อาเซียน_Infographic

สมาคมประอาเซียน
Nations(ASEAN)
อกเฉยี งใต้
Associa ชาชาติแห่งเอเชียตะวันอ

tion of Southeast Asian

๘ สงิ หาคม ๒๕๑๐

๒๕๑๐

170

หนงั สอื สงเสริมประสิทธภิ าพการเรยี นรู กลุมสาระการเรียนรูสงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม

สาํ นกั งานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง สาํ นกั วิชาการและมาตรฐานการศกึ ษา
กจิ การโทรคมนาคมแหงชาติ สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้นั พนื้ ฐาน

Infographic Book & Augmented Reality

หนงั สอื สง เสรมิ ประสทิ ธภิ าพการเรียนรู

กลุม สาระการเรยี นรสู งั คมศึกษา
ศาสนา และวฒั นธรรม

Infograp hic Book & Augmented Reality

หนงั สอื สง เสริมประสิทธภิ ำพกำรเรยี นรู

กลมุ สำระกำรเรยี นรูสังคมศกึ ษำ
ศำสนำ และวฒั นธรรม

ส�ำนักงำนคณะกรรมกำรกจิ กำรกระจำยเสียง ส�ำนักวิชำกำรและมำตรฐำนกำรศกึ ษำ
กิจกำรโทรคมนำคมแหงชำติ สำ� นกั งำนคณะกรรมกำรกำรศกึ ษำขั้นพื้นฐำน

Infographic Book & Augmented Reality
หนงั สอื สงเสริมประสทิ ธภิ ำพกำรเรียนรู
กลมุ สำระกำรเรียนรสู ังคมศกึ ษำ ศำสนำ และวัฒนธรรม

จ�ำนวนพิมพ  ๔๐,๐๐๐ เลม่
พิมพค รั้งแรก พทุ ธศกั ราช ๒๕๖๑
ลขิ สทิ ธิ์
สา� นักงานคณะกรรมการการศกึ ษาขั้นพน้ื ฐาน กระทรวงศึกษาธิการ
ผูจัดพมิ พ
กลุ่มพัฒนาสอื่ การเรยี นร ู้ สา� นกั วชิ าการและมาตรฐานการศกึ ษา
ส�านักงานคณะกรรมการการศึกษาขัน้ พืน้ ฐาน กระทรวงศกึ ษาธกิ าร
ถนนราชด�าเนินนอก เขตดสุ ิต กรุงเทพฯ ๑๐๓๐๐
โทรศพั ท ์ ๐ ๒๒๘๘ ๕๗๓๕
โทรสาร ๐ ๒๒๘๘ ๕๙๑๙
www.http://academic.obec.go.th
ผพู ิมพ
โรงพิมพ์ชุมนมุ สหกรณก์ ารเกษตรแห่งประเทศไทย
๗๙ ถนนงามวงศว์ าน แขวงลาดยาว
เขตจตุจักร กรงุ เทพฯ ๑๐๙๐๐
โทรศพั ท์ ๐ ๒๕๖๑ ๔๕๖๗
โทรสาร ๐ ๒๕๗๙ ๕๑๐๑

ขอ มลู ทำงบรรณำนกุ รมของหอสมดุ แหง ชำติ
National Library of Thailand Cataloging in Publication Data

กระทรวงศึกษาธิการ. ส�านกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาข้ันพน้ื ฐาน.
หนงั สอื สง่ เสรมิ ประสทิ ธภิ าพการเรยี นร ู้ กลมุ่ สาระการเรยี นรสู้ งั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม.-- กรงุ เทพฯ :
ส�านกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พ้ืนฐาน กระทรวงศกึ ษาธิการ, 2561.
216 หนา้ .
1. สังคมศกึ ษา--การศึกษาและการสอน (มัธยมศกึ ษา). I. ชื่อเรื่อง.
300.7
ISBN 978-616-395-932-4

อาเซยี น 171

๑. ความรูเ้ ก่ียวกับอาเซยี น
๒. อตั ลกั ษณแ์ ละความหลากหลาย

๓. เชือ่ มโยงโลกและทอ้ งถน่ิ
๔. ความเสมอภาคและความยตุ ธิ รรม

๕. รว่ มมอื กนั เพอื่ อนาคตทย่ี ัง่ ยืน

๒๕๒๗ ๒๕๓๘ ๒๕๔๐ ๒๕๔๒

กว่าจะเปน็ อาเซียน

๒๕๐๐ ASA ๒๕๐๔

สหรฐั อเมรกิ า SAOSSUOTCHIEAATSIOT NA SOIAF เกดิ สมาคม
เข้ามาต้ังฐานทัพในดินแดน เอเซยี ตะวันออกเฉียงใต้ (ASA)
เอเชียตะวันออกเฉยี งใต้
MAPHILINDO ๒๕๐๖
๒๔๙๘
องค์การกล่มุ ประเทศ
เกดิ สงครามเวยี ดนาม MAPHILINDO

๒๔๙๗ ๒เกดิ ๕สม๑า๐คมประชาชาติแหง่

จัดตั้งองค์การ เอเซยี ตะวนั ออกเฉยี งใต ้
SEATO (ASEAN)
๕ได ้แปกร่ ะอเทินศโดเรน่ิมีเกซ่อียต ั้งมอาาเเลซเีซยนีย
๒๔๘๘ ฟิลปิ ปนิ ส ์ สงิ คโปร์ และไทย

สน้ิ สดุ สงครามโลก ๒๕๑๘
คร้งั ท่ี ๒
รวมประเทศเวยี ดนาม

ชาตติ ะวันตกยึดครองเอเชยี ตะวันออกเฉียงใต้

อินโดนเี ซีย
มาเลเซีย สิงคโปร์ บรูไน เมยี นมา

ลาว กมั พูชา เวยี ดนาม

ฟิลปิ ปินส์

ประเทศที่ยึดครอง

172

๒๕๓๘ อาเซียน 173

เวยี ดนาม ๒๕๔๐
เข้ารว่ มเปน็ สมาชิก
ลาวและเมียนมา
๒• จ๕ดั ๓ตงั้ ๕สหภาพยุโรป (EU) เขา้ รว่ มเปน็ สมาชกิ

• เกิดเขตการค้าเสรอี าเซียน (AFTA) ๒๕๔๑

๒๕๓๔ ประกาศ
วิสัยทัศนอ์ าเซียน
ส้ินสดุ สงครามเยน็ (ASEAN VISION 2020)

๒๕๒๗ ๒๕๔๒

บรูไนเขา้ ร่วมเป็นสมาชิก กัมพชู า
เขา้ รว่ มเปน็ สมาชกิ
๒•• สก๕หาร๑รปัฐ๙รอะเมชรุมกิ สาดุ ถยออนดทอัพาเจซาียกนไทย
๒๕๕๐
(ASEAN SUMMIT) ครัง้ แรก
ลงนามรับรอง
กฎบตั รอาเซียน
(ASEAN Charter)
และเร่งรดั การรวมตัว
เปน็ ประชาคมอาเซยี น
ภายใน พ.ศ. ๒๕๕๘

๒๕๕๘

ประชาคมอาเซียน
(ASEAN Community)
และรับรองวสิ ัยทศั น์
ประชาคมอาเซียน
พ.ศ. ๒๕๖๘
(ASEAN Community
Vision 2025)

ความรเู้ กย่ี วกบั อาเซยี น

หลกั การสา� คญั ของอาเซยี น

การเคารพเอกราช อธปิ ไตย การไมใ่ ชก้ าำ ลงั รกุ ราน หรอื
ความเสมอภาค บรู ณภาพ ขม่ ขวู่ า่ จะใชก้ าำ ลงั หรอื คกุ คาม
แหง่ ดนิ แดนและอตั ลกั ษณ์ และการกระทาำ อน่ื ใดทข่ี ดั ตอ่
ของชาตสิ มาชกิ อาเซยี น
กฎหมายระหวา่ งประเทศ
ทง้ั ปวง

การเคารพในวฒั นธรรม การระงบั ขอ้ พพิ าท
ภาษาและศาสนาทแี่ ตกตา่ ง โดยสนั ติ

ของประเทศอาเซียน

การตดั สนิ ใจโดย การไมแ่ ทรกแซงกจิ การ
ใชห้ ลกั ฉนั ทามติ ภายในของรฐั สมาชกิ

อาเซยี น

17๔

อาเซยี น 175

From ASEAN to ASEAN Community

ประเดน็ ​ ​ ​ อาเซียน​ ​ ประชาคมอาเซียน
วันกอ่ ต้งั ๘ สงิ หาคม ๒๕๑๐ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๕๘
เอกสารส�ำคัญ ASEAN Declaration
ASEAN Charter
วัตถปุ ระสงค​์ ​
ส่งเสริมสันติภาพและเสถียรภาพ ​​ธ​ ำ�รงรักษาและเพ่ิมพูนสันติภาพ
ในภูมิภาค ​เ​ ร่งรัดความเจริญทาง ความม่ันคง และเสถียรภาพใน
เศรษฐกิจ และความกา้ วหน้าทางสังคม ภูมิภาค ​ส่งเสริมความร่วมมือด้าน
และวัฒนธรรมในภูมภิ าค​​ ตา่ งๆ ใหแ้ นน่ แฟน้ ยงิ่ ขึน้

ดา้ นการเมอื งและความมั่นคง​ มุ่งเน้นการรักษาสันติภาพและ ธำ�รงรักษาภูมิภาคให้เป็นเขตปลอด
เสถียรภาพในภูมิภาค ​​เคารพใน อาวุธนิวเคลียร์ การอยู่ร่วมกันใน
หลักนิติธรรม ยึดมั่นในกฎบัตร ประชาคมโลกโดยสันติ เสริมสร้าง
สหประชาชาต​ิ ​ ประชาธปิ ไตย ธรรมาภบิ าล และหลกั
นิติธรรม

