กษัตริย์แห่งมหิธรปุระ

กษัตรยิ ์แห่งมหิธรปุระ
โดย..สงกรานต์ อือตระกลู

กษัตริยแ์ หง่ มหธิ รปุระ
แควน้ ศรีจนาศะ เป็ นแคว้นทางอีสานตอนใต้
ในปัจจบุ ัน(โคราช บุรีรัมย์ สุรินทร์ ศรีสะเกษ) มี
มหธิ รปุระ(มะ-หิ ทะ-ระ-ปุ-ระ) เป็ นศูนยก์ ลาง ซ่ึง
นักวชิ าการจานวนมากเช่ือว่ามหธิ รปุระคือเมอื งพิ
มาย แตก่ ม็ ีนักวชิ าการจานวนไม่น้อยทส่ี งสัยว่า
มหธิ รปุระคือเมอื งต่า หรือ พนมรุ้ง รวมทงั้ ผมดว้ ย
จากจารึกทปี่ ราสาทพนมรุ้งปรากฏเร่ืองราวของ
กษัตริยแ์ หง่ แควน้ ศรีจนาศะ ทงั้ ทป่ี กครองอยู่ใน
ดนิ แดนนี้ และทขี่ ยายอทิ ธิพลไปยดึ กมั พูชาจาก
ราชวงศพ์ ระนครมาได้ แตก่ อ่ นอื่นผมขอทาความ
เข้าใจกอ่ นนะครับวา่ มหธิ รปุระคอื ช่ือสถานท(่ี ซ่งึ ยัง
ไม่ชัดเจนว่าทไี่ หน) ไม่ใช่ชื่อราชวงศ์ ช่ือราชวงศ์
ของกษัตริยแ์ ควน้ ศรีจนาศะ คือ ราชวงศร์ ามาธบิ ดี
แต่ชาวบ้านมักจะเรียกว่าราชวงศว์ รมัน
แควน้ ศรีจนาศะมีพระราชาทรงพระนามวา่
หริ ัญยวรมเทวะ(แตก่ อ่ นเรียกหริ ัญยวรมัน) พระ
มเหสชี ่ือ พระนางหริ ัญยลักษมี มพี ระราชโอรส ๒
พระองค์ ได้เสวยราชยเ์ ป็ นกษัตริยท์ พ่ี ระนคร คือ
พระเจา้ ชัยวรมเทวะท่ี ๖ (พระเชษฐา เสวยราชย์
ระหว่าง พ.ศ.๑๖๓๓-๑๖๕๑) กับพระเจา้ ธรณินทรว
รมเทวะที่ ๑ (พระอนุชา เสวยราชยร์ ะหว่าง พ.ศ.
๑๖๕๑-๑๖๕๕)

พระองคท์ รงมนี ัดดา(หลาน) องคห์ นึ่ง คอื พระ
เจ้ากษติ นี ทราทติ ย์ ซึ่งได้อภเิ ษก กับพระราชธิดา
พระองค์ (หลานแตง่ งานกับพระธิดา) และพระ
เจา้ กษติ นี ทราทติ ย์ กค็ อื พระราชบดิ าของพระเจา้ สุ
ริยวรมเทวะที่ ๒ (เสวยราชยร์ ะหว่าง พ.ศ.๑๖๕๕-
๑๖๙๕) ผู้สร้างมหาปราสาทนครวัดจนกลายเป็ นส่ิง
มหศั จรรยข์ องโลก

ในช่วงก่อนทพ่ี ระเจา้ สุริยวรมเทวะท่ี ๒ ขึน้
ครองราชยน์ ั้นเป็ นช่วงทบ่ี า้ นเมืองมีความยุ่งเหยงิ
หลังการพ่ายแพ้ใหก้ ับกองทพั จามแล้วก็มกี ารแยง่
ชิงอานาจกนั ประวัตศิ าสตรก์ มั พูชาช่วงนีจ้ งึ มแี ต่
ความคลุมเครือ จนกระท่งั พระองคป์ ราบปรามฝ่ าย
ต่างๆลงอยา่ งราบคาบบา้ นเมอื งจงึ เข้าสู่ปกตสิ ุข
พระเจา้ สุริยวรมเทวะท่ี ๒ มพี ระธิดานามว่าภปู ติ
นทรลักษมีเทวี และมนี ัดดาอันเกิดจากพระนางภู
ปตนิ ทรลักษมีเทวนี ามว่านเรนทราทติ ย์ เมอ่ื
สงครามสงบลงพระเจ้านเรนทราทติ ยท์ รงเบอื่ หน่าย
สงคราม จงึ ไดเ้ สดจ็ มาบาเพญ็ พรตอยทู่ พ่ี นมรุ้ง โดย
มหี ริ ัญยผู้เป็ นโอรสทาหน้าทกี่ อ่ สร้างเทวสถาน

ฝ่ ายพระนางภปู ตนิ ธรลักษมเี ทวซี ึง่ ประทบั อยู่ที่
พระนครนั้นมคี วามโทมนัส คดิ ถงึ องคน์ เรนทรา
ทติ ยผ์ ู้เป็ นโอรส ทกุ ปี พระนางจะเสดจ็ มายงั
ปราสาทพนมรุ้งพร้อมเคร่ืองสักการะ มนี างสนม
คู่ใจคอื นางจริยา ขบวนเสดจ็ ตามเส้นทางราช
มรรคาข้ามเทอื กเขาพนมดงรักทชี่ ิองตาเมอื น ผ่าน
ทางบา้ นตาปาง ปราสาทถมอ บ้านบุ จนถงึ พนม

รุ้ง

ลาดับกษัตริยร์ าชวงศร์ ามาธิบดที ค่ี รองพระนคร
พระเจ้าชัยวรมเทวะที่ ๖ พ.ศ.๑๖๓๓ – ๑๖๕๑
พระเจ้าธรณีนทรวรมเทวะท่ี ๑ พ.ศ.๑๖๕๑ – ๑๖๕๖
…….(เสยี พระนครใหจ้ าม เกดิ การชิงอานาจ
กันเอง).........
พระเจ้าสุริยวรมเทวะท่ี ๒ พ.ศ.๑๖๕๖ – หลงั
๑๖๘๘ (สร้างนครวดั )
พระเจา้ ธรณีนทรวรมเทวะที่ ๒ ราว พ.ศ.๑๗๐๓
พระเจ้ายโศวรมเทวะที่ ๒ ราว พ.ศ.๑๗๐๓
พระเจา้ ตรีภวู นาทติ ยวรมเทวะ พ.ศ.๑๗๐๘ – ๑๗๒๐
……(เสยี พระนครใหจ้ าม)..........
พระเจ้าชัยวรมเทวะท่ี ๗ พ.ศ.๑๗๒๔ – ราว
๑๗๖๓
.......(ย้ายราชธานีไปทพ่ี ระนครหลวง หรือ นคร
ธม)......