to, że komary mają swoje pre- które potrafią ugryźć rogacza 9 tys. razy
warto poznać swojego przeciwnika. Przede ferencje co do grupy krwi. Grupa 0 smakuje w ciągu minuty. W takim natężeniu komary
wszystkim trzeba pamiętać, że owady te im bardziej niż grupy A, B oraz AB. Ludzi są bardzo niebezpieczne i szacuje się, że
namierzają ofiarę, używając w pierwszej z grupą 0 gryzą bowiem dwa razy częściej mogłyby wyssać krew z ofiary w ciągu za-
kolejności zapachu. Są szczególnie wyczu- niż osoby z grupą A, a już ludzie z grupą B ledwie godziny. Wielkie roje opisuje m.in.
lone na dwutlenek węgla, który wyczuwają są średnio atrakcyjni. Każdy z nas wie, że Wojciech Cejrowski w swoich książkach.
już z 60 metrów. Machanie rękami i odga- komarzyce potrzebują naszej krwi do tego, W takich wypadkach Indianie w Amazonii
nianie się tak naprawdę je zachęca. Dodat- aby się rozmnażać. Po jednym takim zasi- chowają się pod płytką, tak aby wystawał
kowo w mięśniach ludzkich pojawia się leniu (piją trzy razy tyle krwi, ile same ważą) im jedynie nos i usta. Ten słynny podróżnik
kwas mlekowy, który również je przyciąga. są gotowe do złożenia 200 jaj. Te zawsze często odnosi się do komarów w swoich
Komary wabi także pot. Takie parametry składają w wodzie. Jednak nie szukają wiel- książkach. Używa również najskuteczniej-
sprawiają, że szczególnie trudno z komarami kich akwenów. Może to być dosłownie szego środka na te owady – DEET. Wpraw-
mają kobiety w ciąży, które wydalają 20 proc. dziupla, pusta puszka, w której zbierze się dzie pojawiają się doniesienia, że jest on
więcej dwutlenku węgla. Wszystko wskazuje woda, albo oczko wodne. U nas komary trujący dla ludzi, ale Cejrowski nic sobie
na to, że brud i niemycie się odstrasza ko-
mary, sugeruje bowiem, że na skórze znajdują

ALKOHOL WABI WAŻNA TEMPERATURA LEGENDY

Zależność ta została potwierdzona Komary nie żyją w temp. poniżej Ludom Tajgi owady te dają się
przez naukowców. Komarzyce 10 stopni, a przy temp. ponad znacznie we znaki w lecie. Mieszkańcy
chętniej wybierają osoby, w których 40  stopni praktycznie się gotują. wierzą, że komary pochodzą od
oddechu wyczuwany jest etanol. Rozwijają się przy temp. powyżej pradawnej bestii, która została zabita
Alkohol zwiększa temperaturę 23 stopni i dość dużej i spalona. Komary powstały właśnie
naszego ciała. wilgotności. z popiołów truchła.