ดา้ นเศรษฐกิจ​​ รว่ มมอื ดา้ นเกษตรกรรม อตุ สาหกรรม ​ตลาดและฐานการผลิตเดียวที่มี
ขยายการค้า ​ป​ รับปรุงการขนส่งและ เสถียรภาพ การคลื่อนย้ายอย่าง
การคมนาคม และการยกระดับการ เสรีของสินค้า บริการ การลงทุน
ครองชพี ของประชาชน และมีความสามารถในการแขง่ ขนั สงู

ด้านสังคมและวฒั นธรรม ส่งเสริมการศึกษาเกี่ยวกับเอเชีย การพัฒนาที่ย่ังยืน การอนุรักษ์
ตะวนั ออกเฉยี งใต้ รว่ มมอื และชว่ ยเหลอื มรดกทางวัฒนธรรม และคุณภาพ
ทางดา้ นสังคมและวฒั นธรรม ชีวิตที่ดีของประชาชน ส่งเสริม
อตั ลกั ษณข์ องอาเซยี น ส�ำ นกึ ถงึ ความ
หลากหลายทางวฒั นธรรม

๑ ๒๓
ประชาคมการเมอื ง
ประชาคม และความมน่ั คงอาเซยี น
เศรษฐกิจอาเซยี น (ASEAN Political - Security
(ASEAN Economics Community : APSC) ประชาคมสังคมและ
Community : AEC) วัฒนธรรมอาเซยี น
(ASEAN Socio - Cultural
Community : ASCC)

176

อาเซยี น 177

ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน
(ASEAN Economics Community : AEC) ๒.

๑. สรา้ งขดี ความ
เป็นตลาด สามารถในการพฒั นา
ทางเศรษฐกจิ
ประชาคม ร่วมกันแมลทไะกี าดฐาง้อารเศยนเครา่กษลงาเื่อฐรสกนผรจิยลี ้าิตยปจั จสยั รา้ ๓งค.วาใหมป้ ระเทศสมาเชขกิา้ กกาบั รเบศ๔รูรณษ.ฐากกาิจรโลก
เศรษฐกิจอาเซยี น เท่าเทียม เพ่ือไปแข่งกบั
ภูมิภาคอ่นื ได้
(ASEAN Economics
Community : AEC)

มวี ัตถปุ ระสงค์
๔ ประการ

ประชาคมการเมอื งและความมั่นคงอาเซยี น

(ASEAN Political-Security Community : APSC)

ประชาคม ๑. ๒. ๓.
การเมอื งและ
ความมน่ั คงอาเซียน การมกี ฎเกณฑ์ ส่งเสริม การมี
และค่านยิ ม ความสงบสุขและ ปฏิสมั พนั ธก์ ับ
(ASEAN Political - Security โลกภายนอก
Community : รว่ มกนั รบั ผดิ ชอบ
APSC) ร่วมกัน

ประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียน

(ASEAN Socio-Cultural Community : ASCC)
๔.
๑. ความยัง่ ยืน
๓. ดา้ นสิ่งแวดล้อม
ประชาคมสงั คม การพฒั นา สทิ ธิและความ ๖.
และวัฒนธรรมอาเซียน ทรพั ยากร ยุตธิ รรม การลดช่องวา่ ง
(ASEAN Socio - Cultural มนุษย์
Community : ASCC)
๒. ทางสังคม ๕. ทางการพัฒนา
มีวัตถปุ ระสงค์
๖ ประการ การค้มุ ครอง การสรา้ ง
และสวัสดิการ อัตลักษณ์
อาเซยี น
สงั คม

อ ั ต วลาั กม หลากแหลลษะายณ 

ค สภาพแวดลอมทางธรรมชาติ

ะวันออก • วัฒนธรรมตะวันตก
สภาพวแัฒวดนลธรอรมมทดา้ังงเดสิมังค•มวัฒนธรรมต

ระบบนเิ วศ

178

อาเซยี น 179

สงั คมพหวุ ฒั นธรรม

ดปาแ� รเลนะะชนิ กาชากวีรรติ ศลิ ปกรรม นกาฏาดรศนลลิ ะตปเรลแ ี น่ละ

เจปนีอ ร-า มนลาากยนั ู เมสตโิ ซ
สเปน - ฟลิ ปิ ปนิ ส์

ประเพณลี อยกระทง วิถีชาวน�า้

ขนบธรรมเนยี มประเพณีร่วมกนั

ประเพณกี ารแข่งเรือ

ประเพณสี งกรานต์

180

อาเซียน 181

การถนอมอาหาร วัตถุดิบ
ปลาร้า


ภมู ิปัญญา ปราฮ็อก ปลาร้า
งาปิ
เครื่องมอื จบั ปลา ปลาแดก บากงุ
มาม
เรอื และความสามารถ
ในการใชเ้ รอื บากาแซ็ง เบลาคัน

ที่อยู่อาศยั

บา้ นเรอื นเสาสูง เรอื นแพ

วฒั น ธ ร เรปม็นกอาารหกินารขห้าลวัก วถิ ีเกษตร

วัฒนธรรมการถนอมอาหาร วัฒนธรรมการดัดแปลงอาหาร

ปลาแห้ง ข้าวเจ้า
แหนม
ข้าวเหนียว สาน) ขนมจีน
ถ่ัวเน่า เ ีว ไท ย (ภาคเหนือ อี

ข้าวจี่ เมียนมา

ยดนาม เส่งเผ่

บ๊ัญจึง

182

อาเซียน 183

ภมู ิปญั ญาทางการเกษตร ความเชือ่ และขนบประเพณใี นธรรมชาติ

ทอผา้ การขอฝน : บญุ บงั้ ไฟ ลาว
จกั สาน
เวยี ดนาม
เคร่ืองมือเกษตร ไทย

นาข้ันบันได เมียนมา

การบูชาเทพเจ้าแหง่ การเพาะปลกู

เทศกาลกาไว ดายคั

เทวีศรี
หรือเทวีซรี

การท�าขวญั ขา้ ว จดู ง่ ต่อื
บญุ คูณลาน

เวียดนาม ไทย ฟลิ ิปปนิ ส์ อนิ โดนีเซีย
บา้ นปา่ บงเปยี ง แมแ่ จม่ Batad
Sa Pa จังหวดั เชยี งใหม่ Banawe/Banaue Jatiluwih Tabanan

วถิ ีแหง่ ศรทั ธา

วิถีพุทธ

หัวใจของพระพุทธศาสนา โอวาทปาฏิโมกข์ (โอวาท ๓)
“ละเวน้ ความช่วั ท�าแตค่ วามด ี ท�าจิตใจให้บรสิ ทุ ธิ์”

พิธีกรรม : ขอ้ ปฏบิ ตั ขิ องชาวพทุ ธ งานมงคล

๑. กศุ ลพิธใี นการพฒั นาตนเอง งานทำาบุญขึ้นบ้านใหม่
• พิธแี สดงตนเปน็ พทุ ธมามกะ งานทาำ บญุ ประจาำ ปตี า่ งๆ
• พิธีเวยี นเทยี น
• พิธีรกั ษาอุโบสถศีล
๒. บุญพิธี

งานอวมงคล

งานศพ

๔. ปกิณกพิธี ๓. ทานพธิ ี
การแสดงความเคารพ
การประเคนปจั จยั การถวายทาน
การอาราธนา - ปาฏิบุคลกิ ทาน เจาะจงพระ
- สังฆทาน ไม่เจาะจงพระ
- การอาราธนาศลี - อกาลทาน ไม่มีชว่ งเวลา
- การอาราธนาพระปริตร - กาลทาน มีชว่ งเวลา

- การอาราธนาธรรม • การถวายผ้าอาบนา้ำ ฝน
การกรวดนำา้ • การทอดกฐิน

18๔

วถิ ีอสิ ลาม อาเซียน 185

หัวใจของศาสนาอิสลาม
พระเจ้าสูงสดุ คือ พระอัลเลาะห์

สญั ลักษณ์

ข้อปฏิบตั ิของชาวมุสลมิ ศรัทธา ๖ ศรทั ธาในพระอลั เลาะห์
• หลกั ธรรมพ้ืนฐาน ศรทั ธาตอ่ เทวทูต (มลาอกิ ะห)์
ศรทั ธาตอ่ บรรดาศาสดาทงั้ หลาย
การปฏิญาณตน (ผแู้ ทนพระอัลเลาะห)์
ศรัทธาในคัมภีรท์ ง้ั หลาย
การบริจาค หลกั ปฏิบตั ิ ๕ การละหมาด วศนัรัทสธดุ าทใา้นยวันพิพากษาโลก/
ซะกาต ศรัทธาในกฎก�ำหนดสภาวะ
ของอัลเลาะห์
การถือศลี อด การประกอบ
ในเดอื นรอมฏอน พธิ ฮี ัจญ์

พิธีกรรมที่ส�ำคัญ

พิธีรกั ษา พขิธีฉอลงพองรวะันศปาสรดะสาตู ิ ผอทู้พุท่ีล(ิธกิศว่ีซางใารหลเทบับแ้ �กไำบบป่ญาญุแราลัตตว้ ิ ) พิธีสหุ นัต
ความสะอาด มูฮัมหมัด (กอาอารงยขคุร๒ชิบาห-ตน๑ิเดัง๐หก็ มุ้ชขปาวยบลา) ย

