วีรกรรมท้าวสุรนารี ย่าโม

วรี กรรมทา้ วสรุ นารี

จัดทาโดย...
ด.ช.กติ ติศักดิ์ แกว้ บุตรดี ช้นั ม.3/6 เลขท่ี 2

E-BOOK ทา้ วสรุ นารี (ยา่ โม)

1.ประวตั ทิ ้าวสุรนารี(ย่าโม)

ย่าโมเป็นคนโคราช เกิดในตระกลู ผ้ดู ีเก่าในสมยั พระเจ้ากรุงธนบรุ ี พระเจ้าตาก
สนิ มหาราช เกิดเมอ่ื พ.ศ. 2314 ท่านเป็นคนที่งามพร้อม กิริยา มารยาท อ่อนหวาน
แต่ก็ซกุ ซนด้วย ชอบเลน่ ฟันดาบ กระบ่ี กระบอง มาตงั ้ แตเ่ ดก็
พอโตเป็นสาว อายปุ ระมาณ 25 ปี ก็ได้แตง่ งานกบั ปลดั ทองคาหรือพระยาสรุ เดชา
เดชฤทธิทศทศิ วชิ ยั และสมยั ต่อมามีเหตกุ ารณ์เกดิ ขนึ ้ ในประเทศหลายอยา่ ง จนมาถึง
สมยั รัชกาลท่ี 3 พระบาทสมเด็จพระนง่ั เกล้าเจ้าอยห่ วั ได้ทรงโปรดให้ทรงจดั พระราช
พธิ ีถวายพระเพลงิ พระบรมศพของพระราชบดิ าคือ รัชกาลที่ 2 บรรดาเจ้าเมือง
ประเทศราชหรือผ้แู ทนจะต้องเดินทางมาถวายบงั คมพระบรมศพ เพ่ือเป็นการแสดง
ความเคารพและในครัง้ นนั ้ เจ้าอนวุ งค์ (เจ้าเมืองเวียงจนั ทร์) ได้เดนิ ทางมาถวายพระ
เพลงิ พระบรมศพด้วยตนเอง พร้อมผ้ตู ิดตามอีกมากมาย ในขณะ ท่พี านกั อย่ใู น
กรุงเทพฯนนั ้ พระเจ้าอย่หู วั (รัชกาลที่ 3) ทรงขอแรงให้ไพลพ่ ลของเจ้าอนวุ งค์ ให้ไป

ช่วยตดั ไมต่ ้นตาลท่ีเมือง สพุ รรณบรุ ี ไมจ่ ากดั จานวนเสร็จแล้วให้ลากเข็นมาที่
สมทุ รปราการ น้องชายของเจ้าอนวุ งค์ได้ทาตามรบสงั่ จนสาเร็จ จนทาให้ เจ้าอนวุ งค์
ทะนงตวั ว่าเป็นคนโปรดของพระเจ้าอยหู่ วั และเคยชว่ ยทาศกึ กบั พมา่ ท่ีเมืองเชยี ง
แสน 2362 ถึง 2 ครัง้ และปราบพวกกบฎขา่ ทีเ่ มืองจาปาศกั ดิ์ ตอน จะทลู ลากลบั
หน้าพระท่ีนง่ั เจ้าอนวุ งค์ได้ทลู ขอครอบครัวชาวเวียงจนั ทร์ ทีเ่ คยเป็นเชลยสมยั พระ
เจ้ากรุงธนฯ พระบาทสมเด็จพระนง่ั เกล้าเจ้า อยหู่ วั ไมป่ ระทานเน่ืองจากทรงเหน็ ชาว
ลาวมาตงั ้ หลกั แหลง่ ดีแล้ว ถ้ากลบั ไปจะไปก่อตงั ้ เป็นปึกแผ่นละก่อเหตใุ ห้เดือดร้อนอีก
ในเมอื งไทย เจ้าอนวุ งค์ไมพ่ อใจมาก กลบั ไปเวียงจนั ทร์วางแผนจะมายดึ กรุงเทพฯ แต่
ทาศกึ ท่โี คราชก่อน ตอนนนั ้ ที่ นครราชสีมา พระยาปลดั ทองคาสามขี องยา่ โมและเจ้า
เมอื งไมอ่ ยู่ ไปราชการท่ีเขมร ย่าโมอยทุ่ ่ีเมอื งโคราช เจ้าอนวุ งค์บกุ จบั ไปเป็นเชลย
พร้อมครอบครัวชาวเมอื งอีก 600 ครอบครัว ช้างอีก 70 เชื่อก เมอื่ เดนิ ทางไปถงึ ท่งุ
สมั ฤทธ์ิ ย่าโมได้วางแผนตา่ งๆ จนทหารลาวยอมให้พกั ย่าโมวางแผนให้ ผ้หู ญิงผ้ชู าย
ชาวเมอื งโคราชทาให้ทหารลาวตายใจ และได้ทาการฆา่ ทหารลาว และตอ่ ส้กู นั อตุ ลตุ
จนสามารถเอาชนะฝ่ายทหารลาวได้ แตก่ ต็ ้องเสยี นางสาวบญุ เหลือ และชาวเมือง
โคราชไปบ้าง หลงั จากนนั ้ ทหารลาวก็ถกู ตามทาศกึ จากไทย จนชนะ และต่อมาเจ้าอนุ
วงค์ก็โดนจบั ไปทาโทษท่ีกรุงเทพฯและได้เสยี ชวี ิตในเวลาตอ่ มา

2.วรี กรรมเท้าสุรนารี(ย่าโม)

เมื่อพุทธศกั ราช 2369 เจา้ อนุวงศแ์ ห่งเวียงจนั ทน์ เป็นกบฏต่อ
กรุงเทพมหานคร ยกกองทพั เขา้ มายดึ เมืองนครราชสีมาได้ แลว้ กวาดตอ้ นครอบครัว
ชาวนครราชสีมาไป คุณหญิงโม และนางสาวบุญเหลือรวบรวมครอบครัวชาย หญิง
ชาวนครราชสีมาที่ถูกกวาดตอ้ นไปเป็นเชลย เขา้ ต่อสูฆ้ ่าฟันทหารลาวลม้ ตายเป็นอนั
มาก ณ ทุ่งสมั ฤทธ์ิ แขวงเมืองนครราชสีมา เมื่อวนั ที่ 4 มีนาคม พุทธศกั ราช 2369
ช่วยใหฝ้ ่ ายไทยสามารถกอบกเู้ มืองนครราชสีมากลบั คืนมาไดใ้ นที่สุดเม่ือความทราบ
ไปถึง พระบาทสมเดจ็ พระนงั่ เกลา้ เจา้ อยหู่ วั จึงทรงพระกรุณาโปรดเกลา้ ฯ สถาปนา
คุณหญิงโม ข้ึนเป็น ท้าวสุรนารี เม่ือ วนั ที่ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2370 เม่ือคุณหญิงโม
มีอายไุ ด้ 57 ปี พร้อมกบั พระราชทานพระราชทานเคร่ืองยศ มีต่อไปน้ี
ถาดทองคาใส่เคร่ืองเช่ียนหมาก 1ใบ จอกหมาก
ทองคา 1คู่ ตลบั ทองคา 3 ใบ เถาเตา้ ปูนทองคา
1 ใบ คนโท และขนั น้าทองคาอยา่ งละ 1 ใบ

3.อนุสาวรีย์(ย่าโม)

อนุสาวรีย์ท้าวสุรนารี ต้งั อยใู่ นทาเลกลางเมืองเป็นจุดท่องเท่ียวแห่งหน่ึงของโคราช
อนุสาวรียห์ ล่อดว้ ยทองแดงรมดาสูง 185 เซนติเมตร หนกั 325 กิโลกรัม ประดิษฐาน
อยบู่ นไพทีสี่เหล่ียมยอ่ มุมไมส้ ิบสองสูง 250 เซนติเมตร หนั หนา้ ไปทาง ดา้ นทิศ
ตะวนั ตก ซ่ึงเป็นที่ต้งั ของกรุงเทพมหานคร ภายในบรรจุอฐั ิของทา้ วสุรนารีอนุสาวรีย์
ทา้ วสุรนารีหรือยา่ โมของชาวโคราช ถือเป็นอนุสาวรียท์ ่ี สร้างข้ึนมาเพื่อระลึกถึงและ
ยกยอ่ งคุณงามความดีของวรี สตรีสามญั ชนคนแรกของประเทศทา้ วสุรนารี หรือยา่ โมท่ี
ชาวโคราช เรียกขานกนั อยา่ งคุน้ เคยท่านเป็นวรี สตรีในประวตั ิศาสตร์ท่ีสร้าง
คุณประโยชน์ใหแ้ ก่ชาติบา้ นเมือง จึงเป็น บุคคลที่ชาวโคราช ภาคภมู ิใจและเคารพบูชา
ยา่ โมกลายเป็นสญั ลกั ษณ์ของชาวโคราชกระทงั่ เรียกช่ือจงั หวดั น้ีวา่ "เมืองย่าโม"
ชาวโคราชมกั จะมาบนบานศาลกล่าวขอส่ิงต่างๆจากยา่ โม เช่นขอใหม้ ีงานทา ขอใหม้ ี
ลูก เมื่อสมประสงคแ์ ลว้ กจ็ ะแกบ้ น ดว้ ยสิ่งของ ที่กลา่ วไว้ โดยเฉพาะการบนดว้ ยส่ิงท่ี
ยา่ โมโปรดปรานคือ เพลงโคราช ซ่ึงเมื่อคร้ังยงั มีชีวติ อยู่ ยา่ โมโปรดปรานเพลงโคราช

มากที่สุดเพลงโคราชถือเป็นเพลงพ้ืนเมืองท่ีมีลกั ษณะเป็นเอกลกั ษณ์เฉพาะตวั ที่ตอ้ ง
อาศยั ไหวพริบ ปฏิภาณของผเู้ ล่น เพลงโคราช มีท่วงทานองการขบั ร้อง สมั ผสั เป็น
ภาษาพ้ืนบา้ น (ไทยโคราช) และลีลาทา่ ราประกอบท้งั ราชา้ และราเร็ว ท่ีสาคญั คือ เพลง
โคราช ไม่มีเคร่ืองดนตรีประกอบในการเล่น เน้ือหาของเพลงโคราชข้ึนอยกู่ บั โอกาสท่ี
จะเล่น และบางคร้ังกแ็ ลว้ แต่เจา้ ภาพท่ีหา เพลงโคราช ไปเล่นเป็นผกู้ าหนดวา่ จะใหเ้ ลน่
เร่ืองอะไร ถือวา่ เพลงโคราชเป็นมรดกทางวฒั นธรรมอนั ยง่ิ ใหญ่ท่ีสะทอ้ นให้ เห็นถึง
ขนบธรรมเนียม ประเพณี วฒั นธรรมของผคู้ นใหอ้ นุชนรุ่นหลงั ไดอ้ นุรักษแ์ ละสืบสาน
กนั ต่อไป เวลาประชาชนมาบนบานศาลกล่าวจึงมกั บน ดว้ ยเพลงโคราช จากฝีปากพอ่
เพลงแม่เพลงโคราช บริเวณศาลาไมห้ ลงั ยอ่ มใกล้ ๆ อนุสาวรีย์ ยา่ นอนุสาวรียย์ า่ โม จึง
กลายเป็น ยา่ นธุรกิจท่ีคึกคกั มีท้งั
โรงแรมที่พกั รัานอาหาร ตลาดขาย
ของท่ีระลึกไม่วา่ จะเป็นผา้ ไหม
หรือของกินยหี่ อ้ ดงั ที่ติดป้าย ชวน
ชิมของ นกั ชิมมืออาชีพต้งั อยู่
บริเวณหนา้ ประตูชุมพล

4.วนั ฉลองชัยชนะย่าโม

งานฉลองวนั แห่งชยั ชนะของท้าวสรุ นารี หรือ “งานย่าโม” ถือเป็นงานประจาของ
จงั หวดั นครราชสมี า ท่ีจดั ขนึ ้ อย่างยิง่ ใหญ่ในทกุ ปี เพ่ือสกั การะและราลกึ ถึงวีรกรรม
ของคณุ หญิงโม สตรีแกร่งแห่งโคราชวยรูปแบบการจดั งานท่ีน่าสนใจ อาทิ การจดุ พลุ
เฉลมิ ฉลองทงั ้ 4 ประตเู มอื งโคราช, การราบวงสรวงสกั การะอนสุ าวรีย์ท้าวสรุ นารี,
นิทรรศการของหน่วยงานภาครัฐและเอกชน, การแสดงแสง สี เสยี ง สือ่ ผสมประวตั ิ
ของคณุ หญิงโม, การประกวดนางสาวนครราชสีมา, การแสดงศลิ ปวฒั นธรรม
พืน้ เมือง, การแสดงดนตรีจากศลิ ปินช่ือดงั ชมฟรีตลอด 12 วนั 12 คืน

แลว้ ยงั มีขนมโบราณ อาหารพ้ืนถิ่น มาวางจาหน่ายอยา่ งละละลานตา ไม่วา่ จะเป็น
ขนมปันปี ขนมลา ขนมผกั บวั ขา้ วแผะ ขา้ วเกรียบวา่ ว ขา้ วจี่ ไขป่ ่ าม ผดั หม่ี
โคราช ขนมจีนประโดก ฯลฯ บอกเลยวา่ หา้ มพลาด เพราะแต่ละอยา่ งหาทานยากมาก
จริงๆ

5.เพลงที่เกย่ี วข้องกบั ย่าโม
สองมือกราบลงทต่ี รง เหนืออาสน์แทบบาทยา่ โมที่หลานเติบโตเพราะพร แมย่ ่าลกู ทิ ้
แผ่นดนิ ถน่ิ อีสานจากมติ รวงศ์วารบ้านป่ าลกู ต้องเข้ามาเป็นศลิ ปินเพราะความอยาดงั
อยากดีของลกู เหมือนถกู ดลใจให้ทิง้ บ้านไป
เพราะความหยามหมน่ิ บดั นีห้ ลานมากราบ
ย่าแล้วความหวงั เพริดแพร้วไมส่ นิ ้ ซบหน้าจบู
ดินเบอื ้ งบาทย่าตรมคณุ ย่าโมเหมือนดงั ร่ม
โพธิ์ผงาดค้มุ ครองปกปอ้ งโคราชมีอานาจ
เหนือใจทกุ คนเป็นแสงสวา่ งอยกู่ ลางเมือง
รุ่งเรือง สตรีวีรชนใครไหว้ใครบนได้ดงั
อธิษฐานสองมอื กราบลงท่ีตรงเหนืออาสน์
แทบบาท ย่าโมแต่เลก็ จนโตเห็นยา่ ตระหง่าน

จะทกุ ข์จะจนสกั แคไ่ หนจะขอ ทนไปบย่ น่ั จะอย่อู ีสานเป็นหลาน ยา่ โม
สองมอื กราบลงทต่ี รงเหนืออาสน์แทบบาท ยา่ โมแตเ่ ลก็ จนโตเหน็ ย่า ตระหง่านจะทกุ ข์
จะจนสกั แค่ไหนจะขอ ทนไปบย่ น่ั จะอย่อู ีสานเป็นหลาน ย่าโม.

6.ความเชื่อของลูกหลานย่าโม

ถา้ ขอลูกชายกจ็ ะไดล้ ูกชายแลว้ จะไดเ้ ป็นทหาร