TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 51VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠITƯỞNG NIỆMGIÁO SƯ NGUYỄN VĂN CANH, NGUYÊN PHỤ TÁKHOA TRƯỞNG ĐẠI HỌC LUẬT KHOA SAIGON.Gs. Nguyễn VănCanhTheo báo tin từ gia đình: Giáo sư NGUYỄN VĂN CANH, Nguyên Phụ Tá Khoa Trưởng Đại học Luật Khoa Saigon, đã từ trần ngày 13 Tháng 5 Năm 2026 tại San Jose.California, Hoa Kỳ, hưởng Đại thọ 93 tuổi.Để tưởng niệm Gs Nguyễn Văn Canh, chúng tôi mạn phép gửi đến Quý Niên Trưởng, Các Bạn cựu sinh viên Luật khoa và thân hữu, một số hình ảnh buổi Hội thảo và ra mắt sách “Cộng sản Trên Đất Việt” tại Phòng hội khách sạn Ramada ở Houston, Texas năm 2002.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 52VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 53VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIBAN TỔ CHỨC VÀ BAN TIẾP TÂN
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 54VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIBAN ĐIỀU HỢP HỘI THẢOCsvlk Trần Dũng – Gs Nguyễn Văn Ngải – Cựu Đại Tá Nguyễn Văn Nam –và Thiện Ý giới thiệu tác giả và diễn giả: Gs Nguyễn Văn Canh.Gs Nguyễn Văn Canh thuyết trình (Hình trên)- Nhà văn Lưu Thái Do tham luận – Nhà thơ Vô Tình cựu Trung tá xuất thân Trường Võ bị Quốc gia Đà Lạt tham gia hội thảo (H. dưới)
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 55VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠITiệc trà liên hoan sau chương trình Hội thảo và Ra mắt sách (H. trên)- Chụp hình lưu niệm(H.dưới)Hình ảnh tư liệu của Câu Lạc Bộ Luật Khoa Việt Nam năm 2002.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 56VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIMÁ LÀ Y TÁ RIÊNG CỦA BA Ông Tư ngồi trên chiếc ghế đan bằng những sợi dây Plastic màu nâu, nhâm nhi ly cà phê ông vừa pha xong trong chiếc máy tự động. Bây giờ ông yếu lắm, căn bệnh viêm thận của ông đã kéo dài mấy năm nay, dẫn đến việc ông phải lọc máu, cộng với cái đầu gối của ông bị arthrose (thoái hoá khớp) mỗi lần bước đau lắm, nên ông ngồi nhiều hơn đi. Nhìn ra khu vườn sau nhà, gần chân tường, cây bưởi, cây quýt, xanh mướt nhờ những cơn mưa trái mùa. Cây mận, cây đào rụng hết lá, trơ cành khẳng khiu như đang chờ mùa đông tới. Hồi ông mới mua nhà cây cối cũng một thời thanh xuân với ông, nhưng theo ngày tháng bây giờ cũng già cỗi như đồng hành với tuổi tám mươi của ông. Ngồi nghĩ lại cuộc đời mà tiếc nuối quá khứ : Cuối thu trời lặng gió/Nhâm nhi tách cà phê/Nhớ thương về dĩ vãng/Bồng bềnh như mây trôi….Nhớ lại, trước kia ông Tư rất khoẻ mạnh, thỉnh thoảng trở trời, nhức đầu sổ mũi hay đau mình mẩy, ông thường uống thuốc Tylenon, như người ta ghiền thuốc lá, để cho cơn đau qua mau ông lại đi “cày” tiếp. Nhớ những buổi sáng cuối tuần cùng bà đi bộ ra chợ ABC hoặc ghé thăm mấy người bạn già, trong khu Mobile home bên kia đường Magnolia. Cho đến năm 70 tuổi ông mới nghỉ hưu hẳn, đó là những ngày tháng hạnh phúc an nhàn nhất đời ông. Các con của ông đã thành đạt, có vợ hiền con ngoan, nhà cửa khang trang. Những đứa cháu trai, cháu gái thật dễ thương, chúng lớn nhanh với tình thương bao la của ông bà nội. Cả đời vất vả lo cho con cái, lúc retired mới có chút thời giờ nghĩ tới tâm linh, ông vào hội đoàn trong nhà thờ lo đọc kinh cầu nguyện sớm tối, tham gia sinh hoạt cùng những người Việt trong cộng đoàn của giáo xứ. Nhàn rỗi chưa được bao lâu thì một hôm, sau khi khám tổng quát định kỳ, kết quả là ông bịviêm thận. Vì ảnh hưởng trong thời gian ông bị đưa vào các trại tập trung “học tập cải tạo”. Ở trại tù Gia Rây, bị muỗi Anopheles đốt rồi bị sốt rét cấp tính, mà trong tù không có đủ thuốc điều trị cho dứt bệnh. Nên đến ngày ông “tốt nghiệp” được thả về, con ký sinh trùng sốt rét còn lưu luyến theo ông tới tận nhà, hành hạ ông một thời gian. Chữa thuốc tây không hết, có người bạn tặng ông mấy thang thuốc Nam gia truyền, vợ ông sắc ngay cho ông uống, thấy cơn sốt rét giảm dần, rồi dứt điểm, nào ngờ!.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 57VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠISau khi nghe ông kể, bác sĩ cho biết hậu quả của sự uống thuốc không đúng cách làm chất độc tích tụ vào thận, rồi âm thầm tiến triển. Tới lúc sức đềkháng yếu nó mới bộc phát. Khi phát hiện thì đã muộn. Qua nhiều lần xét nghiệm, bác sĩ gia đình chuyển ông Tư qua bác sĩ chuyên khoa thận. Giữa lúc toàn thế giới bị đại dịch Covid-19, nên ông cũng bị hạn chế đến văn phòng gặp bác sĩ, dù hai chân ông xưng to như cột nhà mà BS phán, cứ ở tại nhà và uống thuốc chống viêm mỗi ngày bốn viên. Thời gian sau hạ dần xuống còn 2 viên, kéo dài gần 5 năm. Ông Tư sợ giữ nước lâu trong cơ thể, sẽ tràn vào phổi gây ra chứng phổi bị sũng nước, khó chữa trị hơn. Liền đổi qua BS Sơn Đinh chuyên về Thận, sau khi xem xong lý lịch bệnh án, ông bác sĩ mới này trợn mắt la lên: “Tại sao thuốc chống viêm loại này mà ông ấy cho anh uống lâu như vậy. Phá thận!”. Bác sĩ cho ông Tư ngưng thuốc thì hai chân xẹp lép, người ốm nhom. Cho đến đêm 29 tháng 12 năm 2021 ông cảm thấy người mệt mỏi và khó thở, ông gọi cậu con lớn đưa ông vào bệnh viện Memmorial. Sau khi khám nghiệm cấp cứu, vì tình trạng bệnh nhân trong giai đoạn nguy kịch, các BS trong nhà thương quyết định cho ông lọc máu gấp, để loại bỏ chất độc, khẩn cấp cứu sống ông. Nằm trong nhà thương 10 ngày, ông được xuất viện về nhà. Kể từ đó ông phải đến Trung Tâm lọc máu nhân tạo Davita, mỗi tuần ba lần để duy trì sựsống. Bằng một loại máy chuyên dụng (thường gọi là chạy thận nhân tạo) giúp loại bỏ chất lỏng dư thừa và chất thải ra khỏi máu của người bệnh. Sau khi kiểm tra các chỉ số sức khoẻ cho ông Tư, điều dưỡng viên đặt hai cây kim có gắn ống mềm vào nơi có đường mạch máu(FAV- cầu nối thông động tĩnh mạch dành riêng để lọc máu) rồi kết nối với máy chạy thận nhân tạo. Lượng máu lẫn chất độc, chất thải từ từ chảy qua ống dẫn thứ nhất, đi vào máy. Bộ lọc máu tách chiết các phần máu, giữ lại “máu sạch” và đưa trở lại cơ thểcủa ông qua ống dẫn thứ hai. Cứ thế trong 4 tiếng đồng hồ máy chạy thận hoạt động liên tục. Khi lọc xong thì cơ thể ông mệt nhoài, lúc đứng lên muốn xây xẩm mặt mày, có khi ông phải dựa vào cây gậy không thì té nhào.Vì mới, nên các cô y tá chưa sắp xếp giờ cho ông được, nên 5 giờ sáng con ông phải chở ông đến trung tâm lọc máu. Trời mùa đông với chiếc máy chạy thận nhân tạo cực mạnh đã làm ông phải chịu đựng những cơn lạnh run người. Thấy vậy cậu con lớn thương ba quá, liền hỏi thăm bạn bè xem có cách gì tốt hơn. May thay có anh bạn, vợ là chuyên viên có kinh nghiệm về lọc thận,