พิธีสังเวยพระเจา้ พิธีศพ พิธีสมรส

วิถคี รสิ ต์ ความรกัหวั ใจของศาสนาคริสต์

โปรเตสแตนท์
โรมันคาทอลิก กรีกออรโ์ ธดอกซ์

สัญลกั ษณ์

ข้อปฏบิ ตั ขิ องชาวคริสต์ "บญั ญตั ิ ๑๐ ประการ"

ช่วยใหก้ ารอยรู่ ว่ มกนั ในสังคมอย่างสนั ติสขุ

พธิ ีรบั พระจติ พธิ ลี า้ งบาปหรือ พธิ ีศลี มหาสนิท
หรือศลี กาำ ลัง ศีลลา้ งบาปหรือศีลจุ่ม

โรมนั คาทอลกิ โรมนั คาทอลกิ โรมนั คาทอลกิ
โปรเตสแตนท์
พธิ สี ารภาพบาป พิธีกรรมส�าคญั
ศลี แก้บาป พธิ เี จมิ ครง้ั สดุ ทา้ ย
หรือศีลเจมิ คนไข้
โรมนั คาทอลกิ
โรมนั คาทอลกิ
พธิ ีบวชหรือ
ศีลอนกุ รมศีลบวช พธิ บี พั ติสมา

โรมนั คาทอลกิ โปรเตสแตนท์

186

วถิ ฮี นิ ดู อาเซียน 187

สญั ลกั ษณ์ อักษรเทวนาครี ขอ้ ปฏิบตั ิของ ชาวฮินดู
ทีอ่ ่านวา่ “โอม” สามคั ค ี เสมอภาค ศรทั ธา ความจงรกั ภักดี

พิธีกรรม

พิธแี ตง่ งาน พิธศี ราทธ์ พธิ ีสังสการ พธิ บี ชู าเทวดา
พธิ ขี องผมู้ ศี รทั ธา (เทพเจา้ )
ตามตระกลู ตามช้นั สำาหรับวรรณะ พราหมณ์
ตามวรรณะ ได้แก่ พธิ ีพลใี ห้แกด่ วง กษตั ริย์ แพศย์ เช่น พระพรหม พระวษิ ณุ
วญิ ญาณของบรรพบุรุษ พระศวิ ะ

วิถีสิกข์ หรอื ซกิ ข์ สญั ลกั ษณข์ องศาสนาซกิ ข์
ทใี่ ชใ้ นปจั จุบนั
ข้อปฏิบตั ขิ องชาวซิกข์

• วิถีแห่งความเท่าเทียม ไม่แบ่งชั้น วรรณะ เพศ หรือศาสนิกชนต่าง
ศาสนา

• ปฏบิ ัติตามหลกั ปจั วัตร ๔ ประการ คือ บริกรรมภาวนา หรือขอพร
และราำ ลึกถึงพระผู้เปน็ เจ้าเปน็ ประจำาทุกวนั

• การพึง่ ตนเอง การประกอบสมั มาอาชวี ะ
• มีความสันโดษ และร้จู ักประมาณตน
• การเสยี สละ แบ่งปนั รายได้เพื่อสังคม
• ข้อห้ามท่ีสำาคัญ ห้ามตัดผมหรือขริบหนวด ห้ามยาเสพติดทุกชนิด

ห้ามผิดประเวณี ประพฤติผิดในกาม ห้ามรับประทานเน้ือสัตว์ท่ีถูก
ฆา่ ในพธิ ีกรรม

เช่อื มโยงโลกและทองถน่ิ

ระบบความเชื่อทหี่ ลากหลาย

• กลุมชาตพิ นั ธุตา งๆ ในอาเซยี นมีภาษา ระบบความเช่อื
รูปแบบศลิ ปะ และวิถกี ารดำเนนิ ชวี ิตสบื ทอดตอ กนั มา
ชานานจนเปน เอกลกั ษณข องทองถ่ิน

• • ปอขย่าัจ วา่จงสัยราทวราดแงเลเรทะว็ ปคแโรนลาโกะลสฏฎยง่ก ีสผาาลรรณกสรส์นสนะะังเังทเททคทคบบมศมศออทแทแยยพไ่ีพีไ่า่รารรงพ้รงพก่กกกรรรวรมวะม้าะาแจแงจงดาขดาขยนวยนวไาไปาทปงทงำ� ำใใหห้ 

ในทกุ พืน้ ทข่ี องโลกเกดิ การรรบั ับแแลละะแแลลกกเเปปลลี่ยย่ี นน
เทขา้า งสวคู่ ัฒวนามธรเปรมน็ สกาากรลปมราบั กอขดุ ้ึนนมมกกาารรณณแ์ แลละะแแนนววคคิดิด
188

อาเซยี น 189

• ปจจยั เศรษฐกิจ ทำให ......?
เกดิ การเคล่ือนยา ย
ประชากร และการตัง้ • ยอมรบั และเคารพ
ถน่ิ ฐานในพน้ื ทท่ี ีต่ าง ในความแตกตาง
วัฒนธรรม ภาษา และ
ศาสนา การปฎบิ ตั ิตน • ปฏิบตั ติ นเพ่ือการอยูรว มกัน
เพอ่ื การอยรู ว มกันได อยางสนั ตสิ ขุ
อยา งสันตสิ ขุ จงึ มคี วาม
สำคัญยิ่งในภูมภิ าค • เขา ใจคานยิ ม ศีลธรรม
อาเซียน จรยิ ธรรม ทศั นคติ
และพฤติกรรมของคน
ในทองถิน่

อาเซยี นกับสงิ่ แวดล้อม
ปญั หาสง่ิ แวดล้อมในอาเซียน
}ปรากฏการณ์ "ลานญี า"
การเปลี่ยนแปลงทางธรรมชาติ - ๒๕๔๐ - ๒๕๔๑ ประเทศไทย
- ๒๕๕๓ - ๒๕๕๕

พายุโซนร้อน

มหาสมทุ รแปซฟิ กิ
ไฟป่า แผน่ ดินไหว - ๒๕๕๑ พายุวาชิ บริเวณริมแมน่ �้ำและ
รมิ ชายฝง่ั บนเกาะมนิ ดาเนา ฟลิ ปิ ปนิ ส์
- ๒๕๕๗ พายุชังมี ปาลาวัน ฟลิ ิปปนิ ส์
- ๒๕๕๔เมอื งบาลลี ฮิ านฟลิ ปิ ปนิ ส์ มหาสมุทรอินเดีย
- ๒๕๕๖ รฐั ฉาน เมียนมา - ๒๕๕๑ พายหุ มนุ นารก์ ีส ตอนกลาง
- ๒๕๕๙ นอกชายฝั่งเกาะ อา่ วเบงกอล เมยี นมา
สมุ าตราทางตะวันตกเฉียงใต้
อนิ โดนีเซีย ปรากฏการณ์ "เอลนีโญ"

การปะทุของภูเขาไฟ - ๒๕๕๙ จงั หวดั นา่ น และเชยี งใหม่
ประเทศไทย จังหวัดซารังกานี และ
- ๒๕๕๓ ภูเขาไฟเมอราปี อินโดนีเซยี มากินดาเนา ฟลิ ปิ ปนิ ส์
- ๒๕๕๖ ภเู ขาไฟมาโยน ฟิลปิ ปนิ ส์
- ๒๕๕๘ ภูเขาไฟราอุง เกาะชวา อินโดนีเซยี สึนามิ (แผน่ ดนิ ไหวในทะเล)
ภูเขาไฟชนิ าบงุ เกาะสมุ าตราอนิ โดนีเซยี
- ๒๕๖๐ ภเู ขาไฟกหุ นงุ อากุง เกาะบาหลี - ๒๕๔๗ นอกฝั่งตะวันตกทางตอนเหนือ
อนิ โดนเี ซยี ของเกาะสุมาตรา อินโดนเี ซยี
- ๒๕๕๓ เกาะเมนตาไวทางตะวนั ตก
ของเกาะสมุ าตรา อนิ โดนีเซยี
- ๒๕๕๕ หม่เู กาะสุมาตรา อนิ โดนีเซีย

การกระทำ� ของมนุษย์

เ ้นือหาที่สามารถเ ิปดแอปพลิเคชันดูไ ้ด ปจาญํ กหปารหะมเทอศกอคินวโันดขนา้ เี ซมียพรมแดน ปัญหาการจัดการกา๊ ซเรือนกระจก

เกดิ จากการแผว้ ถางป่า บริเวณท่ีมีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูง
ทส่ี ดุ คอื อนิ โดนเี ซยี ไทย เมยี นมา มาเลเซยี
ปัญหาขยะและของเสีย เวยี ดนาม กมั พชู า ฟลิ ปิ ปนิ ส์ ลาว สงิ คโปร์
จากครวั เรือนและอุตสาหกรรม และบรไู น ตามล�ำดับ ท�ำให้เกิดโลกรอ้ น
เกิดการเปล่ียนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ขยะและของเสยี หลายประเทศ และกอ่ ให้เกดิ ภยั ธรรมชาติต่างๆ ตามมา
เพม่ิ ปรมิ าณสูงข้ึน เชน่ พายุ น้�ำทว่ ม ภัยแล้ง ฯลฯ

190

อาเซยี น 191

ผลกระทบจากปญั หาส่ิงแวดล้อม

ภมู อิ ากาศ ด้านสงั คม
เปลยี่ นแปลง
- การอพยพย้ายถิน่
- ขาดความม่นั คงทางดา้ นสุขภาพและ
โภชนาการของประชาชน
- ปัญหาอาชญากรรมเพ่ิมมากขึ้น