92 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

KRYZYS dalej niż 400 metrów. Przy odrobinie pra- FLASHPRZYRODNICZY
W AFRYCE cowitości możemy więc stworzyć sobie swój
świat bez tych insektów. Jeżeli jednak nie POLECAM KSIĄŻKĘ
Niektórzy badacze chcecie Państwo używać żadnych prepara-
uważają, że to właśnie tów, to warto sięgnąć do historii i sposobów Przy tworzeniu dzisiejszego artykułu
malaria, a co za tym idzie odgradzania się od tych małych wspomagałem się niesamowitą pozycją
komary, doprowadzają wampirów. dotycząca komarów. Timothy Winegard
do biedy w wielu pań- w książce „Komar. Najokrutniejszy zabójca
stwach afrykańskich. Bariery na świecie” przedstawił wpływ tych owadów
Moskitiery to dzisiaj częste wyposażenie na rozwój historii. Zadufani w sobie ludzie
z tego nie robi. „Mam zamiar nadal stosować często zapominają, że wiele wojen mogłoby
DEET w najwyższych stężeniach przez domów. Nie jest to koncepcja nowa. Już się potoczyć inaczej, gdyby nie... komary.
kolejne trzydzieści lat, chyba że wcześniej Z książki dowiecie się więc Państwo, jak
ktoś wymyśli coś innego równie skutecznego. starożytni Egipcjanie mieli swoje sposoby komary stworzyły potęgę Rzymu i doprowa-
Raz jeden, dawno temu, zepsułem sobie dziły do jej upadku oraz kto tak naprawdę
zegarek (w czasach, gdy jeszcze miałem na komary (oj, musiało być ich nad Nilem przepędził Persów z Grecji. Jest też o tym,
zegarek). Posmarowany DEETem, zaczął czy Wietkong zabił więcej Amerykanów
mi się rozpuszczać, więc go wywaliłem – mrowie). „Przeciw komarom, których jest podczas wojny w Wietnamie, czy jednak
zegarek, nie DEET” – napisał przed laty na zrobiły to komary. Serdecznie polecam!
Facebooku. Na rynku jest mnóstwo prepa- wielka ilość, wynaleźli następujące środki.
ratów odstraszających komary. Dość sku- SAMOWOLKA W PUSZCZY
teczne są opryski. Przykładem może być Tym, którzy mieszkają powyżej bagien, NOTECKIEJ DO ROZBIÓRKI?
chociażby preparat o nazwie „Pożegnanie
z komarem”. Duża część z nich to środki oddają usługę wieżowe pawilony, na które Na polecenie prokuratury funkcjonariusze
na bazie naturalnych czynników. Warto sobie Komendy Wojewódzkiej Policji w Poznaniu
uzmysłowić, że komary przeważnie nie wchodzą, aby się przespać; komary bowiem zatrzymali 7 osób mających związek
oddalają się od miejsca przyjścia na świat z prowadzonymi pracami inwestycyjnymi
wskutek wiatrów niezdolne są wzlatywać oraz budowlanymi w miejscowości
Stobnica. Zatrzymania są związane ze
w górę. Ci zaś, którzy mieszkają dokoła śledztwem prowadzonym przez Prokuraturę
Okręgową w Poznaniu dotyczącym realizacji
bagien, taki inny zamiast wież obmyślili nielegalnej inwestycji, polegającej na
prowadzeniu budowy obiektu mieszkalnego
środek. Każdy z nich posiada sieć, którą i gospodarczego, tzw. zamku, na obszarze
chronionym Natura 2000 Puszcza Notecka.
w dzień łowi ryby, a w nocy tak się posłu- Jak przekazała Prokuratura Okręgowa
w Poznaniu, wśród zatrzymanych są
guje: Dokoła łoża, na którym spoczywa, inspektorzy Powiatowego Nadzoru
Budowlanego w Obornikach, funkcjonariu-
układa sieć, a następnie wczołguje się pod sze Wydziału Architektury i Budownictwa
w Starostwie Powiatowym w Obornikach,
nią i tak sypia. Bo jeżeli śpi otulony w płaszcz osoby reprezentujące inwestora oraz
architekt i główny projektant inwestycji.
albo płótno, to komary przez nie go kłują;

ale przez sieć w ogóle nawet tego nie pró-

bują” – napisał Herodot w „Dziejach”. To

między innymi z powodu komarów do

dzisiaj najbardziej cenione są domy na

wzgórzach, gdzie wieją wiatry. Nadal jednak

tajemnicą pozostaje, jak Bóg mógł nam to

zrobić. Tak się bowiem składa, że nikt nie

wie, po co są komary. Ale może czegoś nie

dostrzegamy. Warto o tym pomyśleć, obser-

wując te owady. GP

FOT. ADOBE STOCK PLATFORM (2), WIKIPEDIA (5) GATUNEK Z METRA GRYZŁY DINOZAURY

W czasie II wojny światowej Komary żyją na ziemi 190 mln lat.
w wyniku bombardowań Niemców Najprawdopodobniej dokuczały
komary trafiły do metra londyńskie- też dinozaurom. Wiele komarów
go i zaczęły się żywić krwią przetrwało w postaci skamielin
szczurów. Dziś stanowią odrębny zatopionych w bursztynie. Datuje się
gatunek owadów. je na kilkadziesiąt mln lat.

22 LIPCA 2020 93

MISTRZ KIEROWNICY UCIEKA DAS ELECTROAUTO

Za kilka lat ceny samochodów elektrycznych i spalinowych A elektryki nie są tanie w produkcji, KRobielret n
zrównają się. To sformułowanie jest typowym zagraniem podobnie jak każdy nowy produkt.
specjalistów od wizerunku. Zrównanie będzie polegało Najpierw muszą się przecież zwrócić
bowiem na tym, że ceny samochodów spalinowych
wzrosną, a więc dogonią ceny samochodów na prąd. Nie nakłady, żeby móc mówić o zysku.
ma się co łudzić. Ponieważ mam dobrą pamięć, to mogę napisać,
że kilka lat temu najtańsze auto na polskim rynku (wówczas był Dopiero po pewnym czasie VW zszedł
to Ford Ka stworzony w kooperacji z Fiatem) kosztowało nieco
ponad 26 tys. zł. Dziś za tej wielkości samochód (np. Toyotę Aygo) niżej w pozycjonowaniu aut na prąd
trzeba zapłacić już ponad 38 tys. zł. Jedną trzecią więcej! Tej pod-
wyżki nie tłumaczy ani inflacja, ani wyposażenie auta, lecz jedynie i zaoferował dla zwykłego Kowalskiego
fakt, że firmy samochodowe inwestują w ulepszanie technologii
napędu elektrycznego kosztem klientów. Faktycznie jednak sa- albo Herr Schmitta, jak ktoś woli, trojaczki w postaci VW eUP!,
mochody elektryczne nie drożeją. Natomiast coraz więcej kosztują
spalinowe. To doprowadzi niedługo do zrównania cen. Założę się, Skody CitiGo iV i Seata Moi electric. W ten sposób przy okazji
że większość ludzi myśli, iż zrównanie cen oznacza, że elektryki
będą tańsze, a nie spalinowce droższe. Dlatego więc gadanie uderzył w Renault, które niemal tej samej wielkości Zoe sprzedaje
o zrównaniu cen jest odwróceniem uwagi od tego, co faktycznie
dzieje się na rynku. Dlaczego więc Europa przesiada się na elek- drożej. Różnica polega na tym, że Francuzi zaprojektowali swoje
tryki, skoro powoduje to wzrost cen? Prawidłowe odpowiedzi są
dwie. Pierwsza, bo tak postanowili Niemcy. Przez ostatnie lata auto od podstaw jako elektryczne. A VW zaadaptował na swoje
japoński Nissan czy francuskie Renault miało w ofercie samochody
elektryczne. Ba, nawet włoski Fiat w Pandzie poprzedniej generacji potrzeby auto spalinowe. Z ofensywą aut na prąd, mam na myśli
eksperymentował z napędem zasilanym z gniazdka. Podczas gdy
amerykańska Tesla rozpychała się łokciami za oceanem, Niemcy także hybrydy Plug-In, ruszył także Mercedes i BMW. To wszystko
wciąż nie wierzyli w tego typu samochody. To dziwi, bo Golf GTE
odniósł spory sukces w Norwegii, w której już ponad 50 proc. aut spowodowało, że w pismach motoryzacyjnych (większość na
wyjeżdżających z salonów to elektryki. Tak się dzieje w dużej
mierze dzięki dopłatom rządowym i korzyściom podatkowym. polskim rynku należy do Niemców) wprowadzono niejako modę
Lecz casus Skandynawów w Unii Europejskiej jakoś się nie przyjął.
Do czasu. Volkswagen po aferze dieselgate musiał zmyć plamę na na hybrydy i elektryki. Ponieważ jednak mimo tych zabiegów
honorze i postanowił zainwestować miliardy w elektromobilność.
A ponieważ VW to także Audi, Skoda i Seat, to te marki także sprzedaż aut elektrycznych (poza Norwegią) nie jest chyba satys-
zaczęły oferować samochody hybrydowe i elektryczne. Z najmoc-
niejszą ofertą weszło oczywiście Audi. Bo to najdroższa marka. fakcjonująca dla koncernów, podwyższają one ceny aut spalino-

wych, aby całość się bilansowała. Druga odpowiedź na pytanie,

dlaczego mimo wysokich kosztów Europa przesiada się na elektryki,

brzmi: bo samochody elektryczne dają większą frajdę z jazdy!