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 58VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIcô cho biết nếu lọc màng bụng tại nhà bằng máy Automated PD System thì người bệnh đỡ mệt hơn. Nhưng với điều kiện tim, phổi của ông Tư còn tốt và màng bụng phải đủ rộng, có thể chứa khoảng 2 lít nước một lần. Vì mỗi buổi lọc, máy được kết nối từ 10 đến 15 lít dịch lọc (nước lọc thận). Sau đó dùng một ống từ máy được kết nối với một ống thông vào bụng (Transfer set). Máy được lập trình để cung cấp lượng dịch lọc chính xác do bác sĩ chỉ định. Thông thường kéo dài từ 8 đến 12 tiếng, thường thực hiện qua đêm.Đó là phương pháp tận dụng chính lớp màng tự nhiên trong bụng của người bệnh, để lọc sạch các chất thải và dịch thừa từ máu như một màng lọc, thay thế cho thận đã mất một phần hay toàn bộ chức năng.Có vài điều lợi hơn khi lọc màng bụng : *Tự làm: Phương pháp này những người trẻ có thể tự làm tại nhà. Nếu muốn đi du lịch có thể mang theo máy để lọc. Nếu mình chọn lọc ban ngày, hoặc đêm, tuỳ theo. Nhưng phải đúng giờ và đều đều.*Không gò bó phải đến bệnh viện 3 lần một tuần, như chạy thận nhân tạo.*Ăn uống thoải mái hơn, vì chế độ kiêng ăn ít khắt khe hơn. * Nếu còn trẻ có thể tự lọc cho mình được. Nhưng ông Tư lớn tuổi thì phải có người nhà thay y tá làm cho ông, mà các con thì bận đi làm, chỉ giúp đỡ ông những việc nặng, hoặc chở ông đi BS hay đi lễ…. Cuối cùng bà vợ ông Tư tình nguyện đến nhà thương để học cách xử dụng máy, học bấm những nút trên chiếc máy điện tử tối tân như một con robot. Học cách tắm cho bệnh nhân, phải dùng loại xà phòng đặc biệt, tránh xối nước và giữ cố định vị trí đặt ống Transfer set. Phải cẩn thận, không để nhiễm trùng. Dù bà cũng xấp xỉ tuổi 80, đối với bà những từ ngữ y khoa, tên thuốc, tên dụng cụ và thiết bị, nghe rất lạ, chưa bao giờ bà thấy qua. Nhưng vì tình yêu thương bà dành cho ông quá đỗi, nên bà đã cố gắng chú tâm và nhất quyết học cho bằng được, để hy vọng giữ lại cuộc sống của ông bên bà lâu hơn. Bà tới trung tâm học cả tháng trời, bà được các chuyên viên, huấn luyện kỹ lưỡng về lý thuyết và thực hành. Quy trình học cơ bản lọc màng bụng, bao gồm ba bước quan trọng, thực hiện qua một ống thông (catheter) đã được bác sĩ đặt sẵn vào bụng bệnh nhân.Sau những công đoạn cài đặt, trên màn hình tự động:1.- (Máy nổi lên chữ FILL). Là nước dịch lọc trong và sạch từ bọc đặt trên máy đã hâm ấm, được đưa vào bụng qua ống thông, với một liều lượng cho phép.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 59VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI2.- (Máy nổi lên chữ DWELL) Là nước dịch lọc được giữ (ngâm) trong bụng một thời gian ấn định. Lúc này các mạch máu trong màng bụng đóng vai trò như một bộ lọc, hút các chất thải và dịch thừa xuyên qua màng bụng vào dịch lọc.3.- (Máy nổi lên chữ DRAIN) Là lúc đã hút hết chất độc, nước dịch này được dẫn ra ngoài theo đường dây đã được gắn đầu vào toilet để xả đi.* Rồi các dây Cassette đặt trong máy lại bắt đầu vận hành với túi nước dịch mới cho đến khi hết.Cô y tá phụ trách bắt bà làm đi làm lại nhiều lần. Sau khi sát hạch thấy bà thuộc bài, có thể thực hiện tại nhà, cô mới xin phép cấp máy, thuốc men và dụng cụ (Medical supplies) để ông được lọc màng bụng tại nhà bằng máy tự động. *Ông Tư ngồi nhìn qua khung cửa kính, trời mùa hè Cali ngày dài lê thê, đã 5 giờ chiều mà nắng vẫn còn chiếu những tia mạnh mẽ xuyên qua áng mây, làm ánh hoàng hôn thêm rực rỡ.Ông nhìn trời cười vu vơ một mình. Ông lọc máu năm nay gần bước qua năm thứ sáu. Ông nhớ tới cô con dâu cả hay gọi đùa: “Má là y tá riêng của ba”. Ông ngẫm nghĩ con dâu nói đúng lắm, chắc ông tu bảy kiếp mới gặp được bà y tá chăm chỉ này. Không những bà lo cho ông về thuốc men, mà còn lo từng bữa ăn, giấc ngủ. Như câu: “Vợ chồng là một nửa của nhau”, đúng vậy, bà là cánh tay phải của ông. Người Việt Nam mình ngày xưa còn ví von đàn bà như một căn nhà, mà căn nhà là tổ ấm, nên thường hay giới thiệu vợ mình với mọi người: “Đây là nhà tôi”. Thật ý nghĩa.Cả đời “bà nhà ông” quen sống vì chồng vì con. Ông nhớ những ngày ôm chăn màn nhập học các trường “học đại” sau tháng 4 năm 1975 nơi rừng sâu nước đục. Mỗi lần đến kỳ thăm nuôi, ông mong bà như hồi nhỏ mong mẹ vềchợ. Nhớ những ngày khốn khổ cùng bạn bè đốn cây, phá rừng, trồng khoai mì, khoai lang đầy vườn mà vẫn đói. Gia Rây mùa lạnh rét thấu xương, chờ ngày thu hoặch cũng bữa sắn bữa khoai, trời mưa phùn khoác tấm áo mỏng, lạnh thấm thịt da. Cái đói với cái lạnh nó giết mòn ý chí và nghị lực người tù. Càng ngẫm nghĩ càng thấm thía. Trong lòng ông hình ảnh chiếc nón cối, đôi dép râu, đầu súng thúc kề sau lưng, là những kỷ niệm buồn, nằm sâu trong ký ức chẳng bao giờ phai nhạt.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 60VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINhiều lần giật mình thức giấc nửa đêm ông Tư không ngủ được, nằm hồi tưởng lại bao chuyện vui buồn của thời lính tráng. Hiện ra từng khuôn mặt các đồng đội thân thương, trong tình “huynh đệ chi binh” vào sinh ra tử. Ông còn nhớ ngày ông mới ra trường, lính mới tò te. Trong một trận đổ bộ vào sào huyệt của bọn Việt cộng nằm vùng trong quận Đức Hoà. Gần một ngôi làng có chừng mấy chục nóc nhà, đa số dân chúng sống bằng nghề trồng thơm, những luống dứa thẳng tắp bạt ngàn xanh tốt, thích hợp với dòng nước phèn xã Lương Hoà. Bọn Việt cộng chọn vị trí khu rừng nằm sâu bên trong xã làm sào huyệt, vì chúng nghĩ các đơn vị bộ binh khó tiếp cận và nếu có biến động chúng dễthoát ra những con lạch bằng ghe, xuồng. Chúng không ngờ cuộc hành quân quy mô lần này bị bao vây bất ngờ, chúng không còn đường để thoát thân. Khi cuộc hành quân kết thúc, Việt cộng chết khoảng 10 tên và bắt sống được 15 tên.kiểm điểm đơn vị, có một anh hạ sĩ chết và ông Tư bị thương. Vào giờchót trong lúc lục soát các hang hốc trong rừng, anh hạ sĩ đi trước ông, đạp phải một trái mìn mà bọn du kích gài trong bụi rậm, chết tại chỗ. Còn ông bịthương nặng, được trực thăng kịp thời đưa đến bệnh viện dã chiến của Mỹ ở CủChi, giải phẫu cắt mất một đoạn ruột già, một khúc ruột non và lấy ra những mảnh đạn cắm sâu vào da thịt, bây giờ vẫn còn sẹo của những vết khâu không mấy thẩm mỹ, hai bên đùi và bụng dưới. Cuộc chiến hai mươi năm ngưng tiếng súng, tưởng là hoà bình, nào ngờdân chúng miền Nam còn khốn khổ hơn, kéo theo bao gia đình tan tác, kẻ ởngười đi. Trước ngày 30/4/1975, hầu hết những trai trẻ miền Nam đều phải xếp bút nghiên, lên đường nhập ngũ, xả thân ngoài trận địa vì bổn phận và trách nhiệm, chống trả lại đoàn quân xâm lăng từ phương Bắc. Những người lính chiến ấy, nếu may mắn còn sống sót qua thời bom rơi đạn lạc. Thì sau ngày chiến tranh kết thúc, lại bị đày ải trong ngục tù cộng sản gian manh xảo quyệt. Ôi! Thật là oan nghiệt. Ông chìm vào giấc ngủ đầy mộng mị, không đầu không đuôi. Mơ mơ, tỉnh tỉnh.Tiếng máy lọc màng bụng tự động (Automated Peritoneal Dialysis) đặt cạnh giường kêu ro ro như chiếc quạt máy cũ, đưa ông về thực tại. Nghĩ mà thương bà y tá già của ông, ngày nào bà cũng lo chuẩn bị từ trước những việc lặt vặt. Để tối đến trước khi đi ngủ, bà cài đặt máy lọc màng bụng cho ông. Rất nhiều việc tỉ mỉ mà bà đã sắp sẵn từ sớm, xếp vào khay nào là miếng gauze lớn, gauze nhỏ, Blue pat, mini-cap, kem sát trùng ..v..v...