ด้านเศรษฐกิจ

- การขาดแคลนอาหาร เครือ่ งอปุ โภคบริโภค และยารกั ษาโรค

- การลดลงของผลผลติ กสกิ รรม การเลี้ยงสัตว์ และการประมง

Rethink การเปลยี่ นความคดิ เรอ่ื งการใช้ทรพั ยากรทางธรรมชาติอยา่ งถกู ตอ้ ง

Repair 7R Reuse

การซอ่ มแซมกลบั มาใช้ หลสักง่ิ กแาวรดอลน้อรุ มักษ์ การน�ำกลบั มาใช้ซำ้�
ใชอ้ ีกคร้งั หรอื หลายคร้งั
Reduce
Reject
การลดเท่าที่จ�ำ เป็น
หรือน�ำ มาใช้ให้เกดิ การปฏเิ สธการใช้ทรัพยากร
ประสทิ ธภิ าพสูงสดุ สินค้าหรอื ผลติ ภัณฑท์ ่ที �ำ ลายโลก

Recycle Return

การน�ำ วัสดทุ ห่ี มดสภาพแล้ว การตอบแทนส่งิ ทไ่ี ด้ใช้
มาแปรสภาพเพอ่ื น�ำ กลบั มาใช้ หรอื ท�ำ ลายไปคืนสูโ่ ลก

กรณีศกึ ษาขอ้ พพิ าททะเลจีนใต้
สาเหตุของปัญหา

ทะเลจีนใต้ (South China Sea) เป็นส่วนหนึ่งของมหาสมุทรแปซิฟิก
มีพื้นท่ีประมาณ 3.5 ล้านตารางกิโลเมตร ประกอบด้วยหมู่เกาะจำานวน
หลายร้อยเกาะท่ีมีความสำาคัญท้ังทางด้านยุทธศาสตร์ การเมือง
ความมนั่ คง และเศรษฐกิจในฐานะที่เปน็ ทะเลท่ีเชอ่ื มสูป่ ระเทศและภูมิภาค
สาำ คัญ นอกจากนีย้ ังเช่อื กนั วา่ ใต้พ้นื ทะเลมีนำ้ามัน และกา๊ ซธรรมชาติสำารอง
ขนาดใหญด่ ้วย

จนี ไต้หวัน
(จนี )
ลาว
เมยี นมา
ไทย ทะเลจนี ใต้
ิฟ ิล ป ิป น ์ส
กัมพูชา เวียดนาม

มาเลเซยี บรูไน
สิงคโปร์

อิ น โ ด นี เ ซ ี ย

192

อาเซยี น 193

ความขดั แยง้ ทีเ่ กดิ ข้นึ

การอ้างสิทธิเหนือพื้นท่ีในทะเลจีนใต้ ระหว่างจีนซ่ึงเป็นชาติมหาอํานาจของภูมิภาคเอเชียกับ ๔ ชาติอาเซียน คือ
ฟลิ ปิ ปนิ ส์ มาเลเซยี บรูไน เวยี ดนาม ทำ�ใหเ้ กดิ ข้อพิพาทและความขดั แยง้ ขึ้นโดยเฉพาะ
• การอ้างสิทธิเหนือหมู่เกาะสแปรตลีย์ (Spratly Islands) และหมู่เกาะพาราเซล (Paracel Islands)
เปน็ เกาะเล็กเกาะนอ้ ยเกย่ี วขอ้ งกบั ทรัพยากรธรรมชาตนิ ำ�้ มนั และกา๊ ซธรรมชาติ
• หลกั การสากล อนญุ าตใหแ้ ตล่ ะประเทศสามารถอ้างสิทธิเหนืออาณาเขตนอกชายฝัง่ บรเิ วณทเ่ี ปน็ ไหล่ทวีปของ
ประเทศนนั้ ๆ ได้ หลายประเทศในแถบทะเลจนี ใตต้ า่ งพยายามทจี่ ะจดั ตง้ั ถนิ่ ฐานบนเกาะตา่ งๆ (สว่ นใหญจ่ ะเปน็ กอง
ก�ำลังทหาร)

การแกป้ ัญหาท่ีผา่ นมา

อาเซยี นแกป้ ญั หาภายใต้หลกั การ จีนไม่พอใจทสี่ หรฐั อเมริกาเข้ามา ศาลอนุญาโตตุลาการถาวรท่กี รงุ เฮก
ของสนธสิ ัญญาวา่ ด้วยไมตรจี ิต แทรกแซงขอ้ พพิ าทในระหว่าง ตัดสินให้รัฐบาลฟิลิปปนิ สช์ นะ
และความร่วมมือของอาเซียน การประชุม ASEAN Regional
(Treaty of Amity and Forum - ARF ท่ีกรงุ ฮานอย พ.ศ. ๒๕๕๙
Cooperation in Southeast
Asia - TAC) จนี ปฏิเสธทจี่ ะเจรจา พ.ศ. ๒๕๕๓
ปญั หาทะเลจีนใต้ในลักษณะพหภุ าคี

พ.ศ. ๒๕๓๕

พ.ศ. ๒๕๔๕ พ.ศ. ๒๕๕๖

จีนและอาเซียนลงนามในปฏิญญา ฟิลิปปินสย์ ่ืนฟอ้ งตอ่ ศาลอนุญาโต
ร่วมว่าด้วย หลกั ปฏบิ ตั ขิ องรฐั ภาคี ตลุ าการถาวรท่กี รงุ เฮก
เร่อื งทะเลจนี ใต้ (ASEAN - China
Declaration on the Conduct ค�ำตัดสินของศาลไม่มีอ�ำนาจให้จีน
of Parties in the South China ปฎิบัติตามท�ำให้สถานการณ์ขัดแย้งใน
Sea - DOC) เพอื่ แก้ไขปญั หา ทะเลจีนใตย้ ังคงยืดเย้อื ตอ่ ไป
อยา่ งสันติวธิ ี

แคลวาะมคเวสามมอยภุตาิธครรม

กนิ ดอี ยู่ดี
การศกึ ษา
เสคมวอาภมาค
ยคุตวิธารมรม
ชอคบวธารมรม

สิทธิ
เสรภี าพ

19๔

อาเซยี น 195

ประชากรในภูมิภาคอาเซียนทั้งหมดโดยไม่ค�านึงถึงแหล่งต้ังถ่ินฐาน อายุ เพศ
วัฒนธรรม สีผิว ชาติพันธุ์ ฐานะทางเศรษฐกิจ ศาสนา และระดับการศึกษาล้วน
ได้รับความเสมอภาค และความยุติธรรม

หนา้ ท่ี
ความรบั ผดิ ชอบ

ทุกคนมีหน้าท่ี และ
ความรับผิดชอบเพ่ือ
เอ้ือประโยชน์ต่อสังคม
ส่วนรวม

คระวคบาวมบาชคมอวเบาสมมธยรอุรตภมิธาแรครล มะ
ช่วแยลสะข่คงอเวงสาปรมิมรเะคปชว็นาาอกมยรมู่ทั่น่ีดคี ง

กรณศี กึ ษาการตอ่ ต้านเขื่อนไซยะบุรี

แม่โขง
แหลง่ กา� เนดิ กรวดน�า้ โขง
ปลาวางไขบ่ นพน้ื กรวด

เข่อื นไซยะบรุ ี

น�า้ มลู เขื่อนไซยะบุรี (The Xayaburi
ทะเลสาบเขมร Dam) เป็นหน่ึงในโครงการสร้าง
เข่ือนก้ันแม่น้�าโขงสายหลักทาง
ตอนลา่ งทแี่ ขวงไซยะบรุ ี ประเทศลาว
เป็นเข่ือนผลิตไฟฟ้าพลังน�้าขนาด
๑,๒๖๐ เมกกะวตั ต ์ วตั ถปุ ระสงคห์ ลกั
ของการสรา้ งเขอ่ื นไซยะบรุ ีคอื การสรา้ ง
รายได้เพื่อการพัฒนาทางเศรษฐกิจ
และสังคมให้กับประเทศสาธารณรัฐ
ประชาธิปไตยประชาชนลาว

196

อาเซียน 197

ความขัดแยง้ ทเ่ี กดิ ขนึ้
การก่อสร้างได้ชะงักลงเนื่องจากรัฐบาลเวียดนาม กัมพูชา และ
ชาวบ้านจากเครือข่ายประชาชนไทย ๘ จังหวัดลุ่มนำ้าโขง และ
เครือข่ายสภาองค์กรชุมชนตำาบลลุ่มน้ำาโขง ๗ จังหวัดภาค
อีสาน (คสข.) ประท้วงคัดค้านโครงการเพราะวิตก
ว่าการสร้างเข่ือนจะส่งผลกระทบต่อส่ิงแวดล้อม
และประชาชน

การแกป้ ัญหาทผ่ี ่านมา โครงการเข่ือนไซยะบุรีนับเป็นโครงการ
แรกที่น�ากระบวนการ PNPCA มาใช้
ประเด็นสำาคญั ของการสรา้ งเข่อื นน้ี คือ ความตกลงว่า เพื่อแสวงหาข้อตกลงร่วมกันในกลุ่ม
ด้วยความร่วมมือเพื่อการพัฒนาลุ่มนำ้าโขงอย่างย่ังยืน ป ร ะ เ ท ศ ส ม า ชิ ก ที่ ใ ช ้ แ ม ่ น้� า โ ข ง เ ป ็ น
ปี ๒๕๓๘ และข้อตกลง (PNPCA : Procedures for ทรพั ยากรรว่ มกนั
Notification, Prior Consultation and Agreement)
ทก่ี าำ หนดวา่ ในกรณที ป่ี ระเทศสมาชกิ มโี ครงการพฒั นา
สิ่งกอ่ สร้างขนาดใหญ่ใดๆ บนแมน่ า้ำ โขงสายหลกั หรอื
แม่น้ำาสาขา ถ้าโครงการดังกล่าวสร้างผลกระทบข้าม
เขตแดนต่อประชาชนหรือสิ่งแวดล้อมที่อยู่ปลายนำ้า
ต้องนำาเสนอข้อมูลให้ประเทศสมาชิกทั้ง ๔ ประเทศ
รว่ มกนั พิจารณาในระดบั ภมู ิภาคดว้ ย

