MATHEMATICS
SAYSRTEEMAOAFNLIDNEAVROELQUUAMTIOEN
ระบบสมการเชงิ เสน้
วิชาคณิตศาสตร์ 6 รหสั วิชา ค23102
ช่อื - สกลุ .....................................................................
ชน้ั ..................................เลขท.ี่ .......................................
ครผู สู้ อน นางสาวรมติ า ยพุ จันทร์
1
โรงเรียนสวนกหุ ลาบวิทยาลัย รงั สติ
เอกสารประกอบการเรียน
วิชาคณติ ศาสตร์ 5 ค23102 ชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 3 ภาคเรียนที่ 2
หนว่ ยท่ี 3 เรื่อง ระบบสมการเชิงเสน้
======================================================================
ระบบสมการเชิงเส้นสองตัวแปร
ให้นกั เรยี นพิจารณาข้อความตอ่ ไปนี้
“ผลบวกของสองจำนวนนน้ั มีคา่ เป็น 9 และผลต่างของทง้ั สองจำนวนนัน้ เปน็ 3 จงหาจำนวนท้งั สอง
จำนวนนน้ั ”
จากข้อความดงั กล่าว กำหนดให้จำนวนหนึง่ เป็น x และอีกจำนวนหนึ่งเปน็ y จะเขยี นเป็นสมการดงั นี้
x + y = 9 ------ (1)
x – y = 3 ------ (2)
ระบบท่ปี ระกอบดว้ ยสมการ (1) และ (2) ขา้ งต้น เป็นตวั อยา่ งของ “ระบบสมการเชิงเส้นสองตัวแปร”
ให้ a , b , c , d , e และ f เปน็ จำนวนจริงท่ี a , b ไมเ่ ป็นศูนย์พรอ้ มกัน และ c , d ไมเ่ ป็นศนู ย์พรอ้ มกัน
ระบบที่ประกอบดว้ ยสมการ
ax + by = e
cx + dy = f
เรียกวา่ ระบบสมการเชิงเส้นสองตัวแปรที่มี x และ y เปน็ ตัวแปร
โดยท่ี a และ c เปน็ สมั ประสทิ ธขิ์ อง x
b และ d เป็นสมั ประสิทธิ์ของ y
คำตอบของระบบสมการเชงิ เสน้ สองตวั แปร คือ คู่อนั ดบั (x , y) ท่ีสอดคลอ้ งกบั สมการท้ังสองของระบบ
สมการ หรือ คู่อันดับ (x , y) เมื่อนำไปแทนคา่ ในสมการทงั้ สองแลว้ ทำใหร้ ะบบสมการนั้นเป็นจรงิ
2
การหาคำตอบของระบบสมการเชงิ เสน้ สองตวั แปร
1. การหาคำตอบของระบบสมการเชิงเสน้ สองตวั แปรด้วยการเขียนกราฟ
ตัวอยา่ งท่ี 1 จงหาคำตอบของระบบสมการ โดยการเขียนกราฟของสมการทัง้ สองนี้
3x – y = 3 ------ (1)
2x + y = 2 ------ (2)
เขยี นกราฟของสมการทงั้ สองไดด้ ังน้ี
จากการเขยี นกราฟ จะเห็นวา่ กราฟทั้งสองตดั กนั ทัง้ หมด ......... จดุ ทจี่ ุด .......................
ซง่ึ จะได้วา่ คู่อนั ดับเพยี งค่เู ดยี ว คอื ................. เป็นคำตอบของระบบสมการ
สรุป ถ้ากราฟท้ังสองตัดกนั .................. จุด จะได้ว่า ระบบสมการนั้นมีคำตอบ .......................................................
3
ตัวอยา่ งที่ 2 จงหาคำตอบของระบบสมการ โดยการเขียนกราฟของสมการทั้งสองน้ี
x – 2y = 1 ------ (1)
2x – 4y = 2 ------ (2)
เขยี นกราฟของสมการทั้งสองไดด้ งั น้ี
จากการเขียนกราฟ จะเหน็ วา่ กราฟทั้งสองตดั กันทงั้ หมด .........................................................จุด
หรือกราฟทงั้ สองมลี กั ษณะ.............................................. ซึง่ จะไดว้ ่า .....................................................................
สรปุ ถ้ากราฟทัง้ สองตัดกนั .......................................จะไดว้ ่า ระบบสมการนั้นมคี ำตอบ .........................................
4
ตวั อย่างท่ี 3 จงหาคำตอบของระบบสมการ โดยการเขยี นกราฟของสมการทัง้ สองนี้
3x = 2y – 6 ------ (1)
2y – 3x = -3 ------ (2)
เขยี นกราฟของสมการท้งั สองได้ดังน้ี
จากการเขยี นกราฟ จะเหน็ ว่า กราฟทงั้ สอง .............................................................................................
ซง่ึ จะได้ว่า ระบบสมการนั้น ...................................................................................................................................
สรุป ถ้ากราฟท้ังสอง .............................................จะได้ว่า ระบบสมการนัน้ .......................................................
Concept. เมื่อนำสมการแตล่ ะสมการมาเขียนกราฟ จะสามารถอธิบายคำตอบจากลกั ษณะของกราฟได้ดังนี้
1. กราฟท้ังสองตัดกนั เพียงจุดเดียว จะได้วา่ ระบบสมการนนั้ มคี ำตอบเพียงคำตอบเดยี ว
2. กราฟทั้งสองทบั กันหรือเปน็ เสน้ ตรงเดียวกนั จะไดว้ า่ ระบบสมการน้ันมคี ำตอบมากมายไมจ่ ำกดั
3. กราฟทง้ั สองขนานกัน จะไดว้ ่าระบบสมการนนั้ ไม่มคี ำตอบของระบบสมการ
5
แบบฝกึ หัด 3.1
1. จงเขยี นกราฟของระบบสมการตอ่ ไปน้ี แลว้ หาวา่ ระบบสมการตอ่ ไปน้มี คี ำตอบเดียว มหี ลายคำตอบ
หรือไมม่ คี ำตอบ
1) 2y – x = 6
2y = x – 4
ลกั ษณะคำตอบ .........................................................
2) x + y = 7
x–y=3
ลกั ษณะคำตอบ .........................................................
6
3) y + x = -2
2y + 2x = -4
ลกั ษณะคำตอบ .........................................................
4) 2x – 3y – 14 = 0
3x + 2y = 8
ลกั ษณะคำตอบ ...........................................................
7
2. จงพิจารณากราฟของระบบสมการต่อไปนว้ี า่ มีเพียงคำตอบเดียวหรอื ไม่
1) x + y = 3 กบั y = -x + 3 ...............................................................................................
2) 2y = x + 2 กับ y = 0.5x + 1 ...............................................................................................
3) x + 3y = 9 กับ 3y = -x + 9 ...............................................................................................
4) 4x + y = 1 กับ x – 2y = 7 ...............................................................................................
5) x + 2y = 3 กับ 2x + 4y = 6 ...............................................................................................
6) 2x – y = 1 กับ -4x + 2y = 5 ...............................................................................................
7) y = 3x + 1 กบั 9x – 3y = -3 ...............................................................................................
8) 25x – 5y = 1 กบั y = 5x ...............................................................................................
3. จงพิจารณากราฟของระบบสมการตอ่ ไปน้ีว่ามีคำตอบมากมายนับไมถ่ ้วนหรือไม่
1) 2x + 2y = 6 กบั y = -x + 3 ...............................................................................................
2) y = x + 2 กับ 3x = 3y – 6 ...............................................................................................
3) 2x + y = 9 กับ 2y = -4x + 7 ...............................................................................................
4) 4x + y = 1 กับ 3x – 2y = 9 ...............................................................................................
5) 5x + 2y + 5 = 0 กับ 2.5x + y = 2 .............................................................................................
6) -x – y = 1 กับ 2y = -2x – 2 ...............................................................................................
7) y = 6x + 1 กับ 18x – 3y = -3 ...............................................................................................
8) 7x – 3y = 1 กบั 14x = 6x + 2 ...............................................................................................
4. จงจบั คู่ระบบสมการท่ที ำใหร้ ะบบสมการน้นั ไม่มคี ำตอบ โดยนำอกั ษรท่อี ยูห่ นา้ สมการมาใสห่ น้าหมายเลขข้อ
...............1) y = 2x + 1 ก. -4x = -6y – 3
...............2) 3x = 6y – 5 ข. y = 0.5x
...............3) -4x + 4y = 3 ค. 2y = 8x + 5
...............4) 2y = 12x + 1 ง. 7x – 2y = -5
...............5) 3x – 2y = 0 จ. 2x + y = 5
...............6) 5y = 20x – 3 ฉ. 2y = 10x – 9
...............7) 15x – 3y – 12 = 0 ช. 6x – y = 7
...............8) y = 3.5x ซ. y = x – 4
8
5. จงยกตัวอยา่ งระบบสมการ (ห้ามซำ้ กบั โจท์แบบฝึกหดั ) ท่ีมลี ักษณะคำตอบต่อไปน้ี
1) มีเพียงคำตอบเดียว ..........................................................................................................................