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 61VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIPhòng bên cạnh chất đầy những thùng carton đựng bọc nước dịch lọc. Góc phòng một chiếc tủ lớn chứa đầy những thiết bị hỗ trợ và các dụng cụ cần thiết như một nhà thương nhỏ. Bà y tá này kiêm luôn thủ kho, hàng tháng bà phải kiểm tra những vật dụng, thuốc men nào gần hết, rồi liệt kê gửi đến nhân viên phụ trách để xin thêm.Phòng thực hiện thay dịch lọc phải thoáng và sạch. Trước khi bắt đầu làm, phải đóng hết cửa sổ, cửa lớn, tắt máy lạnh hoặc máy heat, khử trùng tay thật sạch, đeo bao tay, đeo khẩu trang. Để bảo đảm an toàn và hiệu quả cho việc điều trị. Vậy mà phải mất 40 phút mới xong các bước cần thiết, trước khi bà nhấn nút “START” trên máy. Máy được chuyên viên phụ trách đến nhà set up khi mới nhận được. Đểlập trình cung cấp lượng dịch lọc chính xác do bác sĩ chỉ định. Một đêm thực hiện 6 chu kỳ thay dịch các lần trao đổi lọc máu. Bơm vào, ngâm, rồi xả ra, suốt đêm kéo dài 10 tiếng, trong lúc ông đang ngủ. Nếu ông nằm đè lên sợi dây truyền dịch lọc nối với máy, hoặc máy bị trục trặc, hay xả chậm (Drain Slow)..v..v... Tức thì máy tự động kêu ầm ĩ .tít..tít..tít... Rồi nổi chữ lên màn hình, báo cho bệnh nhân biết bị lỗi gì mà sửa lại.Đang nằm suy nghĩ, thấy máy ngưng chạy ông nhìn lên màn hình trước mặt, nổi dòng chữ “END OF THERAPY” là việc trị liệu của ông đã xong. Bà y tá riêng của ông xuất hiện đúng lúc để làm những công việc sau cùng. Bà thoa thuốc sát trùng lên tay cẩn thận trước khi đeo bao tay, đeo khẩu trang. Bấm máy để xả toàn bộ dịch lọc còn sót lại trong bụng ra ngoài. Lau chùi mối nối Catheter/Adapter (ống thông kết nối từ bụng) bằng thuốc sát khuẩn, để tách ra khỏi sợi giây patient line trên máy. Đóng tất cả các kẹp trên túi lọc .v…v… Đó là tóm tắt thôi kể ra thì còn nhiều việc, dài dòng văn tự. Bà y tá già này mới đầu cũng nhớ trước quên sau, nhưng bây giờ thì thuộc bài rồi. Sau khi cân và đo áp huyết để ghi vào sổ, ông thoải mái nằm nghỉ ngơi. Bà lại lúi húi thu dọn những đồ nghề thải ra vào một hộp giấy, để vất hết vào thùng rác lớn. Tuy lọc màng bụng không phải dẫn máu trực tiếp qua máy, nhưng có lẽ vì tuổi già, mà sức khoẻ của ông xuống cấp mau lắm. Không phải ông làm biếng, mà mỗi khi làm việc gì thì hơi thở như ngắn lại. Đôi lúc ông cũng thấy áy náy muốn đỡ đần cho bà, nhưng “Lực bất tòng tâm”. Bà hiểu được, nên thường khuyên ông không phải nghĩ ngợi gì. Đây cũng là dịp để bà đền đáp lại những ân tình ông đã dành cho vợ con, cùng tấm chân tình cho mẹ và các em bà.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 62VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIÔng nghỉ gần một tiếng đồng hồ. Dậy đánh răng rửa mặt xong, khập khiễng đi ra ngoài phòng ăn, bà đã để sẵn ly sữa nóng hổi và ổ bánh mì bên cạnh. Ngày ba bữa cứ tới giờ là ông đã thấy sẵn trên bàn, những đĩa thịt hoặc cá, tô canh đặc biệt đã được chọn lựa, những món ăn ông không phải kiêng cữ. *Chiều nay ông Tư đang du lịch chay ở vịnh Hạ Long, trên màn hình 4k, sống động, rõ ràng như đang đứng tận nơi. Thấy từng cây cỏ, cánh hoa nhỏ, con cá bơi dưới nước. Ông đang thả hồn trên chốn bồng lai thì tiếng bà y tá gọi: “Ông ơi tới giờ cắt tóc rồi”. Nhìn ra bà đã đặt chiếc ghế xoay trước tấm gương lớn dưới garage, bà dắt ông ngồi xuống, choàng chiếc khăn bà may như ở tiệm, rộng thùng thình trùm kín vai, cuốn kín cả cổ. Bà bưng hộp đồ nghề hớt tóc mà ông đã mua cho bà ngoài chợ trời mấy chục năm về trước, nhưng chỉ có cặp kéo tỉa và chiếc lược là cũ, còn chiếc tông đơ thay đổi nhiều lần. Vừa rồi cậu con trai lại mua cho ông chiếc tông đơ điện mới toanh, mỗi lần bà hớt tóc cho ông nghe ngọt sớt. Bà không phải là thợ hớt tóc, nhưng bà hớt cho ông từ hồi mới qua Mỹ, mới đầu thì bên cao bên thấp, sửa tới sửa lui, vẫn méo xẹo, nhưng không sao, ông dễ tính, vài tuần tóc lại mọc kín. Chỉ tội hồi đó ông làm nhân viên bán hàng ở tiệm băng nhạc với hai cô cựu người mẫu, mỗi lần thấy ông mới hớt tóc, các cô hay hỏi: “Có phải chị nhà hớt cho anh không?.?..”. Nhưng từ ngày có Youtube, họ dạy cắt tóc đủ kiểu, đủ mốt. Mỗi lần hớt tóc cho ông, bà mở onlie vừa xem vừa thực tập tại chỗ. Sau này bà y tá lại có thêm một khách hàng nữa là chăm sóc mẹ già ngoài 80 tuổi, cụ quen búi tó từ hồi trẻ, với mái tóc dài đến chân, bây giờ các em bàn, mẹ già rồi để tóc dài không tiện, thôi chị cắt ngắn cho mẹ nhẹ đầu. Thế là có thêm người mẫu đưa đầu cho bà tập, cắt kiểu tém Nhật chán, bà lại đổi qua tém ngang, tém duỗi cho cụ. Dần dần tay nghề bà khá hẳn lên. Cũng nhờ ông đã can đảm đưa đầu cho bà thí nghiệm, mà những năm dịch Covid-19 ông không phải ra xếp hàng ngoài tiệm. Rồi từ ngày bước vào tuổi già yếu, ngồi chóc ngóc trong góc nhà không đi đâu nhiều, thì bà học kiểu Hàn quốc để hớt cho ông, càng cao càng mát, có khi nhìn như chiếc bát úp trên đầu. Bà đặt là kiểu tóc Kim Jong-Ủn.Bà sửa tới sửa lui một hồi, rồi bà chống nạnh đứng ngắm thành quả ra vẻhài lòng. Mở khăn choàng, lấy chiếc chổi nhỏ xíu trong hộp đồ nghề, phủi tới phủi lui cho sạch tóc, rồi kêu ông đứng dậy lên ghế Massage nằm nghỉ cho đỡmệt.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 63VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIThu dọn xong, bà y tá già lại réo ông vào restroom gội đầu. Ông ngồi cúi đầu xuống cái sink trong nhà tắm, bà dội nước ấm rồi thoa xà bông, gãi trước gãi sau bằng những chiếc móng tay dài, bà hỏi ông có đau không? Thấy ông không trả lời, bà gãi nhẹ hơn, nhưng ông bảo bà cứ gãi tiếp, đã ngứa lắm!.