กรณศี กึ ษาโรฮีนจาปญั หาชนกลุ่มนอ้ ยไรส้ ัญชาติ

โรฮนี จา (Rohingya) เปน็ ชนกลมุ่ นอ้ ยกลมุ่ ชาติพันธมุ์ ุสลมิ ที่อาศัยอยทู่ างตอนเหนือ
ของอาระกัน (Arakan) หรอื รฐั ยะไข่ (Rakhine State) ทตี่ ้งั อยทู่ างทิศตะวันตกของ
ประเทศเมียนมา ติดกับชายแดนด้านตะวันออกของประเทศบังกลาเทศ คนกลุ่มน้ี
อพยพมาจากเบงกอล ในช่วงท่ีอังกฤษปกครอง และบางส่วนก็อพยพเข้ามาในช่วง
สงครามกลางเมืองในบงั คลาเทศ

กรณศี กึ ษาโรฮนี จา : เปน็ ความขัดแย้งทางศาสนา
และชาตพิ ันธุ์ในประเทศเมยี นมาท่ีชนสว่ นใหญ่
นบั ถอื พทุ ธศาสนาเถรวาท

ต่อมาในยุคสงครามโลกครั้งท่ี ๑ เม่ือมีการเคลื่อนไหวเรียกร้องอิสรภาพพม่า ปัญหาความเหลื่อมล้�ำทาง
เศรษฐกจิ ไดเ้ ชอื่ มโยงเขา้ กบั กระบวนการทางเมอื งภายใตแ้ นวคดิ “ชาตนิ ยิ มแนวพทุ ธแบบพมา่ ” การตอ่ ตา้ น
ชาวมุสลิม จึงได้แพร่ขยายออกไปในเวลาน้ัน ในยุคสงครามโลกคร้ังที่ ๒ เม่ืออังกฤษได้จัดตั้งกองก�ำลัง
ทหารอาสา (V-Force) กบั ชาวมุสลมิ โรฮนี จาทางตอนเหนอื ของอาระกัน เพอื่ สรา้ งแนวปอ้ งกนั กองทัพญ่ีปุ่น
แตก่ องก�ำลังมสุ ลิมโรฮีนจากลบั ใช้อาวุธนน้ั ท�ำสงครามในรฐั ยะไขใ่ นประเทศเมยี นมา

198

อาเซยี น 199

พ.ศ. ๒๔๘๓

พ.ศ. ๒๔๘๓ มสุ ลมิ โรฮนี จาไดก้ อ่ ตงั้ องคก์ รเคลอื่ นไหว
เพ่ือแยกดินแดนไปรวมกับปากีสถานตะวันออกโดย
อ้างเหตุผลทางศาสนา แตป่ ากสี ถานปฏเิ สธ

พ.ศ. ๒๔๙๑

เมอื่ พมา่ ไดร้ บั เอกราช รฐั ยะไขจ่ งึ ถกู รวมเปน็ สว่ นหนงึ่
ของประเทศพมา่ ชาวโรฮนี จาจงึ เคลอ่ื นไหวเรยี กรอ้ ง
สิทธปิ กครองตนเอง

พ.ศ. ๒๕๒๕

รัฐบาลบังกลาเทศประกาศว่า "โรฮีนจา" ไม่ใช่
คนบังกลาเทศ และรัฐบาลพม่าประกาศว่า
ชาวโรฮนี จาไม่ใช่กลุ่มชนพื้นเมืองตามรัฐธรรมนูญ
พม่า ชาวโรฮีนจาจงึ มสี ถานะไร้สัญชาติ

ปจั จบุ นั มคี า่ ยทส่ี ามารถรองรบั ชาวโรฮนี จา ๒ คา่ ย
อยู่ที่เมืองค๊อกซ์บาซาร์ ประเทศบังคลาเทศ
แตป่ ญั หาชาวโรฮีนจา ยังคงอยแู่ ละรอการแก้ไข
ปัญหาต่อไป

ฟิ ิล ป ิป น ์สกรณศี กึ ษาเกาะมดินินแดดานเกน่อกาารร้ายทางศาสนา

สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ (Republic of the Philippines) เป็นประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เป็นประเทศซ่ึงประชาชนส่วนใหญ่นับถือศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก ต้ังแต่ตกเป็นอาณานิคมของสเปน
ในคริสต์ศตวรรษท่ี ๑๖ ในขณะท่ีมีผู้นับถือศาสนาอิสลามเพียง ๕% ท่ีส่วนใหญ่อาศัยอยู่ทางใต้ของประเทศ
ประกอบด้วยเกาะมินดาเนา หมู่เกาะซลู ู ปาลาวนั บาซลี นั และเกาะตา่ งๆ อกี จาำ นวนหน่งึ ทอ่ี ย่ใู กลเ้ คยี ง และที่น่คี อื
จดุ เรม่ิ ของปัญหาความขดั แยง้ และปัญหาความมัน่ คงในฟลิ ิปปินส์

หลายๆ ประเทศโดยเฉพาะมาเลเชียที่เป็นตัวกลางเพ่ือนำาไปสู่การเจรจาระหว่างฝ่ายรัฐบาลกับกลุ่มมุสลิม
หวั รนุ แรง จนเกดิ การลงนามรบั รองในขอ้ ตกลงแหง่ บงั ซาโมโร Comprehensive Agreement on the Bangsamoro
(CAB) พ.ศ. ๒๕๕๗ ซ่งึ รบั รองสถานะทางกฎหมายของเขตปกครองตนเองบงั ซาโมโรที่จะต้ังขึน้ ภายใน พ.ศ. ๒๕๕๙
แต่เนื่องจากอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านรัฐบาล ทำาให้กลุ่มมุสลิมหัวรุนแรง เช่น กลุ่มมาอูเต (Maute) เครือข่ายของ
กลุ่มอาบูไซยาฟ (Abu Sayyaf) ใช้ชอ่ งว่างนใ้ี นการก่อความไมส่ งบขน้ึ อีก

เกพาอื่รรแวบม่งกแลยมุ่กขดอนิ งแชดานวปมกสุ คลริมอหงัวตรนุนเอแงรมงใีอนยฟู่หิลลปิ ายปกินลสุ่ม์ ไดแ้ ก่

(แMนoวroรว่ IsมlaปmลicดLปibลeอ่ raยtแioหnง่ Fอrสิonลtา:มMโมILโFร)
แ(Mนoวroร่วNมatปioลnดaปl Lลibอ่ eยraแtหioง่ nชFาrตonโิ มt :โรMNLF)
ก(Aลbุ่มuอSาayบyไู aซfย) าฟ

200

อาเซยี น 201

วนั ท่ี ๒๖ กรกฎาคม ๒๕๖๑ ประธานาธบิ ดี โรดรโิ ก ดเู ตอรเ์ ต (President Rodrigo Duterte)
ได้ลงนามรับร่างกฏหมาย Bangsamoro Organic Law เพื่อวางรากฐานในการจัดต้ัง “เขตปกครอง
ตนเองบงั ซาโมโร” (Bangsamoro Autonomous Region) บนเขตปกครองตนเองมสุ ลมิ ทางตอนใตข้ อง
เกาะมินดาเนาภายในปี ๒๕๖๕ ขณะเดียวกันรัฐบาลกลางได้เตรียมส�ำรองงบประมาณเพ่ือสนับสนุน
โครงการพัฒนาเขตปกครองตนเองบังซาโมโรดว้ ย
องค์การสหประชาชาติ สหภาพยุโรป สหรัฐอเมริกา และญี่ปุ่นต่างเชื่อว่า มาตรการนี้จะช่วย
ยุติความรุนแรงและน�ำไปสู่การฟื้นฟูทางเศรษฐกิจได้ แม้ว่าพื้นท่ีทั้งหมดของเกาะมินดาเนาจะยังคงอยู่
ภายใต้กฎอัยการศึกจนถึงสิ้นปี ๒๕๖๑ เพื่อให้เจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงปฏิบัติการปราบปราม
กลมุ่ ตดิ อาวธุ ซ่งึ ยงั คงหลงเหลือในเมอื งมาราวี

แนวทางการแก้ปญั หา

ความขดั แยง้ ทางชาตพิ นั ธใ์ุ นฟลิ ปิ ปนิ สน์ น้ั แนวทางของการเจรจาอยา่ งสนั ตวิ ธิ ถี อื เปน็ ทางออกทด่ี ที ส่ี ดุ
และจะสัมฤทธิ์ผลอย่างมากเมื่อมีการแก้ปัญหาทางการเมืองโดยการรับประกันถึงการมีอิสรภาพข้ัน
พน้ื ฐาน และความมีเกียรตยิ ศศักดศิ์ รที ี่เทา่ เทยี มกนั ของพลเมืองชาวฟิลปิ ปนิ ส์ โดยปราศจากการเลือก
ปฏบิ ัติตอ่ ชนกล่มุ น้อยทีม่ คี วามแตกต่างทางภาษา เชอื้ ชาติ และศาสนา ส่งิ น้นี ่าจะเปน็ พน้ื ฐานอันน�ำไป
สกู่ ารมสี นั ตภิ าพท่ยี ง่ั ยืนในอนาคต

รว่ มมือกันเพอ่ื อนาคตทย่ี ัง่ ยนื

เป้าหมายการท�างานร่วมกันเพ่ือสร้างอนาคตที่ย่ังยืน

๑. เรม่ิ ตน้ จากการเหน็ คณุ คา่
ร่วมสร้างสังคมสันติ ของความเปน็ มนษุ ยอ์ ยา่ ง
พั ฒ น า เ ศ ร ษ ฐ กิ จ ข อ ง เท่าเทยี ม
ชมุ ชน เพอ่ื ใหค้ นในชมุ ชน ๒. และสมานฉนั ท์ รว่ มมือดา้ นการเมืองและ
สามารถพงึ่ ตนเองได้ ร่วมสรา้ งสังคม ๓ . ความมั่นคง
กระจายรายได้อย่างเป็น ท่ีไม่ทอดทิง้ กนั คำานึงถึงความเป็นสังคม
ธรรม พหุวฒั นธรรม
ประชาคมอาเซียนจงึ ควร ๔. ร่วมสรา้ งสงั คมพ่ึงพา การเคารพซง่ึ กนั และกัน
คำานึงถึงหลักการพัฒนา และเก้อื กลู กนั มีความซื่อสัตย์ตอ่ กนั
ของสหประชาชาติ
รว่ มสร้างสงั คมทีม่ ี
๕.เป้าหมายและแนว
ปฏบิ ัติรว่ ม
กลไกทจี่ ะสนบั สนุน
ระหวา่ งรฐั ภาครัฐ
ภาคเอกชนและ
ภาคสงั คม

202

อาเซียน 203

ร่วมสร้างสังคมท่ีมีเป้าหมายและแนวปฎิบัติร่วมเกิดการพัฒนาท่ีย่ังยืน

๑.ขจัดความยากจน ขจดั ความอดอยาก สร้างความ
(NO POVERTY) มน่ั คงทางอาหาร

๓.ส่งเสริมความเปน็ อย่ทู ี่ดขี องทุกคน (NO HUNGER)
(GOOD HEALTH)
๒.สง่ เสรมิ โอกาสในการเรยี นร ู้
๕. สร้างความเท่าเทยี มทางเพศ ๔. (QUALITY EDUCATION)
(GENDER EQUALITY)
จดั การนำ้� อยา่ งยงั่ ยนื และ
ให้ทุกคนเข้าถึงพลังงานท่ีย่ังยืน พรอ้ มใชส้ �ำหรบั ทกุ คน
ได้ตามก�ำลังของตน
(CLEAN WATER AND SANITATION)
๗. (CLEAN ENEGY)
๖.สง่ เสรมิ การเจรญิ เตบิ โตทางเศรษฐกจิ
ส่งเสริมอตุ สาหกรรมทย่ี ั่งยนื และ ท่ยี ง่ั ยนื
นวตั กรรม (GOOD JOBS AND ECONOMIC GROWTH)

๙. (INNOVATION AND INFRASTRUCTURE) ๘. ลดความเหลื่อมล�้ำทั้งภายในและ
ระหว่างประเทศ
สรา้ งเมอื งและการตง้ั ถนิ่ ฐานทป่ี ลอดภยั
๑๐. (REDUCED INEQUALITIES)
๑๑. (SUSTAINABLECITIESANDCOMMUNITIES) สรา้ งรปู แบบการผลติ และ
การบรโิ ภคทย่ี งั่ ยนื
ด�ำเนินการอย่างเร่งด่วนเพื่อแก้
ปัญหาโลกร้อน ๑๒. (RESPONSIBLE CONSUMPTION)
อนุรักษ์และใช้ประโยชน์จาก
๑๓.(PROTECT THE PLANET) ทรพั ยากรทางทะเลอย่างยงั่ ยนื

ส่งเสริมการใช้ประโยชน์ทย่ี ั่งยนื ของ ๑๔.(LIFE BELOW WATER)
ระบบนิเวศบนบก สง่ เสรมิ สันตภิ าพและการเขา้ ถงึ
ระบบยุตธิ รรมอย่างเทา่ เทียมกนั
๑๕.(LIFE ON LAND)
สรา้ งความร่วมมอื ระดับสากลตอ่ ๑๖.(PEACE AND JUSTICE)
การพฒั นาทย่ี งั่ ยนื

๑๗.(PARTNERSHIPS FOR THE GOALS)

ความรว่ มมือด้านสาธารณสขุ

• การประชมุ กลุม่ ผูเ้ ชี่ยวชาญอาเซียนด้านโรคตดิ ต่อ
(ASEAN Expert Group on Communicable Diseases – AEGCD)

• การประชุมกลุ่มผเู้ ชีย่ วชาญอาเซยี นด้านความปลอดภยั ของอาหาร
(ASEAN Experts Group on Food Safety – AEGFS)
• การประชุมกลุ่มผู้เชยี่ วชาญอาเซยี นดา้ นความร่วมมอื ดา้ นเทคนคิ เกี่ยวกบั ยา
(ASEAN Working Group on Technical Cooperation in Pharmaceuticals – AWGTCP)
การประชมุ คณะทำางานการเตรียมพรอ้ มและรับมือกบั โรคระบาด
(ASEAN Technical Working Group on Pandemic Preparedness
and Response – ATWGPPR)
• คณะทาำ งานเฉพาะกิจของอาเซียนดา้ นโรคเอดส์
(ASEAN Task Force on AIDS – ATFOA)
• คณะทาำ งานเฉพาะกจิ ของอาเซียนด้านสุขภาพจิต
(ASEAN Mental Health Task Force – AMT)
• คณะทาำ งานเฉพาะกิจของอาเซยี นดา้ นสุขภาพแมแ่ ละเด็ก
(ASEAN Task Force on Maternal and Child Health – ATFMCH)
• คณะทำางานเฉพาะกจิ ของอาเซยี นดา้ นโรคไมต่ ิดต่อ
(ASEAN Task Force on Non-communicable Disease – ATFNCD)

วนั ท ี่ ๑๕ มิถุนายน

วันไขเ้ ลอื ดออกอาเซยี น

20๔

อาเซียน 205

ความร่วมมือดา้ นภยั พบิ ตั ิ

ปีสิ่งแวดลอ้ มอาเซยี น (ASEAN Environment Year - AEY) กาำ หนดให้มขี ้ึนทุก ๓ ปี
เพื่อสรา้ งจิตสาำ นึกด้านส่งิ แวดลอ้ มให้กับประชาชนทกุ ระดบั ในสงั คม

การประชมุ รัฐมนตรอี าเซียนด้านสงิ่ แวดลอ้ ม
(ASEAN Ministerial Meeting on Environment - AMME)

การประชมุ รัฐมนตรีอาเซยี นเกย่ี วกบั ปัญหาหมอกควัน
(ASEAN Ministerial Meeting on Haze - AMMH)

ศูนย์อตุ ุนิยมวิทยาอาเซียน (ASEAN Specialised Meteorological
Centre - ASMC) ตั้งอยทู่ ่สี งิ คโปร์ เปน็ กลไกในการติดตามสภาพ
ภูมิอากาศและสภาวะหมอกควันอนั เกดิ จากไฟไหมป้ ่า

ศูนยป์ ระสานงานอาเซียนในการชว่ ยเหลือด้านมนุษยธรรม
(ASEAN Coordinating Centre for Humanitarian
Assistance on Disaster Management - AHA Centre)
เพือ่ ประสานสาำ หรับช่วยเหลอื มนุษยธรรมดา้ นการจัดการ
ภัยพิบตั ริ ะหว่างประเทศ

ความตกลงอาเซยี นว่าด้วยการบริหารจัดการภัยพิบัติ
และตอบสนองตอ่ สถานการณฉ์ ุกเฉิน
(ASEAN Agreement on Disaster Management
and Emergency Response - AADMER)
ศูนย์อาเชยี นวา่ ดว้ ยความหลากหลายทาง
ชีวภาพ (ASEAN Centre for Biodiversity - ACB)
ตั้งอยทู่ ่ีฟิลิปปนิ ส์ มีหนา้ ทอี่ าำ นวยความสะดวก
ในการประสานความร่วมมอื ระหวา่ งประเทศ
สมาชกิ อาเซยี นในการอนรุ ักษ์ และใช้ความหลากหลาย
ทางชวี ภาพอยา่ งยั่งยืน

ผ้เู ขียนและบรรณาธกิ าร

วิชาภูมิศาสตร์ นางสาวบงกชรัตน ์ เตชะไตรศกั ดิ์
นางมาตริน ี รักษ์ตานนทช์ ยั นายไพฑรู ย ์ ปิยะปกรณ์
นางสาวสรุ ีพันธ ์ เกยี นวัฒนา นายชูเดช โลศิริ
นางสาวพรม้ิ เพรา คงธนะ นางสาวสมควร เพยี รพทิ ักษ ์
นางสาวเจตนา พรมประดิษฐ ์ นางสาววรลักษณ์ รตั ตกิ าลชลากร
นายปราศรัย เจตสันต ์ิ
วชิ าเศรษฐศาสตร์ นางวรรณ ี จันทรศิริ
นายเชียง เภาชติ นางสาวองั คณา ผิวเกลีย้ ง
นายสมหวัง ชยั ตามล นางชวลีย ์ ณ ถลาง
นายอานนท์ สีดาพรม นางระววิ รรณ ภาคพรต
นางเกษศิรินทร ์ สวุ รรณสุนทร นางนวกานต ์ มณศี ร ี
นางสาวอรณุ วรรณ ผู้ธนดี
วิชาประวัติศาสตร์ นางมนพร จนั ทรค์ ล้อย
นายกฤตนัยน์ สามะพทุ ธ ิ นายภาคินนท ์ แกว้ ประภาค
นางวชริ าวรรณ บนุ นาค นายปริญญา ประเทศ
นางสาวมาล ี โตสกุล
นางสาวฤทยั รัตน์ มีปญั ญา