Moment obrotowy dostępny niemal natychmiast. Elastyczność

wręcz zachwycająca. A ciężkie baterie, umieszczone zazwyczaj
FOT. MAT. PRAS.
nisko w konstrukcji, obniżają środek ciężkości pojazdu, co ma
DLACZEGO EUROPA PRZESIADA SIĘ NA ELEKTRYKI?
niebagatelne znaczenie, jeśli chodzi o zachowanie na drodze. Te

zalety nie przysłaniają nawet oczywistych wad takich aut, czyli

długości „tankowania” i wciąż niewielkiego i niepewnego zasięgu.

Dlaczego? Bo kierowcy wiedzą, że niedogodności zostaną zre-

kompensowane na pierwszym skrzyżowaniu z sygnalizacją świetlną,

kiedy chcący się pościgać z „odkurzaczem” (pogardliwe określenie

samochodów elektrycznych) właściciel ryczącego sportowego

auta zostanie daleko w tyle. I nawet nie powącha dymu z rury

wydechowej. Bo takowej elektryk nie posiada. I ta przyjemność

nie zależy już od Niemców, tylko od fizyki. GP

94 22 LIPCA 2020 prenumeZraAtaP.RGaAzSeZtaAPMolsYkaN.pAl
prenumerata.GazetaPolska.pl

NAUKA { SZYKUJEMY SIĘ DO POWROTU NA KSIĘŻYC }

Jan
Przemyłski

KOSMICZNE WC
NA WAGĘ ZŁOTA

NASA PROSI O POMOC INŻYNIERÓW Z CAŁEGO ŚWIATA

Amerykańska agencja kosmiczna wyda łącznie kilkadziesiąt tysięcy dolarów na nagrody dla autorów
najbardziej funkcjonalnych i kompaktowych… toalet. Miałyby one zostać zainstalowane wewnątrz lądownika,
który w 2024 roku zabierze astronautów na Księżyc. W konkursie może wziąć udział każdy.

N arodowa Agencja Aeronautyki (waga mniejsza niż 15 kg), wodo- i ener- W programie Artemis NASA chce wysłać
i  Przestrzeni Kosmicznej
(NASA) od kilkunastu mie- gooszczędna, a system spłukiwania nie na Księżyc pierwszą kobietę i kolejnego
sięcy intensywnie przygoto-
wuje się do ponownego szturmu może przekraczać 60 decybeli. Wszystkie mężczyznę w 2024 roku, a celem jest, żeby
na Srebrny Glob. Współpracuje przy tym
ze światowymi gigantami technologicz- szczegóły podane są na stronie projektu. dokonać tego z użyciem mniejszego ob-
nymi, takimi jak Boeing. Jednak kilka
dni temu ogłosiła, że chętnie skorzysta Na autorów najlepszych po- ciążenia, objętości i energii, tak
z pomocy każdego, kto skonstruuje funk-
cjonalną ubikację, która zainstalowana mysłów czekają nagrody pie- Prace w ramach prosto, jak to tylko możliwe.
zostanie wewnątrz lądownika księżyco- niężne (20 tys., 10 tys. projektu Lunar Loo Ten wysiłek ma szansę realizacji
wego. Na platformie crowdsourcingowej i 5 tys. dolarów). Ponadto Challenge można dzięki współpracy NASA i ko-
HeroX agencja uruchomiła 8-tygodniowy laureaci mogą liczyć na wy- mercyjnych partnerów. Ci part-
program o nazwie Lunar Loo Challenge, nadsyłać
w ramach którego każdy może zgłosić cieczkę po Johnson Space nerzy projektują i tworzą różne
swój projekt. NASA stawia kilka wymo-
gów: toaleta musi być m.in. mała i lekka Center w Houston. W kon- do 17 sierpnia. elementy będące częścią pro-
kursie może wziąć udział gramu, w tym księżycowe toalety

każdy mieszkaniec Ziemi, i łaziki. – Projektowanie i two-

który ukończył 18 lat. Dla małoletnich rzenie księżycowych toalet może nie być

przewidziano osobną kategorię Junior, tak ekscytujące i intrygujące jak tworzenie

FOT. PIXABAY jednak tutaj nagrody będą trochę inne. narzędzi do eksploracji Księżyca, ale są

Wyniki i  najciekawsze prace zostaną one tak samo potrzebne – możemy prze-

opublikowane 30 września br. czytać na stronie projektu. GP

22 LIPCA 2020 95

RYNEK TYTONIOWY { PRZEŁOMOWA DECYZJA FDA }

Palacze w USA mają prawo
wiedzieć, że IQOS jest mniej
szkodliwy niż papierosy

Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) przyznała w lipcu br. elektronicznemu urządzeniu
do podgrzewania tytoniu IQOS status produktu o zmodyfikowanym ryzyku (MRTP). FDA, działająca przy
Departamencie Ochrony Zdrowia i Opieki Społecznej Stanów Zjednoczonych, oceniła go jako „właściwy dla
promocji zdrowia publicznego” i mogący przynieść „korzyść w skali całej populacji”. Przedstawiciele agencji
podkreślili, że palacze, którzy zdecydują się całkowicie zastąpić papierosy tym produktem, mogą odnieść
korzyść zdrowotną. To pierwsza tego typu decyzja na świecie.

Patryk nie powstaje dym ani substancje smoliste, • b adania naukowe wykazały, że całkowite
a liczba i stężenia toksyn są tu znacząco przejście z tradycyjnych papierosów na
CMirecki mniejsze niż w papierosie. ten system podgrzewania tytoniu zna-
hoć FDA nie przyznała, że IQOS cząco zmniejsza narażenie organizmu
jest całkowicie pozbawiony ry- Dlatego FDA uznała, że urządzenie stanowi na substancje szkodliwe lub potencjalnie
zyka zdrowotnego dla użytkow- lepszy wybór dla tych dorosłych palaczy, szkodliwe.
ników, to po blisko czterech latach którzy w przeciwnym wypadku kontynu-
analizy badań naukowych po- owaliby palenie papierosów. Ponadto jest to Ponadto FDA stwierdziła, że dostępne
twierdziła, że podgrzewanie tytoniu w tym także pierwszy i jedyny elektroniczny produkt dowody naukowe wskazują na to, że wyrób
urządzeniu jest czymś fundamentalnie dostarczający nikotynę, któremu amerykań- ten powinien przynieść korzyść w skali
różnym od palenia papierosów. Przede ska FDA przyznała możliwość posługiwania całej populacji, biorąc pod uwagę zarówno
wszystkim z tego powodu, że IQOS pod- się komunikatem zmodyfikowanego ryzyka jego użytkowników, jak i osoby, które nie
grzewa tytoń, ale go nie spala, wskutek (MRTP), świadczącym o redukcji narażenia używają wyrobów tytoniowych.
czego w znacznie mniejszym stopniu jego użytkowników na substancje szkodliwe
naraża użytkowników na działanie szko- i potencjalnie szkodliwe w porównaniu Decyzja amerykańskiej Agencji ds. Żyw-
dliwych i potencjalnie szkodliwych sub- z palaczami papierosów. Dotychczas żadne ności i Leków w zakresie statusu MRTP
stancji niż dym papierosowy. Amerykańska inne urządzenie alternatywne dla palaczy dla IQOS stanowi przykład dla władz
agencja rządowa dopuściła także możliwość takiej autoryzacji nie otrzymało. rządowych oraz organizacji zdrowia pu-
informowania o tym fakcie pełnoletnich blicznego, jak można regulować bezdymne
palaczy ze Stanów Zjednoczonych. Zmniejsza narażenie alternatywy dla papierosów, w celu ochrony
organizmu i promocji zdrowia publicznego. FDA to
Zasadniczo różny na substancje szkodliwe obecnie najlepiej wyspecjalizowana agenda
od papierosów rządowa na świecie do prowadzenia takich
FDA autoryzowała możliwość posługiwa- badań.
Tym samym IQOS stał się produktem dla nia się przez producenta tego produktu
palaczy nowego rodzaju, zasadniczo różnym (firmę Philip Morris International) nastę- Właściwy
od papierosów, w przypadku których pa- pującymi informacjami: dla promocji zdrowia
lacze – oprócz wysoce uzależniającej niko- • s ystem IQOS podgrzewa tytoń, ale go
tyny – wprowadzają wraz z dymem do swo- Decyzja FDA idzie w parze z międzyna-
jego organizmu pokaźne ilości substancji nie spala; rodowym konsensusem naukowymo co
smolistych i toksyn. W przypadku IQOS • t ym samym wydziela znacznie mniej do faktu, że IQOS stanowi dla konsumen-
tów wyrobów tytoniowych lepszy wybór
substancji szkodliwych i potencjalnie
szkodliwych [niż papierosy];

96 22 LIPCA 2020 prenumerata.GazetaPolska.pl

niż dalsze palenie papierosów.Pozostaje IQOS stanowi dla konsumentów wyrobów tytoniowych
też w zgodzie z decyzją z kwietnia 2019 ro- lepszy wybór niż dalsze palenie papierosów.
ku, w której FDA zezwoliła na komercja-
lizację IQOS w USA jako produktu „wła-

{ściwego dla ochrony zdrowia publicznego”

(„appropriate for the protection of public
health”). Tymczasem w swojej najnowszej

decyzji z ostatnich dni FDA podkreśliła

dodatkowo, że jest to produkt „właściwy

dla promocji zdrowia publicznego” („ap- dla papierosów – uważa André Calant- • B elgijska Naczelna Izba Zdrowia (CSS,

propriate for the promotion of public zopoulos, prezes zarządu Philip Morris Superior Health Council) w 2020 roku;

health”). International. • N iemiecki Federalny Instytut Oceny

Trudno zatem dziwić się entuzjastycznej Ponad 10 mln palaczy rzuciło Ryzyka (BfR, Bundesinstitut für Risiko-
ocenie decyzji FDA ze strony władz Philip papierosy, przechodząc bewertung) w 2018 r roku;
Morris International, producenta tego na podgrzewany tytoń • J apoński Narodowy Instytut Zdrowia
urządzenia: Publicznego (Japan National Institute

– Decyzja amerykańskiej Agencji ds. Tym bardziej, że według szacunków tej of Public Health, KH-IK Kokuritsu

Żywności i Leków jest kamieniem milo- firmy do końca marca 2020 roku, około Hoken-Iryō Kagakuin) w 2017 roku.

wym w obszarze zdrowia publicznego. 10,6 mln dorosłych palaczy na całym

Jasno pokazuje, że system podgrzewania świecie rzuciło palenie, przestawiając się Powyższe opinie wskazują na istotny

tytoniu IQOS jest zasadniczo innym wyłącznie na system podgrzewania tytoniu potencjał IQOS w redukcji substancji

produktem niż papierosy i stanowi lepszy IQOS. toksycznych i rakotwórczych dymu pa-

wybór dla tych dorosłych palaczy, którzy Pozytywne opinie na temat tego produktu pierosowego. Ich ustalenia w wielu miej-

w przeciwnym razie kontynuowaliby wydały instytucje rządowe zajmujące się scach są również zbieżne z badaniami

palenie. Teraz pilnie potrzebny jest dialog ochroną zdrowia publicznego w Europie prowadzonymi przez producenta.

FOT. ADOBE/ STOCK społeczny i rozmowa o kierunkach poli- i w Azji, w tym m.in., oprócz wspomnianej Warto jednak pamiętać, że produkt ten

tyki umożliwiającej mężczyznom i kobie- Agencji nie jest pozbawiony ryzyka, a najlepszym

tom, którzy w przeciwnym wypadku dalej • N iderlandzki Narodowy Instytut Zdrowia rozwiązaniem dla palaczy zawsze pozo-

paliliby papierosy, przejście na ugrunto- Publicznego i  Środowiska (RIVM) staje rzucenie palenia.

wane naukowo, bezdymne alternatywy w 2020 roku; GP

22 LIPCA 2020 97

PLASTUSIOWY ZNOWU CI TROGLODYCI…
KOMENTARZ Barbary Pieli
1

KURDE... CZAS SIĘ WYNOSIĆ
I NAWET NIE WIECIE,
ILU WYGNAŃCÓW BĘDZIE
BŁĄKAĆ SIĘ PO ŚWIECIE...

4

MAMY CIĘ NA WIDELCU,
WYBORCO PRZEBRZYDŁY!
JUŻ NIE ŁĄCZY NAS PIŁKA...

98 1 MARCA 2017 7