Đứng trước gương nhìn tấm hình hài khẳng khiu, già nua, ông không nhận ra mình. Đâu có ngờ tuổi già lại bịnh hoạn, ốm đau, phải dựa vào bà hết mọi việc như thế này. Tội nghiệp, theo luật tự nhiên sức khoẻ bà ngày càng giảm dần. Bà bỏ cả các sinh hoạt, hội họp trong nhà thờ cũng như ngoài đời mà bà từng gắn bó, cũng vì lo cho ông, khiến ông không khỏi chạnh lòng. May mà khi xưa lúc bà đau ốm hay sanh nở, ông cũng một lòng thương yêu chăm sóc bà tử tế. Biết bà thích viết lách, nên ông không nề quản từ việc lớn đến việc nhỏ, để bà đam mê lướt tay trên bàn phím, nhìn như đang chơi đàn piano. Bà là mối tình đầu và cũng là người tình cuối của ông, nên vì yêu thương bà thật lòng, mà đôi khi vô tình đã khắt khe khó khăn với bà, nhưng bà là người hiểu chuyện và thông cảm cho ông. Ông Tư thầm tạ ơn Chúa, bây giờ cuối đời còn có bà bên cạnh chăm sóc, có bà ngồi đối diện mỗi bữa cơm. Ngày thường ngồi xem lễ online trên chiếc TV. 65 inch, nhìn ông Cha rõ như người thật. Cùng cúi đầu nhận phép lành,cùng hát thánh ca, rồi quay qua bà chúc bình an. Mỗi Chúa nhật, cùng bà từng bước từng bước thầm, chầm chậm đến nhà thờ dự lễ. Đối với ông đó là niềm an ủi quý giá nhất trên đời.Mặc quần áo xong ông bước ra khỏi phòng tắm, bà lại lom khom thu dọn, lau chùi sàn nhà xong xuôi. Ngồi nghỉ mệt, bà cầm bàn tay gầy guộc của ông lên ngắm nghía: “Móng tay móng chân anh lại dài nữa rồi, vừa dầm nước còn mềm tiện thể em cắt luôn cho”. Thế là bà lại lôi đồ nghề cắt móng trong chiếc ví da, có đồ dũa móng tay, kéo cắt đủ cỡ lớn nhỏ. Bà cẩn thận tẩn mẩn, nắm từng ngón tay kéo sát vào lòng nhẹ nhàng cắt cắt, dũa dũa mười móng tay nhẵn nhụi. Xong xuôi bà bưng chậu nước nhỏ cho ông ngâm chân, rồi kéo chiếc ghếthấp ngồi xuống ngang đầu gối ông, trải chiếc khăn mềm lên đùi mình rồi cầm từng bàn chân của ông đặt lên ngay ngắn, rồi bà lại cặm cụi cắt, lúc thì dựng bàn chân ông lên, lúc thì kéo thấp xuống, như người thợ chuyên nghiệp. Mà ngày xưa ông là cầu thủ đá banh, bị thương tróc móng, nên khi mọc lại nó méo mó, dầy cộm thật khó cắt, vậy mà bà chịu khó xoay bên trái trở bên phải, chỉ sợcắt vào thịt. Loay hoay một lúc thì xong.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 64VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI Bà xoè bàn tay xin tiền thưởng. Nhưng ông nắm lấy tay bà hôn nhẹ, rồi xin khất nợ. Ông thì thầm: “Cám ơn em thật nhiều, bà y tá riêng của anh”.Năng Khiếu.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 65VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICHÂN DUNG NGƯỜI CHAKhi con chưa sinh raChẳng có chút hình hàiCha đã nhận biết conVì Ngài là Thượng Đế .Và tại nơi Trần ThếCon có một người chaLúc con trong dạ mẹĐời mẹ thành đổi mớiCuộc sống thời thăng hoaVòng nôi cánh tay chaĐón con từ lòng mẹCha ẵm con đỏ hỏnLạ lẫm và thiết tha.Từ lúc cha có conNhư đôi cánh đại bàngNgười cha luôn sẵn sàngĐối phó mọi gian nanMọi khó khăn ở đờiCha tha mồi về tổNuôi nấng con từng ngàyDạy điều hay lẽ phảiKhi con được lớn khônCha là một bóng mờNhạt nhòa bên cạnh mẹNgười trầm lặng ít nóiChỉ khi nào con hỏiThì cha khẽ trả lờiNgười giải thích cặn kẽCon luôn muốn lắng nghe.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 66VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIKhi con đã trưởng thànhCha là một thần tượngTượng sống cả đời ngườiCằn cỗi và hy sinhTrọng nghĩa khí, trọn tìnhCha là buổi bình minhLà chiều hoàng hôn xuốngChia mọi nỗi vui buồnTrong gia đình có mẹ.Bông hồng con tặng mẹĐóa hướng dương tặng chaLòng mẹ như biển cảTình cha ví núi caoCon thương cha dạt dàoCha mặt trời rực rỡDù ở trong đêm tốiCó trăng mẹ ánh saoLúc mây mờ mù mịtTrái tim con mở lốiThấy chân dung người chaBên lòng mẹ bao laCon chẳng sợ lạc đườngTình mẹ hằng yêu thươngĐời con mãi vấn vươngMùi hương thơm sữa mẹ.Đình Duy Phương.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 67VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINGÀY XƯA HÀ NỘIHồi Ký Hồng ThủyTôi là Bắc-kỳ chính cống nhưng lại mở mắt chào đời ởmiền Trung khi bố tôi đổi ra làm việc ở Bến Thủy thuộc tỉnh Vinh. Nơi có núi Hồng Lĩnh thật đẹp và nổi tiếng, mà người ta thường gọi tắt là núi Hồng. Bố mẹ tôi đã lấy tên núi Hồng với Bến Thủy ghép lại để đặt tên cho tôi là Hồng Thủy. Tên tôi có nghĩa thật mơ mộng, hiền hòa, chứ không phải ghê gớm, hãi hùng như nạn lụt lội hồng thủy. Sau đó ít lâu, bố tô đổi về làm việc ở Thanh Hóa. Do đó tôi lớn lên ở Thanh Hóa, nơi có hòn Vọng Phu, có hang Từ Thức, có chợ Rừng Thông , có Cầu Bố, Quán Mật nổi tiếngGia đình tôi hồi cư về Hà Nội năm tôi 11 tuổi.Cảm giác đầu tiên khi đặt chân lên đất Hà Nội là tất cả đều mới lạ, huy hoàng, tráng lệ. Khác hẳn với Thanh Hóa đổ nát, xơ xác, hoang tàn vì bom đạn, vì chiến tranh tàn phá.Hồi ở Thanh Hóa, tôi phải tản cư về làng Sơn Lương. Một làng nhỏ thật thơ mộng, với những dẫy núi đá xanh, những đồi hoa sim tím, nhưng cũng thật nghèo nàn, đơn sơ. Quanh năm chỉ thắp đèn dầu, không hề có điện, nên tôi chẳng bao giờ được nhìn thấy cục nước đá hay những que kem.Ngày đầu tiên vừa đặt chân đến Hà Nội, tôi được ông anh họ (hiện giờ là bác sĩ Vũ Ngọc Oánh ở San José )dẫn ra tiệm kem Cát Thành, mua cho một cây kem dâu màu hồng.Tôi cầm cây kem, sung sướng ngắm nghía mãi, rồi mới thận trọng mút thật nhẹ. Tôi chậm rãi nhâm nhi để thưởng thức cái mát lạnh, thơm thật thơm của cây kem, cho đến khi anh Oánh phải nhắc:- Em không ăn nhanh nó chảy ra hết bây gìờ.Với tôi , đó là cây kem đầu tiên và cũng là cây kem ngon nhất trên đời.Thời gian này, mẹ gửi anh em tôi ở với ông Nội để Mẹ vào Huế lo bán nhà. Ông bà ngoại tôi có một ngôi nhà rất lớn ở số 5 Đường Saigneau Huế , sau này đổi là đường Lý Thường Kiệt. Bây giờ họ đã phá ngôi nhà đầy kỷ niệm của ông bà ngoại và Mẹ tôi để xây thành HOTEL thật sang và thật đẹp.Ông nội tôi là Thầy Lang Thuốc Bắc rất giỏi và mát tay. Ông mở tiệm thuốc bắc Tiền Vàng ở phố Hàng Bột, rất gần Văn Miếu (Quốc Tử Giám) và Bích Câu Kỳ Ngộ.