วชิ าอาเซยี น
นายอรรถพล อนนั ตวรสกุล
นางสาวกอบกาญจน์ เทยี นไชยมงคล
นายณฏั ฐ์ชฎลิ มาอิน่ แก้ว
นางรัตนวภิ า ธรรมโชติ

210

211

บรรณานุกรม

กระทรวงศึกษาธิการ. (๒๕๕๗). หนงั สือเรยี นรายวชิ าพน้ื ฐานเศรษฐศาสตร์ ช้นั มธั ยมศึกษาปที ี่ ๔ - ๖.
(พิมพค์ รงั้ ที่ ๓). กรงุ เทพฯ : องคก์ ารค้าของ สกสค.
กรมวิชาการเกษตร. (๒๕๔๑). วิวฒั นาการพันธขุ์ า้ วไทย. สถาบนั วิจยั ขา้ ว กรมวชิ าการเกษตร. หน้า ๗.
คณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ. (๒๕๒๗). เทศกาลและประเพณีไทย. กรงุ เทพฯ : โรงพิมพก์ รมศาสนา.
ปัญญา จารุศริ ิ และคณะ. (๒๕๕๗). ภูมศิ าสตรก์ ายภาพ. โครงการต�ำราวทิ ยาศาสตรแ์ ละคณติ ศาสตร์
มลู นิธิ สอวน. กรุงเทพฯ : ด่านสทุ ธาการพิมพ.์
ธิติมา พทิ ักษ์ไพรวัลย.์ (๒๕๒๗). ประวัตศิ าสตร์ทว่ั ไป. กรงุ เทพมหานคร: ไทยวัฒนาพานชิ .
ราชบัณฑิตยสถาน. (๒๕๕๘). พจนานุกรมศพั ทเ์ ศรษฐศาสตร์. (พมิ พค์ รั้งท่ี ๓). กรงุ เทพฯ: อรณุ การพิมพ.์
วันรักษ์ ม่ิงมณีนาคิน. (๒๕๕๘). เศรษฐศาสตรเ์ บื้องตน้ : เศรษฐศาสตรส์ �ำหรับบุคคลทวั่ ไป. (พมิ พ์ครั้งที่ ๑๐).

กรงุ เทพฯ : มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์.
ส�ำนกั งานคณะกรรมการการศึกษาขัน้ พนื้ ฐาน. กระทรวงศึกษาธิการ. (๒๕๕๗). หนังสอื เรียน รายวิชาพ้นื ฐาน
ประวัตศิ าสตร์ไทย ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ ๔ - ๖ เลม่ ๑. กรุงเทพฯ : โรงพมิ พ์ สกสค. ลาดพรา้ ว.
_______. กระทรวงศึกษาธิการ. (๒๕๕๗). หนงั สอื เรยี น รายวิชาพืน้ ฐาน ประวัตศิ าสตร์สากล ชั้นมธั ยมศึกษา

ปีที่ ๔ – ๖ เล่ม ๑. กรงุ เทพฯ : โรงพิมพ์ สกสค. ลาดพร้าว.
_______. กระทรวงศึกษาธกิ าร. (๒๕๕๗). หนงั สือเรียน รายวชิ าพ้นื ฐาน ภมู ศิ าสตร์ ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปีที่ ๔ - ๖.

กรงุ เทพฯ : โรงพมิ พ์ สกสค. ลาดพรา้ ว.
สำ� นักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ. (๒๕๓๗). ผลการสมั มนาทางวิชาการ เร่อื ง การส่งเสรมิ การจัด
กจิ กรรมเก่ยี วกบั ประเพณลี อยกระทง. กรุงเทพฯ : โรงพิมพค์ ุรสุ ภาลาดพร้าว.
_______. (๒๕๓๗). วันส�ำคัญโครงการปีรณรงค์วฒั นธรรมไทยและแนวทางในการจัดกจิ กรรม. กรุงเทพฯ:

โรงพมิ พค์ รุ สุ ภาลาดพร้าว.
_______. (๒๕๕๑) วารสารวัฒนธรรมไทย. ปที ่ี ๔๗ ฉบบั ท่ี ๑๒ ประจ�ำเดอื นพฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๑.

กรุงเทพฯ : โรงพมิ พช์ ุมนมุ สหกรณ.์
ส�ำนกั วชิ าการและมาตรฐานการศึกษา. สำ� นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขั้นพนื้ ฐาน. (๒๕๕๗). คมู่ อื หลักสตู ร
อาเซยี น (ASEAN Curriculum Sourcebook) ฉบับแปลเป็นภาษาไทย. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์
ชมุ นุมสหกรณ์การเกษตรแหง่ ประเทศไทย จ�ำกดั .
_______. (๒๕๕๗). แนะนำ� ASEAN Curiiculum Sourcebook. กรุงเทพฯ : โรงพมิ พ์ส�ำนกั งาน
พระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
สริ พิ ร เกรยี งไกรเพชร และคณะ. (๒๕๕๗). ภมู ศิ าสตรเ์ ทคนิค. โครงการตำ� ราวิทยาศาสตรแ์ ละคณิตศาสตร์
มูลนธิ ิ สอวน. กรุงเทพฯ : ดา่ นสทุ ธาการพิมพ.์
Crofton, Ian. ( 2001). World History 50 keys milestones. Quercus Publishing Pic: London.
Fewster, Stuart. ( 2005). History First 1066-1500. Person Education Limited.
Mankiw, N. G. (2015). Principles of Economics. (8th ed.). Ohio: Cengage Learning.
Spielvogel, Jackson J. ( 2005). Glencoe World History. The United State of America:
Glenco/MacGraw-Hill.
Tucker, B. I. (2010). Survey of Economics. (5th ed.). Ohio: Cengage Learning.

สื่อออนไลน์
กรวิกา วีระพนั ธ์เทพา. (๒๕๕๔). เข่ือนไซยะบรุ ี และกระบวนการรับฟงั ความคิดเห็น (ของประชาชน

หรือของใคร?). สืบค้นเมือ่ ๒๖ กนั ยายน ๒๕๖๐, จาก www.web.greenworld.or.th/
Greenworld/local/1234
กระทรวงการต่างประเทศ. (๒๕๕๖). ๕๘ ค�ำตอบ สู่ประชาคมอาเซียน. สืบคน้ เมือ่ ๒๖ กันยายน ๒๕๖๐,
จาก http://www.nso.go.th/sites/2014/Documents/asean/asean_faq.pdf
_______. (๒๕๕๖). ASEAN Mini book. สืบค้นเมื่อ ๒๖ กันยายน ๒๕๖๐, จาก http://www.mfa.go.th/

asean/contents/files/asean-media-center-20130815-110431-164135.pdf
_______. (๒๕๕๙). รัฐมนตรีวา่ การกระทรวงการต่างประเทศหารือทวภิ าคีกบั รัฐมนตรีวา่ การ

กระทรวงการตา่ งประเทศจีน ในห้วงการประชมุ รัฐมนตรีการต่างประเทศอาเซียน ครง้ั ท่ี ๔๙
และการประชมุ ทเ่ี ก่ียวขอ้ งท่เี วียงจันทน์. สืบคน้ เมื่อ ๒๖ กันยายน ๒๕๖๐, จาก http://www.mfa.
go.th/main/th/media-center/14/68655
กองประมงตา่ งประเทศ. กรมประมง. สบื ค้นเมอื่ ๒๖ กนั ยายน ๒๕๖๐, จาก http://www.fisheries.go.th/
foreign/fisher2/คณะกรรมการยทุ ธศาสตร์ชาติ. (๒๕๖๐). รา่ งยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ ๒๐ ปี
(พ.ศ. 2560 - 2579). สืบค้นเมือ่ ๑๓ พฤศจิกายน ๒๕๖๐, จาก http://dl.parliament.
go.th/handle/lirt/475208
คณะกรรมการร่างรฐั ธรรมนูญ. (๒๕๖๐). “รัฐธรรมนญู แหง่ ราชอาณาจักรไทย พทุ ธศกั ราช ๒๕๖๐”.
สืบค้นเม่ือ ๑๖ พฤศจิกายน ๒๕๖๐, จาก : http://www.parliament.go.th/ewtcommittee/ewt/
draftconstitution2/more_news.php?cid=87
ชยนั ต์ วรรธนะภตู ิ และคณะ. สมาคมแม่น้ำ� เพอื่ ชวี ติ . ข้อมลู เครื่องมอื หาปลาพ้ืนบ้าน. สบื คน้ เมือ่
๒๑ พฤศจิกายน ๒๕๖๐, จาก http://www.livingriversiam.org/2work/tb/fishing-gear.html
ชานนิ ทร์ ผะเอม. (๒๕๕๘). Thailand’s Strategies Destination. ใน งานสมั มนา Thailand Quality
Award 2015 Winner Conference. กรุงเทพฯ: สถาบันเพิม่ ผลผลติ แห่งชาติ.
ปรเมธี วิมลศิร.ิ (๒๕๕๙). ยทุ ธศาสตรช์ าติ ๒๐ ปี อนาคตประเทศไทย เพ่ือความมนั่ คง ม่งั ค่ัง ยัง่ ยนื .
ในหลกั สูตรวทิ ยาการประกันภัยระดับสงู (วปส.) รุ่นที่ ๖ ปี ๒๕๕๙. กรุงเทพฯ: ส�ำนกั งาน คปภ.
สบื ค้นเมอ่ื ๑๓ พฤศจิกายน ๒๕๖๐, จาก http://planning.pn.psu.ac.th/plan_doc/procedure/
docs_procedure/300_1498813858.pdf
มณีรตั นา อรยิ ตระกูลชัย และคณะ. วัฒนธรรมข้าว. สืบคน้ เมอ่ื ๒๑ พฤศจิกายน ๒๕๖๐, จาก https://sites.
google.com/site/klumthi7thana/wathnthrrm-thi-na-snci
วกิ พิ เี ดีย สารานกุ รมเสรี. (๒๕๕๗). โตนเลสาบ. สืบค้นเมื่อ ๒๑ พฤศจิกายน ๒๕๖๐, จาก https://th.
wikipedia.org/wiki/
ศราวุฒิ อารยี .์ (๒๕๕๒). โมโรมุสลมิ และเขตปกครองตนเอง : ประสบการณจ์ ากฟลิ ปิ ปนิ ส์. สบื ค้นเมือ่
๒๖ กันยายน ๒๕๖๐, จาก http://www.deepsouthwatch.org/node/293
สีดา สอนศร.ี (๒๕๕๕). บงั ซาโมโรกบั รฐั บาลฟิลิปปินส์ : ประวัตศิ าสตร์ทคี่ วรจารกึ . สบื คน้ เมอื่ ๑ สงิ หาคม
๒๕๖๐ จาก http://www.manager.co.th/Home/ViewNews.aspx?NewsID=9550000130060

