ก
ขคำนำรายงานวิธีการปฏิบัติที่เป5นเลิศ (Best Practice) เรื่อง “การจัดการเรียนรูIเชิงรุก (Active Learning) โดยใชIกระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่ ของการพัฒนาผูIเรียนใหIเกิดการเรียนรูIสูงสุด” นี้ จัดทำขึ้นเพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ_การจัดการเรียนรูIในรายวิชาสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ระดับชั้นประถมศึกษาปdที่ 5/1 โดยมีจุดมุhงหมายเพื่อพัฒนาผูIเรียนใหIเกิดการคิด วิเคราะห_ และเขIาใจตนเองและสังคมผhานหลักธรรมในพระพุทธศาสนาอยhางลึกซึ้งการจัดกิจกรรมการเรียนรูIในรายงานฉบับนี้ ใชIแนวทางของ “อริยสัจสี่” อันประกอบดIวย ทุกข_ สมุทัย นิโรธ และมรรค เป5นโครงสรIางการเรียนรูIหลัก ผสมผสานกับแนวคิด Active Learning ที่เนIนการมีสhวนรhวมของผูIเรียนอยhางแทIจริงในทุกกระบวนการ อันจะนำไปสูhการเรียนรูIอยhางมีความหมาย (Meaningful Learning) และการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเชิงบวกอยhางยั่งยืนขIาพเจIาหวังเป5นอยhางยิ่งวhา แนวทางและกระบวนการที่ไดIนำเสนอในรายงานฉบับนี้ จะเป5นประโยชน_ตhอครูผูIสอนสังคมศึกษา และบุคลากรทางการศึกษาในการนำไปปรับใชIหรือพัฒนาตhอยอด เพื่อยกระดับคุณภาพผูIเรียนใหIสามารถใชIธรรมะเป5นแนวทางการดำเนินชีวิต และเป5นพลเมืองที่มีคุณภาพในสังคมไดIอยhางแทIจริงหากมีขIอเสนอแนะหรือคำแนะนำเพิ่มเติม ขIาพเจIาขอนIอมรับดIวยความยินดีขIาพเจIาขอรับรองวhา รายงานวิธีการปฏิบัติที่เป5นเลิศ เรื่อง “การจัดการเรียนรูIเชิงรุก (Active Learning) โดยใชIกระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่ ประจำปdงบประมาณ พ.ศ. 2568 เป5นขIอมูลที่ดำเนินการจริง และเป5นไปตามหลักเกณฑ_การประกวดทุกประการลงชื่อ…………………………………………ผูIรับรอง(นายรัตนชัย เอี่ยมพิทักษ_พร) ตำแหนhง ผูIอำนวยการโรงเรียนบIานบางเลน (บางเลนวิทยาคาร)ลงชื่อ……………………………………ผูIสhงผลงาน(นางสาวฉัตรนภา อินทร_ถนอม) ตำแหนhง ครูผูIชhวยโรงเรียนบIานบางเลน (บางเลนวิทยาคาร)
คสารบัญเรื่องหน*าที่1.ความสำคัญของนวัตกรรม/วิธีปฏิบัติที่เป5นเลิศ 12.วัตถุประสงค_และเปyาหมายของการดำเนินงาน 23.ขั้นตอนการดำเนินงาน 43.1 การออกแบบนวัตกรรม 43.2 การดำเนินงานตามกิจกรรม 63.3 การตรวจสอบและประเมินผล 83.4 การสรุปและรายงานผล 94.ผลการดำเนินงาน / ประโยชน_ที่ไดIรับ 105.ป~จจัยความสำเร็จ 116.บทเรียนที่ไดIรับ (Lesson Learned) 117.การเผยแพรh / การไดIรับการยอมรับ 13ภาคผนวก (แผนการสอน / ใบงาน / รูปถhายกิจกรรม / แบบประเมิน) 14
1แบบรายงานวิธีการปฏิบัติที่เป<นเลิศ (Best Practice) ปJการศึกษา 2568สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครปฐมเขต 2ชื่อผู*นำเสนอ นางสาวฉัตรนภา อินทร]ถนอมกลุ_มสาระสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรมโรงเรียนบ*านบางเลน (บางเลนวิทยาคาร)ประเภทของนวัตกรรม ด*านวิธีจัดกิจกรรมการเรียนรู*------------------------------------------------------------------------------------1. ความสำคัญของนวัตกรรม/วิธีการปฏิบัติที่เป<นเลิศ (Best Practice)ประเทศไทยกําลังอยูhในยุคของการปฏิรูปการศึกษาซึ่งถือเป5นการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญของประเทศและประชาชนคนไทย การเปลี่ยนแปลงของยุคสมัยกhอใหIเกิดแรงกดดันในทุก ๆ ดIานของสังคมไทย ทั้งนี้เพราะปญหาในอดีตที่สั่งสมมาอยhางยาวนานลIวนมีตIนเหตุมาจากความลIาหลังในเรื่องการศึกษา การปฏิรูปการเรียนรูIใหมhจะชhวยพัฒนาคนไทยใหIเป5นคนที่มีความรูIคูhคุณธรรม ตระหนักในคุณคhาของตนเอง ผูIอื่น และสรรพสิ่งทั้งหลาย อนาคตของประเทศไทยขึ้นอยูhกับเด็กและเยาวชนเพราะในโลกยุคใหมh การแขhงขันขึ้นอยูhกับความรูIและความสามารถของคนในชาติ จึงจําเป5นตIองปฏิรูปการเรียนรูIเพื่อเสริมสรIางศักยภาพของเยาวชนใหIสามารถคิดเป5น ทำเป5น มีทักษะในการจัดการ มีคุณธรรมและคhานิยมที่ดีงาม และรักการแสวงหาความรูIอยhางตhอเนื่อง หัวใจของการปฏิรูปการศึกษาคือ การปฏิรูปการเรียนรูI หัวใจของการปฏิรูปการเรียนรูIคือการปฏิรูปจากการยึดเนื้อหาวิชา มายึดนักเรียนเป5นตัวตั้งหรือที่เรียกวhา นักเรียนสำคัญที่สุด ซึ่งสอดคลIองกับพระราชบัญญัติการศึกษาแหhงชาติพุทธศักราช 2542 หมวดที่ 4 มาตราที่ 2 ที่ระบุวhา การจัดการศึกษาตIองยึดหลักวhา นักเรียนทุกคนมีความสามารถเรียนรูIและพัฒนาตนเองไดI และถือวhานักเรียนสําคัญที่สุด กระบวนการจัดการศึกษาตIองสhงเสริมใหIนักเรียนสามารถพัฒนาตามธรรมชาติและเต็มศักยภาพการจัดการศึกษาตIองยึดหลักวhาผูIเรียนมีความสำคัญที่สุด ผูIเรียนทุกคนสามารถเรียนรูIและพัฒนาตนเองไดI ดังนั้นกระบวนการจัดการศึกษาตIองสhงเสริมใหIผูIเรียนไดIพัฒนาตามธรรมชาติและเต็มตามศักยภาพ โดยเนIนดIานความรูI คุณธรรม และกระบวนการเรียนรูI ในเรื่องสาระความรูIใหIบูรณาการความรูIและทักษะดIานตhาง ๆ ใหIเหมาะสมในแตhละระดับการศึกษาเพื่อพัฒนาดIานความรูIเกี่ยวกับตนเองและความสัมพันธ_ระหวhางตนเองกับสังคม (พระราชบัญญัติการศึกษาแหhงชาติ (ฉบับที่ 3), 2553)สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมมีบทบาทสำคัญยิ่งในสังคมโลกป~จจุบันและอนาคต เพราะสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมเกี่ยวขIองกับทุกคนทั้งในชีวิตประจำวันและการงานอาชีพตhาง ๆ ตลอดจนเทคโนโลยี เครื่องมือเครื่องใชIและผลผลิตตhางๆ ที่มนุษย_ไดIใชIเพื่ออำนวยความสะดวกในชีวิตและการทำงาน เหลhานี้ลIวนเป5นผลของความรูIสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ผสมผสานกับความคิดสรIางสรรค_และศาสตร_อื่น ๆ ซึ่งหนึ่งในนั้นก็คือ สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม(พระพุทธศาสนา)ชhวยใหIมนุษย_ไดIพัฒนาวิธีคิด ทั้งความคิดเป5นเหตุเป5นผล คิดสรIางสรรค_. คิดวิเคราะห_วิจารณ_ มีทักษะสำคัญในการคIนควIาหาความรูI ใชIความรูIและทักษะเพื่อแกIป~ญหาหรือพัฒนางานดIวยกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม มีความสามารถในการแกIป~ญหาอยhางเป5นระบบ เพื่อแกIป~ญหาในชีวิต
2จริงอยhางสรIางสรรค_สามารถตัดสินใจโดยใชIขIอมูลที่หลากหลายและมีประจักษ_พยานที่ตรวจสอบไดI หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเป5นสิ่งที่สามารถนำมาปรับใชIในชีวิตของโลกสมัยใหมhไดIตลอดเวลา ซึ่งโลกทุกวันนี้เป5นสังคมแหhงการเรียนรูI (knowledge-based society) ดังนั้นทุกคนจึงจำเป5นตIองไดIรับการพัฒนาใหIรูIและเขIาใจเกี่ยวกับหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อที่จะมีความรูIความเขIาใจและนำไปปรับใชIในธรรมชาติและเทคโนโลยีที่มนุษย_สรIางสรรค_ขึ้น สามารถนำความรูIไปใชIอยhางมีเหตุผล สรIางสรรค_ และมีคุณธรรมดังนั้นครูผูIสอนจึงจำเป5นอยhางยิ่งที่จะตIองเชื่อมโยงความรูIกับกระบวนการเรียนรูI และการจัดกิจกรรมการเรียนรูIที่สhงเสริมใหIผูIเรียนพัฒนาความคิด ทั้งความคิดเป5นเหตุเป5นผล คิดสรIางสรรค_ คิดวิเคราะห_วิจารณ_ มีทักษะที่สำคัญทั้งทักษะ กระบวนการทางสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมและทักษะในศตวรรษที่ 21ในการคIนควIาและสรIางองค_ความรูIดIวยกระบวนการสืบเสาะหาความรูI สามารถแกIป~ญหาอยhางเป5นระบบสามารถตัดสินใจ โดยใชIขIอมูลหลากหลายและประจักษ_พยานที่ตรวจสอบไดI (สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา, 2560)การเรียนการสอนสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมเป5นการเรียนรูIที่นักเรียนเป5นผูIลงมือกระทําการทดลองและฝçกคิดดIวยตนเอง การศึกษาหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเป5นการจัดการศึกษาที่มุhงเนIนใหIคนในสังคมไทยที่มีความหลากหลายทางศาสนาที่สนใจเชิงหลักธรรมนำไปปรับใชIเป5นนักคิด มีความสามารถคิดวิเคราะห_หาเหตุผล และมีความตื่นตัวที่จะหาความรูI ขIอเท็จจริงในเชิงหลักธรรม รวมทั้งสามารถที่จะนําหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาและเทคโนโลยีมาใชIไดIอยhางเหมาะสมในชีวิตและความเป5นอยูh ตลอดจนมีสhวนชhวยในการพัฒนาประเทศกลุhมสาระการเรียนรูIสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม โรงเรียนตะกั่วปéาคีรีเขต จึงมุhงสhงเสริมใหIนักเรียนพัฒนาความรูIแบบบูรณาการ เนIนการเรียนรูIผhานการลงมือทำ เพื่อใหIนักเรียนเกิดความรูIความเขIาใจเกี่ยวกับหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา สามารถนำองค_ความรูIมาเชื่อมโยงกันในแตhละสาระการเรียนรูIนำไปสูhการประยุกต_ใชIไดIจริง นำเทคโนโลยีมาใชIใหIเกิดประโยชน_สูงสุด และสามารถสังเคราะห_องค_ความรูIออกมาในรูปแบบตhาง ๆ ไดI ดังนั้นขIาพเจIาจึงมีแนวคิดในการพัฒนาศักยภาพของผูIเรียน มุhงเนIนใหIผูIเรียนไดIเรียนรูIผhานการลงมือทำและการเรียนรูIเชิงรุก (Active Learning) โดยการออกแบบกระบวนการจัดการเรียนรูIโดยใชIกระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่ (Noble Truth 4 Model) ของการพัฒนาผูIเรียนใหIเกิดการเรียนรูIสูงสุด ซึ่งรูปแบบการสอนดังกลhาวมีกระบวนการสอนที่เนIนใหIผูIเรียนเกิดความรูI ความคิดละการตัดสินใจอยhางเป5นระบบสามารถสรIางความรูI คIนพบความรูIไดIดIวยตนเอง นักเรียนมีบทบาทมากในกิจกรรมการเรียนการสอน และผูIเรียนสามารถนำไปใชIในชีวิตประจำวันไดI โดยการใหIผูIเรียนเป5นผูIสรIางความรูIดIวยตนเองกับเพื่อนบุคคลอื่นๆ และสิ่งแวดลIอมรอบตัว โดยใชIทักษะกระบวนการ ตhางๆ ในการสรIางความรูI เพื่อชhวยใหIผูIเรียนไดIพัฒนาทักษะกระบวนการและเรียนรูIสาระในแงhมุมที่กวIางขึ้น ซึ่งจะเกิดขึ้นไดIหากใหIผูIเรียนมีการเคลื่อนไหวทางกาย อยhางเหมาะสม กิจกรรมที่หลากหลาย ทำใหIผูIเรียนตื่นตัวอยูhเสมอ จึงสามารถทำใหIผูIเรียนเกิดการเรียนรูIและถhายโอนการเรียนรูIนั้นไปประยุกต_ใชI ในสถานการณ_ที่หลากหลาย ความรูIนั้นก็จะเป5นประโยชน_และมีความหมายมากขึ้น กระบวนการเหลhานี้มีแนวทางเพื่อใหIผูIเรียนมีคุณลักษณะและศักยภาพความเป5นสากลซึ่งจะชhวยเพิ่มพูนทักษะการศึกษา คIนควIา เลือกใชIขIอมูลไดIอยhางถูกตIอง เหมาะสม สามารถพัฒนาความริเริ่มสรIางสรรค_และ การคิดอยhางมีวิจารณญาณและการแกIป~ญหา การสื่อสารและการรhวมมือ ซึ่งทักษะเหลhานี้มีความจำเป5น