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 68VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIVề Hà Nội tôi ghi tên đi học lại ngay ở trường TRẦN HƯNG ĐẠO do GS Nguyễn Văn Toại (là thân phụ giáo sư Nguyễn Ðông Ngạc của trường Trưng Vương sau này). làm Hiệu Trưởng trường đối diện với Văn Miếu nên giờ ra chơi tôi thường cùng các bạn chạy sang Văn Miếu chơi đi trốn đi tìm.Ngày nghỉ anh em tôi cùng vài người bạn hay thuê xe đạp nhỏ đạp xe chạy lòng vòng ở đường Cổ Ngư. Ðường Cổ Ngư là con đường rất thơ mộng ngăn giữa Hồ Tây và Hồ Trúc Bạch , quanh năm suốt tháng rợp bóng mát vì những cây phượng vĩ và những cây bàng lớn trồng dọc suốt hai bên đường.Chúng tôi hay vào chùa Trấn Quốc lấy cục đá to hơn nắm tay, cố đập dập những hột bàng, lấy nhân ở trong ra ăn thật là bùi. Tôi thích lòng vòng quanh quẩn ở hồ TrúcBạch hơn là ra phía Hồ Tây, vì Hồ Tây lúc đó dưới mắt tôi nó rộng mênh mông như biển cả,làm tôi rất sợ bị chết đuối.Trên đường về, chúng tôi thường ghé vào Bích Câu Kỳ Ngộ chơi. Không hiểu sao về sau nhân dịp về Hà Nội lo phần mộ cho bố tôi. Tôi không sao tìm được Bích Câu kỳ ngộ nữa. Hỏi rất nhiều tài xế Taxi cũng không ai biết. Không hiểu sao một di tích thần thoại nổi tiếng như vậy mà có thể biến mất luôn.Một kỷ niệm thời thơ ấu không thể quên là Có hôm đi chơi đường Cổ Ngư. Tôi bị vạt áo dài quấn vào dây xích xe đạp làm tôi xém ngã, và bị rách nát cả vạt áo dài mới may. Tôi ngồi khóc thút thít suốt cả buổi, vừa sợ bị mắng, vừa tiếc chiếc áo dài lụa màu vàng mơ Mẹ mới may cho. Nhắc tới kỷ niệm ở phố Hàng Bột khiến tôi nhớ đến cô bạn hàng xóm Dương Thị Nhị hiện giờ định cư ở San Jose đã cùng tôi nhảy dây, đánh chuyền. Cô bạn thời thơ ấu đó sau này cũng là bạn đồng môn với tôi ở trường Trưng Vương.Hồi đó, tôi mê nhất là món nước gạo màu trắng đục bán ở góc vườn hoa, gần chợ Con Bò của phố Hàng Bột. Nước gạo uống ngon và thơm thật là thơm. Tôi biết họ làm bằng gạo rang xay, nhưng không biết họ làm bằng cách nào mà nước gạo lại có màu trắng đục như sữa loãngTừ ngày rời Hà Nội, tôi không bao giờ còn được thưởng thức món nước gạo thật ngon đó nữa. Cuối tuần, tôi luôn luôn được Ông Nội cho đi ăn cơm thịt bò xào cải làn ở tiệm Ðông Hưng Viên món ăn mà cho tới bây giờ ở tuổi già tôi vẫn còn rất thích. Ngoài ra bánh tôm quán Mụ Béo ở bờ hồ Hoàn Kiếm cũng
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 69VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIrất nổi tiếng. Cơm tám giò chả và nem cua rán (chả giò) ở phố Hàng Bông cũng ngon tuyệt. Chủ Nhật tan lễ Ông Nội còn dắt tôi đi Ăn phở Giảng ở phố Cầu Gỗ. Sau đó hay đi ăn kem dừa ở tiệm Hồng Vân gần Hồ Hoàn Kiếm. Món quà rẻ tiền mà hấp dẫn trẻ con chúng tôi nhất là món sấu dầm , ăn hoài không bao giờ chán, ăn đến phát đau bụng mới thôi.Những món ăn ngon của Hà Nội còn có cốm Vòng. Những hạt cốm dẹp màu xanh được bọc bởi những chiếc lá Sen xanh mướt, cốm vòng ăn dẻo và thơm ngon vô cùng. Quà Hà Nội còn rất nhiều, tôi không sao nhớ hết được.Tôi hay theo thím Diễn (vợ giáo sư Nguyễn Duy Diễn chuyên dạy Việt văn ở Hà Nội là chú ruột tôi) đi chợ Cửa Nam ở phố Sinh Từ gần nhà. Thỉnh thoảng tôi cũng được đi chợ Ðồng Xuân. Luôn tiên dạo phố Hàng đào xem tơ lụa vải vóc.Tôi thường xuyên được anh Oánh, anh hơn tôi 6 tuổi mà sao lúc đó tôi thấy anh thật người lớn. Anh Chở xe đạp cho tôi đi chơi lòng vòng, xem những thắng cảnh của Hà Nội. Bố tôi chết sớm, tôi lại mới ở vùng Việt Minh trở về. Mẹ tôi phải đi Huế lo bán nhà để lấy tiền mua nhà ở Hà Nội. Không có mẹ ở gần, nên tôi được cả họ nội cưng chiều, dẫn đi đây đó.Chủ Nhật nào ông nội cũng dẫn tôi đi lễ nhà thờ Ðức Bà ở gần Ngõ Huyện. Ði lễ xong là được đi ăn cơm Tầu hoặc ăn phở, ăn kem và đi dạo xung quanh hồ Hoàn Kiếm. Tôi thích đi bộ dán mắt vào tủ kính nhà hàng Godard để ngắm những bộ quần áo và nữ trang đắt tiền. Lạ một điều, tôi chỉ thích ngắm, nhưng không bao giờ mơ ước những bộ quần áo kiểu cọ đó.Hình ảnh tôi mê nhất vẫn là những cô gái Hà Nội mặc áo dài được trang điểm thêm bằng những chiếc khăn quàng mỏng đủ màu, nhẹ nhàng, phất phơ trong gió.Những phim tôi thích nhất thời đó , không phải là phim ngoại quốc mà là hai phim Việt Nam rất người lớn. Phim“Bến Cũ” và “Giá Hạnh Phúc” do Liên Hương, Bích Ngà và Hoàng Vĩnh Lộc (nếu tôi không nhớ nhầm) thủ vai chính.Dù còn bé, tôi đã biết thưởng thức nhạc và rất thích bài hát “Bến Cũ” có trong phim.Tầu điện cũng là một hình ảnh của Hà Nội rất quen thuộc với tôi, vì tầu
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 70VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIđiện chạy qua lại nhà ông nội tôi mỗi ngày. Thỉnh thoảng tôi cũng được đi tầu điện. Tôi không thể quên ông già chuyên môn quảng cáo bán thuốc ho Bà Lang Trọc và thuốc Hồng Nhi tán Ông Tiên trên tầu điện.Tôi vừa thi đỗ tiểu học xong, thì hiệp định Genève chia đôi đất nước. Gia đình tôi dọn xuống Hải Phòng trong lúc CS sắp tiếp thu Hà Nội. Mẹ tôi có một ngôi nhà ở Đường BONAL HẢI PHÒNG nhìn ra con sông trước mặt , có cây cầu đưa mọi người trong khu phố tôi ở đi chợ SẮT ở phía bên kia sôngỞ Hải Phòng một thời gian ngắn, thì chúng tôi phải giã từ đất Bắc, di cư vào Nam, làm quen với miền mưa nắng hai mùa.Thời gian đầu ở Sài Gòn, tôi nhớ Hà Nội da diết. Nhớ hồ Hoàn Kiếm, Hồ Tây, Hồ Trúc Bạch. Nhớ những hàng cây đầy hoa Phượng đỏ thật đẹp và con đường Cổ ngư với bao kỷ niệm. Nhớ trường Trần Hưng Đạo với những tình cảm thơ ngây không thể nào quên . Nhớ những giờ ra chơi quanh quẩn bên những con rùa khổng lồ làm bằng đá xanh xám ở Văn Miếu mang bảng tên các Tiến sĩ , ông nghè, ông cống thuở xưa mà trước khi đi thi Tiểu học chúng tôi đã rủ nhau vào Văn Miếu xoa vào các đầu rùa để lấy hên. Nhớ cả khu Bích Câu Kỳ Ngộ mà bây giờ bỗng dưng bị biến mất thật lạ kỳ. Hai món quà đặc biệt tôi nhớ nhất và chẳng bao giờ được thấy ở miền Nam là nuớc gạo và sấu dầm. Hai món tủ của thời thơ ấu.Tôi ở Hà Nội có hơn hai năm, nhưng tình với Hà Nội thì lại quá tràn đầy. Bởi Hà Nội cho tôi toàn kỷ niệm thật đẹp. Hà Nội chào đón tôi với đầy tình thương, với tất cả sự nuông chiều. Với những ngày tháng thật vô tư sung sướng. Hà Nội Và tôi như một cặp tình nhân mới yêu nhau. Tình đang nồng thắm đã phải chia lìa. Hỏi sao tôi không nhớ, hỏi sao tôi không thương, dù Hà Nội đã nghìn trùng xa cách.Hồng Thủy