212

213

_______. (๒๕๕๙). เรยี นรปู้ ระสบการณส์ รา้ งสนั ตสิ ขุ จากมนิ ดาเนา ฟลิ ปิ ปนิ ส.์ สบื คน้ เมอ่ื ๑ สงิ หาคม ๒๕๖๐,
จาก http://www.southdeepoutlook.com/ShowAllDetails/detail_south_editorial/26/

สจุ ิตต์ วงษเ์ ทศ. (๒๕๕๗). ทำ� ขวญั นาและทำ� ขวัญข้าว ของบรรพชนอาเซียน ๒,๕๐๐ ปีมาแลว้
(มติชนสุดสัปดาห์ ฉบับประจำ� วันศกุ รท์ ่ี ๑๕ สิงหาคม ๒๕๕๗). สืบค้นเม่อื ๑ สงิ หาคม ๒๕๖๐,
จาก http://www.sujitwongthes.com/2014/08/weekly15082557/

สำ� นกั งานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสงั คมแหง่ ชาติ. (๒๕๖๐). แผนพฒั นาเศรษฐกจิ และสงั คม
แห่งชาต.ิ สืบคน้ เมื่อ ๑๓ พฤศจิกายน ๒๕๖๐, จาก http://www.nesdb.go.th/
ส�ำนกั อนรุ ักษสตั วป์ ่า. (๒๕๖๐). สตั วป์ า่ สงวย. สืบค้นเมอื่ วันที่ ๑๖ พฤศจกิ ายน ๒๕๖๐, จาก http://www.dnp.

go.thwildlifednp/index.php?option=com_content&view=article&id=13Itemid=17
Ace Geography. n.d. The glacial budget. สืบค้นเมอ่ื ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๖๐, จาก http://www.acegeog-

raphy.com/glacial-budgets.html
BBC Bitesize. n.d. Population distribution and density. สบื ค้นเม่อื ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๖๐,

จาก http://www.bbc.co.uk/schools/gcsebitesize/geography/population/population_
distribution_rev2.shtml
BBC. 2014. Geography - Natural Hazards. สืบค้นเม่ือ ๒๗ กนั ยายน ๒๕๖๐, จาก http://www.bbc.

co.uk/schools/gcsebitesize/geography/natural_hazards/
eSchooltoday. 2008-2017. Earth System. สบื ค้นเม่ือ ๒๐ สงิ หาคม ๒๕๖๐, จาก http://eschooltoday.

com/ earth-system/what-is-earth-system.html
eSchooltoday. 2008-2017. Natural Disasters – Earthquake. สืบคน้ เม่อื ๑๙ กนั ยายน ๒๕๖๐,
จาก http:// eschooltoday.com/natural-disasters/earthquakes/what-is-an-earthquake.

html
Freeman, W.H. 2006. Evolving Earth : Plate Tectonics. สบื ค้นเม่ือ ๒๓ กันยายน ๒๕๖๐, จาก
https://globalchange.umich.edu/globalchange1/current/lectures/ evolving_earth/

evolving_earth.html
Greek Travel Pages. 2017. UNWTO: China remains world’s top tourism spender.

สืบคน้ เมอ่ื ๑๕ กรกรฎาคม ๒๕๖๐, จาก http://news.gtp.gr/2017/04/18/unwto-chi-
na-worlds-top-tourism-spender/
International Center for Tropical Agriculture. 2015. Origins and primary regions of diversity of
agricultural crops. สืบค้นเมอื่ ๑๕ กรกฎาคม ๒๕๖๐, จาก http://dapa.ciat.cgiar.org/wp-con-
tent/uploads/2015/09/origin-species-world-map.jpg
Kidcyber.com. n.d. Houses around the world. สบื ค้นเม่ือ ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๖๐, จาก http:// www.
kidcyber.com.au/houses-around-the-world/
Makanaka. 2014. The meat map of the world. สบื คน้ เมอื่ ๑๕ กรกฎาคม ๒๕๖๐, จาก https://
makanaka.files.wordpress.com/2014/01/meatatlas2014_p11a.jpg?w=700&h=521
Mongabay.com. n.d. Turf houses at Skogar in Iceland. สบื คน้ เม่อื ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๖๐,
จาก http://rnrrealty.com/blog/wp-content/uploads/8478935305_2eca72eb3d_o.jpg

NASA Global Climate Change. n.d. Video: Antarctic ice loss 2002-2016. สืบคน้ เมอ่ื ๑๓ กรกฎาคม
๒๕๖๐, จาก https://climate.nasa.gov/climate_resources/154/

NASA Ozone Watch. n.d. What is ozone?. สืบค้นเม่ือ ๑๒ กรกฎาคม ๒๕๖๐, จาก https://ozonewatch.
gsfc.nasa.gov/facts/SH.html

_______. Various dates. Ozone maps. สืบคน้ เมื่อ ๑๒ กรกฎาคม ๒๕๖๐, จาก https://ozonewatch.
gsfc.nasa.gov/

Pacific Asia Travel Association. 2017. Top source markets, 2017. สบื คน้ เมอื่ ๑๕ กรกฎาคม ๒๕๖๐,
จาก http://mpower.pata.org/wp-content/uploads/Infographic-1-key-source-markets.jpg

PBS Learning Media. 2014. Sources of greenhouse gases. สืบค้นเมอ่ื ๑๒ กรกฎาคม ๒๕๖๐, จาก
http://science.kqed.org/quest/2014/12/12/what-are-greenhouse-gases-and-where-do-
they-come-from/

Rnrrealty.com. n.d. Traditional houses in Botswana. สบื คน้ เมื่อ ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๖๐, จาก http://
rnrrealty.com/blog/wp-content/uploads/8272396930_a6521a1544_k-1024x570.jpg

_______.n.d. Traditional houses in Nepal. สบื ค้นเม่อื ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๖๐, จาก http://rnrrealty.
com/blog/wp-content/uploads/1812681771_9487df5833_o-1024x687.jpg

_______.n.d. Traditional houses in Ukraine. สืบคน้ เม่ือ ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๖๐, จาก http://
rnrrealty.com/blog/wp-content/uploads/2835514374_2c08811e75_b.jpg
_______.n.d. Traditional houses in Uruguay. สบื คน้ เมื่อ ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๖๐, จาก http://
rnrrealty.com/blog/wp-content/uploads/3077823669_d69cb3728c_o-624x936.jpg
Socratic.org. 2015. How is the greenhouse effect related to global warming?. สบื คน้ เมอื่ ๑๔

กรกฎาคม ๒๕๖๐, จาก https://socratic.org/questions/how-is-the-greenhouse-effect-relat
ed-to-global-warming
Thai Blogs. 2007. Traditional Thai style houses. สืบค้นเมอื่ ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๖๐, จาก http://
www.thai-blogs.com/images/richard/thaihouse_3.jpg
The Latest Architectural Digest. n.d. Japanese style homes. สบื ค้นเม่อื ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๖๐,
จาก http://forex2learn.info/view/61184/f191b8909efe36f2a601f39ce3826c54.
jpg?1512322616
United States Environmental Protection Agency. n.d. Global Greenhouse Gas Emissions
by Gas. สบื คน้ เม่ือ ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๖๐, จาก https://www.epa.gov/sites/production/
files/2016-05/global_emissions_gas_2015.png

214

215

ประกาศส�ำนกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พื้นฐาน
เรอ่ื ง อนุญาตให้ใช้ส่อื การเรียนรใู้ นสถานศกึ ษา

...............................................

ด้วยส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน ได้จัดท�ำหนังสือส่งเสริมประสิทธิภาพการเรียนรู้

กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ตามหลักสูตรแกนกลาง

การศึกษาข้ันพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐานได้พิจารณาแล้ว

อนุญาตใหใ้ ช้ในสถานศึกษาได้



ประกาศ ณ วันท ่ี ๑๙ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖๑

(นายบญุ รกั ษ ์ ยอดเพชร)
เลขาธกิ ารคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน

216