3อยhางยิ่งในศตวรรษที่ 21 ที่ใชIในการดำเนินชีวิตตhอไปในอนาคต และสามารถทำงานทhามกลางความขาดแคลน เป5นการทIาทายความสามารถของตนเอง ไดIทำในสิ่งที่ไมhเคยทำมากhอน นอกจากนี้นักเรียนไดIนำองค_ความรูIที่เกิดจากการศึกษา คIนควIาและลงพื้นที่ดIวยตนเองนั้น นำไปเผยแพรhทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษา2. วัตถุประสงค]และเปhาหมายของการดำเนินงาน2.1 จุดประสงค]2.1.1 เพื่อพัฒนาผูIเรียนใหIเกิดการเรียนรูIสูงสุด โดยใชIกระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่ (Noble Truth 4 Model)2.1.2 เพื่อใหIผูIเรียนไดIพัฒนาทักษะกระบวนการทางสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมและทักษะในศตวรรษที่ 21 ในการคIนควIาและสรIางองค_ความรูIดIวยกระบวนการสืบเสาะหาความรูI สามารถแกIป~ญหาอยhางเป5นระบบ สามารถตัดสินใจ โดยใชIขIอมูลหลากหลายและประจักษ_พยานที่ตรวจสอบไดI2.1.3 เพื่อใหIผูIเรียนใหIเกิด ความรูI ความเขIาใจในเรื่องที่เรียนอยhางแทIจริงโดยการใหIผูIเรียนสรIางความรูIดIวยตนเอง โดยอาศัยความรhวมมือจากกลุhม2.1.4 เพื่อพัฒนาพฤติกรรมการกลIาแสดงออกและนำองค_ความรูIที่ไดIจากการศึกษา คIนควIา2.2 เปhาหมายเชิงปริมาณ2.2.1 นักเรียนชั้นประถมศึกษาปdที่ 5/1 จำนวน 33 คน ไดIผhานกระบวนการจัดการเรียนรูIผhานการลงมือทำและการเรียนรูIเชิงรุก (Active Learning) โดยใชIกระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่ (Noble Truth 4 Model) ของการพัฒนาผูIเรียนใหIเกิดการเรียนรูIสูงสุด2.2.2 นักเรียนไดIนวัตกรรมที่ผhานกระบวนการศึกษา คIนควIาของนักเรียนจำนวน 1 เรื่องเชิงคุณภาพ2.2.3 นักเรียนมีทักษะกระบวนการความเป5นเหตุและผล (หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา) และทักษะในศตวรรษที่ 21 ในการคIนควIาและสรIางองค_ความรูIดIวยกระบวนการสืบเสาะหาความรูIสามารถแกIป~ญหาอยhางเป5นระบบ สามารถตัดสินใจ โดยใชIขIอมูลหลากหลายและประจักษ_พยานที่ตรวจสอบไดI3. ขั้นตอนการดำเนินงาน3.1 การออกแบบนวัตกรรม
4จากเจตนารมณ_ของเปyาหมายตามหลักการจัดการศึกษาตามพระราชบัญญัติการศึกษาแหhงชาติที่เนIนผูIเรียนเป5นสำคัญ ที่มีความมุhงหวังและความคาดหมาย หลัก ๆ คือ ผูIเรียนไดIรับการพัฒนาใหIเป5นที่มีคุณภาพ อันหมายถึง เป5นคนดี เป5นคนเกhง เป5นคนที่สามารถดำรงชีวิตไดIอยhางมีคุณคhาและมีความสุข บนพื้นฐานของความเป5นไทย ภายใตIบริบท สังคมโลกใหมh รวมทั้งเพิ่มศักยภาพและความสามารถในระดับสูงดIานสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม เทคโนโลยีและ การสื่อสาร เพื่อการพึ่งตนเองและเพื่อสมรรถนะในการแขhงขัน โดยบูรณาการเชื่อมโยงกับเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม ศาสนา และการเมือง เพื่อพัฒนาประเทศอยhางยั่งยืน โดยมีภาคีเครือขhายการจัดการเรียนรูIและรhวมพัฒนากับสถานศึกษาระดับทIองถิ่น ระดับภูมิภาค ระดับ ชาติและนานาชาติรวมทั้งเครือขhายสนับสนุน จากสถาบันอุดมศึกษาและองค_กรอื่น ๆ ที่เกี่ยวขIอง ตลอดจนเป5นศูนย_และรhวมเป5นเครือขhายพัฒนา ความรูIใหIกับประชาชนในชุมชนและบุคคลทั่วไปดังนั้น ขIาพเจIาจึงดำเนินการพัฒนาและแกIไขป~ญหาผูIเรียนโดยใชIนวัตกรรมทางการเรียนการสอน (Instructional innovation) โดยมีเปyาหมายตามหลักการจัดการศึกษาตามพระราชบัญญัติการศึกษาแหhงชาติ ที่เนIนผูIเรียนเป5นสำคัญ ซึ่งตIองดำเนินการพัฒนาผูIเรียนใหIเป5นผูIมีความรอบรูI กIาวทันโลกและการเปลี่ยนแปลง มีคุณธรรมและจริยธรรมสามารถนำความรูIไปประยุกต_ใชIและพัฒนาตนเองไดIอยhางมีประสิทธิภาพ สอดคลIองกับปรัชญาการศึกษา ดIานประสบการณ_นิยม(Progressivism) และทฤษฎีการเรียนรูI ดIานการสรIางองค_ความรูIดIวยตนเอง (Constructivism) โดยสังเคราะห_เป5นนวัตกรรม การจัดการเรียนการสอน Active learning โดยใชIกระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่ (Noble Truth 4 Model)ของการพัฒนาผูIเรียนใหIเกิดการเรียนรูIสูงสุด โดยกระบวนการพัฒนานวัตกรรม/วิธีปฏิบัติที่เป5นเลิศ ใชIวิธีSystem Approach ประกอบดIวย Input Process Output Feedback และทุกขั้นตอนจะควบคุม โดยวงจรคุณภาพ PDCA ดังแสดงในแผนภาพ ดังนี้
5จากกระบวนการพัฒนานวัตกรรม/วิธีปฏิบัติที่เป5นเลิศ ใชIวิธี System Approach ประกอบดIวย Input Process Output Feedback และทุกขั้นตอนจะควบคุม โดยวงจรคุณภาพ PDCA ดังแสดงในภาพ นั้นมีดำเนินการ ดังนี้1.1) ศึกษาหลักสูตรของโรงเรียน ศึกษาเอกสารประกอบหลักสูตรและวิเคราะห_หลักสูตร1.2) ออกแบบหนhวยการเรียนรูIและจัดทำแผนการเรียนรูIอยhางชัดเจน ซึ่งในแผนการจัดการเรียนรูIนอกจากจะกำหนดมาตรฐานการเรียนรูIและตัวชี้วัดแลIว จะกำหนดจุดประสงค_การเรียนรูIที่ครอบคลุมทั้ง 3 ดIาน คือ ดIานพุทธิพิสัย ดIานจิตพิสัยและดIานทักษะพิสัย1.3) ระบุเทคนิควิธีการในการจัดกิจกรรมการเรียนรูI ระบุใชIสื่อ/นวัตกรรมที่ใชIจัดกิจกรรมการเรียนรูIที่เหมาะสมสอดคลIองกับเนื้อหาสาระและผูIเรียน1.4) กำหนดวิธีการวัดและประเมินผลพรIอมเครื่องมือการวัดและประเมินผลไวIอยhางชัดเจน1.5) จากนั้นนำแผนการจัดการเรียนรูIไปใชIจัดกิจกรรมการเรียนรูIที่เนIนผูIเรียนเป5นสำคัญใชIสื่อนวัตกรรมอยhางหลากหลายประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรูI รวมทั้งออกแบบและสรIางเครื่องมือวัดและประเมินผลการเรียนรูIใหIครอบคลุมตามตัวชี้วัดและมาตรฐานการเรียนรูIทั้งนี้ ขIาพเจIามีการวัดและประเมินผลในรายวิชาสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม คือ การประเมินการปฏิบัติ (Authentic Assessment) และการประเมินสภาพจริง (Performance Assessment) โดยผhานการปฏิบัติของผูIเรียน โดยการวัดและประเมินผลดIวยวิธีการดังกลhาวตIองวัดและประเมินไดIครอบคลุม ครบถIวนพฤติกรรมของผูIเรียนทั้ง 3 ดIาน ดังนี้ด*านพุทธิพิสัย (Cognitive Domain) การประเมินความรูIในรายวิชาสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม เป5นการใหIผูIเรียนไดIรับความรูI ความเขIาใจและสามารถประยุกต_ใชIทั้งเนื้อหาดIานทฤษฎีและปฏิบัติ ซึ่งความรูIในเนื้อหาสาระนี้สามารถประเมินโดยการใชIแบบทดสอบด*านจิตพิสัย (Affective Domain) เป5นการประเมินการแสดงออกของผูIเรียนทั้งหมดตลอดจน การทำงานรhวมกันและคุณลักษณะตhางๆ ซึ่งสามารถประเมินดIวยวิธีการสังเกตไดIอยhางชัดเจนด*านทักษะพิสัย (Psychomotor Domain) การประเมินทักษะในรายวิชาสังคมศึกษาศาสนาและวัฒนธรรม ตามทักษะกระบวนการทางสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมและทักษะที่สำคัญของนักเรียนในศตวรรษที่ 213.2 การดำเนินงานตามกิจกรรมขั้นเตรียมการ (Plan)1) ผูIสอนศึกษาเปyาหมายของการจัดการศึกษาของสถานศึกษา ศึกษาหลักสูตรของโรงเรียนศึกษาเอกสารประกอบหลักสูตรและวิเคราะห_หลักสูตร ศึกษาทักษะกระบวนการทางสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมและทักษะในศตวรรษที่ 21 ในการคIนควIาและสรIางองค_ความรูIดIวยกระบวนการสืบเสาะหาความรูI สามารถแกIป~ญหาอยhางเป5นระบบ สามารถตัดสินใจ โดยใชIขIอมูลหลากหลายและประจักษ_พยานที่ตรวจสอบไดI
6เพื่อสรIางหนhวยการเรียนรูIใหIสอดคลIองกับตัวชี้วัดและสาระการเรียนรูIแกนกลาง กลุhมสาระการเรียนรูIสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ภายใตIหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 25512) ผูIสอนจัดทำหนhวยการเรียนรูI และแผนการจัดการเรียนรูI3) ผูIเรียนและผูIสอนรhวมกันสำรวจแนวคิดหลักในการจัดทำผลงงานและนวัตกรรม เพื่อนำไปสูhการกำหนดหัวขIอองค_ความรูIใหมhที่ผูIเรียนมีความสนใจรhวมกันขั้นดำเนินการ (Do) การพัฒนาผลงานและนวัตกรรมของนักเรียนจากการจัดการเรียนการสอน Active learning โดยใชIกระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่ (Noble Truth 4 Model) ของการพัฒนาผูIเรียนใหIเกิดการเรียนรูIสูงสุด ดังนี้ครูผูIสอนไดIดำเนินการจัดกิจกรรมการเรียนรูIโดยใชIกระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่ (NobleTruth 4 Model) ซึ่งประกอบดIวยขั้นตอนสำคัญ 7 ขั้นขั้นที่ 1 ทุกข_ สำรวจความรูIเดิม ความรูIพื้นฐานที่จำเป5นตhอการเรียนรูIใหมh ผูIสอนทําหนIาที่ในการตั้งคําถามเพื่อกระตุIนใหIผูIเรียนไดIแสดงความรูIเดิมหรือเสริมในสิ่งที่ผูIเรียนยังไมhมี หรือตรวจสอบทักษะทางสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม และเป5นการกระตุIนความตื่นตัวทางสติป~ญญาใหIผูIเรียนดึงความรูIเดิมที่มีอยูh และเชื่อมโยงไปยังเรื่องที่จะเรียนตhอไป ทําใหIผูIสอนไดIทราบวhาผูIเรียนแตhละคนมีความรูIพื้นฐานเป5นอยhางไร ผูIสอน
7ควรเติมเต็มสhวนใดใหIกับผูIเรียน และผูIสอนยังสามารถวางแผนการจัดการเรียนรูIไดIอยhางเหมาะสมสอดคลIองกับความตIองการของผูIเรียนขั้นที่ 2 สมุทัย แสวงหาขIอมูลใหมh ผูIสอนทําหนIาที่กระตุIนใหIผูIเรียนเกิดความสงสัยสรIางคำถามและอยากรูIอยากเห็น พยายามแสวงหาคำตอบของขIอสงสัยเหลhานั้น จนสามารถสรIางความรูIดIวยตนเอง โดยอาศัยกระบวนการทางสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ไดIแกh การกำหนดป~ญหา การตั้งสมมติฐาน เก็บรวบรวมขIอมูลหรือทดลอง และสรุปผลและอภิปรายผล นําเขIาสูhเนื้อหาในบทเรียนหรือเรื่องที่นhาสนใจ ซึ่งอาจเกิดจากความสนใจของผูIเรียน หรือเกิดจากการอภิปรายภายในกลุhม เรื่องที่นhาสนใจอาจมาจากเหตุการณ_ที่กําลังเกิดขึ้นในชhวงเวลานั้น หรือเป5นเรื่องที่เชื่อมโยงกันกับความรูIเดิมที่ผูIเรียนเพิ่งเรียนรูIมา เนIนใหIผูIเรียนไดIศึกษาคIนควIาดIวยตนเองรวมทั้งระดมความคิด รhวมกันทำงานเป5นกลุhม มุhงเนIนใหIผูIเรียนรูIจักศึกษาคIนควIาหาคำตอบทั้งจากการอhาน การวิเคราะห_ ตีความหมายขIอมูล การทำความเขIาใจและศึกษาจากแหลhงความรูIตhางๆ ฝçกใหIผูIเรียนไดIใชIทักษะกระบวนการตhางๆ เพื่อคIนควIาและไดIมาซึ่งคำตอบ โดยผูIสอนไดIใชIกระบวนการสอนหลายวิธี เพื่อไมhใหIผูIเรียนเบื่อหนhายในการเรียน เชhน การทดลองการเรียนแบบรhวมมือกันเรียนรูI อันจะนำไปสูhการขยายความรูIความเขIาใจของผูIเรียนใหIกวIางขึ้นขั้นที่ 3 นิโรธ แลกเปลี่ยนความรูIความเขIาใจกับกลุhม ผูIสอนสhงเสริมใหIผูIเรียนแลกเปลี่ยนความรูIกันทั้งในกลุhมและระหวhางกลุhม ที่ไดIจากการศึกษาคIนควIาและพบขIอมูลใหมhจากกิจกรรมขั้นที่ผhานมา เป5นการฝçกและสhงเสริมใหIผูIเรียนกลIาคิด กลIาแสดงออก รูIจักตั้งคำถาม เตรียมคำตอบโดยมีผูIสอนเป5นผูIดูแลและใหIคำชี้แนะเพิ่มเติม และยังเป5นการเปõดโอกาสใหIผูIเรียนไดIมีปฏิสัมพันธ_ทั้งทางดIานรhางกายอารมณ_ สังคม และสติป~ญญา ตลอดจนความรูIสึกนึกกับผูIอื่นอีกดIวย เมื่อไดIขIอมูลมาแลIวผูIเรียนก็จะนําขIอมูลเหลhานั้นมาทําการวิเคราะห_ สรุปผลและนําเสนอผลที่ไดIในรูปแบบตhาง ๆ เชhน บรรยายสรุปสรIางแบบจําลองรูปวาดตาราง กราฟ ฯลฯ เพื่อนําเสนอแนวคิดตhอไป ขั้นนี้จะทําใหIผูIเรียนไดIสรIางองค_ความรูIใหมhการคIนพบในขั้นนี้อาจเป5นไปไดIหลายทาง เชhน สนับสนุนสมมติฐาน แตhผลที่ไดIจะอยูhในรูปแบบใดก็สามารถใหIความรูIและชhวยผูIเรียนไดIเกิดการเรียนรูIไดI เพื่อแลกเปลี่ยนความรูIกันแลIว ผูIสอนและผูIเรียนจะมีการสรุปความรูIอีกครั้งหนึ่ง และมีเทคนิควิธีการที่ทำใหIผูIเรียนสามารถเขIาใจเนื้อหาไดIงhายๆ และมีความคงทนในการเรียนรูI ทำใหIผูIเรียนไดIรับความสนุกสนาน ผhอนคลาย ทำใหIผูIเรียนสามารถจัดเรียงความรูIที่ไดIเรียนมาอยhางเป5นระบบ งhายตhอการจดจำและนำไปใชIขั้นที่ มรรค แสดงความรูI ผลงาน เมื่อแสดงผลงานทางสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมและการประเมินผล เป5นการฝçกเสนอความคิดของจัดการเรียนการสอนเสร็จในแตhละครั้ง ผูIเรียนจะมีผลงานของกลุhมออกมา และจัดแสดงไวIในที่ที่ผูIสอนจัดเตรียมไวIใหI เป5นการชhวยใหIผูIเรียนตอกย้ำและตรวจสอบความเขIาใจของตน ตลอดจนแสดงใหIเห็นถึงความสามารถ ความสามัคคี ความคิดสรIางสรรค_และความรูIที่ไดIจากการเรียน สรIางความภูมิใจใหIกับกลุhมตนเอง และเป5นการแสดงใหIผูIอื่นไดIรับรูI อีกทั้งยังมีผลตhอการเรียนการสอนในครั้งตhอไป ขั้นนี้จะชhวยใหIผูIเรียนสามารถนําความรูIที่ไดIมาประมวลและประยุกต_ใชIในเรื่องอื่นๆ ไดI และสhงเสริมการนำความรูI ความเขIาใจของตนเองที่เกี่ยวขIองกับเรื่องที่เรียนไปใชIในสถานการณ_ตhางๆ เพื่อเป5นการแกIป~ญหา ตลอดจนนำความรูIไปใชIในชีวิตประจำวัน เชhน การนำผลไมIไปแชhน้ำเพื่อเพิ่มความกรอบใหIกhอนรับประทาน เป5นตIน และเป5นการสhงเสริมใหIผูIเรียนมีความกระตือรือรIนที่จะเรียนเพราะเป5นเรื่องที่ใกลIตัวผูIเรียน ทำใหIมีความอยากรูIอยากเห็นและอยาก
8เรียนในครั้งตhอไป ผูIสอนจัดเตรียมโอกาสใหIนักเรียนนําความรูIที่ไดIไปปรับประยุกต_ใชIใหIเหมาะสม และถhายโอนการเรียนรูIไดI ซึ่งสามารถเผยแพรhความรูIที่ไดIในเวทีตhางๆ ตhอไป เชhน กิจกรรมหนIาเสาธง งานสัปดาห_สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม การจัดคhายอัจฉริยภาพทางดIานสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม เป5นตIนขั้นตรวจสอบและประเมินผลการพัฒนางาน (Check)1) ผูIเรียนมีความตื่นตัวในการเขIารhวมกิจกรรม มีการคIนควIาขIอมูลจากหลายแหลhงเรียนรูIและมีการปรับปรุงเป5นระยะ โดยมีผูIสอนทำหนIาที่ใหIขIอเสนอแนะในการแกIไขปรับปรุงและพัฒนางาน2) เมื่อผูIเรียนจัดทำนวัตกรรมแลIว ผูIสอนทำหนIาที่ตรวจสอบ และเสนอแนะ แลกเปลี่ยนเรียนรูIรhวมกับผูIเรียนขั้นสรุปและรายงาน (Action)การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนโดยใชIกระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่ (Noble Truth 4 Model) เปõดโอกาสใหIผูIเรียนมีสhวนรhวมอยhางเต็มที่ในการเรียนการสอน ผูIเรียนทุกคนไดIคิด ไดIปฏิบัติดIวยตนเอง ไดIแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับเพื่อนและผูIสอนอยhางเต็มที่ ผูIสอนสามารถปรับเนื้อหากิจกรรมการเรียนการสอนตามความคิดเห็นของผูIเรียนตามความเหมาะสม และผูIเรียนไดIเรียนตามที่ผูIเรียนตIองการมากยิ่งขึ้น ทำใหIผูIเรียนเกิดความสนุกสนานในการเรียนการสอน เมื่อผูIเรียนเกิดความสนุก ก็มีความพรIอมทำใหIเกิดความกระตือรือรIนในการทำกิจกรรม สhงผลใหIเกิดการเรียนรูIที่ดีตามมา สามารถสรIางนวัตกรรมหรือผลงานเพื่อเป5นการทบทวนกระบวนการจัดการเรียนรูIที่เกิดขึ้นมาตลอดทั้งหนhวยการเรียนรูIที่ผhานมาหรืออาจกลhาวไดIวhาเป5นกระบวนการตกผลึกทางความคิด เพื่อเชื่อมโยงองค_ความรูIที่ไดIรับกับการนำไปใชIไดIจริงในชีวิตประจำวัน โดยมีผูIสอนทำหนIาที่ใหIคำชี้แนะอยhางใกลIชิด3.3 ประสิทธิภาพของการดำเนินงานขั้นตอนในการสรIางองค_ความรูIและพัฒนาทักษะของผูIเรียนโดยใชIกระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่ (Noble Truth 4 Model) ของการพัฒนาผูIเรียนใหIเกิดการเรียนรูIสูงสุด พบวhา ผูIเรียนมีความกระตือรือรIนในกิจกรรมการเรียนการสอนสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมมากขึ้น เชhน การคIนควIาหาขIอมูลดIวยตนเอง การลงมือปฏิบัติกิจกรรมการทดลอง การทำงานรhวมกันเป5นทีม การสรIางความรูIดIวยตนเอง และการแสดงผลงานที่สรIางความภูมิใจใหIกับผูIเรียน โดยเฉพาะในขั้นสรุปจัดระเบียบความรูIทางสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมผูIเรียนจะใหIความสนใจเป5นพิเศษในการรhวมกันสรุปความรูIของกลุhมออกมาเป5นแผนผังความรูI ผูIเรียนแตhละกลุhมจะชhวยกันคิด และออกแบบผังของตนกันอยhางเต็มที่ ซึ่งจากกิจกรรมตรงนี้แสดงใหIเห็นวhาผูIเรียนตhางชhวยกันสรุปความรูIที่ตนไดIมาจัดทำเป5นผังความรูI ทำใหIผูIเรียนสามารถจดจำและเขIาใจเนื้อหาที่เรียนไปไดIดียิ่งขึ้น ผูIเรียนเกิดทักษะกระบวนการทางสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมและทักษะในศตวรรษที่ 21 ในการคIนควIาและสรIางองค_ความรูIดIวยกระบวนการสืบเสาะหาความรูI สามารถแกIป~ญหาอยhางเป5นระบบ สามารถตัดสินใจ โดยใชIขIอมูลหลากหลายและประจักษ_พยานที่ตรวจสอบไดI ผูIเรียนพยายามที่จะตั้งคำถามและตอบคำถามกับเพื่อน ทำใหIไดIฝçกใชIความรูIที่เรียนมาไปอยhางไมhรูIตัว ซึ่งตhางไปจากการเรียนการสอนสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมตามปกติที่เป5นการเรียน
9การสอนโดยเนIนการบอก การอธิบาย การสาธิต และการซักถาม เนื้อหาในการเรียนของผูIสอนหรือในบางครั้งอาจจะมีการทดลองบIางแตhก็ไมhบhอยนัก โดยมิไดIเปõดโอกาสใหIผูIเรียนไดI ฝçกกระบวนการคIนควIา10กระบวนการคิด กระบวนการทำงาน กระบวนการสรIางความรูIดIวยตนเอง ทักษะกระบวนการทางสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม การวิเคราะห_กระบวนการเรียนรูI และการประยุกต_ใชIความรูI อันเป5นทักษะที่จำเป5นตhอการเรียนรูIตลอดชีวิตและเป5นเปyาหมายหลักของการจัดการเรียนการสอนแบบอริยสัจสี่ (NobleTruth 4 Model) ของการพัฒนาผูIเรียนใหIเกิดการเรียนรูIสูงสุด3.4 การใช*ทรัพยากรการสรIางองค_ความรูIและพัฒนาทักษะของผูIเรียนผhานการดำเนินการตามกระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่ (Noble Truth 4 Model) ของการพัฒนาผูIเรียนใหIเกิดการเรียนรูIสูงสุด ไดIเนIนใหIผูIเรียนมีบทบาทสำคัญในการเรียนรูI โดยจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่เปõดโอกาสใหIผูIเรียนไดIลงมือปฏิบัติการทดลองดIวยตนเอง มีการใชIกระบวนการทางสติป~ญญา และมีสhวนรhวมในการเรียนทั้งรhางกาย สติป~ญญาอารมณ_และสังคม พรIอมทั้งเนIนกระบวนการทางสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมและทักษะในศตวรรษที่ 21 ในการคIนควIาและสรIางองค_ความรูIดIวยกระบวนการสืบเสาะหาความรูI สามารถแกIป~ญหาอยhางเป5นระบบ สามารถตัดสินใจ โดยใชIขIอมูลหลากหลายและประจักษ_พยานที่ตรวจสอบไดI ซึ่งตIองอาศัยจากแหลhงการเรียนรูIที่หลากหลายและเป5นแหลhงการเรียนรูIที่อยูhในทIองถิ่น เพื่อใหIการสืบคIนขIอมูลและนำขIอมูลมาใชIสรIางองค_ความรูIใหมh ๆ นั้นมีความถูกตIอง นhาเชื่อถือ จึงมีการใชIทรัพยากรในรูปแบบตhาง ๆ ดังนี้3.4.1 ผูIเรียนและผูIสอนระดมความคิด เพื่อระบุแหลhงเรียนรูIที่สามารถสืบคIนหาขIอมูลมาจัดทำผลงานและนวัตกรรมของตนเองไดIอยhางถูกตIอง มีความนhาเชื่อถือ เชhน หIองปฏิบัติการกลุhมสาระการเรียนรูIสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม หIองสมุดโรงเรียน แหลhงเรียนรูIภายในชุมชน พิพิธภัณฑ_ภูมิป~ญญาทIองถิ่น และขIอมูลในระบบอินเตอร_เน็ต3.4.2 กระบวนการสืบคIนขIอมูลและเขียนบทความ เพื่อใชIในการจดบันทึกขIอมูล3.4.3 การลงพื้นที่สืบคIนขIอมูล ไดIรับการอำนวยความสะดวกจากทhานผูIอำนวยการ และผูIปกครองของผูIเรียนซึ่งเป5นคนในทIองถิ่น ทำใหIผูIเรียนสามารถเขIาถึงขIอมูลเชิงลึกไดI3.4.4 การจัดตีพิมพ_ผลงานและนวัตกรรมที่ไดIดำเนินการศึกษา ผhานการพิมพ_โดยใชIเทคโนโลยีเพื่อเพิ่มความนhาสนใจใหIกับงานนำเสนอ4. ผลการดำเนินงาน/ประโยชน]ที่ได*รับ4.1 ผลที่เกิดตามจุดประสงค]4.1.1 ผูIเรียนเกิดกระบวนการเรียนรูIมากขึ้น โดยใชIกระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่ (Noble Truth 4 Model)
104.1.2 ผูIเรียนไดIพัฒนาทักษะกระบวนการทางสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมและทักษะในศตวรรษที่ 21 ในการคIนควIาและสรIางองค_ความรูIดIวยกระบวนการสืบเสาะหาความรูI สามารถแกIป~ญหาอยhางเป5นระบบ สามารถตัดสินใจ โดยใชIขIอมูลหลากหลายและประจักษ_พยานที่ตรวจสอบไดI4.1.3 ผูIเรียนมีความรูI ความเขIาใจ ในเรื่องที่เรียนอยhางแทIจริง สามารถสรIางความรูIดIวยตนเองและความรhวมมือจากกลุhม4.1.4 ผูIเรียนกลIาแสดงออกและสามารถนำองค_ความรูIที่ไดIจากการศึกษา คIนควIาเผยแพรhในวงกวIาง ทั้งภายในสถานศึกษาและชุมชนภายนอก4.2 ผลสัมฤทธิ์ของงานผลการดำเนินงานการจัดการเรียนการสอน Active learning โดยใชIกระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่ (Noble Truth 4 Model) ของการพัฒนาผูIเรียนใหIเกิดการเรียนรูIสูงสุด พบวhา ผูIเรียนมีความกระตือรือรIนในกิจกรรมการเรียนการสอนสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมมากขึ้น เชhน การคIนควIาหาขIอมูลดIวยตนเอง การลงมือปฏิบัติกิจกรรมการทดลอง การทำงานรhวมกันเป5นทีม การสรIางความรูIดIวยตนเอง และการแสดงผลงานที่สรIางความภูมิใจใหIกับผูIเรียน โดยเฉพาะในขั้นสรุปจัดระเบียบความรูIทางสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมผูIเรียนจะใหIความสนใจเป5นพิเศษในการรhวมกันสรุปความรูIของกลุhมออกมาเป5นแผนผังความรูI ผูIเรียนแตhละกลุhมจะชhวยกันคิด และออกแบบผังของตนกันอยhางเต็มที่ ทำใหIผูIเรียนสามารถจดจำและเขIาใจเนื้อหาที่เรียนไปไดIดียิ่งขึ้น ผูIเรียนเกิดทักษะกระบวนการทางสังคมศึกษาศาสนาและวัฒนธรรม(แนวหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา หลักอริยสัจสี่) การคิดสรIางสรรค_ การคิดอยhางมีวิจารณญาณ และการคิดแกIป~ญหา คIนควIาและคัดเลือกขIอมูลหรือองค_ความรูIเป5นทักษะการเรียนรูIในศตวรรษที่ 21 ซึ่งทักษะเหลhานี้จะติดตัวผูIเรียนไปตลอด และผูIเรียนสามารถจัดทำผลงานซึ่งเป5นนวัตกรรมสำคัญซึ่งเป5นผลสรุปของการออกแบบการจัดการเรียนรูI และสามารถนำนวัตกรรมมาศึกษาหาความรูI และนำสูhการเผยแพรhใหIกวIางขวางมากขึ้น4.3 ประโยชน]ที่ได*รับ4.3.1 นักเรียนเกิดทักษะกระบวนการทางตามแนวหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา หลักอริยสัจสี่และทักษะในศตวรรษที่ 21 ในการคIนควIาและสรIางองค_ความรูIดIวยกระบวนการสืบเสาะหาความรูIเกิดทักษะการคิดสรIางสรรค_ การคิดอยhางมีวิจารณญาณ และการคิดแกIป~ญหา สามารถแกIป~ญหาอยhางเป5นระบบ สามารถตัดสินใจ4.3.2 ผูIเรียนมีความกระตือรือรIนในกิจกรรมการเรียนการสอนสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมมากขึ้น4.3.3 ผูIเรียนพยายามที่จะตั้งคำถามและตอบคำถามกับเพื่อน ไดIฝçกใชIความรูIที่เรียนมาไปอยhางไมhรูIตัว4.3.4 ผูIเรียนมีความสามารถทางการเรียนสูง มีพฤติกรรมกลIาแสดงออกสูง และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสัมพันธ_ทางบวกกับพฤติกรรมกลIาแสดงออก4.3.5 ผูIเรียนไดIฝçกวามคิดเชิงวิพากษ_วิจารณ_และเปõดใจกวIาง ยอมรับความคิดเห็นของผูIอื่นทำใหIเกิดเป5นนิสัยที่ติดตัวและเคยชินจนสามารถพัฒนาไปใชIในชีวิตประจำวัน
114.3.6 ผูIเรียนสามารถเปลี่ยนจากผูIรับองค_ความรูIมาเป5นผูIสรIางองค_ความรูI และเผยแพรhองค_ความรูI ที่เกิดจากการศึกษา คIนควIาใหIเกิดประโยชน_กับตนเองและผูIอื่น5. ปuจจัยความสำเร็จ5.1 กระบวนการจัดการเรียนรูI การจัดการเรียนการสอน Active learning โดยใชIกระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่ (Noble Truth 4 Model) ของการพัฒนาผูIเรียนใหIเกิดการเรียนรูIสูงสุด มีการวางแผนในการจัดกิจกรรมการเรียนรูIอยhางเป5นระบบ รัดกุม ทำใหIเกิดประสิทธิภาพในการสรIางองค_ความรูIของผูIเรียน5.2 ผูIสอนและผูIเรียนกลIาที่จะกIาวขIามขีดจำกัดของตนเอง กลIาคิด กลIาลงมือทำ หวังผลเพื่อพัฒนาตนเองใหIเต็มศักยภาพ เรียนรูIรhวมกัน5.3 ผูIเรียนไดIนำความรูIทางสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมมาใชIในการอธิบาย เชื่อมโยง และบูรณาการองค_ความรูIทั้งทางดIานสังคมศาสตร_ เศรษฐกิจ วัฒนธรรมและสิ่งแวดลIอมอยhางรอบดIาน5.4 ผูIบริหารและคณะครูใหIความเห็นชอบและใหIการสนับสนุนการดำเนินกิจกรรม มีวัสดุอุปกรณ_ ที่ใชIในการจัดกิจกรรมอยhางเพียงพอ5.5 บุคลากรทIองถิ่นถhายทอดความรูI ประสบการณ_ ใหIขIอมูลกับผูIเรียนในเรื่องราวที่สอดคลIองกับ เนื้อหาในการเรียน รวมถึงใหIความรูIที่เป5นภูมิป~ญญาทIองถิ่นซึ่งเป5นขIอมูลที่เป5นประโยชน_ตhอการจัดการเรียนรูI สhงผลใหIผูIปกครองและชุมชนมีความพึงพอใจตhอการทำงานของโรงเรียน5.6 การประชาสัมพันธ_องค_ความรูIที่ไดIจากการทำกิจกรรมรhวมกันผhานการเผยแพรhทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษาไดIรับการตอบรับเป5นอยhางดี ทำใหIองค_ความรูIที่ไดIจากการศึกษา คIนควIาไดIเผยแพรhไปในวงกวIาง6. บทเรียนที่ได*รับ (Lesson Learned)6.1 การระบุขIอมูลที่ไดIรับจากการผลิตและการนำผลงานไปใชI1) ผูIเรียนเกิดทักษะกระบวนการแบบหลักอริยสัจสี่ (Noble Truth 4 Model) และทักษะในศตวรรษที่ 21 ในการคIนควIาและสรIางองค_ความรูIดIวยกระบวนการสืบเสาะหาความรูI เกิดทักษะการคิดสรIางสรรค_ การคิดอยhางมีวิจารณญาณ และการคิดแกIป~ญหา สามารถแกIป~ญหาอยhางเป5นระบบ สามารถตัดสินใจ2) ผูIเรียนทราบวิธีการคIนควIาและคัดเลือกขIอมูลหรือองค_ความรูIไดIอยhางถูกตIองและเป5นระบบ3) ผูIเรียนมีความภาคภูมิใจในผลงานหรือนวัตกรรมของตนเองและเพื่อนรhวมชั้น4) ผูIเรียนไดIเรียนรูIรhวมกันในเรื่องที่เกี่ยวกับการนำความรูIทางดIานสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมไปพัฒนาทIองถิ่น และรูIจักชุมชนของผูIเรียนในหลากหลายแงhมุมมากยิ่งขึ้น สนองตอบหลักสูตรสถานศึกษา และหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 25516.2 ขIอเสนอแนะ ขIอควรระวัง1) ผูIเรียนขาดประสบการณ_และทักษะในการคIนควIา เลือกใชIและรวบรวมขIอมูล การจัดทำผลงานหรือนวัตกรรมครั้งนี้ ผูIสอนจำเป5นตIองดูแล ใหIคำแนะนำในลักษณะของผูIอำนวยความสะดวก (Facilitator) และ
12ผูIใหIคำแนะนำ (Coach) อยhางใกลIชิด พรIอมชhวยเหลือในการแกIไขป~ญหา ใหIขIอเสนอแนะเพิ่มเติมในการปรับปรุงแกIไขและพัฒนางานใหIดียิ่งขึ้น2) ผูIสอนตIองวางแผนการจัดทำผลงานหรือนวัตกรรมของนักเรียนใหIมีความชัดเจน รัดกุมเพื่อใหIการดำเนินงานเป5นไปตามแผนที่กำหนดไวI3) ผูIสอนควรจัดกิจกรรรมการเรียนการสอนที่ใหIผูIเรียนไดIมีการลงมือปฏิบัติดIวยตนเอง มีสhวนรhวมในกิจกรรมมากที่สุดและทั่วถึงทุกคน โดยใหIผูIเรียนไดIใชIทักษะกระบวนการตhางๆในการศึกษาคIนควIาหาความรูI เพื่อใหIสามารถคIนหาความรูIและสรIางองค_ความรูIดIวยตนเอง ตลอดจนนำความรูIไปประยุกต_ใชIในสถานการณ_ตhางๆ ไดI อันจะทำใหIเกิดความคงทนในการเรียนรูIไดIดีขึ้นอีกดIวย4) ผูIสอนควรคำนึงถึงความแตกตhางระหวhางบุคคลในขณะรhวมทำกิจกรรมหรือตอบคำถามโดยเฉพาะในขั้นตอนการแสวงหาความรูI ซึ่งเป5นขั้นตอนที่ตIองใชIเวลาในการศึกษาคIนควIาหาขIอมูลและใชIทักษะกระบวนการทางสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมเพื่อใหIไดIความรูIใหมh โดยผูIสอนควรมีการชี้แนะแนวทางในการหาคำตอบมากกวhาการบอกคำตอบนั้นแทน6.3 แนวทางในการพัฒนานวัตกรรมเพิ่มเติม1) การพัฒนาผลงานหรือนวัตกรรมของนักเรียนดIวยการจัดการเรียนการสอน Active learning โดยใชIกระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่ (Noble Truth 4 Model) ของการพัฒนาผูIเรียนใหIเกิดการเรียนรูIสูงสุด ควรจัดทำในรูปแบบของสื่อออนไลน_ เพื่อใหIสามารถมีผูIเขIาถึงองค_ความรูIที่นักเรียนไดIศึกษา คIนควIาและเรียบเรียงอยhางเป5นระบบไดIจำนวนมากและวงกวIางยิ่งขึ้น หรือเขIาถึงโดยการสแกน QR code2) การนำเทคโนโลยีสมัยใหมhเขIามาประยุกต_ใชIกับผลงานหรือนวัตกรรมของนักเรียนมากขึ้นจะทำใหIผลงานหรือนวัตกรรมของนักเรียนมีความนhาสนใจและมีปฏิสัมพันธ_กับผูIอhานไดIมากยิ่งขึ้นสอดคลIองกับการพัฒนาการศึกษาในยุคไทยแลนด_ 4.03) การกำหนดประเด็นที่จะศึกษา คIนควIา ใหIมีความเฉพาะเจาะจงมากขึ้น เพื่อใหIผูIเรียนไดIศึกษาองค_ความรูIอยhางละเอียดและลึกซึ้ง4) ควรมีการจัดการเรียนการสอนรายวิชาสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมตามแบบอริยสัจสี่ (Noble Truth 4 Model) กับตัวแปรอื่นๆ เชhน ทักษะการคิดวิเคราะห_ ทักษะการคิดแกIป~ญหา ความคงทนของการเรียนรูIในวิชาสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ความคิดสรIางสรรค_เชิงสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม การสื่อความหมาย การสื่อสาร ฯลฯ
137. การเผยแพร_/ การได*รับการยอมรับ7.1 การเผยแพรh1) เผยแพรhผhานทางกิจกรรมหนIาเสาธง และกิจกรรมประจำสัปดาห_ โดยการกลhาวใหIความรูIความเขIาใจสอดแทรกในเวรประจำวัน7.2 การยกยhองชมเชย1) ไดIรับรางวัลกิจกรรมทอดบทเรียน (Best Practice) โครงการโรงเรียนเสริมสรIางคุณธรรม จริยธรรม และธรรมาภิบาลในสถานศึกษา (โรงเรียนสุจริต)
14ภาคผนวก- ตัวอย3างแผนการเรียนรู9เชิงรุก (Active learning) โดยใช9กระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่(Noble Truth 4 Model)- ภาพกิจกรรมการเรียนรู9เชิงรุก (Active learning) โดยใช9กระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่(Noble Truth 4 Model)
15แผนการเรียนรู*เชิงรุก (Active learning)โดยใช*กระบวนการสอนแบบหลักอริยสัจสี่ (Noble Truth 4 Model)แผนการจัดการเรียนรู*แผนการเรียนรู*ที่ 2 เรื่อง อริยสัจสี่ จำนวน 50 นาทีกลุ_มสาระการเรียนรู* สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม รายวิชาสังคมศึกษาฯ รหัสวิชา ส15101หน_วยการเรียนรู*เรื่อง หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาครูผู*สอน นางสาวฉัตรนภา อินทร]ถนอม
16
17
18
19
20แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ3ม
21บันทึกหลังการสอน..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ปัญหา/อุปสรรค.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................แนวทางแก้ไข....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ลงชื'อ.............................................ผู้สอน (นางสาวฉัตรนภา อินทร์ถนอม)ความคิดเหน็ของผบู้ริหาร............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ลงชื'อ.................................................................. (ดร.รัตนชัย เอี่ยมพิทักษ_พร)ผูIอำนวยการโรงเรียนบIานบางเลน (บางเลนวิทยาคาร)......03...../...กรกฏาคม.../....2568....
22- ภาพกิจกรรมการเรียนรู9เชิงรุก (Active learning) โดยใช9กระบวนการสอนแบบอริยสัจสี่(Noble Truth 4 Model)
23