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 71VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIKhông ai giàu ba họ - Không ai khó ba đời***Viết vài lời coi như hồi ký sau khi nghe tin em út của mình qua đời tại Bến Tre ngày 23.Tháng 5 năm 2026.Dịp tết năm 2024 gia đình chúng tôi, tôi, anh xã, vợ chồng con gái và hai cháu ngoại từ Tây Đức, hẹn luôn thằng con trai đang làm việc bên HongKong cũng tháp tùng về quê ăn Tết với đại gia đình Họ Võ ở Bến Tre.Một cái Tết thật vui, cũng trong ngôi nhà Từ Đường ấy, nhưng cha mẹ không còn nữa, di ảnh của ông bà lung linh trên bàn thờ nhìn đám con cháu quây quần ăn uống, chúc tết và lì xì lẫn nhau. Tôi nghĩ, chắc ba mẹ vui.Thằng em Út thứ 14 của tôi đang bệnh, đó cũng là lý do chúng tôi về thăm, biết đâu là lần cuối cùng! Út bệnh tim, ăn lan sang thận, bác sĩ ghi cho Út bao nhiêu toa thuốc, thằng Út nốc hết bấy nhiêu. Bên này về nhìn thấy cảnh đó tôi la lên:-Trời ơi, thấy người mệt thì tập yoga, đi dạo, tập thể dục người sẽ chóng khỏe, chứ thấy mệt mệt rồi uống thuốc, rồi nằm, cơ thể sẽ càng yếu thêm, chết sớm cho coi!!...Nhưng Út không nghe lời chị từ Tây Đức về. Út tin bác sĩ hơn. Người Út phù thủng nước, mình nhìn thấy em càng ngày càng yếu mòn, dù trông em phì ra, nhưng rệu rã!Vợ chồng Út có hai con trai, hai anh em lại chẳng hợp nhau, thằng con cả lại chẳng hợp với bố, cha con gặp nhau là cãi lộn. Tuy ở sát vách nhau nhưng thằng Long ít qua thăm viếng ba mẹ, ngày tết, giỗ quải của Ông Bà Nội nó cũng trốn mất tiêu. Tôi về thấy tình cảnh đó không lo không được!!Đêm về, tôi vẫn chưa lên phòng ngủ, tôi nán lại để gần thằng em Út nhiều thêm chút nữa, tôi nghĩ có lẽ chẳng còn dịp lần thứ hai như lần này. Vì uống thuốc an thần nên Út hay xót ruột kêu đói, dậy lục cơm nguội ăn, trông Út ăn thấy thương.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 72VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINgay góc bếp, gió ngoài hiên thổi vô mát rười rượt. Chị 13 mon men kéo ghế ngồi bên cạnh em mình. Hỏi chuyện:-Vương có viết di chúc để lại cho tụi nhỏ chưa? Nhỡ mình có chuyện gì mà không để lại di chúc coi chừng tui nó đánh lộn tranh gia tài!Út Vương trả lời chân thật:- Chưa viết, chưa thị thực, nhưng đã tính đâu ra đấy hết rồi. Thằng Phụng giữ cái nhà Từ Đường này và miếng đất quanh nhà, nó không được quyền bán.Tôi hỏi:-Còn thằng Long?-Nó đã được miếng đất và cái nền nhà vợ chồng nó đang ở.-Coi chừng có tranh chấp gia tài đó nhen. Thằng anh sanh nạnh, tại sao em nó hưởng nhiều gia tài hơn nó và biết đâu sẽ có chuyện lớn?- Để em xin hẹn với luật sư làm rõ chuyện....Đó là câu chuyện tôi tâm tình với thằng em Út thứ 14.Kio Phụng là con út của em tôi, kỳ này cô 13 về mấy đứa cháu ai cũng vui. Tôi cũng tâm sự nhiều với Kio Phụng. Cháu dè dặt hỏi tôi một câu:-Cô 13 có tin câu tục ngữ của ông bà xưa để lại “Không ai giàu ba họ - Không ai khó ba đời?”Hỏi rồi nó chờ tôi trả lời.Tôi từ từ giải thích theo ý kiến riêng của mình:
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 73VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICâu tục ngữ “Không ai giàu ba họ - không ai khó ba đời” là một trong những lời khuyên của ông cha ta, phản ánh quy luật thăng trầm trong cuộc sống, giữa giàu và nghèo qua các thế hệ, Câu tục ngữ nhắc nhở con người không nên tự mãn khi giàu có hay bi quan khi gặp khó khăn. Chăm chỉ siêng năng ắt sẽ thành công.Riêng cô 13 là đời thứ ba trong họ Võ rồi đấy, từ ông Cố của con (Ông Nội của cô) đã giàu có đất đai trù phú, để gia tài lại cho ông Nội con (tức là Ba của cô), Ông Nội là con trai duy nhất và nhờ làm ăn vất vả gặp thời vận, thêm ý chí, nên gia đình ta phất lên, con biết mà, ông bà Nội con siêng năng cả đời làm việc cực khổ nuôi một đàn con 13 đứa!! Vậy mà dòng họ nhà mình vẫn còn đứng vững cho đến biến cố 30.Tháng 4 năm 75.Các con trai dòng họ Võ những ai xưa kia đi lính cho VNCH đều bị bắt vô tù cãi tạo, thất nghiệp cả đám, nghèo xơ nghèo xác, Ông Bà Nội mới gom hết đàn con cháu về nuôi. May nhờ có mấy chú, mấy cô vượt biển sang hải ngoại, kiếm tiền gửi về tiếp tế cho gia đình qua cơn bỉ cực.Nếu câu tục ngữ dừng lại ở đây thì có lẽ đúng phần nào, nhưng cô 13 sang hải ngoại, cũng lao tâm lao lực, làm việc siêng năng chăm chỉ, có vài ba căn nhà cho mướn, nuôi con cái tốt nghiệp đại học, thành tài, gia đình cô thuộc trung lưu trong xã hội Đức thì không thể nào gọi là „nghèo“ được. Và nhìn các cháu trong nước, hiện nay Tâm Bánh Kem Tường Vy, Thảo Thảo hay chính con, Kio Phụng cũng tốt nghiệp đại học kinh tế có công ăn việc làm đảm bảo bản thân.Như vậy nói riêng đại gia đình họ Võ của mình, cô thấy câu tục ngữ này không áp dụng đúng, chỉ trừ những ai tự mãn, ngồi mát ăn bát vàng thì lâu đời núi cũng sập.Cô thấy trong gia đình mình ai cũng chăm chỉ, siêng năng, âu cũng là nhờ sự giáo dục và phúc đức của Ông bà Nội để lại cho chúng ta thụ hưởng.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 74VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICô chúc con may mắn, thành công đạt được những điều đang mơ ước nhé“.Hai cô cháu đứng trong góc bếp, ôm nhau xúc động. Hơn 20 năm tôi mới về thăm nhà, nhưng với người xa xứ như tôi thấy tình gia đình vẫn còn đầm ấm lắm.Kio Phụng ôm cô, nói vào tai tôi: “Con cảm ơn cô đã về thăm nhà.”***Nay Út thứ 14 đã ra đi, ngôi nhà Từ Đường ấy có lọt vào tay Kio Phụng? Nhưng Phụng làm ăn sinh sống ở Sài Gòn làm sao cai quản ngôi nhà to đùng ấy của Ông Bà Nội một đời tạo dựng nên?Hay đây mới là nỗi lo lắng của Phụng? Một mai ngôi nhà này nằm trong diện phong tỏa, nhà nước sẽ xây một đại lộ xuyên nhà miếng đất hương quả của dòng Họ Võ, và Phụng cùng mẹ sẽ bán hết và dọn lên SàiGòn sống.Tôi, người cô từ Tây Đức cứ hay nằm mơ, thấy mình về tìm lại tuổi ấu thơ trong ngôi nhà đầy ấp kỷ niệm. Không biết còn giữ được bao lâu? Không biết Út Vương đi rồi, ngôi nhà Từ Đường ấy ai trông coi? Chắc là lạnh lẽo lắm!Tôi rùng mình, không dám nghĩ tiếp.Tuy biết là luật Vô Thường của tạo hóa, không có gì tồn tại mãi với thời gian. Biết trước là ngày ấy sẽ đến nhưng ngày nghe tin em Út qua đời, tôi đã khóc lặng lẽ suốt đêm. Khóc cho sự mất mát lớn của đại gia đình Họ Võ.Võ Thị Trúc Giang Lúa 9Coburg 27 Mai 2026(Viết vội chưa chỉnh sửa)