2) มีคำตอบมากมายไมจ่ ำกัด ...................................................................................................................
3) ไม่มีคำตอบของระบบสมการ ..............................................................................................................
9
2. การหาคำตอบของระบบสมการโดยวธิ กี ารแทนคา่
การหาคำตอบของระบบสมการโดยวิธกี ารแทนคา่ สามารถทำได้ดังน้ี
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
ตวั อย่างท่ี 1 จงหาคำตอบของระบบสมการตอ่ ไปน้ี
3x – y = 17
x + 2y = 8
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
ตรวจคำตอบ
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
ตวั อยา่ งที่ 2 จงหาคำตอบของระบบสมการต่อไปน้ี
3x = 9 – 2y
x+y = 3
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
ตรวจคำตอบ
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
10
ตัวอย่างท่ี 3 จงหาคำตอบของระบบสมการต่อไปน้ี
2x – y = -4
4x = 7 + 2y
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
ตัวอย่างท่ี 4 จงหาคำตอบของระบบสมการตอ่ ไปนี้
x – 3y = 6
12 – 2x = -6y
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
11
แบบฝกึ หัด 3.2
คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนหาคำตอบของระบบสมการต่อไปน้โี ดยใชว้ ิธีการแทนค่า
1. x + 2y = 7
2x – y = 4
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
2. x – 2y = 0
2x – y = 3
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
3. 3y + 5x + 3 = 0
2x – 3y + 30 = 0
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
12
4. 3y – x = 17
6y – 2x = 10
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
5. 3y – 5x = -3
9y – 15x = -9
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
6. 4(x + 3) = 3y + 7
2(y - 5) = x + 5
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
13
7. m + 3n = 5
-2m + 5n = 1
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
8. 5x – 6y = -4
3x + 2y = -8
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
14
3. การหาคำตอบของระบบสมการโดยวิธกี ารกำจดั ตัวแปร
การหาคำตอบของระบบสมการโดยวิธกี ารกำจดั ตัวแปร สามารถทำไดด้ งั นี้
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
ตวั อย่างท่ี 1 จงหาคำตอบของระบบสมการตอ่ ไปน้ีโดยวธิ ีการกำจดั ตัวแปร
2x + y = 1
2x – 3y = 13
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
ตวั อยา่ งที่ 2 จงหาคำตอบของระบบสมการต่อไปนโ้ี ดยวธิ กี ารกำจดั ตวั แปร
3x + 2y = 4
2x – 3y = 7
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
15
ตวั อย่างที่ 3 จงหาคำตอบของระบบสมการตอ่ ไปนโ้ี ดยวธิ ีการกำจัดตัวแปร
2x + 3y = 5
7x + 4y = 2
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
ตัวอยา่ งท่ี 4 จงหาคำตอบของระบบสมการตอ่ ไปนีโ้ ดยวธิ ีการกำจดั ตัวแปร
3 x − 3 y = 145
2 4
4 5
3 x − 3 y = 3
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
ตวั อยา่ งที่ 5 จงหาคำตอบของระบบสมการต่อไปนโี้ ดยวิธกี ารกำจดั ตัวแปร
3x − 2y = y – 5x
4
2y – 23x = 5
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
16
ตวั อยา่ งที่ 6 จงหาคำตอบของระบบสมการตอ่ ไปน้ีโดยวิธีการกำจดั ตวั แปร
y − 2x = 4x − 2y
5 3
x+2 1−y
3 = 9
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
17
แบบฝึกหดั 3.3
คำช้ีแจง ใหน้ ักเรยี นหาคำตอบของระบบสมการต่อไปนโี้ ดยวธิ ีการกำจดั ตัวแปร
1. x + 2y = 12
X – 2y = 4
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
2. -2x + 3y = 12
2x + 5y = 36
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
3. q – 6 = 2(p + 3)
q + 2 = -3(p + 2)
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
18
4. 0.03x + 0.2y = 0.07
0.04x + 0.5y = 0.21
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
5. 2(u + 3) + (v - 1) = 6
-(u + 3) + 4(v - 1) = 15
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
6. 1 x + 1 y = 2
2 3 3
1 1 7
3 x + 5 y = 15
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
19
7. 1 − 1 = 1
3x 4y 4
1 1
3x − 2y = 1
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
8. จงหาค่า a ท่ที ำให้ระบบสมการนมี้ ีคำตอบเป็น (1 , -4)
6x – y = 10
-2x + ay = 6
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
9. จงหาค่า k ท่ีทำให้ระบบสมการนม้ี คี ำตอบมากมายไม่จำกดั
2x – 3y = 8
5x + ky = 20
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
......................... ............................................................................................................................................................
20
10. จงหาค่า m ทที่ ำใหร้ ะบบสมการน้ีไมม่ ีคำตอบ
5x – y = 20
2x + my = 14
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
11. ถา้ (a , b) เป็นคำตอบของระบบสมการ
0.03x + 0.1y = 0.02
0.02x + 0.3y = 0.2
แล้ว ab มคี ่าเทา่ ใด
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
21
4. โจทยป์ ญั หาระบบสมการเชงิ เสน้ สองตวั แปร
4.1 โจทยป์ ัญหาเกี่ยวกบั ปญั หาทางคณติ ศาสตร์
ตัวอย่างที่ 1 ถา้ คร่ึงหนึ่งของผลบวกของจำนวนสองจำนวนเปน็ 43 และสามเทา่ ของจำนวนน้อย มากกว่าสองเท่าของ
จำนวนมากอยู่ 23 จงหาสองจำนวนนนั้
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
ตัวอยา่ งท่ี 2 เส้นรอบรปู ของรปู สเ่ี หลี่ยมผนื ผ้ารูปหนง่ึ เท่ากับ 10 ฟุต ถา้ สองเท่าของความยาวด้านกวา้ งเทา่ กับ
คร่งึ หน่งึ ของความยาวดา้ นยาว จงหาพนื้ ที่ของรปู สีเ่ หลย่ี มผืนผา้ รูปนี้
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
22
ตวั อย่างที่ 3 เมื่อสิบปีท่แี ลว้ ออฟมีอายุน้อยกวา่ เอฟ 18 ปี ปัจจบุ นั อายุของทงั้ สองคนรวมกันได้ 100 ปี ถา้ ถัด
จากปีปัจจุบนั ไปอีก 5 ปี เอฟจะมีอายุเทา่ ใด
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
23
แบบฝึกหัด 3.4
คำชแ้ี จง จงแสดงวธิ หี าคำตอบของโจทย์ปญั หาต่อไปน้ี
1. จำนวนจำนวนหนงึ่ มากกว่าครึ่งหนง่ึ ของจำนวนอกี จำนวนหนงึ่ อยู่ 4 ผลต่างของจำนวนท้ังสองน้เี ท่ากับ 2 จงหา
จำนวนสองจำนวนน้ี
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
2. ความยาวเส้นรอบรูปของรูปสามเหลี่ยมหน้าจั่วเทา่ กบั 32 น้ิว ถ้าความยาวของดา้ นฐานมากกวา่ ครึ่งหน่งึ ของ
ความยาวด้านคู่ท่ยี าวเท่ากนั อยู่ 2 น้วิ จงหาความยาวแตล่ ะดา้ นของรปู สามเหลยี่ มหน้าจว่ั นี้
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
3. ผลรวมอายุพหี่ นอ่ ยและน้องนอ้ ยเท่ากับ 26 ปี ผลตา่ งระหว่างส่เี ทา่ ของอายุพห่ี น่อยและสองเท่าของอายุน้องนอ้ ย
เท่ากบั 28 ปี จงหาอายขุ องพ่หี นอ่ ยและน้องนอ้ ย
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
24
4. จำนวนที่มสี องหลกั จำนวนหนึ่ง มคี ่ามากกว่าผลบวกของเลขโดดในแตล่ ะหลักอยู่ 9 และจำนวนที่มเี ลขโดด
สลบั หลักกันจะมีค่าน้อยกว่าสีเ่ ท่าของจำนวนเดิมอยู่ 3 จงหาจำนวนจำนวนน้ี
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
25
4.2 โจทย์ปัญหาเกี่ยวกบั แรงงาน
ตัวอยา่ งท่ี 4 ภพและนวตั ชว่ ยกนั ทำงานอย่างหนง่ึ จนงานเสร็จ ใชเ้ วลาท้ังสิ้น 28 ชว่ั โมง ถ้าภพทำงานนค้ี นเดียว
เป็นเวลา 8 ชว่ั โมง แล้วจงึ ใหน้ วัตมาทำงานนต้ี ่ออีก 63 ช่วั โมง งานจงึ จะเสรจ็ จงหาว่าถ้าให้แตล่ ะคนทำงานนี้
คนเดียวงานจะเสรจ็ ในเวลากี่ช่วั โมง
....................................................... ..............................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
ตัวอย่างท่ี 5 ผ้ชู าย 3 คน กบั ผหู้ ญิง 4 คน ทาสีตึกหลงั หนึ่งเสรจ็ ใน 14 วัน และผูช้ าย 10 คน กับผู้หญงิ 15 คน
ทาสีตึกแบบเดยี วกนั และขนาดเท่ากนั กับกลุ่มแรก เสรจ็ ใน 4 วนั ถา้ ผู้ชาย 7 คนกับผู้หญงิ 6 คนทาสีตึกแบบเดียวกัน
และขนาดเท่ากันกบั ท้งั สองกล่มุ จะเสร็จในเวลากี่วัน
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
26
ตวั อย่างท่ี 6 เด็ก 3 คน กบั ผู้ใหญ่ 8 คน ทำงานอยา่ งหนง่ึ เสรจ็ ในเวลา 10 วนั และเดก็ 10 คน กับผูใ้ หญ่ 15 คน
ทำงานอยา่ งเดียวกนั น้ี จะแล้วเสร็จในเวลา 4 วนั จงหาวา่ ถ้าเด็ก 5 คน กับผใู้ หญ่ 4 คน ทำงานเดียวกันน้จี ะเสรจ็
ในเวลากี่วัน
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
27
แบบฝกึ หดั 3.5
คำช้แี จง จงแสดงวิธหี าคำตอบของโจทย์ปญั หาตอ่ ไปนี้
1. ชาย 4 คน หญิง 5 คน ชว่ ยกนั ทำงานชิ้นแล้วเสร็จในเวลา 8 วัน แต่ถา้ ชาย 6 คน หญิง 10 คน ช่วยกนั ทำงาน
ชน้ิ เดยี วกันนี้จะแลว้ เสร็จในเวลา 5 วนั จงหาว่า ถ้าหญิง 3 คน กับชาย 5 คน ช่วยกนั ทำงานชิน้ เดยี วกันนี้จะแลว้
เสร็จในเวลากีว่ ัน
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
2. เด็ก 2 คน กบั ผู้ใหญ่ 5 คน ขุดบ่อเสรจ็ ใน 4 วัน ถ้าเด็ก 3 คน กบั ผู้ใหญ่ 4 คนจะขุดบ่อนเี้ สรจ็ ใน 3 วัน
ดังนน้ั ถ้าใหเ้ ด็ก 3 คน จะขดุ บ่อนีเ้ สร็จในเวลากีว่ ัน
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
28
3. ชาย 2 คน กับหญงิ 5 คน ช่วยกันปกู ระเบื้องพ้นื โรงงานแห่งหนงึ่ เสร็จในเวลา 4 วัน แต่ถ้าให้ชาย 3 คน
กับหญิง 4 คน ปูกระเบอ้ื งโดยใชก้ ระเบ้อื งขนาดเดียวกันและปริมาณงานเทา่ กันกับกลุ่มแรก จะเสร็จในเวลา 3 วนั
จงหาว่าถา้ ให้ผ้ชู ายคนเดยี วปูกระเบ้ืองจะเสรจ็ ในเวลากวี่ นั
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
29
4.3 โจทยป์ ญั หาเกี่ยวกับของผสม
ตัวอยา่ งท่ี 7 ซอื้ สม้ มาสองชนิดราคา 30 บาท และ 40 บาท นำมาคละกนั แลว้ ขายไปในกิโลกรัมละ 35 บาท
ได้เงินเท่าทนุ พอดี จงหาอตั ราส่วนของการผสมของส้มท้ังสองชนดิ
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
ตัวอย่างที่ 8 ผสมแป้งสาลีชนิดหนึ่งราคากิโลกรัมละ 4 บาท กับแปง้ มันชนดิ ราคากิโลกรมั ละ 5.50 บาท จงหาวา่
จะต้องใช้อัตราส่วนผสมของแป้งสาลีตอ่ แป้งมันโดยนำ้ หนกั เปน็ เท่าไร จึงจะขายแป้งผสมในราคากโิ ลกรมั ละ 6 บาท
แล้วยงั ไดก้ ำไร 20%
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
30
ตัวอยา่ งท่ี 9 มีนำ้ เช่อื มเข้มขน้ อยู่ 2 ชนดิ ชนดิ A มนี ้ำตาล 30% ชนดิ B มีน้ำตาล 20% ถ้าตอ้ งการนำนำ้ เชือ่ ม
มาผสมกันใหม้ ีความเข้มข้นของน้ำตาล 25% จำนวน 800 ลกู บาศก์เซนตเิ มตร จะต้องใชน้ ้ำเชื่อมแต่ละชนิดปรมิ าณ
เทา่ ใด
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
31
แบบฝกึ หัด 3.6
คำชี้แจง จงแสดงวธิ ีหาคำตอบของโจทย์ปญั หาต่อไปน้ี
1. ซอ้ื ข้าวสารหอมมะลิแดงกิโลกรมั ละ35 บาท และมะลิพนั ธุ์105 ราคากิโลกรัมละ 45 บาท คิดเป็นเงนิ 550 บาท
เม่ือนำมาผสมกันแล้วขายไปกิโลกรมั ละ 50 บาท ไดเ้ งนิ 700 บาท จงหาว่าซือ้ ข้าวสารมะลิแดง และข้าวสารมะลิพนั ธุ์
105 มาอย่างละกก่ี โิ ลกรมั
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
2. ซื้อนำ้ ตาลทรายสองชนดิ ราคากโิ ลกรมั ละ 18 บาท และ 25 บาท นำมาผสมกันแล้วขายกิโลกรัมละ 24 บาท
ได้กำไร 20% จงหาอตั ราส่วนของการผสม
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
32
3. สารชนิดหนึง่ มีแอลกอฮอล์ 12% สารชนดิ ที่สองมีแอลกอฮอล์ 60% ถา้ นำสารทัง้ สองชนิดมาผสมกันจะได้
สารผสมทม่ี ีแอลกอฮอล์ 24% และมปี รมิ าตร 32 ลติ ร จงหาว่านำสารทัง้ สองมาผสมอย่างละกีล่ ิตร
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
33
4.4 โจทยป์ ัญหาเก่ยี วกับกระแสลมและกระแสน้ำ
อตั ราเร็วเรือตามน้ำ = อตั ราเร็วเรือในนำ้ นงิ่ + อตั ราเร็วของกระแสนำ้
อตั ราเรว็ เรอื ทวนนำ้ = อัตราเร็วเรือในนำ้ นิ่ง – อัตราเรว็ ของกระแสน้ำ
ตัวอยา่ งที่ 10 เรือลำหนึ่งแล่นตามนำ้ ไดร้ ะยะทาง 20 กิโลเมตร ในเวลา 50 นาที ถ้าแล่นทวนนำ้ จะไดร้ ะยะทาง
15 กิโลเมตร ในเวลา 45 นาที จงหาอตั ราเร็วของเรอื ในน้ำนิง่ และอัตราเรว็ ของกระแสน้ำ
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
........................................... ...................... ....................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
ตัวอยา่ งที่ 11 ในเวลา 5 ช่ัวโมง เครื่องบิน บนิ ตามลมไดร้ ะยะทาง 4,000 กโิ ลเมตรในเวลา 5 ชั่วโมง แต่บนิ
ทวนลมไดร้ ะยะทาง 3,000 กิโลเมตร จงหาอตั ราเรว็ ของเคร่ืองบินลำนีเ้ ม่ืลมสงบและอตั ราเรว็ ของกระแสลม
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
34
แบบฝึกหดั 3.7
คำชแี้ จง จงแสดงวิธีหาคำตอบของโจทย์ปัญหาตอ่ ไปนี้
1. กอลลัมพายเรือในนำ้ นิง่ ได้ชว่ั โมงละ 20 กโิ ลเมตร แตถ่ ้าพายเรือทวนนำ้ จะไดร้ ะยะทาง 5 กิโลเมตร โดยใช้เวลา
20 นาที จงอัตราเร็วของกระแสน้ำ
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
2. น้องดอกไม้พายเรอื ตามนำ้ ได้ระยะทาง 20 กิโลเมตร ใช้เวลา 2 ชว่ั โมง แต่ถ้าพายเรือทวนน้ำในระยะทางเทา่ เดมิ
จะใชเ้ วลา 2 ชวั่ โมง 30 นาที จงหาอตั ราเรว็ ของการพายเรือในน้ำนิ่งของน้องดอกไม้
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
............................................................................................................. ........................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................