ระบบธนาคารหน่วยกิต และกลไกสู่การปฏิบัติ”

“ระบบธนาคารหน่วยกิต และกลไกสู่การปฏบิ ตั ”ิ

ดร.รุ่งนภา จติ รโรจนรักษ์ สานกั งานเลขาธิการสภาการศึกษา
5 กุมภาพนั ธ์ 2564 ณ ห้องประชมุ กาแหง พลางกรู

“เจตนารมณ์ของระบบธนาคารหน่วยกิต”

เพอื่ ส่งเสรมิ การเรยี นรตู้ ลอดชวี ิต (Lifelong Learning) ทาใหเ้ กิดการพัฒนาตนเองจาก
การท่มี ีควาเชือ่ มโยงการเรยี นรูก้ บั การทางาน ผู้เรยี นสามารถเข้ามาเรยี นใหม่ได้
ตลอดเวลา

ผลการวจิ ยั



ในสภาพความเปน็ จรงิ “ไม่ใชเ่ ดก็ ทกุ คนจะเขา้ ถงึ การศกึ ษาในระบบ”



ระบบการศึกษาของไทย

อดุ มศึกษา ปริญญาเอก การศึกษาตาม ัอธยา ัศย

อดุ มศึกษา ปรญิ ญาโท

อุดมศกึ ษา ตา่ กว่าปริญญาตรี อดุ มศึกษา ปรญิ ญาตรี

มธั ยมศึกษาตอนปลาย มัธยมศกึ ษาตอนปลาย

ประเภทสามัญ ประเภทอาชวี ศกึ ษา การศึกษา

มธั ยมศึกษาตอนต้น นอกระบบ
(กศน)
ประถมศึกษา

สถานการณธ์ นาคารหน่วยกติ ในประเทศไทย

 ระดับการศกึ ษาข้ันพื้นฐาน มกี ารศึกษาวิจยั และนารอ่ ง แตย่ งั ไม่มกี ารขับเคล่อื นสกู่ ารปฏิบัตอิ ย่างเป็นรปู ธรรม

 ระดับอุดมศึกษา มีหลายมหาวิทยาลัยท่ีนาระบบธนาคารหน่วยกิตมาใช้ แต่เป็นในลักษณะเฉพาะของแต่ละมหาวิทยาลัย
ยงั ไมไ่ ด้เช่อื มโยงกนั ทัง้ ระบบ

 กรอบบคณุ วฒุ แิ หง่ ชาติ มีการพฒั นากรอบคณุ วฒุ แิ ห่งชาติ (National Qualifications Framework – NQF) ซึ่งใช้เป็น
กลไกสาคญั อยา่ งหนง่ึ ในการพฒั นากาลังคนส่มู าตรฐานสากล

 ปญั หาและอปุ สรรคของการจัดการเรยี นรใู้ นระบบธนาคารหน่วยกิต
1) มีนโยบายและแนวปฏบิ ัตเิ กยี่ วกับการศึกษาของระบบธนาคารหน่วยกิต แต่การนาสกู่ ารปฏิบัตจิ ริงยงั มนี ้อยมาก
2) ยงั ไมม่ หี น่วยงานหลักและหนว่ ยงานสนบั สนุนทรี่ ับผดิ ชอบดแู ล อยา่ งเป็นระบบและชัดเจน
3) ยังมีความเหลือ่ มลา้ ของโอกาสทางการศึกษา
4) กฎระเบยี บ ขอ้ บงั คับของสถาบนั การศกึ ษาทกุ ระดับยงั ไม่เออื้ ต่อการดาเนินงาน
5) งบประมาณในการดาเนนิ งานและทรพั ยากรที่สนบั สนุนระบบธนาคารหนว่ ยกิตยังจากดั
6) การวัดและการประเมนิ ผลการเรยี น ยังไม่หลากหลายและไมเ่ ออื้ ตอ่ ระบบธนาคารหนว่ ยกติ
7) สถานประกอบการทัง้ ภาครัฐและเอกชนท่สี ง่ เสริมหรอื สนบั สนนุ การเรยี นร้รู ะหว่างการทางานยงั มีคอ่ นข้างนอ้ ย

บทเรยี นจากต่างประเทศทช่ี ้ใี ห้เห็นว่า การพฒั นาระบบธนาคารหนว่ ยกิตควรคานงึ ถึง

 รูปแบบการเทียบโอนควรมีความหลากหลายข้ึนกับความเหมาะสมกับความรู้เดิมของผู้ที่จะ
เทยี บโอนเป็นสาคัญ

 การบรหิ ารจัดการ
 มกี ารกาหนดใหม้ กี ารบรหิ ารจัดการและแนวปฏิบัติทช่ี ัดเจนและปฏิบัติได้ และวางระบบให้มี
ความเชอ่ื มโยงกัน
 ดาเนินงานบนฐานของการมีสว่ นร่วมจากผ้เู ก่ยี วขอ้ ง
 สร้างความรู้ความเข้าใจแก่ผู้เกี่ยวข้องและสาธารณชน สร้างยอมรับและความเช่ือม่ันใน
คุณภาพ จูงใจใหเ้ กดิ การเปลยี่ นแปลงจากภายใน “ตัวผใู้ ชง้ าน”

 ปัจจัยทเ่ี ออ้ื ให้ประสบผลสาเร็จ การยอมรบั และเชื่อมัน่ ระหว่างหนว่ ยงาน

ผลการศกึ ษา (ขน้ั พนื้ ฐาน)

01 ความรคู้ วามเข้าใจเร่ืองธนาคารหนว่ ยกิต

02 พ.ร.บ. การศึกษาฯ /มีประกาศ และแนวปฏบิ ตั ิอยแู่ ล้ว แต่...

03 การดาเนินการ มบี า้ งแต่นอ้ ย / มกี ารเทียบโอนแตก่ ารระบบการ
สะสมนอ้ ยมากๆ /มีความเชื่อมโยงสายสามญั กบั สายอาชพี

04 สิง่ ที่ต้องการหน่วยงานกลาง-เจา้ ภาพหลัก/ front
office ในพื้นท/่ี มีส่วนร่วมในทุกกระบวนการ/การประชาสัมพนั ธ์

05 ขอ้ สังเกต: ใชห้ ลักสตู รเดยี วกัน แตจ่ าเป็นตอ้ งเตรียมความพร้อม

บคุ ลากรกอ่ นขับเคล่ือนคูก่ บั เปลย่ี นแปลงค่านยิ ม

รปู แบบการจัดการศกึ ษา

การเรยี นล่วงหน้า Pre-degree
การเรียนเพื่อสะสมหนว่ ยกติ ไว้
การเรยี นเพื่อ Re-Skill, Up -Skill

กลไกการขับเคลือ่ นระบบธนาคารหนว่ ยกติ

ผ้บู รกิ าร และผู้ปฏบิ ตั ิงานใน

สถาบนั อุดมศึกษาร่วมกันผลักดนั

จดั ทาระเบยี บ แนวทาง ใหเ้ กดิ การจดั การศกึ ษาและการ -หนว่ ยงานภาครัฐ และ
แนวปฏิบัติการจดั สรา้ งเครือข่ายระหวา่ ง ภาคเอกชน รว่ มพัฒนา
การศกึ ษา และการเทียบ สถาบันการศกึ ษา หลักสูตรการประเมินและการ
โอนผลการเรยี นรู้ในระบบ
ธนาคารหน่วยกติ รับรองผลการเรียนรู้

จดั ตง้ั หน่วยงานกลาง ประชาชนร่วมกนั ภาคประกอบการส่งเสริม
ข้นึ มากากับดแู ลระบบ สรา้ งเครือขา่ ยการศกึ ษา และสนับสนุนการพัฒนา
ธนาคารหนว่ ยกติ ทักษะความรขู้ องบุคลากร

การสร้างความเชอ่ื มโยงระดับอดุ มศึกษากับภาคแรงงาน
ตามความคดิ เห็นของหนว่ ยงานท่เี กีย่ วข้อง

สถาบันอุดมศึกษา
ภาคประกอบการ
หนว่ ยงานที่เก่ียวขอ้ งดา้ นแรงงาน

การสรา้ งเครือขา่ ยเทคโนโลยสี ารสนเทศเพอื่ เชอ่ื มโยงระบบธนาคารหนว่ ยกติ

ระดบั การศกึ ษา ผู้ใช้ประโยชน์

ระดับปฐมวยั ระบบเครือข่าย สถาบันการศึกษา
ระดบั ประถามศกึ ษา เทคโนโลยีสารสนเทศ ภาคประกอบการ
ระดบั มัธยมศึกษา หนว่ ยงานทีเ่ กยี่ วข้องดา้ นแรงงาน
ระดับอาชีวะศึกษา
ผู้กาลงั ศกึ ษา
ระดบั อดุ มศกึ ษา
การรวบรวมขอ้ มลู ผลการเรยี นรู้ทง้ั การศกึ ษานอกระบบ การศกึ ษาใน
การศกึ ษาพเิ ศษ ระบบ การศกึ ษาตามอัธยาศัย และประสบการณช์ วี ติ และการอาชีพ
การศึกษานอกโรงเรียน ไว้ในระบบเกบ็ ข้อมลู สว่ นกลางเพ่ือใหผ้ ใู้ ชป้ ระโยชนส์ ามารถดาวน์
การศึกษาตามอัธยาศยั โหลดมาใช้ได้อยา่ งสะดวก
การศกึ ษาในรปู แบบอื่น

รูปแบบการเชอ่ื มโยงระบบธนาคารหน่วยกิตในระดบั อดุ มศึกษากบั ภาคแรงงาน/ภาคประกอบการ

หน่วยงานหลักท่ีรับผดิ ชอบการพฒั นาระบบธนาคารหนว่ ยกิต สถาบันอุดมศกึ ษา

การออกแนวปฏบิ ตั ทิ ่เี กีย่ วขอ้ งซึง่ ตอ้ งมีการ จดั ทาหลกั สตู รการเรียนการสอนท่ี
กาหนดการรบั รองผลการเรยี นรกู้ ารเทียบโอน สามารถเทียบโอนหน่วยกติ ได้ โดย
การจดั การศึกษา วิธกี ารเกบ็ สะสมหนว่ ยกติ แบ่งเปน็ หลกั สูตรท่เี ปดิ การเรยี นการ
เปน็ ต้น จดั ตงั้ คณะกรรมการในการดาเนนิ งาน 01 สอนอยู่แล้ว หลักสูตรทพี่ ัฒนาขึ้นมา
ที่มาจากทุกหนว่ ยงานทเ่ี กี่ยวขอ้ ง ใหม่ หลักสตู รทอี อกแบบมาสาหรบั
ระบบธนาคารหนว่ ยกติ โดยเฉพาะ
หนว่ ยงานท่ีเกีย่ วข้องดา้ นแรงงาน 02
ภาคประกอบการ
การรว่ มมอื กบั สถาบนั อุดมศกึ ษาเพือ่ พัฒนา 04
หลกั สูตรการเรยี นการสอน พฒั นาวธิ กี าร 03 สง่ เสรมิ บคุ ลากรของหนว่ ยงานเขา้ มา
ประเมนิ และการเทยี บโอนผลการเรียนรู้ จัด พฒั นาทกั ษะ ความรู้ ความสามารถ
หลักสูตรการฝกึ อบรมตามเกณฑม์ าตรฐาน การร่วมมือกบั สถาบนั การศึกษาเพื่อ
การศกึ ษาในรายวิชาต่างๆ พัฒนาหลกั สตู รการเรยี นการสอน

วธิ กี ารเทยี บโอนหนว่ ยกติ

 การเทียบจากการสอบมาตรฐาน (Credit from Standardize Test : CS)
ทม่ี หี น่วยงานตา่ งๆ จดั สอบอยู่ และสามารถเทยี บโอนไดท้ นั ที เชน่ กรมพฒั นาฝมี อื
แรงงาน การสอบภาษาอังกฤษตจากการสอบมาตรฐานของหน่วยงานอน่ื ๆ

 การเทียบจากการทดสอบอื่นๆ (Credit from Examination : CE) ซงึ่ อาจไม่ได้มี
กระบวนการเป็นที่ยอมรับท่วั ไป ตอ้ งมีการตั้งคณะกรรมการประเมนิ เพือ่ เทียบโอน
จานวนหนว่ ยกิต

 การเทยี บจากการฝกึ อบรมท่ีจดั โดยสถาบนั อดุ มศกึ ษา (Credit from Training : CT)
 การเทยี บโอนหนว่ ยกติ จากการฝึกอบรม (Credit from Non-Degree : CN)
 การเทียบโอนจากแฟม้ สะสมผลงาน (Credit from Portfolio : CP)

หลกั การของระบบคลังหน่วยกิต

เทยี บโอน รปู แบบการศึกษา
ได้
- การศึกษาในระบบ
ได้มากกว่า หลกั การของ สะสมได้ - การศกึ ษานอกระบบ
1 แหง่ ระบบคลงั - การศกึ ษาตามอัธยาศัย
หน่วยกิต
ระดับและประเภทการศกึ ษา
ไมม่ ี พฒั นา/
เงื่อนไข เปลยี่ นได้ - ระดับกอ่ นประถมศกึ ษา
เวลา - ระดับประถมศึกษา
- ระดับมธั ยมศกึ ษาตอนต้น
- ระดบั มัธยมศกึ ษาตอนปลาย (ประเภทสามญั ศึกษา

และประเภทอาชีวศกึ ษา)
- ระดับอุดมศกึ ษา

ประสบการณ์บุคคล

- ความรู้
- ทกั ษะ
- เจตคติ

กรอบแนวคิดการวจิ ยั

เพ่อื แยก ID กรณีนักศึกษาสมคั รระบบ ระบบและความเชื่อมโยงธนาคารหน่วยกติ
ธนาคารหน่วยกติ ควบคกู่ ัน
การสะสม
หน่วยกติ มากถงึ 75% บ่งช้ีวา่ ไดม้ ีการเปลยี่ น
ความรแู้ ละทกั ษะใหส้ อดคล้องกับวิชา/สาขา
อาชีพนั้นๆ แลว้

ระบบคลังหน่วยกิตดิจทิ ลั ในเบ้อื งตน้

• Website บรกิ ารขอ้ มูล

https://www.oreg.rmutt.ac.th/CreditBank/

การประเมนิ ประสทิ ธิภาพระบบ
คลังหน่วยกิตดิจทิ ัลในเบอ้ื งตน้

ขอ้ เสนอแนะจากการประเมินระบบคลังหนว่ ยกติ ดิจทิ ลั ในเบื้องตน้

ผลการประเมินเบ้อื งตน้ แบง่ ได้ 3 ประเดน็ ดงั นี้
• ด้านโปรแกรม ระบบเก็บคาอธบิ ายรายวชิ า เพื่อการ
เทยี บโอนข้ามมหาวทิ ยาลยั
• การใชง้ านระบบ ความชดั เจนในการใช้งานผา่ น
จอคอมพวิ เตอรแ์ ละโทรศพั ท์มือถอื
• ดา้ นบุคคล การปฐมนิเทศการใช้งานระบบร่วมกัน
สร้างความเขา้ ใจผู้เข้ารว่ มโครงการ

ระบบ Digital Credit Bank System (DCBS)

• มี 2 องค์ประกอบหลกั

• ส่วนของ WEB Application พัฒนาโปรแกรมภายใต้
Microsoft .NET Frame Work Version 4.0 เปน็ ตน้ ไป
ภายใต้ระบบปฏิบตั ิการ Microsoft Window และต้องมี
ระบบจัดการ WEB โดยใช้ Internet Information
Services (IIS) Version 8 เปน็ ต้นไป
• ส่วนของ Database เป็นโครงสรา้ ง (Schema) ทีท่ างาน
ในระบบฐานขอ้ มูล Oracle Version 8i เปน็ ต้นไป โดย
ไมจ่ ากัดระบบปฏบิ ตั ิการ
• การตดิ ต้งั 2 สว่ นเช่นกนั
• ใช้ ID เพอ่ื เชอ่ื มต่อขอ้ มูล

ตวั อย่าง หนา้ การเขา้ สู่ระบบ

ตวั อยา่ ง หนา้ การสมคั รเข้าใชง้ าน

ตวั อย่าง หนา้ การลมื รหัสผา่ น

ตวั อย่าง หนา้ ข้อมลู สว่ นบคุ คล

ตวั อย่าง หน้าแผนการเรยี น

ตวั อย่าง หน้าเครดิตสะสม

ตวั อย่าง หน้าคน้ หา-คน้ หาสถานศึกษา/ค้นหารายวชิ า

แนวโน้มอนาคต





ท่มี า ดร.กฤษณพงศ์ กีรตกิ ร



การการเครดติ ในพนื้ ที่ STAGE และความก้าวหนา้ อาจแตกต่างกัน ข้นึ กบั ต้น
ทุนเดิมท่ีมี

43 ตวั อย่าง ส่ิงทด่ี าเนนิ การไดใ้ นระยะตน้
• ชวนสถานศกึ ษาท่ีสนใจร่วมดาเนนิ การ (อาจเลือก
24 กลุ่มใดกลมุ่ หน่ึง หรอื หลายกล่มุ แต่ปริมาณนอ้ ยก่อน
20 เช่น อาชีวะ พนื้ ฐาน กศน.)

• สรา้ งความเขา้ ใจร่วมกนั เรื่องเครดิตแบงก์

• วิเคราะห์หลักสูตร/วิชาที่ใชอ้ ย่วู า่ จะเทยี บโอนกันได้
25 ตรงไหน อยา่ งไร กห่ี น่วยกิต
44 • ตกลงกนั เร่อื งแนวปฏิบตั ิในการเทียบโอนและสะสม

20 หน่วยกติ

www.presentationgLoO.RcEoMmIPSUM