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 75VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI TÂM TÌNH CỦA MỘT THÀNH VIÊN VBVNHN ???????Khi đã là một THÀNH VIÊN VĂN BÚTBận rộn thay, sinh hoạt có khác thườngSáng ngày ra, duyệt một loạt văn chươngThơ hay truyện, đọc lướt nhanh trên máyChưa kể hết, trả lời văn thơ ấyThơ, văn chương, nhiều Thi Hữu tâm giaoNếu hữu duyên thương quý biết là baoHiểu được nhau, tâm tình qua Văn Bút.Mỗi thành viên, một hoa tâm sáng suốtVăn thi ca, cống hiến góp cho đờiĐọc mỗi bài, nhận được cả niềm vuiHạnh phúc thay, bao tình thương trân quý.Văn là Người, Người là Văn đúng lắm.Mỗi khi buồn, lại mở truyện ra xemĐọc truyện vui, ta quên hết ưu phiềnĐọc truyện buồn, ta lắng lòng thương cảmDoãn Quốc Sỹ, nhớ câu thầy từng nói\" Dạy Là Nghề, Bút Viết là nghiệp Văn\".Cũng như vậy, ngôn ngữ chính là TâmNhìn thấy Người, là nhìn thấy lời VănVăn và Người, tuy hai nhưng là một
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 76VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIThời gian đầu chưa quen việc văn bútRất ngại ngùng mỗi lúc gửi bài thơ Biết tìm ai để tâm sự bây giờNhưng trong lòng, luôn an vui tự tạiNhiều thi sỹ tâm tình lời qua lạiRất mến thương, luôn góp ý ân cầnChưa biết mặt, nhưng đẵ thấy tình thânNên trong Tâm thêm tự tin ấm ápHạnh phúc thay, anh chị trong Văn BútThương quý nhau qua đối đáp chân tình Hạnh phúc thay, những chia sẻ ân cầnNên cả hai, quý mến nhau chân thậtBốn phương trời, mười phương không biết mặtChỉ thân nhau qua nhắn nhủ tâm tìnhCảm ơn Đời đã cho những người thân . Qua Văn Bút, Việt Nam bên Hải Ngoại VBVNHN. VBVNHN VĐBHK Hoàng Thục Uyên (Viết ngày 4/11/2025 )
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 77VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI ẢO ẢNH THU XƯA .?.?.?.Gió thu lành lạnh lá thu rơiMây chiều lơ lửng cuối chân trờiHồn ta như rơi vào ảo mộngNgỡ tiếng chân ai bước xa vờiGió ơi dừng lại, đừng bay mauGió đừng thổi nữa để mây sầuLong lanh mắt ngọc xanh rưng lệThu đến trong ta, mộng phai màu.Mây trời lạnh lẽo chuyển sang ĐôngKhông gian hiu hắt sắt xe lòngTuyết rơi trắng xóa trên sân cỏTuyết phủ mênh mông kín cây rừngTuyết ơi ngừng lại đừng rơi mau,Tuyết đẹp, nhưng ta thấy u sầuNgoài hiên tuyết trắng rơi ngập lốiTa buồn khi thấy cảnh tuyết rơi !Tỉnh mộng ngỡ người xưa đâu đâyChỉ thấy thu buồn gió heo mayKhông gian vắng lạnh ta rơi lệ Ảo ảnh sương mù, lá thu bayHoàngThục Uyên 27/5/2026
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 78VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIMẮT NÂU RƯNG LỆĐọc xong thơ chị, lệ em rơi Thương quá chị tôi vắng nụ cười Long lanh đôi măt nâu rưng lệNhớ nhung chuyện cũ rồi lệ rơi…Hình bóng ngày xưa giữ trong timKý ức ngày xưa vẫn giữ gìn.Cuộc sống không ngừng luôn trôi chảyGiữ Tâm tĩnh lặng sẽ bình yên.Buồn/vui, được/mất, đến rồi điKhen/chê, vinh/nhục nghĩa lý gìTám ánh sao khuya trong đêm tối Chợt lóe trong đêm rồi tan thôiChân Tâm thanh tịnh tựa hư không.Không vướng ưu tư, nhiễm bụi trầnChân Tâm có mặt trong Tâm ThứcTrong mỗi chúng ta chốn hồng trầnChân Tâm trong sáng mỗi chúng taGiữa chốn trần gian bụi nhạt nhòaGiữa chốn bụi trần đầy xao độngGiữa dòng thế gian chẳng hiền hòaGiữ Tâm tĩnh lặng, nhẹ bình yênChân Tâm tuệ giác sẽ hiện tiềnHạnh phúc, an vui thường có mặtTĩnh Lặng Vô Ưu ngự trong tim.HoàngThụcUyên ?Ngày 22/1/2026(Tặng chị HồngThủy)
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 79VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI BÊN HỒ ĐỢI AI .?.?.?.Thu chậm đến, Ôi chao ! sao buồn quá !Có phải chăng, rừng lá chớm đổi màuMặt hồ xanh, cây in bóng vàng nâu,Ta đứng đây ngắm Thu về thanh thoát.Thu đẹp quá ! trời mây in đáy nước.Nắng lung linh, mây lơ lửng trên đầu,Đứng bên hồ, đợi người thương từ lâuTa muốn gởi đôi câu vào trong nắng...Gió Thu về, rừng cây vàng, lá rụngLá Thu rơi, cây trụi lá bên đườngGió thổi đi những buổi sáng mù sươngÔi mùa Thu, mùa thay hoa đổi lá !Thu là mùa thương yêu và hạnh phúcThu về đây lan tỏa nét yêu thươngEm và anh xây mộng ước chung đường,Kiếp trước, kiếp này, kiếp sau cùng tiến bước.?Hoàng Thục Uyên? 16/12/2025(Thục Uyên sáng tác bài thơ này khi nhìn thấy tấm hình của Thanh Dương đang đứng bên hồ )
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 80VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIĐỢI AI DƯỚI CỘI HOA ĐÀO ?????Em ngồi đợi ai dưới cội hoa?Đào tươi chớm nở bóng la đàTóc dài mắt biếc môi em đỏEm đợi ai đây? hay đợi ta?Nhớ ai giọt lệ ấm lại tuôn ?Không hiểu vì sao em lại buồn?Phải chăng tình quân luôn lỗi hẹnGió vẫn thoảng vờn quanh tóc emGió ơi đừng thổi rụng hàng cây !Gió đừng thổi nữa lạnh vai gầyLàn gió heo may buồn hiu hắtEm đợi ai đây ? sao lệ tuôn ?Trời đất giờ đây, đã vào đôngKhông gian u uẩn sắt sẽ lòngLàn gió thổi quanh đôi tà áoGió vấn vương trên má môi hồng.Em hãy về đi đừng ngồi đây,Chiều xuống nắng tàn, gió lạnh bayHôm nay tình quân trót lỡ hẹnNgày mai gặp lại, sẽ xum vầy...HoàngThụcUyên Ngày 22/1/2026?????
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 81VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIDÒNG SÔNG THƯƠNG YÊU ?????Về thăm sông Huong một buổi chiềuLặng nhìn một vẻ đẹp thân yêu,Hương Giang, dòng sông trôi lờ lững Cảnh đẹp trên sông vẫn yêu kiều.Lặng lẽ về thăm quê hương đây,Thiên nhiên cảnh trí đã đổi thayDòng sông vẫn bình yên như cũVẫn đang ghi dấu quê hương này..Thì thầm gió thoảng trong hư không,Buông lơi liễu rủ ngả xuôi dòngThong dong mây trắng trôi lơ lửngDòng sông vẫn in trọn bóng hình.Những chiếc thuyền nâu trôi xa..xa.Sương lam mờ nhạt bóng phai nhòaBuông tay ngừng lái con thuyền nhỏCó tiếng khoan hò vọng thiết tha...Mái Chùa Thiên Mụ trông thân yêuCó tiếng chuông ngân thoảng mây chiềuTiếng chuông bay bổng theo chiều gióVang vọng trên dòng sông thương yêuHoàng Thục Uyên Tháng 11/2026
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 82VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI`
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 83VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIVỊ ÂN NHÂN LỚN CỦA NGƯỜI VIỆT TỴ NẠNTháng tư đen đã qua nhưng dư âm vẫn còn vọng trong lòng người. Mỗi năm một tháng tư, hơn năm mươi năm rồi vết thương tuy liền da nhưng nỗi đau vẫn âm ỉ khôn nguôi. Nước mất nhà tan là nỗi đau lớn nhất của tất cả những người yêu dân tộc, yêu quốc gia. Sài Gòn sụp đổ dẫn đến hàng chục ngàn di tản và tiếp đến là hàng trăm ngàn người vượt biển, vượt biên lao vào cõi chết để tìm sự sống. Đã có nhiều sách, báo, phim ảnh tường thuật lại nỗi kinh hoàng của những người vượt biển: tàu chết máy, hết lương thực, gặp hải tặc, bão tố…theo ước tính của các tổ chức nhân quyền thì có thể lên đến 500.000 người Việt đã bỏ mạng ở biển Đông. Đây là một thảm họa nhân quyền lớn nhất thế kỷ hai mươi, sử thế giới gọi là Boat People – thuyền nhân.Sài Gòn sụp đổ, hàng triệu gia đình ly tán, mất tài sản, người chết. Hàng trăm ngàn quân dân cán chính miền Nam bị đi tù, đi tập trung cải tạo và hàng chục ngàn người đã chết nơi ngục tù, rừng sâu, núi thẳm…Trong cơn khốn cùng, điêu đứng và tuyệt vọng như thế này, bỗng nhiên phép lạ đã hiện ra. Thế giới phương Tây có những con người quả cảm, nhân ái đã ra tay hào hiệp cứu vớt người vượt biển chẳng hạn như con tàu Cap Annamur (Đức), Ile Delumiere (Pháp) đã cứu vớt hàng chục ngàn thuyền nhân. Đặc biệt nhất là vị tổng thống thứ 39 của Hiệp Chủng Quóc Hoa Kỳ đã trực tiếp ra lệnh cho hải quân Mỹ cứu vớt thuyền nhân trên đại dương. Hạm đội bảy cử 5 tuần dương hạm đi cứu người đang lênh đênh trên biển. Jimmy Carter đã ký đạo luật tỵ nạn 1980 ( The Refugee Act of 1980) để thâu nhận những người tỵ nạn từ Đông Dương. Jimmy Carter đấu tranh với những thành phần bảo thủ kỳ thị người tỵ nạn để gia tăng nhanh chóng việc cứu người tỵ nạn. Ông đã thúc đẩy mạnh mẽ để việc thâu nhận người tỵ nạn mỗi tháng từ 7000 lên đến 14.000 suốt những năm trong nhiệm kỳ của ông. Đích thân Jimmy Carter còn yêu cầu thủ tướng Bergin của Do Thái cùng ra tay cứu người vượt biên. Ông nhắc nhở thủ tướng Do Thái rằng họ cũng từng là những nạn nhân tỵ nạn khắp thế giới. Để đáp lại những thành phần bảo thủ, cực đoan chống lại việc tiếp nhận người tỵ nạn. Jimmy Carter đã tuyên bố: “Cho tôi nhắc quý vị rằng, Mỹ là một quốc gia của những người di dân, quốc gia của những người tỵ nạn. Những người tỵ nạn Đông Nam Á từng là đồng minh của chúng ta trong chiến tranh Việt Nam. Họ đang chạy trốn khỏi đất nước, nơi mà họ bị tước hết mọi quyền căn bản”. Những thuyền nhân trên biển, những tù nhân của các trại tù cải tạo…đã đến được bến bờ tự do cũng nhờ đạo luật tỵ nạn, nhờ tình thương lớn , nhờ sự tranh đấu quyết liệt của vị tổng thống nhân ái đến từ tiểu bang Georgia. Những người tỵ nạn không chỉ được đến Mỹ mà còn được trợ giúp rất nhiều để làm lại cuộc đời. Tổng thống Jimmy Carter và chính phủ do ông lãnh đạo đã cấp ngân khoản cho sở anh sinh xã hội để giúp người tỵ nạn học tiếng Anh, dạy nghề, giúp chỗ ở ban đầu, giúp thực phẩm, y tế…Vị thổng thống thứ 39 này đã cứu mấy trăm ngàn người Việt Nam và cả gia đình của họ, để họ có được cuộc sống thanh đạt như ngày hôm nay.Jimmy Carter sinh ra và lớn lên ở tiểu trấn Plains thuộc vùng Tây Nam của tiểu bang Georgia. Thuở nhỏ ông rất thông minh và thích đọc sách. Lớn lên học đại học kỹ thuật
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 84VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIGeorgia, Đại học Union, Học viện hải quân Hoa Kỳ. Đã từng là kỹ sư hạt nhân và phục vụ trong tàu ngầm của hải quân Hoa Kỳ. Ông là thống đốc thứ 76 của Georgia và là tổng thống thứ 39 của Hoa Kỳ. Trong cuộc tranh cử tổng thống ông từng tuyên bố: “thời kỳ phân biệt chủng tộc ở đây đã qua rồi”. Đây là một việc làm can đảm và nguy hiểm vì điều này đã từng khiến cho nhiều vị chính khách kết thúc sự nghiệp chính trị của mình. Jimmy Carter đảm nhận chức vụ tổng thống với một hoàn cảnh vô cùng khó khăn. Nạn suy thoái kinh tế sau chiến tranh Việt Nam, dư âm của Watergate vẫn âm ỉ nhức nhối, thất nghiệp tăng cao, giá dầu đột biến vì OPEC làm khó…Jimmy Carter đã có những thànhtựu lớn trong sự nghiệp ngoại giao trên trường thế giới. Ông đã giúp Ai Cập và Do Thái ký hòa ước David chấm dứt chiến tranh, hòa bình hai nước giữ vững đến tận hôm nay. Jimmy Carter với chủ tịch Liên Xô ký hiệp ước SALT II hạn chế vũ khí. Ông từng muốn hủy bỏ hết vũ khí nguyên tử trên trái đất này. Jimmy Carter là một vị tổng thống nhân ái, yêu chuộng hòa bình. Ông ký đạo luật bảo vệ môi trường, lập khu công viên quốc gia Alaska với một diện tích khổng lồ. Ân xá cho những người trốn quân dịch trong chiến tranh Việt Nam. Jimmy Carter lập ra trung tâm Carter, Habitat for Human để cứu trợ nhân đạo, giúp đỡ người nghèo khổ khốn cùng ở Mỹ cũng như khắp thế giới. Habitat của ông đã cứu nhiều triệu người châu Phi thoát khỏi dịch bệnh, chết chóc, cung cấp thuốc men và chăm sóc sức khỏe… Habitat đã dựng hơn 5000 căn nhà cho người nghèo. Bản thân Jimmy Carter là một thợ mộc lành nghề. Ông xắn tay áo vào làm cùng với các thiện nguyện viên của Habitat. Jimmy Carter được thế giới nhìn nhận như là trung tâm kiến tạo hòa bình, bởi vậy mà năm 2002 ông vinh dự được trao giải thưởng Nobel hòa bình. Jimmy Carter còn là tác giả của 23 quyển sách trong ấy nhiều quyển rất ăn khách, Tiêu biểu như: Why Not The Best?, Talking Peace: A Vision For The Next Generation, An Hour Before Daylight: Memories of a Rural Boyhood, Palestine: Peace Not Apartheid…Tiểu bang Georgia chúng ta thật vinh hạnh có được một vị tổng thống nhân ái, lịch thiệp, nhã nhặn nhưng cũng rất kiên cường trong việc tranh đấu cho những người tỵ nạn. Ông là một vị tổng thống sống cho mọi người, suốt đời làm việc vì mọi người. Một trăm năm đời người của ông quả thật là một chuỗi ngày vô cùng trân quý. Sau một đời phục vụ tha nhân, ông lại về an nghỉ cùng người vợ thân yêu ở tại tiểu trấn Plains. Ngôi nhà thuở thiếu thời vẫn còn ở đấy. Thư viện và bảo tàng của ông thì ngay tại vùng Metro của Midtown Atlanta. Một ngày tháng tư tôi đến đây thăm viếng và tưởng nhớ một vị tổng thống nhân ái, một đại ân nhân của người Việt Nam tỵ nạn tại Hoa Kỳ. Tiểu Lục Thần PhongẤt Lăng thành, 0526
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 85VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 86VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ II- TẬP 2- NĂM 2026 87VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI