1
2 แผนปฏิบัติการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 ห้องสมุดประชาชนอำเภอโพธาราม ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอโพธาราม สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดราชบุรี สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงศึกษาธิการ
3 แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 ห้องสมุดอำเภอโพธาราม **************************** เพื่อให้การส่งเสริมการจัดการศึกษาตามอัธยาศัยบรรลุเป้าประสงค์ตามนโยบายและจุดเน้นการ ดำเนินงานของสำนักงาน กศน. และของศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอโพธาราม ห้องสมุดประชาชนอำเภอโพธารามจึงได้จัดทำแผนปฏิบัติการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 ซึ่งประกอบด้วย ข้อมูลพื้นฐานเพื่อการวางแผน ข้อมูลพื้นฐานห้องสมุดประชาชน ทิศทางการดำเนินงาน นโยบายและจุดเน้นการดำเนินงาน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 แผนพัฒนาการศึกษาของสำนักงาน กศน.จังหวัดราชบุรีทิศทางการดำเนินงานของ กศน.อำเภอโพธาราม รายละเอียดแผนงานปฏิบัติการประจำปี งบประมาณ พ.ศ. 2565 บัญชีแผนงาน/โครงการ/กิจกรรม ตารางวิเคราะห์ความสอดคล้อง แผนการใช้จ่าย งบประมาณ และโครงการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 ซึ่งศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตาม อัธยาศัยอำเภอโพธาราม ได้พิจารณาเห็นชอบแผนงาน/โครงการ/กิจกรรม ในแผนปฏิบัติการประจำปี งบประมาณ พ.ศ. 2565 ของห้องสมุดประชาชนอำเภอโพธารามและให้นำแผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 ดังกล่าวใช้เป็นกรอบในการดำเนินงานของห้องสมุดประชาชนอำเภอโพธาราม ต่อไป ทั้งนี้ ตั้งแต่ตุลาคม พ.ศ. 2564 ลงชื่อ..........................................ผู้เสนอ (นางสาวชุติมา ธงเพ็ง) ตำแหน่งบรรณารักษ์ ลงชื่อ...........................................ผู้เห็นชอบ (นายเจษฎา โพธิ์ประสิทธิ์) ตำแหน่งหัวหน้าแผนการโครงการ ลงชื่อ...........................................ผู้อนุมัติ (นางโชติกา ง่วนสำอางค์) ผู้อำนวยการ กศน.อำเภอโพธาราม
ก คำนำ แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 ห้องสมุดประชาชนอำเภอโพธาราม จัดทำขึ้น เพื่อเป็นแนวทางในการจัดการศึกษาตามอัธยาศัย ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 โดยยึดแนวทางตาม นโยบายและจุดเน้นการดำเนินงาน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 สอดคล้องกับยุทธศาสตร์พัฒนา การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดราชบุรีและทิศทางการดำเนินงานการศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภออำเภอโพธาราม ตลอดจนบริบท ความต้องการของกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ เพื่อกำหนดเป็นแนวปฏิบัติและแนวทางในการดำเนินงาน ห้องสมุดประชาชนอำเภอโพธาราม ให้เป็นไปตาม เป้าหมายที่ตั้งไว้อย่างมีประสิทธิภาพ การจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 ห้องสมุดประชาชนอำเภอโพธาราม เล่มนี้ สำเร็จลุล่วงด้วยดี ด้วยความร่วมมือของภาคีเครือข่าย และผู้เกี่ยวข้องร่วมกันระดมความคิดเห็น โดยนำ สภาพปัญหาและผลการดำเนินงานมาปรับปรุงเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการศึกษาตามอัธยาศัยของ ห้องสมุดประชาชนอำเภอโพธาราม เพื่อสนองตอบความต้องการของประชาชนในพื้นที่อย่างแท้จริง คณะผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่า แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 ห้องสมุด ประชาชนอำเภอโพธาราม เล่มนี้ จะเป็นแนวทางในการดำเนินงานของบุคลากรและผู้เกี่ยวข้อง เพื่อให้การจัด การศึกษาตามอัธยาศัยให้บรรลุตามวัตถุประสงค์ และมีคุณภาพตามเป้าหมาย ตลอดจนเป็นประโยชน์ต่อผู้มี ส่วนเกี่ยวข้อง ประชาชน ชุมชน สังคม และประเทศชาติต่อไป ห้องสมุดประชาชนอำเภอโพธาราม 25 ตุลาคม 2565
ข สารบัญ หน้า แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 ........................................................................ ก คำนำ …………………………………………………………………………………………………………………………… ข สารบัญ…………………………………………………………………………………………………………………………. ค ส่วนที่1 ข้อมูลพื้นฐานเพื่อการวางแผน ………….………………….……………………………………... 1 ข้อมูลพื้นฐานอำเภอ..……………..…….……….………………………………………………………… 1 สภาพทั่วไปของอำเภอ…………………………….……………………………………………..…….. 3 ข้อมูลด้านเศรษฐกิจ…………………………………….……………………………………………….. 5 ข้อมูลด้านการศึกษา…………………………………….………………………………………………. 6 ข้อมูลพื้นฐานห้องสมุด................................................................................................. 22 จำนวนสมาชิกห้องสมุด............................................................................................... 22 ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับห้องสมุด..................................................................................... 23 ความหมายของห้องสมุดประชาชน……………………………………………………………………. 23 ความสำคัญของห้องสมุดประชาชน…………………………………………………………………… 23 วัตถุประสงค์ของห้องสมุดประชาชน…………………………………………………………………… 24 ระเบียบการใช้ห้องสมุดประชาชน……………………………………………………………………… 26 บริการห้องสมุดประชาชน………………………………………………………………………………… 27 มารยาทและข้อควรปฏิบัติเมื่อเข้ามาใช้ห้องสมุด…………………………………………………. 27 ขอบเขตการให้บริการของห้องสมุดประชาชน……………………………………………………… 28 ทรัพยากรในห้องสมุดประชาชน………………………………………………………………………… 28 การจัดหมวดหมู่หนังสือในห้องสมุดประชาชน…………………………………………………….. 29 การสืบค้นข้อมูลในห้องสมุดประชาชน………………………………………………………………. 30 การสืบค้นและวิธีสืบค้นข้อมูลจากเครือข่ายคอมพิวเตอร์............................................. 30
ค สารบัญ (ต่อ) หน้า ส่วนที่2 ทิศทางการดำเนินงาน……………….…………………………..……………………………………… 32 นโยบายและจุดเน้นของกระทรวงศึกษาธิการ ประจำปีงบประมาณ 2565.................. 32 นโยบายและจุดเน้นการดำเนินงานสำนักงาน กศน.ประจำปีงบประมาณ 2565.......... 37 แผนพัฒนาการศึกษาของสำนักงาน กศน.จังหวัด......................................................... 41 ทิศทางการดำเนินงานของ กศน.อำเภอ....................................................................... 45 ส่วนที่3 รายละเอียดแผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565.……………………………. 49 บัญชีแผนงาน/โครงการ/กิจกรรม.............................................................................. 50 ตารางวิเคราะห์ความสอดคล้องของแผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565. 54 แผนการใช้จ่ายงบประมาณตามแผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565....... 60 ส่วนที่4 รายละเอียดโครงการตามแผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565.…………. 61 โครงการ ตามแผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565..................................... 62 ภาคผนวก…………………………………………………………………………………………………………………….. 99 คณะผู้จัดทำ………………………………………………………………………………………………………………….. 101
1 ส่วนที่1 ข้อมูลพื้นฐานเพื่อการวางแผน ข้อมูลพื้นฐานของอำเภอโพธาราม ลักษณะทางภูมิศาสตร์ อำเภอโพธาราม เล่ากันว่า เมื่อสมัยก่อนประชาชนเรียกว่า "บ้านโพธิ์ตาดำ" การที่ได้รับนามว่า "บ้านโพธิ์ตาดำ" เพราะมีต้นโพธิ์ขนาดใหญ่ขึ้นอยู่เป็นหมู่ และใกล้หมู่ต้นโพธิ์บ้านของนายดำ ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดี ตั้งอยู่ด้วยเลยเรียกกันติดปากว่า "บ้านโพธิ์ตาดำ" โดยสำเนียงของชาวจีนมักเรียกถิ่นนี้ว่า "พอไจ่ล้ำ" และชาว มอญเรียกว่า "โพธาราม" ต่อมาเมื่อสมัยจังหวัดราชบุรียังมีฐานะ การปกครองแบบมณฑล พระภักดีดินแดน (พลอย วงศาโรจน์) ปลัดมณฑลราชบุรีได้ดำเนินการปรับปรุงเขตและนามตำบลโดยเห็นว่าถิ่นนี้ มีต้นโพธิ์ และมีวัด (อาราม) ทางราชการจึงตั้งนามว่า "ตำบลโพธาราม" โพธาราม เดิมตั้งอยู่ที่ปากคลองบางโตนด ตำบลบางโตนด ฝั่งตะวันตก แม่น้ำแม่กลอง เรียกชื่อว่า แขวง ขึ้นอยู่กับจังหวัดราชบุรียกฐานะเป็นอำเภอเมื่อใดไม่ปรากฏหลักฐาน ต่อมา พ.ศ. 2436 ได้ย้ายที่ว่าการอำเภอ จากปากคลองบางโตนด มาตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำแม่กลองฟากตะวันออกเยื้องกับวัดเฉลิมอาสน์ ที่ตำบลโพธาราม ต่อมาได้ย้ายที่ว่าการอำเภอจากริมฝั่งแม่น้ำมาอยู่ที่บริเวณที่ตั้งปัจจุบัน เมื่อวันที่10 มีนาคม 2495 ที่ตั้งของ ที่ว่าการอำเภอ ตั้งอยู่ถนนหน้าอำเภอ ตำบลโพธาราม ในเขตเทศบาลเมืองโพธาราม อยู่ห่างจากสถานีรถไฟ โพธารามประมาณ 400 เมตร ห่างจากทางหลวงแผ่นดินสายเพชรเกษม (สายเก่า) ประมาณ 15 กิโลเมตร อาณาเขต ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรีและอำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอบางแพ จังหวัดราชบุรีและอำเภอเมืองนครปฐม ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมื่องราชบุรีและอำเภอดำเนินสะดวก ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี พื้นที่ เนื้อที่รวมทั้งสิ้น 394 ตารางกิโลเมตร ลักษณะภูมิประเทศ ด้านทิศตะวันออกและตอนกลางของพื้นที่อำเภอ เป็นที่ราบลุ่ม พื้นที่ด้านทิศตะวันตกและตะวันตกเฉียงใต้ เป็นที่ราบสูงมีภูเขาและเนินเขาอยู่ทั่วไปพื้นที่ที่เป็นเนินเขาประมาณ 6.60 ตารางกิโลเมตร มีป่าไม้เบญจพรรณ อยู่บ้างประปรายลำน้ำทีสำคัญ มีแม่น้ำแม่กลองไหลผ่าน ต้นน้ำอยู่ในจังหวัดกาญจนบุรีไหลผ่านท้องที่อำเภอ โพธาราม ในตำบลชำแระ สร้อยฟ้า คลองตาคต โพธาราม ท่าชุมพลบางโตนด คลองข่อย และเจ็ดเสมียน ผ่าน อำเภอเมืองราชบุรีลงสู่ทะเลที่จังหวัดสมุทรสงคราม
2 แผนที่อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี
3 ข้อมูลด้านประชากร จำนวนประชากรจำแนกตามเพศและเขตพื้นที่อำเภอโพธาราม ที่ ตำบล จำนวนครัวเรือน จำนวนประชากร(คน) จำนวนครัวเรือนในพื้นที่ ชาย หญิง รวม เขต อบต. เขตเทศบาล 1 ตำบลคลองตาคต 4,323 ครัวเรือน 5,551 คน 5,996 คน 11,547 คน 4,323 ครัวเรือน 2 ตำบลคลองข่อย 1,571 ครัวเรือน 2,320 คน 2,517 คน 4,837 คน 1,571 ครัวเรือน 3 ตำบลชำแระ 1,852 ครัวเรือน 3,055 คน 3,283 คน 6,338 คน 1,852 ครัวเรือน 4 ตำบลสร้อยฟ้า 1,448 ครัวเรือน 1,664 คน 1,761 คน 3,425 คน 1,448 ครัวเรือน 5 ตำบลท่าชุมพล 2,310 ครัวเรือน 3,335 คน 3,667 คน 7,002 คน 2,310 ครัวเรือน 6 ตำบลบางโตนด 1,738 ครัวเรือน 2,473 คน 2,676 คน 5,149 คน 1,738 ครัวเรือน 7 ตำบลเตาปูน 2,063 ครัวเรือน 3,017 คน 3,147 คน 6,164 คน 2,063 ครัวเรือน 8 ตำบลธรรมเสน 2,269 ครัวเรือน 3,292 คน 3,363 คน 6,655 คน 2,269 ครัวเรือน 9 ตำบลเขาชะงุ้ม 3,462 ครัวเรือน 4,676 คน 4,863 คน 9,539 คน 3,462 ครัวเรือน 10 ตำบลหนองกวาง 1,573 ครัวเรือน 1,969 คน 2,034 คน 4,003 คน 1,573 ครัวเรือน 11 ตำบลนางแก้ว 1,992 ครัวเรือน 2,578 คน 2,781 คน 5,359 คน - 1,992 ครัวเรือน 12 ตำบลเจ็ดเสมียน 2,276 ครัวเรือน 2,744 คน 3,024 คน 5,768 คน - 2,276 ครัวเรือน 13 ตำบลโพธาราม 3,651 ครัวเรือน 3,955 คน 3,981 คน 7,936 คน - 3,651 ครัวเรือน รวม 30,528 ครัวเรือน 40,629 คน 43,093 คน 83,722 คน 22,609 ครัวเรือน 7,919 ครัวเรือน อำเภอโพธาราม มีครัวเรือนอาศัยอยู่ จำนวน 30,528 ครัวเรือน อยู่ในเขตพื้นที่การปกครองอบต. ตำบลทั้งหมดมีประชากรทั้งสิ้น 22,609 คน อยู่ในเขตพื้นที่การปกครองเทศบาลทั้งหมดมีประชากรทั้งสิ้น 7,919 คน แยกเป็นประชากรชาย จำนวน 40,629 คนคิดเป็นร้อยละ 48.53 และประชากรหญิง 43,629 จำนวน คน คิดเป็นร้อยละ 51.47
4 จำนวนประชากรจำแนกตามช่วงอายุ ช่วงอายุ (ปี) จำนวน (คน) ร้อยละของประชากรทั้งหมด 0 – 5 ปี 3,700 คน 5.17 6 – 14 ปี 7,214 คน 10.07 15 – 39 ปี 23,920 คน 33.39 40 – 59 ปี 22,100 คน 30.85 60 – 69 ปี 8,277 คน 11.55 70 – 79 ปี 4,168 คน 5.82 80 – 89 ปี 1,897 คน 2.65 90 ปีขึ้นไป 356 คน 0.50 รวม 71,632 100.00 จากตารางจำนวนประชากรจำแนกตามช่วงอายุ พบว่า ประชากรส่วนใหญ่อยู่ในช่วงอายุ 15 – 39 ปี จำนวน 23,920 คน คิดเป็นร้อยละ 33.39 รองลงมาคือ ช่วงอายุ 40 – 59 ปี คน จำนาน 22,100 คน คิดเป็น ร้อยละ 30.85 ช่วงอายุ 60 – 69 ปี จำนวน 8,277 คน คิดเป็นร้อยละ 11.55 ช่วงอายุ 6 – 14 ปี จำนวน 7,214 คน คิดเป็นร้อยละ 10.07 ช่วงอายุ 70 – 79 ปี จำนวน 4,168 คน คิดเป็นร้อยละ 5.82 ช่วงอายุ 0 – 5 ปี จำนวน 3,700 คน คิดเป็นร้อยละ 5.17 ช่วงอายุ 80 – 89 ปี จำนวน 1,897 คน คิดเป็นร้อย ละ 2.65 และ ช่วงอายุ 90 ปีขึ้นไป จำนวน 356 คน คิดเป็นร้อยละ 0.50 ตามลำดับ
5 จำนวนผู้พิการจำแนกตามประเภทความพิการ ประเภทผู้พิการ จำนวนผู้พิการ (คน) คิดเป็นร้อยละ ชาย หญิง รวม - ทางสมอง 118 คน 143 คน 261 คน 18.05 - ทางสายตา 107 คน 105 คน 212 คน 14.66 - ทางร่างกาย 339 คน 472 คน 811 คน 56.09 - พิการซ้ำซ้อน 68 คน 94 คน 162 คน 11.20 รวม 632 คน 814 คน 1,446 คน 100.00 กลุ่มผู้พิการ เป็นกลุ่มผู้ด้อยโอกาสในการที่จะเข้ารับบริการทางการศึกษาหรือเข้าร่วมกิจกรรมการ เรียนรู้ด้อยกว่าคนปกติทั่วไป อันเนื่องมาจากข้อจำกัดทางด้านร่างกาย จิตใจ สติปัญญาหรือความสามารถใน การเรียนรู้ จากตารางข้อมูลจำนวนคนพิการในพื้นที่อำเภอโพธารามจำแนกประเภทความพิการ ส่วนใหญ่มี ความพิการทางร่างกายจำนวน 811 คน คิดเป็นร้อยละ 56.09 รองลงมาคือ ความพิการทางสมองจำนวน 261 คน คิดเป็นร้อยละ 18.05 ความพิการทางสายตาจำนวน 212 คน คิดเป็นร้อยละ 14.66 ความพิการซ้ำซ้อน จำนวน 162 คน คิดเป็นร้อยละ 11.20 ตามลำดับ ข้อมูลด้านเศรษฐกิจ เนื่องจากอำเภอโพธารามมีประชากรหลากหลายชาติพันธุ์ และมีอาชีพไปตามความถนัดและบริบท ชุมชนของตน คนจีนในเขตเมืองก็ประกอบการพาณิชยกรรม อุตสาหกรรมในครอบครัว ตลอดถึงอาชีพรับจ้าง ทั่วไป ส่วนพื้นที่รอบนอกออกไป ซึ่งมีทั้งคนเชื้อสายมอญ ลาว ก็ประกอบอาชีพเกษตรกรรม เช่น ทำนา ทำ ไร่และฟาร์มปศุสัตว์ ซึ่งมีทั้งเลี้ยงหมู ไก่ และโคนม ส่งผลให้เศรษฐกิจโดยรวมของอำเภออยู่ในระดับดี - โรงงานอุตสาหกรรมที่สำคัญในอำเภอโพธาราม ได้แก่ - โรงงานทอผ้า ที่ตั้ง ต.บ้านฆ้อง และ ต.เจ็ดเสมียน - โรงงานผลิตน้ำปลา ที่ตั้ง ต.บ้านฆ้อง และ ต.โพธาราม - โรงงานผลิตเส้นหมี่ ที่ตั้ง ต.หนองโพ และ ต.โพธาราม - โรงงานทำหัวไชโป๊ว ที่ตั้ง ต.เจ็ดเสมียน - โรงงานทำที่นอน ที่ตั้ง ต.บ้านเลือก ต.บ้านฆ้อง และ ต.บ้านสิงห์ - โรงงานทำตุ๊กตา ที่ตั้ง ต.บ้านเลือก ต.บ้านฆ้อง และ ต.บ้านสิงห์ - โรงงานผลิตปลาหวาน ที่ตั้ง ต.บ้านเลือก
6 - โรงงานทำรั้วสำเร็จรูป ที่ตั้ง ต.ท่าชุมพล - สหกรณ์โคนมหนองโพราชบุรี จำกัด (ในพระบรมราชูปถัมภ์) ที่ตั้ง ต.หนองโพ หนึ่งในดัชนีวัดความเจริญเติบโตของเศรษฐกิจก็คือสถาบันการเงินและธนาคาร ซึ่งในอำเภอ โพธารามมีธนาคาร/สถาบันการเงินถึง 8 แห่ง ได้แก่ ธนาคารกรุงเทพฯ, ธนาคารกรุงไทย จำกัด, ธนาคาร ออมสิน, ธนาคารทหารไทย, ธนาคารไทยพาณิชย์, ธนาคารกรุงศรีอยุธยา, ธนาคารกสิกรไทย และธนาคารเพื่อ การเกษตรและสหกรณ์การเกษตร ข้อมูลด้านการศึกษา อำเภอโพธาราม มีสถานศึกษารวมทั้งหมด 85 แห่ง ดังนี้ 1. โรงเรียนในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 55 แห่ง 2. โรงเรียนเอกชน จำนวน 6 แห่ง 3. วิทยาลัย ในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการอาชีวศึกษา จำนวน 2 แห่ง 4. โรงเรียนเทศบาลสังกัดองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 2 แห่ง 5. กศน.ตำบล จำนวน 19 แห่ง 6. กศน.อำเภอ จำนวน 1 แห่ง
7 ระดับการศึกษาของประชาชนในอำเภอโพธาราม ที่ ตำบล จำแนกตามการศึกษาสูงสุด หมาย ไม่รู้หนังสือ ต่ำกว่าประถม ประถม ม.ต้น รวม เหตุ 1. ตำบลคลองตาคต 101 คน 363 คน 2,692 คน 1,449 คน 4,605 คน 2. ตำบลคลองข่อย - - - - - 3. ตำบลชำแระ - - - - - 4. ตำบลสร้อยฟ้า - - - - - 5. ตำบลท่าชุมพล - - - - - 6. ตำบลบางโตนด 137 คน 87 คน 1,751 คน 738 คน 2,713 คน 7. ตำบลเตาปูน - - - - - 8. ตำบลธรรมเสน - - - - - 9. ตำบลเขาชะงุ้ม 219 คน 511 คน 3,272 คน 1,043 คน 5,045 คน 10. ตำบลหนองกวาง - - - - - 11. ตำบลนางแก้ว - - - - - 12. ตำบลเจ็ดเสมียน - - - - - 13. ตำบลโพธาราม - - - - - รวม 457 คน 961 คน 7,715 คน 3,230 คน 12,363 คน คิดเป็นร้อยละ 3.70 7.78 62.40 26.12 100.00 จากตารางข้อมูลระดับการศึกษาของประชาชนในอำเภอโพธาราม พบว่าการศึกษาสูงสุดอยู่ ในระดับประถมศึกษา จำนวน 7,715 คน รองลงมาคือ การศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้น จำนวน 3,230 คน การศึกษาระดับต่ำกว่าประถม จำนวน 961 คน การศึกษาระดับไม่รู้หนังสือ จำนวน 457 คน ตามลำดับ
8 แหล่งเรียนรู้ในชุมชน และทุนด้านงบประมาณที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์เพื่อการจัดการศึกษา ประเภทบุคคล ประเภทสถานที่และองค์กร ประเภททรัพยากรธรรมชาติประเภทกิจกรรมทางสังคมวัฒนธรรมและต้นทุนงบประมาณ 1) แหล่งเรียนรู้ประเภทบุคคล ได้แก่ ภูมิปัญญาท้องถิ่น ความรู้ความสามารถ ที่อยู่ นางสมจิตร หลวงพันเทา ภาษาและวัฒนธรรมมอญ 50 ม.2 ตำบลสร้อยฟ้า นางตีรณา แย้มกลัด แปรรูปจากเห็ด 69 ม.5 ตำบลสร้อยฟ้า นายธัญญา สุภาพ ปราชญ์ชาวบ้านเรือยาวประเพณี 83/2 ม.2 ตำบลสร้อยฟ้า นายสุพิน ธุศิริ............... ปราชญ์เกษตรกรเศรษฐกิจพอเพียง 67/2 ม.2 ตำบลสร้อยฟ้า พระครูพิทักษ์ศิลปาคม (นุชิตวิชิรวุฑโฒ) ปราชญ์อนุรักษ์หนังใหญ่วัดขนอน วัดขนอน ม. 4 ตำบลสร้อยฟ้า นางสุพัตรา ล่องลอย ปราชญ์ชาวบ้านขนมไทยชาววัง 70/5 ม.3 ตำบลสร้อยฟ้า นายด้วง โชคราช ปราญช์ชาวบ้านแพทย์แผนโบราณ 85 ม. 2 ตำบลสร้อยฟ้า นางสายพิน เผาะผล.............. ปราชญ์ชาวบ้านลิเกวัฒนธรรม 41/1 ม.4 ตำบลสร้อยฟ้า นางวรรณา.พู่หล่ำ ปราชญ์ชาวบ้านการแปรรูปผลิตภัณฑ์ มะม่วงกวน 39/2 ม.4 ตำบลสร้อยฟ้า นายฉลาด ถาวรานุกูลพงษ์ ปราชญ์นักอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม 30/1 ม.1 ตำบลสร้อยฟ้า นางจำรัส ถาวรานุกูลพงศ์ ปราชญ์หัตถกรรมพื้นบ้าน 30/1 ม.4 ตำบลสร้อยฟ้า 12. นายพนม ซังเหยี่ยว ปราชญ์ชาวบ้านแพทย์แผนโบราณ 39 ม.4 ตำบลสร้อยฟ้า 13. นางบุญธิสา ขจีจิตร......... ปราชญ์ชาวบ้านขนมดอกจอกโบราณ 149 ม.1 ตำบลสร้อยฟ้า 14. นางบุปผา ดีสุข ผู้วิจัยวิถีชีวิตชนชาวมอญ, อาหารมอญ โรงเรียนวัดขนอน 15. นายฉลาด เดือนฉาย ฉลาดศิลป์ปี่พาทย์วงใหญ่ 91 ม.1 ตำบลชำแชะ 16. นายสงัด รุ่งแจ้ง การทำไม้กวาดทางมะพร้าว 92 ม.1 ตำบลชำแชะ 17. นางบุญชู แท่นเครือ การเผาข้าวหลาม 60/1 ม.1 ตำบลชำแชะ 18. นายจำเริญ เผือกนิ่ม การเผาถ่านเตาดิน 102/5 ม.1 ตำบลชำแชะ 19. ร้อยตรีถาวร คำโทน การทำไม้กวาดทางมะพร้าว 93/1 ม.1 ตำบลชำแชะ 20. นายลับ ตุ้มทับ การทำปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพ 72/1 ม.3 ตำบลชำแชะ
9 ภูมิปัญญาท้องถิ่น ความรู้ความสามารถ ที่อยู่ 21. นางขำ รุ่งเรือง การทำพานบายศรี 91 ม.3 ตำบลชำแชะ 22. นายสายัณ กันเกา การเลี้ยงไก่พื้นเมืองเพิ่มมูลค่า 116/4 ม.3 ตำบลชำแชะ 23. นางวัง โดดเครือ การทำบายศรีรูปแบบต่าง ๆ 91 ม.3 ตำบลชำแชะ 24. นางสมพร สงกรานต์ การทำปุ๋ยหมักชีวภาพ 13 ม.4 ตำบลชำแชะ 25. นายสระอะ เที่ยงอ่อน การกวาดยาเด็ก 85/2 ม.6 ตำบลชำแชะ 26. นางสาวนฤมล คงประดิษฐ์ การแสดงนาฏดนตรี (ลิเก) 95/10 ม.6 ตำบลชำแชะ 27. นายวิสุทธิ์ จัดละ การเกษตร 62/3 ม.6 ตำบลคลองตาคต 28. นางสาวกชพร หนูโดด วัฒนธรรมประเพณี 60/4 ม.3 ตำบลคลองตาคต 29. นางสาวสุวิมล ขนคม การพาณิชย์และบริการ 122/1 ม.4 ตำบลคลองตาคต 30. นางสมวงค์ ขันทอง การพาณิชย์และบริการ 61 ม.6 ตำบลคลองตาคต 31. นางประเทือง กุนเจิม วัฒนธรรมประเพณี 149 ม.4 ตำบลคลองตาคต 32. นางมาลี แท่นทอง การพาณิชย์และบริการ 15/2 ม.5 ตำบลคลองตาคต 33. นายเกริกชัย ทั่งศรี การพาณิชย์และบริการ 73 ม.5 ตำบลคลองตาคต 34. นางอุไร ฉายแก้ว การพาณิชย์และบริการ 1 ม.7 ตำบลคลองตาคต 35. นางดาวเรือง พวงมาลี การพาณิชย์และบริการ 18/2 ม.4 ตำบลคลองตาคต 36. นางศรินยา พรหมเกิด การพาณิชย์และบริการ 126/1 ม.7 ตำบลคลองตาคต 37. นายบัณฑิตย์ สุวรรณ์ การพาณิชย์และบริการ 7/1 ม.4 ตำบลคลองตาคต 38. นางสาวพิมพา พวงมาลี การพาณิชย์และบริการ 18/2 ม.4 ตำบลคลองตาคต 39. นายเดช เนมิ วัฒนธรรมประเพณี 55/1 ม.6 ตำบลคลองตาคต 40. นางบุญช่วย แมลงภู่ การพาณิชย์และบริการ 60/2 ม.1 ตำบลคลองตาคต 41. นางคะนึงนุช สุวรรณ์ การพาณิชย์และบริการ 7/1 ม.4 ตำบลคลองตาคต 42. นางวิจิตรา พุกวัฒนะ การตัดเย็บผลิตภัณฑ์จากผ้าขาวม้า 81/5 ม.5 ตำบลคลองข่อย 43. นางจุ๋มจิ๋ม พิษณุ การทำแผ่นดิบข้าวตัง 20 ม.7 ตำบลคลองข่อย 44. นางสาวเพ็ญศรี กระต่ายทอง การทำเกษตรผสมผสาน 49/9 ม.1 ตำบลคลองข่อย 45. นางพัชรา บัวทอง การตัดเย็บผ้ากันเปื้อนจากผ้าขาวม้า 90/2 ม.5 ตำบลคลองข่อย 46. นางสาวเอื้องพร นาคสาทา การเลี้ยงโคนม 97 ม.6 ตำบลคลองข่อย 47. นางสาวศศิธร จันทร์กล่อม การทำขนมไทย 127 ม.7 ตำบลคลองข่อย
10 ภูมิปัญญาท้องถิ่น ความรู้ความสามารถ ที่อยู่ 48. นายชาญเดช สิทธิโสม การเลี้ยงไก่ชน 135/1 ม.7 ตำบลคลองข่อย 49. นางณาตยา จันทร์กล่อม การปลูกใบเตย 127 ม.7 ตำบลคลองข่อย 50. นางสมปอง บุตร์ศรี การทำขนมไทย 104 ม.5 ตำบลคลองข่อย 51. นางอารีย์ ทองสาตร การสานพัดไม้ไผ่ 102 ม.5 ตำบลคลองข่อย 52. นางจรรยา จันทร์ใหญ่ การทำไม้กวาดทางมะพร้าว 80/4 ม.5 ตำบลคลองข่อย 53. นางลักษณาวลัย อินบาง การทำของชำร่วย 80/2 ม.3 ตำบลคลองข่อย 54. นางน้อม แก้วหอม การกวาดยา 17/7 ม.2 ตำบลท่าชุมพล 55. นางลำยอง ศรีสวัสดิ์ การจักสาน 79 ม.7 ตำบลท่าชุมพล 56. นายสงวน ศูนย์นพพา การต่อเรือยาว 88/48 ม.2 ตำบลท่าชุมพล 57. นายกมล กลิ่นขจร การทำปุ๋ยหมักชีวภาพ 20 ม.5 ตำบลท่าชุมพล 58. นายวันชัย ทองอินทร์ เศรษฐกิจพอเพียง 145 ม.6 ตำบลท่าชุมพล 59. นายอันติมะ พรหมเดชโสภา การทำเรือจำลอง 162 ม.2 ตำบลท่าชุมพล 60. นายสุชาติ ปุริมะ การผลิตปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยชีวภาพ 59 ม.9 ตำบลท่าชุมพล 61. นายภาณุพงศ์ หมีป่า การเลี้ยงไก่ชน 43/1 ม.5 ตำบลท่าชุมพล 62. นางบรรจบ ขำพวง การปลูกผักแบบผสมผสาน 12 ม.4 ตำบลท่าชุมพล 63. นายทศพร นุ้ยสาย การเลี้ยงแพะ 150 ม.2 ตำบลท่าชุมพล 64. นางระเบียบ ไชโย การเกษตร 59 ม.2 ตำบลท่าชุมพล 65. นายประยูร จังโสพานิช การจัดตอกไม้ไผ่ 43 ม.2 ตำบลท่าชุมพล 66. นางอ้อยพร อยู่บัว ช่างทำโต๊ะหมู่บูชา 110 ม. 5 ตำบลบางโตนด 67. นางเชื่อม ทองพร จักสาน 10/1 ม.5 ตำบลบางโตนด 68. นายวิเชียร์ จันทร์สมวงค์ ช่างทำโต๊ะหมู่บูชา 103/2 ม.5 ตำบลบางโตนด 69. นางกัญญาภัค มะลิพุ่ม การทำกล้วยฉาบหวาน 13/2 ม.1 ตำบลบางโตนด 70. นายสมบัติ สุขสว่าง เศรษฐกิจพอเพียงและเกษตรทฤษฎีใหม่ 13/2 ม.5 ตำบลบางโตนด 71. นางสาวสุนันทา ด้วงเบ้า เศรษฐกิจพอเพียงบ้านสวนต้นข้าว เกษตรปลอดสาร 132/1 ม.6 ตำบลบางโตนด 72. นายธนดล พงษ์โพธิ์ การปลูกผักสลัดแบบประณีต 37/2 ม.3 ตำบลบางโตนด 73. นางหนึ่งฤทัย เนียมงาม การปลูกผักสลัดปลอดสาร 17/5 ม.5 ตำบลบางโตนด
11 ภูมิปัญญาท้องถิ่น ความรู้ความสามารถ ที่อยู่ 74. นางใบศรี วงศ์แก้ว การทำน้ำพริกเผา 101/1 ม.1 ตำบลบางโตนด 75. นายพนม แท่งทอง การทำสร้อยคอสแตนเลสบ้านหัวกรวด 2/1 ม.2 ตำบลบางโตนด 76. นางประนอม สวนชูโต การปลูกผักสลัดแปลงยกพื้น 58 ม.1 ตำบลบางโตนด 77. นายเมธี จิตต์ภักดี การเลี้ยงปลานิล 32/1 ม.2 ตำบลธรรมเสน 78. นางน้ำอ้อย บุญราช การเลี้ยงวัวเนื้อ 86/3 ม.3 ตำบลธรรมเสน 79. นายเฉลิม นุชพันธ์ แปรรูปปลา 48/1 ม.1 ตำบลธรรมเสน 80. นางละเอียด มีตาด การทำไม้กวาดทางมะพร้าว 54 ม.3 ตำบลธรรมเสน 81. นายปัณณทัต ปานเนียม การเลี้ยงปลาดุกรัสเซีย 9 ม. 6 ตำบลธรรมเสน 82. นายทองห่อ พัชนี การต้มยาหม้อ 178 ม. 7 ตำบลธรรมเสน 83. นางสำรอง เนียมเตียง การกวาดยา/การพ่นเริม 26 ม .7 ตำบลธรรมเสน 84. นางวรรทณา แขวงโสภา การเลี้ยงปลาดุกบิ๊กอุย 111 ม. 2 ตำบลธรรมเสน 85. นางจีรพันธ์รอดนิตย์ การปลูกบัวพันธุ์เกษตร 43/2 ม.1 ตำบลธรรมเสน 86. นางเยี่ยม นุชพันธ์ การทำปลาสร้อยหลังขน 43 ม.1 ตำบลธรรมเสน 87. นายสมพงษ์เนียมเตียง การทำบ่วงดักงู 168 ม.8 ตำบลธรรมเสน 88. นายวิชัย โสมนัส แพทย์เฉพาะทางด้านผู้สูงอายุ 99 ม.2 ตำบลธรรมเสน 89. นางดวงสมร วงศ์ยะรา เศรษฐกิจพอเพียง 27 ม.2 ตำบลเจ็ดเสมียน 90. นางสุนีย์แสงเนียม การทำไช้โป้วหวาน 91 ม.1 ตำบลเจ็ดเสมียน 91. นายบัญชา ยิ้มสุข การทำขนมไทย 34/1 ม.5 ตำบลเจ็ดเสมียน 92. นางยุพา ยุวนากร การทำเค้กมะพร้าวอ่อน 19/1 ม.2 ตำบลเจ็ดเสมียน 93. นางสาวดวงใจ เอี่ยมสะอาด การทำน้ำมันสมุนไพร 57 ม.4 ตำบลเจ็ดเสมียน 94. นางวิไลวรรณ กิจนิตย์ชีว์ การทำไข่เค็มสมุนไพร 199 ม.6 ตำบลเจ็ดเสมียน 95. นางสาววรรณกร ชวดฉิม การทำตุ๊กตา 131 ม.6 ตำบลเจ็ดเสมียน 96. นางวรรณทนา โตพฤกษา การทำสบู่สมุนไพร 168 ม.4 ตำบลเจ็ดเสมียน 97. นายธนกร สดใส การทำกระเป๋าจากกาบกล้วย 85 ม.6 ตำบลเจ็ดเสมียน 98. นางเนาวรัตน์ ม่วงสุนทร การทำไช้โป้วหวาน 69 ม.1 ตำบลเจ็ดเสมียน 99. นายไพรัช อารีย์ การตีมีด 45 ม.6 ตำบลเจ็ดเสมียน 100. นายกิติศักดิ์ทวีสุข เกษตรรุ่นใหม่พัฒนา P.R Model 118 ม.5 ตำบลเจ็ดเสมียน
12 ภูมิปัญญาท้องถิ่น ความรู้ความสามารถ ที่อยู่ 101. นายกริช ขำเจริญ การปลูกข้าวปลอดสารพิษ 9/2 ม.7 ตำบลเตาปูน 102. นายสามารถ พูลเกษม ปศุสัตว์ 11/2 ม.7 ตำบลเตาปูน 103. นางอุทัย พูลเกษม สมุนไพรพื้นบ้าน 51/1 ม.4 ตำบลเตาปูน 104. นายตระการ สุกจัด การเลี้ยงชันโรง 55/4 ม.7 ตำบลเตาปูน 105. นางสำเนียง ฮวดลิ้ม การเกษตรผสมผสาน 31/1 ม.6 ตำบลเตาปูน 106. นางประนอม เนียมหอม การเลี้ยงเป็ดไข่ แบบเกษตรอินทรีย์ 12 ม.6 ตำบลเตาปูน 107. นายกฤษณะ ฮวดลิ้ม เกษตรอินทรีย์ และเกษตรผสมผสาน 31/1 ม.6 ตำบลเตาปูน 108. นายอกนิษฐ์ สุทนต์ การปลูกพืช 152 ม.4 ตำบลเตาปูน 109. นายสิงหา สิทธิกูล ประเพณีพื้นบ้านชาวมอญ 51/1 ม.2 ตำบลเตาปูน 110. นายจำลอง อารีย์ การทำนาปลูกข้าวแบบอินทรีย์ 150 ม.4 ตำบลเตาปูน 111. นายวันชัย สินพิทักษ์ การเลี้ยงไก่ 147 ม.8 ตำบลเตาปูน 112. นางชวารินทร์ทองมี การแต่งกายชาวมอญ 33 ม.3 ตำบลเตาปูน 113. นายมานพ แตงสุข การทำเฟอร์นิเจอร์ 99/9 ม.7 ตำบลหนองกวาง 114. นายมาโนช คำแก้ว การทำไร่อ้อย 92/21 ม.7 ตำบลหนองกวาง 115. นายจรัญ เภาสังข์ เกษตรทฤษฎีใหม่ 19 ม.3 ตำบลหนองกวาง 116. นายเรียน โพธิ การทำมีดพก 24/1 ม.3 ตำบลหนองกวาง 117. นายผูก ปลีฟัก การกวาดยา 92 ม.3 ตำบลหนองกวาง 118. นางรงค์ ปลีฟัก การเกษตรผสมผสาน 3 ม.6 ตำบลหนองกวาง 119. นางแปว นิลวรรณา การสานเข่ง 8 ม.6 ตำบลหนองกวาง 120. นางเพี้ยน แซ่ลิ้ม การปลูกตะไคร้ 38/15 ม.7 ตำบลหนองกวาง 121. นางเล็ก มั่งคั่ง การปลูกเผือก 120/6 ม.2 ตำบลหนองกวาง 122. นางสาวแพร โมเล็ก การเลี้ยงแพะ 111 ม.2 ตำบลหนองกวาง 123. นายประชิน ทองอ่อน การถักแห 120/6 ม.2 ตำบลหนองกวาง 124. นายนรงค์ สุขสวัสดิ์ การเลี้ยงไก่ไข่ 136 ม.5 ตำบลหนองกวาง 125. นางสวาท เอมอาจ การทำแผ่นดิบข้าวตัง 83/2 ม.4 ตำบลนางแก้ว 126. นางวันดีแดงสม กล้วยฉาบหลากรส 62/1 ม.4 ตำบลนางแก้ว 127. นางเสงี่ยม นุตตะโร ผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว 62/1 ม.3 ตำบลนางแก้ว
13 ภูมิปัญญาท้องถิ่น ความรู้ความสามารถ ที่อยู่ 128. นางวันดี แดงสม ผลิตภัณฑ์จากเส้นพลาสติก 62/1 ม.4 ตำบลนางแก้ว 129. นายมานัส ใจกว้าง การปลูกพืชไร้ดิน 20/8 ม.6 ตำบลนางแก้ว 130. นางประทุม ทองเปลว การสานกระเป๋าเชือกร่ม 17 ม.3 ตำบลนางแก้ว 131. นางธนภรณ์ จันทรักรังสี การถักหมวกโคเชต์ 62 ม.8 ตำบลนางแก้ว 132. นางสาวกัณฑิมา ลาวัด กระเป๋าแฮนด์เมด 15 ม.9 ตำบลนางแก้ว 133. นางจันทร์ เรืองเรรา การทำบัญชีครัวเรือน 74/1ม.5 ตำบลนางแก้ว 134. นายสุพล คงถาวร การทำแก๊สชีวภาพจากมูลสัตว์ 68 ม.5 ตำบลนางแก้ว 135. นายระดม แสนชมพู เกษตรผสมผสาน 23 ม.2 ตำบลนางแก้ว 136. นางละเวก เรือนเรรา การทำฮอร์โมนไข่ 74/1 ม.5 ตำบลนางแก้ว 137. นายแมน สุขเจริญ ชาดอกดาวเรือง 58/4 ม.5 ตำบลเขาชะงุ้ม 138. นายยอด จันธิบดี หมอดินอาสา 85/1 ม.5 ตำบลเขาชะงุ้ม 139. นายพอน ปั้นน่วม สารชีวภัณฑ์ 73 ม.5 ตำบลเขาชะงุ้ม 140. นายวันชัย อารมย์ดี เศรษฐกิจพอเพียง 74 ม.1 ตำบลเขาชะงุ้ม 141. นายฆาแวน คำดี เกษตรทฤษฎีใหม่ 98/2 ม.6 ตำบลเขาชะงุ้ม 142. นายไมตรี พวงอินทร์ เกษตรกรต้นแบบ 101/1 ม.10 ตำบลเขาชะงุ้ม 143. นายชบา โพล้งละ การปลูกดาวเรือง 34 ม.5 ตำบลเขาชะงุ้ม 144. นายเสริมศักดิ์ นวลจันทร์ สาธารณสุข 118 ม.11 ตำบลเขาชะงุ้ม 145. นางสาวอทิตยา จังพานิช สาธารณสุข 54/1 ม.3 ตำบลเขาชะงุ้ม 146. นางสิรวีร์วริญ ไพร่พล ขนมชาววัง 102 ม.8 ตำบลเขาชะงุ้ม 147. นางทิศากร พวงมาลา สาธารณสุข 67 ม.1 ตำบลเขาชะงุ้ม 148. นางสาวกลุริศา สีนวล ผักปลอดสาร 99 ม.5 ตำบลเขาชะงุ้ม 149. นางสาววันทณี ห่อมา การปลูกผักปลอดสารพิษ 32 ถ.โพธิ์ไพโรจน์ ตำบลโพธาราม 150. นางอัจฉรา จำปาทอง การทำผ้ามัดย้อม 14 ถ.พันธ์พิมพ์ตำบลโพธาราม 151. นางวรรณา คุ้มเสาร์ การเขียนลายผ้าบาติก 112 ถ.พันธ์พิมพ์ตำบลโพธาราม
14 ภูมิปัญญาท้องถิ่น ความรู้ความสามารถ ที่อยู่ 152. นางทองใบ เจริญศิริ การทำขนมไทย 43/5 ถ.พันธ์พิมพ์ตำบลโพธาราม 153. นางกิมชู แซ่ฉั่ว การทำเต้าหู้ดำ 17 ถ.ราษฎรอุทิศ ตำบลโพธาราม 154. นายกนกศักดิ์ เนื่องสุรางค์รัศมี การทำน้ำปลา 32 ถ.โพธิ์ไพโรจน์ ตำบลโพธาราม 155. นางทิพมล เทพพิทักษ์ การผูกผ้าพิธี 165 ถ.พันธ์พิมพ์ตำบลโพธาราม 156. นางสมจิตร ปัตแวว การนวดแผนไทย 66/3 ถ.ขนานทางรถไฟ 2 ตำบลโพธาราม 157. นางสุรีย์ธรรมรัตน์ การเย็บกระเป๋าผ้า 58 ถ.เนื่องประดิษฐ์ ตำบลโพธาราม 158. นางสรญา กรรณสูตร ห่อหมก ปลาหมึก หมึกแปรรูป 4/2 ถ.หนองกลางแตง ตำบลโพธาราม 2) แหล่งเรียนรู้ประเภทสถานที่/ชุมชน/กลุ่มทางเศรษฐกิจ/สังคม ได้แก่ ชื่อแหล่งเรียนรู้ ประเภทแหล่งเรียนรู้ ที่ตั้ง 1. ผลิตภัณฑ์การทำเต้าหู้ดำของดี เมืองโพธาราม สาธิตการทำเต้าหู้ดำซึ่งเป็นภูมิ ปัญญาโบราณของชาวโพธาราม ชุมชนตลาดกลาง ตำบลโพธาราม 2. พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านและ จิตรกรรมฝาผนังวัดคงคาราม วัดมอญที่มีศิลปกรรมอันโดดเด่น อาทิ ภาพจิตรกรรมฝาผนัง สมัย ร.3 กุฏิทรงไทย 9 ห้อง ม.3 บ้านคงคาเหนือ ตำบลคลองตาคต 3. ค่ายหลวงบ้านไร่ ค่ายลูกเสือแห่งชาติแห่งที่ 2 ของ คณะลูกเสือแห่งชาติ ในพระบาท สมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว ม.3 บ้านคงคาเหนือ ตำบลคลองตาคต 4. ศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีการ พัฒนาที่ดิน การทำปุ๋ยชีวภาพจากพืชและ มูลสัตว์ การทำไร่นาสวนผสม ม.6 บ้านนายวิสุทธิ ตำบลคลองตาคต 5. ศูนย์เรียนรู้ปรัชญาของเศรษฐกิจ พอเพียงและเกษตรทฤษฎีใหม่ กุ้งสวยงาม และการทำเกษตร ผสมผสาน ม.3 ตำบลสร้อยฟ้า 6. พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่วัดขนอน กล่าวถึงวิวัฒนาการ การละเล่น และความสำคัญของหนังใหญ่อย่าง ครบถ้วน ม.4 ตำบลสร้อยฟ้า
15 ชื่อแหล่งเรียนรู้ ประเภทแหล่งเรียนรู้ ที่ตั้ง 7. การต่อเรือยาววัดสร้อยฟ้า เป็นภูมิปัญญาของชาวบ้านวัดสร้อย ฟ้าในการขุดเรือยาวเพื่อเป็นการ แข่งขันตามประเพณีการแข่งเรือ ม.3 ตำบลเจ็ดเสมียน 8. ตลาดเก่า ๑๑๙ ปี เป็นแหล่งจัดกิจกรรมการแสดงงาน ศิลปะด้านนาฏศิลป์ และวัฒนธรรม ร่วมสมัย ม. 3 ตำบลเจ็ดเสมียน 9. การแปรรูปผลิตภัณฑ์ทาง การเกษตร แหล่งผลิตและจำหน่ายหัวไซโป้ว ซึ่งเป็นภูมิปัญญาชาวบ้าน ม. 3 ตำบลเจ็ดเสมียน 10. ศูนย์เศรษฐกิจพอเพียงศาสตร์ พระราชา แหล่งเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง ม. 2 ตำบลเจ็ดเสมียน 11. พิพิธภัณฑ์วัดสมถะ แหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับวัฒนธรรม ท้องถิ่นริมฝั่งแม่น้ำ ม.6 ตำบลบางโตนด 12. ศูนย์เศรษฐกิจพอเพียง บ้านบางโตนด แหล่งเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง ม.5 ตำบลบางโตนด 13. ศูนย์เศรษฐกิจพอเพียงตาม รอยพ่อประชารัฐ แหล่งเรียนรู้เกษตรผสมผสาน ม.2 บ้านตอกยาง ตำบลชำแระ 14. พิพิธภัณฑ์บ้านหนองกลางดง เป็นแหล่งรวบรวมและจัดแสดงของ เก่าของชุมชนบ้านหนองกลางดง ม.6 ตำบลชำแระ 15. ศูนย์เรียนรู้ปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียงโรงเรียนบ้าน หนองกลางดง เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านเศรษฐกิจ พอเพียงของโรงเรียนบ้านหนอง กลางดง ม.6 ตำบลชำแระ 16. อู่ต่อเรือยาว “ช่างเทวดา” แหล่งเรียนรู้การต่อเรือยาว ม.2 ตำบลท่าชุมพล 17. แหล่งข้าวพันธุ์ดี แหล่งเรียนรู้ข้าวพันธุ์ดี ม.8 ตำบลท่าชุมพล 18. ศูนย์เรียนรู้ขยายผลโครง ฐานเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง ม.6 ตำบลท่าชุมพล 19. วนอุทยานถ้ำเขาน้อย เป็นแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับธรรมชาติ ของป่าไม้นานาชนิด ม.2 ตำบลหนองกวาง 20. ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง กลุ่มปุ๋ยอินทรีชีวภาพแบบพอเพียง การทำปุ๋ยหมักชีวภาพและพืชผัก สวนครัว ม.3 ตำบลหนองกวาง 21. ศูนย์วิจัยและบำรุงพันธุ์สัตว์ หนองกวาง เป็นแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับการวิจัย เพาะพันธุ์สัตว์ ม.7 ตำบลหนองกวาง
16 ชื่อแหล่งเรียนรู้ ประเภทแหล่งเรียนรู้ ที่ตั้ง 22. อนุสรณ์สถานค่ายพระเจ้าตาก สินมหาราชบ้านโคกกระต่าย แหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์อนุสรณ์ สถานพระเจ้าตากสิน ม.2 ตำบลธรรมเสน 23. สถานแหล่งเรียนรู้ถ้ำสาริกา แหล่งเรียนรู้ และสถานที่ท่องเที่ยว ม.7 ตำบลธรรมเสน 24. ศูนย์กสิกรรมธรรมชาติ (พ่อสร้าง - ลูกสาน) ศูนย์เรียนรู้เกษตรธรรมชาติ โครงการตามพระราชดำริของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ม.6 ตำบลเตาปูน 25. แหล่งศึกษาประวัติศาสตร์ วัดเขาช่องพราน เป็นวัดที่มีประวัติหอพระ สมัยพระรามัญญาธิบดีที่ ๒ ม.2 ตำบลเตาปูน 26. ค้างคาวร้อยล้านวัดเขาช่อง พราน ศึกษาระบบนิเวศ และวงจรชีวิต ของค้างคาว ม.2 ตำบลเตาปูน 27. ศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจ พอเพียงและเกษตรทฤษฎีใหม่ เศรษฐกิจพอเพียงและเกษตรทฤษฎี ใหม่ ม.7 ตำบลเตาปูน 28. ศูนย์ใกล้น้ำ เคียงนา เกษตรธรรมชาติ ม.4 ตำบลเตาปูน 29. กลุ่มลูกปะคบไพล ลูกปะคบไพล ม.4 ตำบลเตาปูน 30. ศูนย์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์ข้าว เป็นแหล่งส่งเสริมและสาธิตการ ผลิตพันธุ์ข้าวของชุมชน ม.3 บ้านนางแก้วตะวันออก ตำบลนางแก้ว 31. ศูนย์ศึกษาฟื้นฟูที่ดินเสื่อม โทรมเขาชะงุ้มอันเนื่องมาจาก พระราชดำริ เป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้ด้านการ ฟื้นฟูที่ดินระบบนิเวศ และหลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงที่ ครบถ้วน ม.2 ตำบลเขาชะงุ้ม 32. บ้านต้นแบบตามแนวทาง พระราชดำริ แหล่งเรียนรู้เรื่องเศรษฐกิจพอเพียง และเกษตรทฤษฎีใหม่ ม.10 ตำบลเขาชะงุ้ม 33. บ้านเศรษฐกิจพอเพียง แหล่งเรียนรู้เรื่องเศรษฐกิจพอเพียง และเกษตรทฤษฎีใหม่ ม.5 ตำบลเขาชะงุ้ม 34. แหล่งศึกษาประวัติพุฒาจารย์ โตพรหมรังสี เป็นแหล่งเรียนรู้ประวัติของสมเด็จ พุฒจารย์โต ม.4 ตำบลคลองข่อย 35. กลุ่มผลิตแผ่นข้าวตัง แม่บ้าน เกษตรกร เป็นแหล่งเรียนรู้การทำข้าวตัง ม.5 ตำบลคลองข่อย
17 3) แหล่งสนับสนุน ทุน/งบประมาณ ประเภทองค์กร ได้แก่ ภาคีเครือข่าย การสนับสนุน ที่อยู่/ที่ตั้ง 1. โรงเรียนวัดเจ็ดเสมียน 132/2 ม.2 ตำบลเจ็ดเสมียน 2. โรงพยาบาลเจ็ดเสมียน ม.2 ตำบลเจ็ดเสมียน 3. เทศบาลตำบลเจ็ดเสมียน 168 ม.2 ตำบลเจ็ดเสมียน 4. โรงเรียนวัดสนามชัย ม.4 ตำบลเจ็ดเสมียน 5. โรงงานหัวไชโป้วแม่บุญส่ง ม.1 ตำบลเจ็ดเสมียน 6. โรงงานหัวไชโป้วตราชฎา ม.3 ตำบลเจ็ดเสมียน 7. วัดเจ็ดเสมียน ม.1 ตำบลเจ็ดเสมียน 8. วัดใหม่ชำนาญ ม.1 ตำบลเจ็ดเสมียน 9. ที่ทำการผู้ใหญ่บ้าน ม.1 - ม.6 ตำบลเจ็ดเสมียน 10. อบต.คลองข่อย ม.4 ตำบลคลองข่อย 11. โรงเรียนวัดมณีโชติ ม.5 ตำบลคลองข่อย 12. โรงเรียนวัดจอมปราสาท (อุดมวิทยา) ม.4 ตำบลคลองข่อย 13. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลคลองข่อย ม.5 ตำบลคลองข่อย 14. วัดขนอนหนังใหญ่ ม.4 ตำบลสร้อยฟ้า 15. อบต.สร้อยฟ้า ม.3 ตำบลสร้อยฟ้า 16. โรงเรียนวัดสร้อยฟ้า ม.5 ตำบลสร้อยฟ้า 17. วัดสร้อยฟ้า ม.5 ตำบลสร้อยฟ้า 18. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลสร้อยฟ้า ม.5 ตำบลสร้อยฟ้า 19. โรงเรียนวัดขนอน ม.4 ตำบลสร้อยฟ้า 20. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลท่าชุมพล ม.3 ตำบลท่าชุมพล 21. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ บ้านดอนแฉลบ ม.8 ตำบลท่าชุมพล 22. โรงเรียนชุมชนวัดเฉลิมอาสน์ ม.2 ตำบลท่าชุมพล 23. โรงเรียนวัดชัยรัตน์ ม.4 ตำบลท่าชุมพล 24. โรงเรียนท่าหลวงพล ม.7 ตำบลท่าชุมพล
18 ภาคีเครือข่าย การสนับสนุน ที่อยู่/ที่ตั้ง 25. วัดเฉลิมอาสน์ ม.2 ตำบลท่าชุมพล 26. วัดชัยรัตน์ ม.4 ตำบลท่าชุมพล 27. วัดท่าหลวงพล ม.7 ตำบลท่าชุมพล 28. อบต.ท่าชุมพล ม.3 ตำบลท่าชุมพล 29. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลบางโตนด ม.4 ตำบลบางโตนด 30. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ บ้านน้ำตก ม.1 ตำบลบางโตนด 31. โรงเรียนวัดศรีประชุมชน ม.1 ตำบลบางโตนด 25. วัดเฉลิมอาสน์ ม.2 ตำบลท่าชุมพล 26. วัดชัยรัตน์ ม.4 ตำบลท่าชุมพล 27. วัดท่าหลวงพล ม.7 ตำบลท่าชุมพล 28. อบต.ท่าชุมพล ม.3 ตำบลท่าชุมพล 29. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลบางโตนด ม.4 ตำบลบางโตนด 30. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ บ้านน้ำตก ม.1 ตำบลบางโตนด 31. โรงเรียนวัดศรีประชุมชน ม.1 ตำบลบางโตนด 32. โรงเรียนวัดสมถะ ม.6 ตำบลบางโตนด 33. วัดบางโตนด ม.4 ตำบลบางโตนด 34. วัดศรีประชุมชน ม.1 ตำบลบางโตนด 35. อบต.บางโตนด ม.4 ตำบลบางโตนด 36. ที่ทำการผู้ใหญ่บ้าน ม.1 - ม.6 ตำบลบางโตนด 37. เทศบาลตำบลคลองตาคต ม.3 ตำบลคลองตาคต 38. โรงเรียนวัดคงคาราม ม.3 ตำบลคลองตาคต 39. ค่ายหลวงบ้านไร่ ม.3 ตำบลคลองตาคต 40. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ บ้านไร่ ม.3 ตำบลคลองตาคต 41. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลคลองตาคต ม.6 ตำบลคลองตาคต
19 ภาคีเครือข่าย การสนับสนุน ที่อยู่/ที่ตั้ง 42. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ บ้านหาดสำราญ ม.11 ตำบลคลองตาคต 43. โรงเรียนวัดบ้านหม้อ ม.6 ตำบลคลองตาคต 44. โรงเรียนบ้านหาดสำราญ ม.11 ตำบลคลองตาคต 45. โรงเรียนธรรมาธิปไตย ม.3 ตำบลคลองตาคต 46. โรงเรียนโพธาวัฒนาเสนี ม.8 ตำบลคลองตาคต 47. วัดป่าไผ่ ม.4 ตำบลคลองตาคต 48. วัดคงคาราม ม.3 ตำบลคลองตาคต 49. ที่ทำการผู้ใหญ่บ้าน ม.1 - ม.11 ตำบลคลองตาคต 50. เทศบาลเมืองโพธาราม ถ.หน้าเทศบาล ตำบลโพธาราม 51. โรงเรียนเจี้ยไช้ ถ.โพธาราม - บ้านฆ้อง ตำบลโพธาราม 52. ศูนย์ฝึกอาชีพนวดแผนไทย ถ.ขนานทางรถไฟ ตำบลโพธาราม 53. โรงพยาบาบาลโพธาราม ถ.หนองกลางแตง ตำบลโพธาราม 54. สถานีตำรวจภูธรอำเภอโพ ธาราม ถ.หนองกลางแตง ตำบลโพธาราม 55. ศูนย์บริการสาธารณสุข เทศบาลเมืองโพธาราม ถ.หนองกลางแตง ตำบลโพธาราม 56. อบต.เตาปูน ม.5 ตำบลเตาปูน 57. วัดเขาพระ ม.7 ตำบลเตาปูน 58. โรงเรียนวัดเขาพระ ม.7 ตำบลเตาปูน 59. โรงเรียนช่องพรานวิทยา ม.2 ตำบลเตาปูน 60. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลเตาปูน ม.2 ตำบลเตาปูน 61. ศูนย์กสิกรรมธรรมชาติ ม.6 ตำบลเตาปูน 62. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลชำแระ ม.6 ตำบลชำแระ 63. วัดหนองกลางดง ม.6 ตำบลชำแระ 64. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ บ้านหนองสองห้อง ม.7 ตำบลชำแระ
20 ภาคีเครือข่าย การสนับสนุน ที่อยู่/ที่ตั้ง 65. อบต.ชำแระ ม.7 ตำบลชำแระ 66. โรงเรียนวัดหนองกลางดง ม.6 ตำบลชำแระ 67. โรงเรียนบ้านหนองสองห้อง ม.7 ตำบลชำแระ 68. อบต.หนองกวาง ม.1 ตำบลหนองกวาง 69. โรงเรียนบ้านหนองครึม ม.4 ตำบลหนองกวาง 70. โรงเรียนวัดหนองกวาง ม.1 ตำบลหนองกวาง 71. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลหนองกวาง ม.1 ตำบลหนองกวาง 72. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ บ้านหนองใยบัว ม.5 ตำบลหนองกวาง 73. โรงเรียนบ้านหนองใยบัว ม.5 ตำบลหนองกวาง 74. วัดหนองครึม ม.4 ตำบลหนองกวาง 75. ศูนย์ศึกษาวิธีการฟื้นฟูที่ดิน เสื่อมโทรมเขาชะงุ้มอัน เนื่องมาจากพระราชดำริ ม.3 ตำบลเขาชะงุ้ม 76. อบต.เขาชะงุ้ม ม.6 ตำบลเขาชะงุ้ม 77. โรงเรียนวัดเขาชะงุ้ม ม.6 ตำบลเขาชะงุ้ม 78. โรงเรียนวัดเขาส้ม ม.7 ตำบลเขาชะงุ้ม 79. โรงเรียนวัดหนองมะค่า ม.8 ตำบลเขาชะงุ้ม 80. โรงเรียนบ้านเขาแหลม ม.3 ตำบลเขาชะงุ้ม 81. โรงเรียนบ้านพุลุ้ง ม.9 ตำบลเขาชะงุ้ม 82. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลเขาชะงุ้ม ม.7 ตำบลเขาชะงุ้ม 83. วิทยาลัยเกษตรและ เทคโนโลยีราชบุรี ม.7 ตำบลเขาชะงุ้ม 84. เทศบาลตำบลเขาขวาง ม.2 นางแก้ว 85. โรงเรียนวัดนางแก้ว ม.3 นางแก้ว 86. วัดนางแก้ว ม.3 นางแก้ว 87. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลนางแก้ว ม.3 นางแก้ว 88. อบต.ธรรมเสน ม.5 ตำบลธรรมเสน
21 ภาคีเครือข่าย การสนับสนุน ที่อยู่/ที่ตั้ง 89. โรงเรียนวัดแก้วฟ้า ม.2 ตำบลธรรมเสน 90. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลธรรมเสน ม.2 ตำบลธรรมเสน 91. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ บ้านเกาะตาพุต ม.4 ตำบลธรรมเสน
22 ข้อมูลพื้นฐานห้องสมุดประชาชนอำเภอโพธาราม ประวัติความเป็นมา ห้องสมุดประชาชนอำเภอโพธาราม จัดตั้งเมื่อปีพ.ศ.2532 ที่ตั้ง เลขที่ 52 หมู่ที่ 1 ถนนหลังที่ว่าการ อำเภอโพธาราม ตำบลโพธาราม อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี(ปัจจุบันอยู่ในเขตเทศบาลเมืองโพธาราม) เพื่อให้ประชาชนในเขตอำเภอมีข้อมูลข่าวสาร ได้อ่านศึกษาค้นคว้าหาความรู้จากหนังสือและสื่อความรู้ต่าง ๆ และเป็นการปลูกฝังนิสัยรักการอ่านและเป็นที่เผยแพร่วัฒนธรรมและความบันเทิงสำหรับประชาชน ห้องสมุดประชาชนอำเภอโพธารามเป็นห้องสมุดขนาดกลาง มีอาคารเป็นเอกเทศ หน่วยงานมาใช้บริการ ห้องสมุดประชาชนได้แก่เทศบาลเมือง เทศบาลตำบล องค์การบริหารส่วนตำบล โรงพยาบาลโพธาราม สำนักงานสาธารณสุขอำเภอโพธาราม โรงเรียนในเขตอำเภอโพธาราม และประชาชนในเขตอำเภอโพธาราม และใกล้เคียง มีบริการข้อมูลหนังสือ และสื่อประเภทอื่น ๆ เวลาทำการ เปิดบริการทุกวัน ตั้งแต่เวลา 08.30 – 16.30 น. (หยุดวันนักขัตฤกษ์) ภายใต้การกำกับดูแลของศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตาม อัธยาศัยอำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ที่ตั้ง เลขที่ 52 หมู่ที่ 1 ถนนหลังที่ว่าการอำเภอโพธาราม ตำบลโพธาราม อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี หมายเลขโทรศัพท์/ หมายเลขโทรสาร 032 233 369 E-Mail [email protected] จำนวนสมาชิกห้องสมุด ในรอบ 3 ปีงบประมาณที่ผ่านมา ที่ ปีงบประมาณ จำนวนสมาชิก เพิ่มขึ้น/ลดลง ชาย หญิง รวม 1 ปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 8 คน 28 คน 36 คน ลดลง 2 ปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 10 คน 21 คน 31 คน ลดลง 3 ปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 42 คน 59 คน 101 คน เพิ่มขึ้น รวม 60 คน 108 คน 168 คน
23 ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับห้องสมุด ห้องสมุด มีความสำคัญเพราะเป็นแหล่งรวบรวมความรู้ต่าง ๆ ซึ่งจัดเก็บไว้ในรูปของสื่อสิ่งพิมพ์ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ ห้องสมุดจะเป็นสถานที่ที่ให้ความรู้แก่ทุกคน ช่วยให้ผู้ใช้มีความรอบรู้ทันต่อเหตุการณ์ อยู่เสมอห้องสมุดมี4 ประเภท คือห้องสมุดโรงเรียน ห้องสมุดเฉพาะ ห้องสมุดวิทยาลัย หรือมหาวิทยาลัย และห้องสมุดประชาชน ห้องสมุดเป็นสมบัติของส่วนรวม ผู้ใช้ห้องสมุดจึงต้องเคารพสิทธิของผู้อื่นโดยปฏิบัติ ตามกฎระเบียบของห้องสมุด ห้องสมุดเป็นสถานที่ให้บริการความรู้แก่นักเรียน นักศึกษามานานเป็นที่รู้จักกันดี สถานศึกษาทุกแห่ง จะจัดตั้งห้องสมุดไว้ให้นักเรียน นักศึกษา และครูใช้ศึกษาค้นคว้าประกอบการเรียนการสอน ทางราชการได้ จัดตั้งห้องสมุดประชาชนในทุกอำเภอทั่วประเทศ เพื่อให้เป็นแหล่งศึกษาหาความรู้ของ นักศึกษา และประชาชน หน่วยงานบางแห่งจัดตั้งห้องสมุดไว้ให้บุคลากรของตนเองใช้ในการศึกษาค้นคว้า ดำเนินการ วิจัยในการทำงาน ความหมายของห้องสมุด ห้องสมุด หมายถึง สถานที่เก็บรวบรวมสื่อความรู้ทุกประเภท ได้แก่ หนังสือ วารสารสิ่งพิมพ์ต่าง ๆ รวมทั้งอุปกรณ์โสตทัศนศึกษาทุกชนิด มีการจัดและดำเนินงานเพื่อให้มีการให้บริการแก้ผู้ใช้ทั้งในด้าน การศึกษาและการวิจัย ห้องสมุด คือ สถานที่รวบรวมสรรพวิทยาการต่าง ๆ ซึ่งได้บันทึกไว้ในรูปของหนังสือ วารสาร ต้นฉบับ ตัวเขียน สิ่งตีพิมพ์อื่น ๆ หรือโสตทัศนศึกษา วัสดุและมีการจัดอย่างมีระเบียบเพื่อบริการแก่ผู้ใช้ในอันที่ส่งเสริม การเรียนรู้และความจรรโลงใจ ตามความสนใจและความต้องการของแต่ละบุคคลโดยมีบรรณารักษ์เป็นผู้จัดหา และจัดเตรียมให้บริการแก่ผู้ใช้ห้องสมุด ความสำคัญของห้องสมุด ห้องสมุดมีบทบาทสำคัญต่อการเรียนการสอนของครูนักเรียน นักศึกษา และประชาชน ที่ต้องการ แสวงหาความรู้ตลอดชีวิต ดังนี้ 1. ห้องสมุดเป็นแหล่งเรียนรู้ที่ผู้ใช้สามารถศึกษาค้นคว้าหาความรู้ที่ต้องการได้อย่างกว้างขวาง สามารถเลือกใช้บริการได้อิสระตามความสนใจของตนเอง 2. ห้องสมุดเป็นแหล่งภูมิปัญญาของสังคม 3. ห้องสมุดช่วยให้ผู้ใช้รู้จักใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์เกิดปัญญางอกงาม เกิดประโยชน์ต่อตนเอง และสังคม 4. ห้องสมุดช่วยให้ผู้ใช้มีความรู้ทันสมัยทันต่อเหตุการณ์ต่างๆ อยู่เสมอ 5. ห้องสมุดช่วยปลูกฝังนิสัยรักการอ่าน การค้นคว้า ใฝ่หาความรู้ด้วยตนเอง
24 วัตถุประสงค์ของห้องสมุด ห้องสมุดเป็นแหล่งรวบรวมทรัพยากรสารสนเทศ ข่าวสาร ข้อมูล และมีระบบการจัดเก็บโดยมี บรรณารักษ์เป็นผู้ดำเนินการดังนั้นห้องสมุดมีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อการศึกษา (Education) ห้องสมุดได้ให้การศึกษาด้วยตนเองแก่ผู้ใช้บริการ โดยการจัดหา หนังสือ สื่อสิ่งพิมพ์และโสตทัศนวัสดุ เพื่อให้ผู้ใช้บริการได้รับความสะดวก และเกิดประโยชน์สูงสุด เช่น ห้องสมุดโรงเรียนมีหน้าที่ช่วยส่งเสริมสนับสนุนการเรียนการสอนให้มีประสิทธิภาพ นักเรียนได้รับความรู้และ รู้จักใช้ห้องสมุดเพื่อการเรียนรู้ด้วยตนเอง 2. เพื่อการให้ความรู้และข่าวสาร (Information) ห้องสมุดเป็นแหล่งรวบรวมหนังสือ เอกสาร สิ่งพิมพ์และโสตทัศนวัสดุต่าง ๆ ที่ให้ความรู้ข้อเท็จจริงที่ถูกต้อง ข่าวสารความเคลื่อนไหวต่าง ๆ ทั้งภายใน และภายนอกประเทศทั่วโลก ทาให้ผู้ใช้ห้องสมุดมีความรู้ทันเหตุการณ์ปัจจุบันตลอดเวลา 3. เพื่อการค้นคว้าและวิจัย (Research) ห้องสมุดเป็นศูนย์กลางของวิทยาการต่างๆที่จะช่วยใน การศึกษาค้นคว้าวิจัย ซึ่งเป็นการแสวงหาความรู้ใหม่ๆ เพื่อความเจริญก้าวหน้าทางวิชาการในสาขาต่าง ๆ 4. เพื่อความจรรโลงใจ (Inspiration) การอ่านหนังสือนอกจากจะได้รับความรู้แล้วยังก่อให้เกิด ความสุขทางใจให้รู้สึกซาบซึ้งในสำนวนภาษาอันไพเราะ และความดีงามในความคิดของผู้เขียน ซึ่งอาจเป็นแรง บันดาลใจให้อยากทาในสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อตนเอง สังคม และประเทศชาติ 5. เพื่อนันทนาการและการบันเทิง (Recreation) ห้องสมุดจัดหาหนังสือ วารสาร สิ่งพิมพ์และ โสตทัศนวัสดุหลายหลายเนื้อหา เพื่อให้ผู้ใช้บริการได้เลือกใช้ตามความต้องการ ผู้ใช้ห้องสมุดสามารถเลือกอ่าน หนังสือ วารสาร และสิ่งพิมพ์ที่ห้องสมุดจัดเตรียมไว้เพื่อความเพลิดเพลินทางใจ และใช้เวลาว่างให้เกิด ประโยชน์ทั้งยังเป็นการเสริมสร้างนิสัยรักการอ่านให้แก่ผู้ใช้อีกทางหนึ่งด้วย ประเภทของห้องสมุด ห้องสมุดโดยทั่วไป จะแบ่งเป็นประเภทต่าง ๆ โดยแบ่งตามวัตถุประสงค์ของการให้บริการ และ ผู้ใช้บริการดังนี้ 1) ห้องสมุดโรงเรียน หมายถึง ห้องสมุดที่จัดตั้งขึ้นในสถานศึกษาระดับโรงเรียนเพื่อให้บริการแก่ นักเรียน ที่อยู่ในโรงเรียนตั้งแต่นักเรียนชั้นอนุบาลจนถึงนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาอาจจะจำแนกเป็น ห้องสมุดโรงเรียนประถมศึกษา ห้องสมุดโรงเรียนมัธยมศึกษา ดังนั้นทรัพยากรในห้องสมุดจึงมีความสอดคล้อง กับหลักสูตรและระดับการศึกษาของนักเรียน 2. ห้องสมุดวิทยาลัยหรือห้องสมุดมหาวิทยาลัย เป็นห้องสมุดที่รวบรวมความรู้ต่าง ๆ ในรูปสื่อ สิ่งพิมพ์ โสตทัศวัสดุ สื่ออิเลคทรอนิคส์แหล่งสืบค้นข้อมูลสารสนเทศทางอินเทอร์เน็ต เพื่อให้นักศึกษา อาจารย์ใช้เป็นแหล่งค้นคว้าหาความรู้ประกอบการเรียน การสอน และการวิจัย
25 3. ห้องสมุดเฉพาะ หมายถึง ห้องสมุดที่เก็บรวบรวมสารนิเทศสำหรับให้บริการแก่ผู้ใช้เฉพาะกลุ่ม หรือเฉพาะบุคคลของหน่วยงาน ของนักศึกษา อาจารย์คณะนั้น ๆ ให้บริการสื่อสิ่งพิมพ์ สารสนเทศ เฉพาะ ด้านหรือเฉพาะสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง 4. ห้องสมุดประชาชน หมายถึง ห้องสมุดที่จัดตั้งขึ้นในแต่ละชุมชนเพื่อให้บริการแก่ประชาชนทั่วไป ไม่จำกัด เพศ วัย ศาสนา อาชีพ เพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีให้แก่ประชาชน เป็นการสนับสนุนให้ประชาชน รู้จักใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์โดยไม่เรียกร้องค่าตอบแทนใด ๆ ซึ่งในปัจจุบันมีการจัดตั้งอยู่ทุกอำเภอทั่ว ประเทศ ประโยชน์ของห้องสมุด ห้องสมุดมีประโยชน์ดังนี้ 1. ส่งเสริมให้ประชาชนรู้จักใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ 2. ส่งเสริมให้ประชาชนมีนิสัยรักการอ่าน การค้นคว้าใฝ่หาความรู้ด้วยตนเอง 3. ส่งเสริมให้ผู้ใช้ห้องสมุดมีความรู้ทันสมัยอยู่เสมอ และนำความรู้ที่ได้รับไปใช้ในการดำรงชีวิตใช้ใน การตัดสินใจได้อย่างถูกต้องเหมาะสม 4. เป็นแหล่งศึกษาค้นคว้าประกอบการเรียนการสอน 5. เป็นแหล่งรวบรวมศิลปวัฒนธรรม 6. ช่วยประหยัดเวลาและงบประมาณการค้นคว้าหาความรู้ ห้องสมุดประชาชน ห้องสมุดประชาชนเป็นแหล่งเรียนรู้รูปแบบหนึ่ง ที่มีบทบาทหน้าที่ในการจัดการศึกษาตามอัธยาศัย ตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย พ.ศ.2551 ในเรื่อง การจัดส่งเสริม สนับสนุนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ในวิถีชีวิตประจำวันของบุคคล ซึ่งบุคคลสามารถที่จะเรียนรู้ได้อย่าง ต่อเนื่องตลอดชีวิต ตามความสนใจ ความต้องการ โอกาส ความพร้อมและศักยภาพในการเรียนรู้ของแต่ละ บุคคล ความหมายของห้องสมุดประชาชน ห้องสมุดประชาชน หมายถึง แหล่งเรียนรู้ที่จัดตั้งขึ้นมาเพื่อเป็นแหล่งรวบรวม สื่อต่าง ๆ ทั้งสื่อ สิ่งพิมพ์สื่อโสตทัศน์ศึกษา สื่ออิเล็กทรอนิกส์เพื่อให้บริการกับประชาชนได้ศึกษา ค้นคว้า และทั้งเป็นแหล่งจัด กิจกรรมต่าง ๆ เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ให้กับประชาชนในท้องถิ่นและชุมชน
26 ความสำคัญของห้องสมุดประชาชน ปัจจุบันข่าวสารข้อมูลเป็นสิ่งจำเป็นที่ทุกคนจำเป็นต้องรอบรู้เพื่อให้ตนเองเป็นคนทันสมัย รู้ทัน เหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น ห้องสมุดประชาชนจึงเป็นสถานที่แห่งหนึ่งที่ประชาชนจะใช้เป็นสถานที่ติดตาม ข่าวสารข้อมูลได้เป็นปัจจุบันและตลอดเวลา ห้องสมุดประชาชนจึงมีความสำคัญดังนี้ 1. เป็นแหล่งเรียนรู้ของประชาชนทุกเพศทุกวัย ที่สามารถศึกษาค้นคว้าหาความรู้ได้อย่างกว้างขวาง 2. เป็นแหล่งเรียนรู้ที่ประชาชนทุกคนสามารถค้นคว้าหาความรู้ได้ตามความสนใจของตนเอง 3. เป็นแหล่งรวบรวมความรู้ที่หลากหลาย 4. เป็นแหล่งให้บริการประชาชนได้เข้าถึงความรู้ให้กว้างขวางและทั่วถึง 5. เป็นแหล่งให้บริการข้อมูล ข่าวสารแก่ประชาชนอย่างหลากหลาย วัตถุประสงค์ของห้องสมุดประชาชน ห้องสมุดประชาชน จัดตั้งขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1. เพื่อเป็นศูนย์ข้อมูล ข่าวสารของชุมชน 2. เพื่อเป็นศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ของชุมชน 3. เพื่อเป็นศูนย์กลางการจัดกิจกรรมของชุมชน 4. เพื่อพัฒนาเครือข่ายการเรียนรู้ในชุมชน ระเบียบการใช้ห้องสมุดประชาชน ห้องสมุดเป็นสมบัติของส่วนรวม ผู้เข้าใช้จึงควรมีมารยาทในการอยู่ร่วมกับผู้อื่นและต้องปฏิบัติตาม กฎระเบียบที่ห้องสมุดกำหนดไว้อย่างเคร่งครัด เพื่อให้เกิดประโยชน์ในการใช้บริการอย่างเต็มที่โดยทั่วถึงกัน ดังนี้ 1. ไม่ทำเสียงดังหรือคุยกันให้เป็นที่รำคาญหรือรบกวนสมาธิของผู้ใช้บริการคนอื่น ๆ 2. ระมัดระวัง รักษาหนังสือของห้องสมุดไม่ให้ฉีกขาด หรือสูญหาย เช่น ไม่ตัด ไม่ฉีก ไม่ขูดลบ ทำลาย ไม่ขโมย ไม่โยน หรือวางหนังสือซ้อนทับกันหลายๆ เล่มซึ่งอาจทำให้สันหนังสือปริหรือแตกหักได้ 3. ไม่นำน้ำ เครื่องดื่ม ของขบเคี้ยว และอาหารเข้าไปรับประทานในห้องสมุด เพราะอาจทำให้ หนังสือเปรอะเปื้อนสกปรกได้ 4. เมื่อใช้หนังสือหรือสิ่งพิมพ์ใดเสร็จแล้ว ควรนำไปเก็บไว้ที่เดิม เช่น วารสารหนังสือพิมพ์ ส่วนหนังสือหากไม่แน่ใจว่าจะเก็บเข้าที่ได้ถูกต้อง ควรจัดวางไว้บนโต๊ะนั่งอ่านอย่างเป็นระเบียบ หรือนำไปวาง ไว้ที่โต๊ะ ชั้น หรือรถเข็นที่จัดไว้ให้อย่างเป็นระเบียบเพื่อเจ้าหน้าที่ห้องสมุดจะนำไปจัดเก็บเข้าที่ได้สะดวก 5. ไม่นั่งโยกเก้าอี้เพราะจะทำให้เก้าอี้ชำรุดได้และเมื่อใช้เก้าอี้เสร็จแล้วควรจัดเก็บเข้าที่ให้เรียบร้อย ดูเป็นระเบียบ 6. แต่งกายสุภาพ เช่น ไม่สวมรองเท้าแตะ ไม่สวมกางเกง หรือกระโปรงสั้นจนเกินไป
27 7. งดสูบบุหรี่ขณะอยู่ในห้องสมุด 8. ไม่ควรยืมหนังสือเกินกำหนดเพราะห้องสมุดจะต้องนำไปบริการผู้อื่นที่ต้องการใช้หนังสือ เล่มนั้นต่อไป บริการห้องสมุดประชาชน 1. การบริการยืม – คืนหนังสือและสื่อ 2. บริการสืบค้นสารนิเทศด้วยระบบคอมพิวเตอร์ และอินเทอร์เน็ต 3. บริการตอบคำถามและช่วยค้นคว้า 4. บริการจัดทำบัตรสมาชิกห้องสมุด 5. บริการการอ่าน การศึกษาค้นคว้าจากทรัพยากรสารนิเทศทุกประเภท 6. จัดกิจกรรมส่งเสริมการอ่านทั้งภายในห้องสมุด และร่วมมือกับภาคีเครือข่ายในการจัดกิจกรรมนอกสถานที่ มารยาท และข้อควรปฏิบัติเมื่อเข้าใช้ห้องสมุด 1. แต่งกายสุภาพ 2. หนังสือ อุปกรณ์ต่างๆ ในห้องสมุดเป็นสาธารณสมบัติโปรดช่วยกันดูแลรักษา 3. รักษาความสงบและใช้วาจาสุภาพ รวมทั้งไม่ใช้โทรศัพท์มือถือในห้องสมุด 4. ควรหยิบหนังสือ วารสาร หนังสือพิมพ์อย่างใดอย่างหนึ่งมาอ่าน เมื่ออ่านเสร็จแล้วจึงเปลี่ยนเล่ม / ฉบับใหม่ มาอ่าน ไม่ควรหยิบครั้งละหลายเล่ม 5. เก็บหนังสือไว้ที่เดิมทุกครั้งที่หยิบอ่าน 6. เมื่อลุกจากที่นั่งอ่านหนังสือ ควรเลื่อนเก้าอี้ให้ชิดโต๊ะ 7.ควรรักษาบรรยากาศของห้องสมุด ไม่นำอาหาร เครื่องดื่ม ของขบเคี้ยว เข้าไปรับประทาน ในห้องสมุด การให้บริการของห้องสมุด บริการยืม - คืนหนังสือและสื่อเป็นบริการที่ให้ยืมหนังสือและสื่อออกจากห้องสมุดและนำไปอ่านที่ บ้านได้แต่ต้องส่งคืนภายในเวลาที่กำหนด สิ่งพิมพ์บางประเภทที่ไม่อนุญาตให้ยืมออกนอกห้องสมุดแต่ให้ใช้ บริการได้ เช่น หนังสือพิมพ์วารสาร และหนังสืออ้างอิงประเภทต่าง ๆ ซึ่งห้องสมุด ให้บริการยืม-คืน หนังสือ และสื่อ ด้วยระบบเชื่อมโยงแหล่งเรียนรู้บริการทำบัตรสมาชิกห้องสมุดเป็นบริการสำหรับห้องสมุด ที่ให้ ผู้ใช้บริการทำบัตรสมาชิกห้องสมุด และสามารถใช้ในการยืม - คืนหนังสือและสื่อภายในห้องสมุด การบริการตอบคำถามและช่วยการค้นคว้า เป็นการช่วยเหลือผู้ใช้บริการให้เข้าถึง ทรัพยากรสารนิเทศได้รวดเร็วยิ่งขึ้น
28 การให้บริการตามอัธยาศัย บริการให้อ่านและศึกษาค้นคว้าจากสื่อความรู้หรือทรัพยากรสารนิเทศ โดยเสรี โดยห้องสมุดจัดบรรยากาศ สภาพแวดล้อม สื่อทรัพยากรสารนิเทศ และสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ให้พร้อมบริการ ขอบเขตการให้บริการของห้องสมุด 1. ให้บริการข้อมูลทั่วไป ได้แก่ แหล่งท่องเที่ยว แหล่งจำหน่ายผลิตภัณฑ์สินค้า หนึ่งตำบลหนึ่ง ผลิตภัณฑ์แผนที่ชุมชน ข้อมูลทั่วไปของจังหวัด ของอำเภอ หรือของชุมชน ฯลฯ 2. ให้บริการสื่อสิ่งพิมพ์ เฉพาะกลุ่มบุคคล เช่น กลุ่มนักเรียนจบ ป.6 ให้บริการแนะแนวอาชีพ ข่าวสาร การรับสมัครงาน กีฬา กลุ่มข้าราชการให้บริการข่าวความเคลื่อนไหว ในวงราชการ การเมือง เศรษฐกิจสังคม การบริหารงาน กลุ่มนักเรียนนักศึกษา ให้บริการตำราแบบเรียน ชุดเตรียมสอบ หนังสืออ่านประกอบ ชีวประวัติบุคคลสำคัญ การประดิษฐ์วัสดุ หนังสือเยาวชน กลุ่มแม่บ้าน พ่อบ้าน ให้บริการข่าวความรู้เกี่ยวกับ สุขภาพอนามัย โภชนาการ การเลี้ยงสัตว์ปลูกพืช วิชาช่างต่างๆ นวนิยาย กลุ่มเด็ก จะให้บริการหนังสือนิทาน การ์ตูน เป็นต้น 3. ให้บริการข้อมูลท้องถิ่น เกี่ยวกับศาสนา ศิลปวัฒนธรรม อาชีพ เศรษฐกิจ สังคม ของชุมชน นั้น ๆ ทรัพยากรในห้องสมุด ทรัพยากรในห้องสมุดมีจำนวนมากมายหลายประเภท หากไม่มีระบบการจัดการ จัดเก็บ จะทำให้ผู้ใช้ ห้องสมุดเข้าถึงได้ยากและเสียเวลานาน ดังนั้น เพื่อให้ผู้ใช้ห้องสมุดได้เข้าถึงสิ่งที่ต้องการได้สะดวก รวดเร็ว จึงมีการแบ่งประเภทของวัสดุในห้องสมุด ไว้เป็นกลุ่มโดยจัดไว้เป็นมุมใดมุมหนึ่งของห้องสมุดพร้อมกับเขียน ป้ายชื่อบอกไว้อย่างชัดเจนดังนี้ 1. ประเภทหนังสือสารคดี ได้แก่ ตำรา หนังสือทั่ว ๆ ไป ซึ่งจัดเป็นหมวดหมู่แยกย่อยอีก 10 หมู่ ซึ่งจะกล่าวต่อไป 2. หนังสือนวนิยาย เป็นหนังสือที่เรียบเรียงขึ้นเพื่อความเพลิดเพลินใช้อักษรย่อตัว น เขียนไว้ที่สัน หนังสือ จัดหนังสือแยกไว้มุมใดมุมของห้องสมุด 3. หนังสืออ้างอิงให้แก่หนังสือใช้ประกอบการค้นคว้า ไม่อนุญาตให้ยืมออกนอกห้องสมุด เช่น หนังสือ พจนานุกรม หนังสือสารานุกรม หนังสือที่มีฉบับเดียว หนังสือหายาก เป็นต้น ใช้ตัวอักษรย่อตัว อ เขียนไว้ที่สัน หนังสือ 4. วารสารและหนังสือพิมพ์รายวัน วารสารมีทั้งรายสัปดาห์ รายเดือน ประเภทวารสารสตรี วารสาร ด้านการเมือง วารสารสารคดีท่องเที่ยว เป็นต้น โดยห้องสมุดจะจัดวางบนชั้นแยกออกจากหนังสือทั่วไปไว้เป็น มุมวารสาร หากเป็นวารสารฉบับล่วงเวลา สามารถยืมออกนอกห้องสมุดได้ สำหรับหนังสือพิมพ์ ห้องสมุดจะ จัดที่วางไว้โดยเฉพาะ เพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่ผู้อ่าน
29 5. หนังสือเยาวชน ได้แก่ หนังสือที่ให้ความบันเทิงแก่เด็กและเยาวชน ใช้อักษรย่อตัว ย เขียนไว้ที่สัน หนังสือ อาจจะจัดหนังสือแยกไว้มุมใดมุมของห้องสมุด 6. หนังสือแบบเรียนสำหรับให้บริการแก่นักเรียนนักศึกษา ได้แก่ ตำราเรียน ชุดเตรียมสอบ เฉลย ข้อสอบ สื่อการเรียน ใช้อักษรย่อตัว บ เขียนไว้ที่สันหนังสือ อาจะจัดหนังสือแยกไว้มุมใดมุมของห้องสมุด เช่นกัน 7. จุลสาร หมายถึง หนังสือขนาดเล็ก ไม่เกิน 60 หน้า ซึ่งส่วนมากห้องสมุดจะรวบรวมใส่กล่องไว้ บางแห่งอาจจะมีการตัดข้อความสำคัญๆ จากวารสาร หนังสือพิมพ์จัดเก็บใส่แฟ้มแยกไว้ตามหัวเรื่องเรียกว่า กฤตภาค ซึ่งส่วนใหญ่จะมีการจัดทำเฉพาะในห้องสมุดใหญ่ ๆ สื่ออิเล็กทรอนิกส์หมายถึงสื่อที่จัดเก็บด้วยวิธีการทาง อิเล็กทรอนิกส์ใช้คอมพิวเตอร์ในการอ่าน เช่น ดีวีดีวีซีดี การจัดหมวดหมู่หนังสือในห้องสมุด ห้องสมุดประชาชนอำเภอโพธาราม ได้จัดหมวดหมู่หนังสือโดยใช้ระบบทศนิยมของดิวอี้ การจัดหมวดหมู่หนังสือระบบทศนิยมของดิวอี้แบ่งหนังสือออกเงินหมวดใหญ่ๆ 10 หมวด แต่ละหมวดแบ่งย่อย ไปอีก 10 หมวดย่อย โดยใช้ตัวเลขหลักสิบแบ่งตามแขนงสาขาวิชาต่างๆ ดังนี้ การแบ่งหนังสือ ครั้งที่1 หมวดใหญ่10 หมวด คือ หมวด 000 ความรู้ทั่วไป เป็นหนังสือที่มีเนื้อหาที่ไม่เข้าหมวดใดหมวดหนึ่ง หรือหนังสือ 1 เล่มแต่ รวมเรื่องหลายๆ เรื่องไว้เช่น สารานุกรม หนังสือเกี่ยวกับพิพิธภัณฑ์ หนังสือ หนังสือหายาก เป็นต้น หมวด 100 ปรัชญาและจิตวิทยา เช่น หนังสือว่าด้วยจิตวิทยาเด็ก จิตวิทยาผู้ใหญ่ จริยศาสตร์ หมวด 200 ศาสนา หนังสือว่าด้วยประวัติของศาสนาในประเทศต่างๆ หมวด 300 สังคมศาสตร์ หนังสือว่าด้วยเรื่องสถิติรัฐศาสตร์กฎหมาย เศรษฐศาสตร์การศึกษา ขนบธรรมเนียมประเพณี หมวด 400 ภาษาศาสตร์เป็นหนังสือว่าด้วยภาษาต่างๆ รวมทั้งภาษาไทย หมวด 500 วิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ เป็นหนังสือว่าด้วยเรื่องของคณิตศาสตร์ดาราศาสตร์ ฟิสิกส์เคมีพืช สัตว์ หมวด 600 เทคโนโลยีหรือวิทยาศาสตร์ประยุกต์ เป็นหนังสือว่าด้วยเรื่องของการแพทย์วิศวกรรม เกษตรกรรม คหกรรม การก่อสร้าง การจัดการธุรกิจ หมวด 700 ศิลปะ และนันทนาการ เป็นหนังสือว่าด้วยเรื่องศิลปะการวาดภาพ ถ่ายภาพ ดนตรี สถาปัตยกรรมการปั้น หมวด 800 วรรณคดีเป็นหนังสือว่าด้วยเรื่องวรรณคดีประเทศต่างๆ รวมทั้งวรรณคดีไทย
30 หมวด 900 ภูมิศาสตร์และประวัติศาสตร์ เป็นหนังสือว่าด้วยเรื่องของภูมิศาสตร์และประวัติศาสตร์ ของประเทศต่างๆ อ. หนังสืออ้างอิง น. หนังสือนวนิยาย ย. หนังสือเด็กและเยาวชน บ. หนังสือแบบเรียน หนังสือแต่ละหมวดจะจัดวางไว้บนชั้นหนังสือแยกเป็นหมวดๆ เรียงจากซ้ายไปขวา จากหมวด 000 ไปถึง 900 หากเป็นหนังสืออ้างอิง หนังสือนิยาย หนังสือแบบเรียน หนังสือเด็ก จะจัดไว้เป็นมุมหนังสือ นวนิยาย มุมเด็ก มุมแบบเรียน มุมวารสาร หนังสือพิมพ์ การสืบค้นข้อมูลในห้องสมุด การสืบค้นข้อมูลในห้องสมุดปัจจุบันใช้วิธีการสืบค้นจากเครื่องคอมพิวเตอร์ บรรณารักษ์จะบันทึก ข้อมูลที่มีอยู่ลงเครื่องคอมพิวเตอร์เมื่อจะสืบค้นก็เพียงพิมพ์ชื่อผู้แต่ง หรือชื่อหนังสือ ลงในคอมพิวเตอร์ หน้าจอคอมพิวเตอร์ปรากฏชื่อหนังสือ ชื่อผู้แต่ง เลขเรียกหนังสือ ผู้ใช้ห้องสมุด จดเลขเรียกหนังสือแล้วนำไป หาหนังสือบนชั้นที่จัดเก็บหนังสือ เลขเรียกหนังสือคือสัญลักษณ์ของหนังสือแต่ละเล่มจะปรากฏอยู่ที่สันหนังสือ จะแตกต่างกันไปตาม ประเภทของหนังสือ หนังสือแต่ละเล่มจะมีสัญลักษณ์ไม่ซ้ำกัน ปรากฏอยู่ที่สันหนังสือและในหน้าปกใน ประกอบด้วย เลขหมู่หนังสือ ตัวอักษรตัวแรกของชื่อผู้แต่ง เลขผู้แต่ง อักษรตัวแรกของชื่อหนังสือ 621 ชื่อหมวดหมู่หนังสือ ส อักษรตัวแรกชื่อผู้แต่ง 16 เลขประจำตัวผู้แต่ง ป อักษรตัวแรกของชื่อหนังสือ ล.1 จำนวนเล่มของหนังสือชื่อเรื่องนั้นๆ เล่มที่1 การสืบค้นข้อมูลบนเครือข่ายคอมพิวเตอร์ ปัจจุบัน หน่วยงานภาครัฐและเอกชนได้รวบรวมข้อมูลสารนิเทศไว้ให้บริการผู้ใช้ในรูปแบบของฐาน ข้อมูลคอมพิวเตอร์และเชื่อมโยงไปยังเครือข่ายต่างๆ ทั่วโลก อีกทั้งมีการเพิ่มเติมแก้ไขข้อมูลอยู่ตลอดเวลา เพื่อให้ผู้ใช้บริการได้รับข้อมูลที่เป็นปัจจุบันทันต่อการใช้งาน ผู้ใช้บริการสามารถสืบค้นข้อมูลได้จากฐานข้อมูล เหล่านั้นได้ตลอดเวลาขณะที่อยู่ที่ทำงาน ที่บ้าน หรือขณะที่นั่งอยู่บนรถโดยสารหรืออยู่ในสวนสาธารณะ โดย ไม่มีความจำเป็นต้องเดินทางไปหาข้อมูลจากแหล่งข้อมูลโดยตรง ช่วยให้ผู้ใช้บริการมีความสะดวกรวดเร็ว ประหยัดเวลาและงบประมาณในการสืบค้นข้อมูล อีกทั้งมีแหล่งข้อมูลสารสนเทศ ที่ต้องการสืบค้นได้ทั่วโลก
31 ห้องสมุดประชาชนทุกแห่งเห็นความสำคัญในเรื่องการสืบค้นข้อมูลบนฐานข้อมูลจากคอมพิวเตอร์ ดังกล่าว จึงจัดหาเครื่องคอมพิวเตอร์ไว้ให้บริการ แก่ประชาชนที่ต้องการสืบค้น ข้อมูลผ่านเครือข่าย อินเทอร์เน็ตโดยผู้ใช้บริการแจ้งความประสงค์ได้ที่บรรณารักษ์และลงทะเบียนผู้ใช้บริการอินเทอร์เน็ต ก็สามารถใช้เครื่องคอมพิวเตอร์สืบค้นข้อมูลบนเครือขยายคอมพิวเตอร์ได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย วิธีสืบค้นข้อมูลจากเครือข่ายคอมพิวเตอร์ วิธีการสืบค้นข้อมูลบนเครือข่ายคอมพิวเตอร์ผู้ใช้บริการสามารถเข้าไปสืบค้นได้จากฐานข้อมูลที่มีอยู่ ในปัจจุบันจำนวนมาก เช่น ฐานข้อมูลของ Google ฐานข้อมูลของเด็กดีฐานของข้อมูล Yahoo เป็นต้น โดย พิมพ์ข้อความที่ต้องการสืบค้นบนฐานข้อมูล คอมพิวเตอร์จะนำเสนอข้อมูลที่ผู้ใช้ต้องการผ่านทาง จอคอมพิวเตอร์ซึ่งมีข้อมูลที่มากมายและหลากหลาย ผู้ใช้สามารถเลือกใช้ข้อมูลได้ตามความต้องการ ดังนั้น ปัจจุบัน จึงมีผู้นิยมใช้การสืบค้นผ่านฐานข้อมูลคอมพิวเตอร์จำนวนมาก เนื่องจากการสืบค้น ข้อมูลใช้เวลารวดเร็ว มีข้อมูลจำนวนมากสามารถเลือกใช้ได้ตามความต้องการ ประหยัดเวลาประหยัด ค่าใช้จ่าย สะดวก รวดเร็ว
32 ส่วนที่2 ทิศทางการดำเนินงาน นโยบายและจุดเน้นของกระทรวงศึกษาธิการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 ด้วยกระทรวงศึกษาธิการตระหนักถึงความสำคัญยุทธศาสตร์ชาติด้านการพัฒนา และเสริมสร้าง ศักยภาพทรัพยากรมนุษย์โดยเฉพาะแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติประเด็นการพัฒนาศักยภาพคนตลอด ช่วงชีวิต การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพมนุษย์การพัฒนาเด็กตั้งแต่ช่วง การตั้งครรภ์จนถึงปฐมวัย การพัฒนาช่วงวัยเรียน/วัยรุ่น การพัฒนาและยกระดับศักยภาพวัยแรงงาน รวมถึง การส่งเสริมศักยภาพวัยผู้สูงอายุประเด็นการพัฒนาการเรียนรู้ที่ตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21 และพหุปัญญาของมนุษย์ที่หลากหลาย และประเด็นอื่นที่เกี่ยวข้อง อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 8 และมาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ.2546 รัฐมนตรีว่าการ กระทรวงศึกษาธิการ จึงประกาศนโยบายและจุดเน้นของกระทรวงศึกษาธิการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2565 ดังนี้ หลักการตามนโยบาย ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2565 กระทรวงศึกษาธิการมุ่งมั่นดำเนินการภารกิจหลักตามแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ20 ปี(พ.ศ. 2561 – 2580) ในฐานะหน่วยงานเจ้าภาพขับเคลื่อนทุกแผนย่อยในประเด็น 12 การพัฒนาการเรียนรู้และ แผนย่อยที่ 3 ในประเด็น 11 ศักยภาพคนตลอดช่วงชีวิต รวมทั้งแผนการปฏิรูปประเทศ ด้านการศึกษา และ นโยบายรัฐบาลทั้งในส่วนนโยบายหลักด้านการปฏิรูปกระบวนการเรียนรู้และการพัฒนาศักยภาพคนตลอด ช่วงชีวิต และนโยบายเร่งด่วน เรื่องการเตรียมคนไทยสู่ศตวรรษที่ 21 นอกจากนี้ยังสนับสนุนการขับเคลื่อน แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติประเด็นอื่น ๆ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560 – 2564) นโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยความมั่นคงแห่งชาติ(พ.ศ. 2562 – 2565) รวมทั้งนโยบาย และแผนต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยคาดหวังว่าการพัฒนาศักยภาพคนตลอดช่วงชีวิต จะได้รับการพัฒนาการเรียนรู้ ให้เป็นคนดีคนเก่ง มีคุณภาพ และมีความพร้อมร่วมขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศสู่ความมั่นคง มั่งคั่ง และ ยั่งยืน ดังนั้น ในการเร่งรัดการทำงานภาพรวมกระทรวงให้เกิดผลสัมฤทธิ์เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับสังคม และผลักดันให้การจัดการศึกษามีคุณภาพและประสิทธิภาพ จึงกำหนดนโยบายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 ดังนี้ 1. ปลดล็อก ปรับเปลี่ยน และเปิดกว้าง ระบบการบริหารจัดการและการพัฒนากำลังคน โดยมุ่งปฏิรูป องค์การเพื่อหลอมรวมภารกิจและบุคลากร เช่น ด้านการประชาสัมพันธ์ด้านการต่างประเทศ ด้านเทคโนโลยี ด้านกฎหมาย ฯลฯ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความเป็นเอกภาพ รวมทั้งการนำเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาช่วยใน การบริหารงานและการจัดการศึกษา
33 2. ปลดล็อก ปรับเปลี่ยน และเปิดกว้าง ระบบการจัดการศึกษาและการเรียนรู้โดยมุ่งให้ครอบคลุมถึง การจัดการศึกษาเพื่อคุณวุฒิและการเรียนรู้ตลอดชีวิตที่สามารถตอบสนองการเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21 3. ปลดล็อก ปรับเปลี่ยน เปิดกว้าง ที่เป็นเงื่อนไขต่าง ๆ เพื่อให้บรรลุผลตามนโยบายการศึกษายก กำลังสอง (Thailand Education Eco – System : TE2S) การศึกษาที่เข้าใจ Supply และตอบโจทย์ Demand โดยให้ทุกหน่วยงานพิจารณาวิเคราะห์ข้อมูลร่วมกันอย่างรอบด้าน ครบถ้วน ร่วมกันพิจารณาหา แนวทาง ขั้นตอน และวิธีการดำเนินการร่วมกันแบบบูรณาการการทำงานทุกภาคส่วน จุดเน้นประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2565 การพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ 1. ICT (Information and Communication Technologies) เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ประกอบด้วย 7 เรื่องย่อย ได้แก่ (1) Data Center ศูนย์ข้อมูลกลาง (2) Big Data ข้อมูลขนาดใหญ่ (คลังข้อมูล การนำข้อมูลมารวมกัน) (3) Platform (e-library e-learning และ Teaching Resource Platform) (4) ebook (5) e-office e-mail และ document (6) ระบบบริหารจัดการห้องเรียน School และ Classroom Management และ (7) โครงสร้างพื้นฐาน Infrastructure (Internet) 2. การจัดการองค์ความรู้และยกระดับทักษะที่จำเป็น เน้นพัฒนาความรู้และสมรรถนะด้าน Digital Literacy สำหรับผู้เรียนที่มีความแตกต่างกันตามระดับและประเภทของการจัดการศึกษา เช่น STEM Coding เป็นต้น 3. การศึกษาเพื่อทักษะอาชีพและการมีงานทำ พัฒนา 3 ทักษะหลัก ได้แก่ โลกทัศน์อาชีพ การเสริมทักษะ ใหม่ (Up Skill) และการเพิ่มทักษะใหม่ที่จำเป็น (Re-Skills) ให้แก่กลุ่มเป้าหมาย ประกอบด้วย (1) ผู้อยู่ใน ระบบ3. การศึกษา (การศึกษาขั้นพื้นฐาน และอาชีวศึกษา) (2) ผู้อยู่นอกระบบการศึกษา (3) วัยแรงงาน และ (4) ผู้สูงอายุ เพื่อให้มีทักษะและสมรรถนะสอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากเทคโนโลยีดิจิทัลและอาชีพ ที่เกิดขึ้นใหม่ (Digital Disruption) โดยเน้นเพิ่มบทบาทของ กศน.ในการ Re-Skills ด้านอาชีวศึกษากับ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา 4. การต่างประเทศ เน้นภารกิจที่ต้องใช้ความร่วมมือระดับนานาชาติในการจัดหาครูชาวต่างชาติให้แก่ สถานศึกษาทุกระดับ ทุกประเภทของกระทรวงศึกษาธิการเพื่อจัดการศึกษาในสถานศึกษา 2 ด้านหลัก ๆ ได้แก่ (1) ด้านภาษาต่างประเทศ และ (2) ด้านวิชาการ โดยเฉพาะอาชีวศึกษา 5. กฎหมายและระเบียบ เน้นแผนงาน 2 เรื่อง ที่บรรจุอยู่ในแผนการปฏิรูปประเทศด้านการศึกษา ประกอบด้วย เรื่องที่ 1 : การปฏิรูประบบการศึกษาและการเรียนรู้โดยรวมของประเทศ โดยพระราชบัญญัติ การศึกษาแห่งชาติฉบับใหม่และกฎหมายลำดับรอง มีประเด็นปฏิรูป 5 ประเด็น ได้แก่– การมีพระราชบัญญัติ การศึกษาแห่งชาติพ.ศ. …. และมีการทบทวน จัดทำ แก้ไข และปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวข้อง – การสร้าง ความร่วมมือระหว่างรัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและเอกชน เพื่อการจัดการศึกษา – การขับเคลื่อนการจัด การศึกษาเพื่อการพัฒนาตนเองและการศึกษาเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตเพื่อรองรับการพัฒนาศักยภาพคน ตลอดช่วงชีวิต – การทบทวนและปรับปรุงแผนการศึกษาแห่งชาติ– การจัดตั้งสำนักงาน คณะกรรมการนโยบายการศึกษาแห่งชาติเรื่องที่ 6 การปรับโครงสร้างของหน่วยงานในระบบการศึกษา
34 ประกอบด้วยประเด็นปฏิรูป 3 ประเด็น ได้แก่ สถานศึกษามีความเป็นอิสระในการบริหารและจัดการศึกษา พื้นที่นวัตกรรมการศึกษา การปรับปรุงโครงสร้างของกระทรวงศึกษาธิการ 6. ระบบบริหารจัดการและการพัฒนาบุคลากร โดยรวบรวมหลักสูตรวิชาการของแต่ละหน่วยงานในสังกัด กระทรวงศึกษาธิการ เพื่อไม่ให้เกิดความซ้ำซ้อนในการจัดฝึกอบรมให้แต่ละกลุ่มเป้าหมาย และใช้ประโยชน์ จากสถาบันพัฒนาที่มีอยู่แล้ว เช่น สถาบันพัฒนาครูคณาจารย์และบุคลากรทางการศึกษา เพื่อเป็นหน่วยงาน กลางในการจัดฝึกอบรมพัฒนาทักษะสมรรถนะให้แก่บุคลากรของกระทรวงศึกษาธิการ (ผู้บริหารหน่วยงานทุก ระดับ ผู้บริหารสถานศึกษาทุกระดับ ทุกประเภท ครูอาจารย์และบุคลากรอื่น ๆ) รวมทั้งพัฒนายกระดับให้ เป็นสถาบันฝึกอบรมระดับนานาชาติ 7. การประชาสัมพันธ์โดยจัดตั้งศูนย์ประชาสัมพันธ์ของกระทรวงศึกษาธิการ เป็นหน่วยงานสังกัดสำนักงาน ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ดำเนินการผลิตสื่อและจัดทำเนื้อหา (Content) เพื่อเผยแพร่ผลงาน กิจกรรมและ การเข้าร่วมงานต่าง ๆ ของทุกหน่วยงานในภาพรวมของ กระทรวงศึกษาธิการ 8. การพัฒนาเด็กปฐมวัย ดำเนินการขับเคลื่อนนโยบายและแนวปฏิบัติในการจัดการศึกษาและการเรียนรู้ สำหรับเด็กปฐมวัย 9. การพัฒนาโรงเรียนขนาดเล็ก โดยการส่งเสริมโครงการ 1 ตำบล 1 โรงเรียนคุณภาพ 10. การรับเรื่องราวร้องทุกข์ที่เกี่ยวข้องกับกระทรวงศึกษาธิการ โดยการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการบริหาร จัดการ เช่น การยกระดับตอบรับอัตโนมัติเพื่อแก้ไขปัญหาเบื้องต้น (Call Center ด้านกฎหมาย) การวาง ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการการรับเรื่องราวร้องทุกข์ในภาพรวมของกระทรวงศึกษาธิการ การปฏิรูปองค์การและโครงสร้างกระทรวงศึกษาธิการ 11. การพัฒนาครูในสาขาวิชาต่าง ๆ เพื่อให้มีมาตรฐานวิชาชีพที่สูงขึ้น 12. การศึกษายกกำลังสอง โดยพัฒนาครูทุกระดับให้มีทักษะ ความรู้ที่จำเป็น เพื่อทำหน้าที่วิทยากรมืออาชีพ (Train The Trainer) และขยายผลการพัฒนาผ่านศูนย์พัฒนาศักยภาพบุคคลเพื่อความเป็นเลิศ (Human Capital Excellence Center : HCEC) – จัดการเรียนรู้ตลอดชีวิตผ่านเว็บไซต์http://www.deep.go.th โดยปลดล็อกและเปิดกว้างให้ภาคเอกชนสามารถเข้ามาพัฒนาเนื้อหา เพื่อให้ผู้เรียน ครูและผู้บริหารทางการ ศึกษามีทางเลือกในการเรียนรู้ที่หลากหลาย และตลอดเวลาผ่านแพลตฟอร์มด้านการศึกษาเพื่อความเป็นเลิศ (Digital Education Excellence Platform : DEEP) – ให้ผู้เรียน ครูผู้บริหารทางการศึกษามีแผนพัฒนา รายบุคคลผ่านแผนพัฒนารายบุคคลสู่ความเป็นเลิศ (Excellence Individual Development Plan : EIDP) จัดทำ “คู่มือมาตรฐานโรงเรียน” เพื่อกำหนดให้ทุกโรงเรียนต้องมีพื้นฐานที่จำเป็น การสร้างความสามารถในการแข่งขัน มุ่งเน้นการศึกษาเพื่อทักษะอาชีพและการมีงานทำด้วยคุณภาพ โดยสร้างค่านิยมอาชีวศึกษา และ เติมเต็มช่องว่างระหว่างทักษะ (Full fill Skill Gaps) โดยขยายและยกระดับอาชีวศึกษาทวิภาคีสู่คุณภาพ มาตรฐาน เน้นร่วมมือกับสถานประกอบการชั้นนำ (Tailor-made Curriculum) ขับเคลื่อนความร่วมมือการ จัดการอาชีวศึกษาระหว่างภาครัฐและภาคเอกชนสู่มาตรฐานนานาชาติ
35 มุ่งเน้น Re-Skills, Up Skill และ New Skill การฝึกอบรมวิชาชีพระยะสั้น รวมทั้งผลิตกำลังแรงงาน ที่มีคุณภาพตามความเป็นเลิศของแต่ละสถานศึกษาและตามบริบทของพื้นที่ เพื่อตอบโจทย์การพัฒนาประเทศ และสถานประกอบการ มุ่งเน้นพัฒนาศูนย์ประสานงานกลางการผลิตและพัฒนากำลังคนอาชีวศึกษา (TVET Excellence Center) สู่มาตรฐานสากล ผลิตอาชีวะพันธุ์ใหม่ รวมถึงการนำนวัตกรรม Digital เพื่อมุ่งสู่การอาชีวศึกษา ดิจิทัล (Digital College) มุ่งเน้นพัฒนาศักยภาพผู้เรียนอาชีวศึกษา ให้เป็นผู้ประกอบการ พัฒนาทักษะการเรียนรู้ผู้เรียนเพื่อ การดำรงชีวิตให้มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์และทักษะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 (Technical Vocational Education and Training : TVET, Student Skill Set) รวมทั้งให้ความร่วมมือในการพัฒนาขีดความสามารถ ของผู้เรียนผ่านการฝึกประสบการณ์วิชาชีพในต่างประเทศและการแข่งขันในเวทีระดับนานาชาติ มุ่งเน้นการเพิ่มปริมาณผู้เรียนในหลักสูตรอาชีวศึกษา สร้างภาพลักษณ์สถานศึกษาอาชีวศึกษาเพื่อ ดึงดูดให้ผู้ที่สนใจเข้ามาเรียน สนับสนุนให้สถานศึกษาอาชีวศึกษาบริหารจัดการอย่างมีคุณภาพ และจัดการ เรียนการสอนด้วยเครื่องมือปฏิบัติที่ทันสมัย การจัดการศึกษาเพื่อสร้างเสริมคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม 1. เสริมสร้างการรับรู้ความเข้าใจ ความตระหนัก และส่งเสริมคุณลักษณะและพฤติกรรมที่พึง ประสงค์ด้านสิ่งแวดล้อม รวมทั้งการปรับตัวรองรับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่จะเกิดขึ้นในอนาคต 2. ส่งเสริมการพัฒนาสิ่งประดิษฐ์และนวัตกรรมที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ให้สามารถเป็นอาชีพ และ สร้างรายได้ การพัฒนาการศึกษาเพื่อความมั่นคง 1. เฝ้าระวังภัยทุกรูปแบบที่เกิดขึ้นกับผู้เรียน ครูและสถานศึกษา การปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการ 1. ปฏิรูปองค์การเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และความเป็นเอกภาพของหน่วยงาน 2. ปรับปรุงกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ ประกาศต่าง ๆ ที่เป็นอุปสรรคและข้อจำกัดในการดำเนินงาน โดยคำนึงถึงประโยชน์ของผู้เรียนและประชาชน ตลอดจนกระทรวงศึกษาธิการโดยรวม 3. ยกระดับการประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ (Integrity and Transparency Assessment : ITA) ของหน่วยงานในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ 4. พัฒนาระบบฐานข้อมูลด้านการศึกษา (Big Data)
36 การขับเคลื่อนนโยบายและจุดเน้นสู่การปฏิบัติ 1. ให้ส่วนราชการ หน่วยงานในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ นำนโยบายและจุดเน้น เป็นกรอบแนวทาง ในการวางแผนและจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 ตามที่รัฐมนตรีว่าการ กระทรวงศึกษาธิการได้ให้แนวทางในการบริหารงบประมาณไว้ 2. ให้มีคณะกรรมการติดตาม ประเมินผล และรายงานการขับเคลื่อนนโยบายและจุดเน้นสู่การปฏิบัติ ระดับพื้นที่ โดยให้ผู้ตรวจราชการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นประธาน สำนักงานศึกษาธิการภาคและสำนักตรวจ ราชการและติดตามประเมินผล สป. เป็นฝ่ายเลขานุการและผู้ช่วยเลขานุการตามลำดับ โดยมีบทบาทภารกิจ ในการตรวจราชการ ติดตาม ประเมินผลในระดับนโยบาย และจัดทำรายงานเสนอต่อรัฐมนตรีว่าการ กระทรวงศึกษาธิการ และคณะกรรมการติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผลการจัดการศึกษาของ กระทรวงศึกษาธิการ ทราบตามลำดับ 3. กรณีมีปัญหาในเชิงพื้นที่หรือข้อขัดข้องในการปฏิบัติงาน ให้ศึกษา วิเคราะห์ข้อมูลและดำเนินการ แก้ไขปัญหาในระดับพื้นที่ก่อน โดยใช้ภาคีเครือข่ายในการแก้ไขข้อขัดข้อง พร้อมทั้งรายงานต่อคณะกรรมการ ติดตามฯ ข้างต้น ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการตามลำดับ อนึ่ง สำหรับภารกิจของส่วนราชการหลักและหน่วยงานที่ปฏิบัติในลักษณะงานในเชิงหน้าที่ (Function) งาน ในเชิงยุทธศาสตร์ (Agenda) และงานในเชิงพื้นที่ (Area) ซึ่งได้ดำเนินการอยู่ก่อน เมื่อรัฐบาลหรือ กระทรวงศึกษาธิการมีนโยบายสำคัญเพิ่มเติมในปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 นอกเหนือจากที่กำหนดหากมีความ สอดคล้องกับหลักการนโยบายและจุดเน้นข้างต้น ให้ถือเป็นหน้าที่ของส่วนราชการหลักและหน่วยงานที่ เกี่ยวข้องต้องเร่งรัด กำกับ ติดตาม ตรวจสอบให้การดำเนินการเกิดผลสำเร็จ และมีประสิทธิภาพอย่างเป็น รูปธรรมด้วยเช่นกัน ทั้งนี้ ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป ประกาศ ณ วันที่ 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563 นายณัฏฐพล ทีปสุวรรณ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ
37 นโยบายและจุดเน้นการดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตาม อัธยาศัย ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 สํานักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ประกาศนโยบายและจุดเน้น การดําเนินงาน สํานักงาน กศน. ประจําปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๕ เพื่อเผยแพร่ใหักับบุคลากรใน หน่วยงาน และใช้เป็นกรอบ แนวทางในการขับเคลื่อนการดําเนินงาน และการติดตามผลการดําเนินงาน การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ประจําปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๕ อย่างมีประสิทธิภาพ ด้วยสํานักงาน กศน. เป็นหน่วยงานที่มีภารกิจในการจัดการศึกษานอกระบบและการศึกษาตาม อัธยาศัย ตระหนักถึงความสําคัญของการพัฒนาคนตลอดช่วงชีวิต ได้มุ่งมั่นขับเคลื่อนภารกิจหลักตาม แผนพัฒนาประเทศ และนโยบายการจัดการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ ที่คํานึงถึงหลักการบริหารจัดการ ทั้งในเรื่องหลักธรรมาภิบาล หลักการกระจายอํานาจ การใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีสารสนเทศและการ สื่อสาร การมุ่งเน้น ผลสัมฤทธิ์การปฏิบัติการด้านข้อมูลข่าวสาร และการสร้างบรรยากาศในการทํางานและ การเรียนรู้ตลอดจนการใช้ทรัพยากรด้านการจัดการศึกษาอย่างมีคุณภาพ อันจะนําไปสู่การสร้างโอกาสและ ลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา การยกระดับคุณภาพและเพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการสําหรับทุก กลุ่มเป้าหมาย และสร้างความพึงพอใจให้กับผู้รับบริการ อาศัยอํานาจตามความในมาตรา ๑๔ แห่งพระราชบัญญัติส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษา ตามอัธยาศัย พ.ศ. ๒๕๕๑ สํานักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจึงประกาศ นโยบายและจุดเน้นการดําเนินงาน สํานักงาน กศน. ประจําปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๕ ดังนี้ 1. หลักการ กศน. เพื่อประชาชน “กศน. ก้าวใหม่ : ก้าวแห่งคุณภาพ” 2. ภารกิจสําคัญตามนโยบายของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ 2.1 โครงการส่งเสริมโอกาส ความเสมอภาคและความเท่าเทียมทางการศึกษา “พาน้องกลับมา เรียน”ติดตามและรายงานข้อมูลประชากรวัยเรียนที่หลุดจากระบบการศึกษา พร้อมทั้งดําเนินการช่วยเหลือ และสนับสนุนให้กลับเข้าสู่สถานศึกษาที่เหมาะสมตามบริบทต่อไป 2.2 โครงการ “กศน. ปักหมุด” สํารวจ ติดตาม ค้นหา และรวบรวมข้อมูลกลุ่มเป้าหมาย คนพิการ พร้อมนํากลับเข้าสู่ระบบการศึกษา โดยวางแผนการจัดการศึกษาให้สอดคล้องกับบริบทและความต้องการ ของ คนพิการอย่างแท้จริง เพื่อให้คนพิการสามารถเข้าถึงการศึกษาในรูปแบบที่เหมาะสม อย่างมีคุณภาพ 2.3 โครงการสถานศึกษาปลอดภัย นําระบบมาตรฐานความปลอดภัย MOE Safety Center ผ่าน ศูนย์ความปลอดภัย สํานักงาน กศน. มาใช้แก้ปัญหาความไม่ปลอดภัยของนักศึกษา ครูและบุคลากร กศน. 2.4 การแก้ไขปัญหาหนี้สินครูและบุคลากรทางการศึกษา
38 3. จุดเน้นการดําเนินงาน สํานักงาน กศน. ประจําปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๕ 3.1 ด้านการจัดการเรียนรู้คุณภาพ 1) น้อมนําพระบรมราโชบายสู่การปฏิบัติรวมทั้งส่งเสริมและสนับสนุนการดําเนินงานโครงการอัน เนื่องมาจากพระราชดําริทุกโครงการ หรือโครงการอันเกี่ยวเนื่องจากราชวงศ์ 2) ขับเคลื่อนการจัดการเรียนรู้ที่สนองตอบยุทธศาสตร์ชาติและนโยบายของรัฐมนตรีว่าการ กระทรวงศึกษาธิการ และรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ 3) ส่งเสริมการจัดการศึกษาเพื่อเสริมสร้างความมั่นคง การสร้างความเข้าใจที่ถูกต้อง ในการปกครองระบอบ ประชาธิปไตย การเรียนรู้ที่ปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรม สร้างวินัย จิตสาธารณะ และอุดมการณ์ความยึดมั่นใน สถาบันหลักของชาติการส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อและข้อมูลข่าวสาร และทักษะการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (Social Media) รวมถึงการใช้กระบวนการจิตอาสา กศน. ผ่านกิจกรรมต่าง ๆ 4) ปรับปรุงหลักสูตรทุกระดับทุกประเภท ให้สอดรับกับการพัฒนาคน ทิศทางการพัฒนา ประเทศ สอดคล้อง กับบริบทที่เปลี่ยนแปลง ความต้องการและความหลากหลายของผู้เรียน/ผู้รับบริการ รวมถึง ปรับลดความ หลากหลายและความซ้ําซ้อนของหลักสูตร เช่น หลักสูตรการศึกษาสําหรับกลุ่มเป้าหมายบนพื้นที่สูง พื้นที่ พิเศษและพื้นที่ชายแดน รวมทั้งกลุ่มชาติพันธุ์ 5) ปรับระบบทดสอบ วัดผล และประเมินผล โดยเน้นการใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือ ให้ผู้เรียนสามารถเข้าถึง การประเมินผลการเรียนรู้ได้ตามความต้องการ เพื่อการสร้างโอกาสในการเรียนรู้ให้ความสําคัญกับการเทียบ ระดับการศึกษา และการเทียบโอนความรู้และประสบการณ์ พัฒนาระบบการประเมิน สมรรถนะผู้เรียนให้ ตอบโจทย์การประเมินในระดับประเทศและระดับสากล เช่น การประเมินสมรรถภาพผู้ใหญ่ ตลอดจนกระจาย อํานาจไปยังพื้นที่ในการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ 6) ส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีในการจัดหลักสูตรการเรียนรู้ในระบบออนไลน์ด้วยตนเองครบวงจร ตั้งแต่การ ลงทะเบียนจนการประเมินผลเมื่อจบหลักสูตร ทั้งการศึกษานอกระบบระดับการศึกษา ขั้นพื้นฐาน การศึกษา ต่อเนื่อง และการศึกษาตามอัธยาศัย เพื่อเป็นการสร้างและขยายโอกาสในการเรียนรู้ให้กับ กลุ่มเป้าหมายที่ สามารถเรียนรู้ได้สะดวก และตอบโจทย์ความต้องการของผู้เรียน 7) พัฒนา Digital Learning Platform แพลตฟอร์มการเรียนรู้ของสํานักงาน กศน. ตลอดจนพัฒนาสื่อการ เรียนรู้ทั้งในรูปแบบออนไลน์และออฟไลน์และให้มีคลังสื่อการเรียนรู้ที่เป็นสื่อที่ถูกต้อง ตามกฎหมาย ง่ายต่อ การสืบค้นและนําไปใช้ในการจัดการเรียนรู้ 8) เร่งดําเนินการเรื่อง Academic Credit-bank System ในการสะสมและเทียบโอน หน่วยกิตเพื่อการ สร้างโอกาสในการศึกษา 9) พัฒนาระบบนิเทศการศึกษา การกํากับ ติดตาม ทั้งในระบบ On-Site และ Online รวมทั้งส่งเสริมการ วิจัยเพื่อเป็นฐานในการพัฒนาการดําเนินงานการจัดการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย
39 3.2 ด้านการสร้างสมรรถนะและทักษะคุณภาพ 1) ส่งเสริมการจัดการศึกษาตลอดชีวิต ที่เน้นการพัฒนาทักษะที่จําเป็นสําหรับแต่ละช่วงวัย และการจัด การศึกษาและการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับแต่ละกลุ่มเป้าหมายและบริบทพื้นที่ 2) พัฒนาหลักสูตรอาชีพระยะสั้น ที่เน้น New skill Upskill และ Reskill ที่สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ความ ต้องการของกลุ่มเป้าหมาย ความต้องการของตลาดแรงงาน และกลุ่มอาชีพใหม่ที่รองรับ Disruptive Technology 3) ยกระดับผลิตภัณฑ์สินค้า บริการจากโครงการศูนย์ฝึกอาชีพชุมชน ที่เน้น “ส่งเสริม ความรู้สร้างอาชีพ เพิ่มรายได้และมีคุณภาพชีวิตที่ดี” ให้มีคุณภาพมาตรฐาน เป็นที่ยอมรับของตลาด ต่อยอด ภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม พัฒนาสู่วิสาหกิจชุมชน ตลอดจนเพิ่มช่องทางประชาสัมพันธ์และช่องทาง การจําหน่าย 4) ส่งเสริมการจัดการศึกษาของผู้สูงอายุ เพื่อให้เป็น Active Ageing Workforce และมีLife skill ในการ ดำรงชีวิตที่เหมาะกับช่วงวัย 5) ส่งเสริมการจัดการศึกษาที่พัฒนาทักษะที่จำเป็นสำหรับกลุ่มเป้าหมายพิเศษ เช่น ผู้พิการ ออทิสติก เด็ก เร่ร่อน และผู้ด้อยโอกาสอื่น ๆ 6) ส่งเสริมการพัฒนาทักษะดิจิทัลและทักษะด้านภาษา ให้กับบุคลากร กศน.และผู้เรียน เพื่อรองรับการ พัฒนาประเทศ 7) ส่งเสริมการสร้างนวัตกรรมของผู้เรียน กศน. 8) สร้างอาสาสมัคร กศน. เพื่อเป็นเครือข่ายในการส่งเสริม สนับสนุนการจัดการศึกษาตลอดชีวิตในชุมชน 9) ส่งเสริมการสร้างและพัฒนานวัตกรรมของบุคลากร กศน. รวมทั้งรวบรวมและเผยแพร่เพื่อให้หน่วยงาน / สถานศึกษา นำไปใช้ในการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ร่วมกัน 3.3 ด้านองค์กร สถานศึกษา และแหล่งเรียนรู้คุณภาพ 1) ทบทวนบทบาทหน้าที่ของหน่วยงาน สถานศึกษา เช่น สถาบัน กศน.ภาค สถาบันการศึกษาและพัฒนา ต่อเนื่องสิรินธร สถานศึกษาขึ้นตรงสังกัดส่วนกลาง กลุ่มสำนักงาน กศน.จังหวัด ศูนย์ฝึกและพัฒนาอาชีพ ราษฎรไทยบริเวณชายแดน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการขับเคลื่อนการจัดการศึกษาตลอดชีวิตในพื้นที่ 2) ยกระดับมาตรฐาน กศน.ตำบล และศูนย์การเรียนรู้ชุมชนชาวไทยภูเขา “แม่ฟ้าหลวง” (ศศช.) ให้เป็นพื้นที่ การเรียนรู้ตลอดชีวิตที่สำคัญของชุมชน 3) ปรับรูปแบบกิจกรรมในห้องสมุดประชาชน ที่เน้น Library Delivery เพื่อเพิ่มอัตราการอ่านและการรู้ หนังสือของประชาชน 4) ให้บริการวิทยาศาสตร์เชิงรุก Science@home โดยใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือนำวิทยาศาสตร์สู่ ชีวิตประจำวันในทุกครอบครัว
40 5) ส่งเสริมและสนับสนุนการสร้างพื้นที่การเรียนรู้ในรูปแบบ Public Learning Space Co-Learning Space เพื่อการสร้างนิเวศการเรียนรู้ให้เกิดขึ้นในสังคม 6) ยกระดับและพัฒนาศูนย์ฝึกอาชีพราษฎรไทยบริเวณชายแดน ให้เป็นสถาบันพัฒนาอาชีพระดับภาค 7) ส่งเสริมและสนับสนุนการดำเนินงานของกลุ่ม กศน. จังหวัดให้มีประสิทธิภาพ 3.4 ด้านการบริหารจัดการคุณภาพ 1) ขับเคลื่อนกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต ตลอดจนทบทวนภารกิจ บทบาทโครงสร้าง ของหน่วยงานเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงตามกฎหมาย 2) ปรับปรุงกฎหมาย ระเบียบ คำสั่ง และข้อบังคับต่าง ๆ ให้มีความทันสมัย เอื้อต่อการบริหารจัดการ และ การจัดการเรียนรู้เช่น การปรับหลักเกณฑ์ค่าใช้จ่ายในการจัดหลักสูตรการศึกษาต่อเนื่อง 3) ปรับปรุงแผนอัตรากำลัง รวมทั้งกำหนดแนวทางที่ชัดเจนในการนำคนเข้าสู่ตำแหน่ง การย้าย โอน และ การเลื่อนระดับ 4) ส่งเสริมการพัฒนาบุคลากรทุกระดับ ให้มีความรู้และทักษะตามมาตรฐานตำแหน่งให้ตรงกับสายงาน และ ทักษะที่จำเป็นในการจัดการศึกษาและการเรียนรู้ 5) ปรับปรุงระบบการจัดสรรทรัพยากรเพื่อการศึกษา ให้มีความครอบคลุม เหมาะสม เช่น การปรับค่าใช้จ่าย ในการจัดการศึกษาของผู้พิการ เด็กปฐมวัย 6) ปรับปรุงระบบฐานข้อมูลสารสนเทศด้านการศึกษา เพื่อการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ เช่น ข้อมูลการ รายงานผลการดำเนินงาน ข้อมูลเด็กตกหล่นจากการศึกษาในระบบ เด็กเร่ร่อน ผู้พิการ 7) ส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ เป็นเครื่องมือในการบริหารจัดการอย่างเต็มรูปแบบ 8) ส่งเสริมพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐสู่ระบบราชการ ๔.๐ และการประเมินคุณภาพและความ โปร่งใสการดำเนินงานของภาครัฐ (ITA) 9) เสริมสร้างขวัญและกำลังใจ ให้กับข้าราชการและบุคลากรทุกประเภทในรูปแบบต่าง ๆ เช่น การประกาศ เกียรติคุณ การมอบโล่ / วุฒิบัตร 10) ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน เพื่อสร้างความพร้อมในการจัดการศึกษานอก ระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย และการส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตสำหรับประชาชน
41 แผนพัฒนาการศึกษาของสำนักงาน กศน.จังหวัดราชบุรี แผนพัฒนาการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดราชบุรีพ.ศ. 2565 - 2567 วิสัยทัศน์ ประชาชนทุกช่วงวัยของจังหวัดราชบุรีได้รับโอกาสการศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีวิต อย่างมีคุณภาพสามารถดำรงชีวิตที่เหมาะสมกับช่วงวัยสอดคล้องกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้และมีทักษะที่จำเป็นในโลกศตวรรษที่ 21 พันธกิจ 1. ส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยที่มีคุณภาพ เพื่อยกระดับการศึกษา พัฒนาทักษะการเรียนรู้ของประชาชนทุกกลุ่มเป้าหมายให้เหมาะสมทุกช่วงวัย พร้อมรับการเปลี่ยนแปลง บริบททางสังคม และสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต 2. ส่งเสริม สนับสนุน และประสานภาคีเครือข่ายในการมีส่วนร่วมจัดการศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย และการเรียนรู้ตลอดชีวิตรวมทั้งการดำเนินกิจกรรมของศูนย์การเรียนและแหล่ง การเรียนรู้อื่นในรูปแบบต่าง ๆ 3. ส่งเสริมและพัฒนาการนำเทคโนโลยีทางการศึกษา และเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ให้เกิด ประสิทธิภาพ ในการจัดการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยให้กับประชาชนอย่างทั่วถึง 4. พัฒนาหลักสูตร รูปแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้สื่อและนวัตกรรม การวัดและประเมินผลในทุก รูปแบบให้สอดคล้องกับบริบทในปัจจุบัน 5. พัฒนาบุคลากรและระบบการบริหารจัดการให้มีประสิทธิภาพ เพื่อมุ่งจัดการศึกษาและการเรียนรู้ที่ มีคุณภาพ โดยยึดหลักธรรมาภิบาล เป้าประสงค์หลัก 1. ประชาชนผู้ด้อย พลาด และขาดโอกาสทางการศึกษา รวมทั้งประชาชนทั่วไปได้รับโอกาส ทางการศึกษาในรูปแบบการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน การศึกษาต่อเนื่อง และการศึกษาตาม อัธยาศัย ที่มีคุณภาพอย่างเท่าเทียมและทั่วถึง เป็นไปตามสภาพ ปัญหา และความต้องการของแต่ละ กลุ่มเป้าหมาย 2. ประชาชนได้รับการยกระดับการศึกษา สร้างเสริมและปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม และความเป็น พลเมือง อันนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตและเสริมสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชน เพื่อพัฒนาไปสู่ ความมั่นคงและยั่งยืนทางด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม ประวัติศาสตร์และสิ่งแวดล้อม
42 3. ประชาชนได้รับโอกาสในการเรียนรู้อย่างตลอดชีวิต และมีเจตคติทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่ เหมาะสม สามารถคิด วิเคราะห์และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน รวมทั้งแก้ปัญหาและพัฒนาคุณภาพชีวิต ได้อย่างสร้างสรรค์ 4. ชุมชนและภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน ร่วมจัด ส่งเสริม และสนับสนุนการดำเนินงานการศึกษานอก ระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย รวมทั้งการขับเคลื่อนกิจกรรมการเรียนรู้ของชุมชน 5. พัฒนาเทคโนโลยีทางการศึกษา เทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ในการยกระดับคุณภาพในการจัดการเรียนรู้ และเพิ่มโอกาสการเรียนรู้ให้กับประชาชน 6. พัฒนาสื่อและการจัดกระบวนการเรียนรู้เพื่อแก้ปัญหาและพัฒนา คุณภาพชีวิต ที่ตอบสนองกับ การเปลี่ยนแปลงบริบทด้านเศรษฐกิจ สังคม การเมือง วัฒนธรรม ประวัติศาสตร์และสิ่งแวดล้อม รวมทั้งตาม ความต้องการของประชาชนและชุมชนในรูปแบบที่หลากหลาย 7. หน่วยงานและสถานศึกษามีระบบการบริหารจัดการที่เป็นไปตามหลักธรรมาภิบาล 8. บุคลากรของหน่วยงานและสถานศึกษาได้รับการพัฒนาเพื่อเพิ่มสมรรถนะในการปฏิบัติงาน การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอย่างมีประสิทธิภาพ ประเด็นยุทธศาสตร์สำนักงาน กศน.จังหวัดราชบุรี ยุทธศาสตร์ที่ 1 การจัดการศึกษาเพื่อความมั่นคงของชาติ ยุทธศาสตร์ที่ 2 พัฒนากำลังคน การวิจัย และนวัตกรรมเพื่อสร้างขีดความสามารถในการแข่งขัน ยุทธศาสตร์ที่ 3 การพัฒนาศักยภาพคน และการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต ยุทธศาสตร์ที่ 4 การสร้างโอกาสทางการศึกษาต่อเนื่องตลอดชีวิตให้กับผู้เรียนอย่างทั่วถึงและเท่า เทียม ยุทธศาสตร์ที่ 5 การจัดการศึกษา เพื่อสร้างเสริมคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมตามหลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ยุทธศาสตร์ที่ 6 การบริหารจัดการศึกษาให้มีประสิทธิภาพตามหลักธรรมาภิบาลและส่งเสริมให้ทุก ภาคส่วนมีบทบาทและมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา มาตรฐานการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย 3 มาตรฐาน 21 ประเด็น มาตรฐานการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน มีจำนวน 3 มาตรฐาน ประกอบด้วย มาตรฐานที่1 คุณภาพของผู้เรียนการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ซึ่งมีประเด็นการ พิจารณา จำนวน 8 ประเด็น ประกอบด้วย
43 1.1 ผู้เรียนการศึกษาขั้นพื้นฐานมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่ดีสอดคล้องกับหลักสูตร สถานศึกษา 1.2 ผู้เรียนการศึกษาขั้นพื้นฐานมีคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยม และคุณลักษณะที่ดีตามที่ สถานศึกกำหนด 1.3 ผู้เรียนการศึกษาขั้นพื้นฐานมีความสามารถในการคิดวิเคราะห์คิดอย่างมีวิจารณญาณ และแลกเปลี่ยนความคิดเห็นร่วมกับผู้อื่น 1.4 ผู้เรียนการศึกษาขั้นพื้นฐานมีความสามารถในการสร้างสรรค์งาน ชิ้นงาน หรือนวัตกรรม 1.5 ผู้เรียนการศึกษาขั้นพื้นฐานมีความสามารถในการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล 1.6 ผู้เรียนการศึกษาขั้นพื้นฐานมีสุขภาวะทางกาย และสุนทรียภาพ 1.7 ผู้เรียนการศึกษาขั้นพื้นฐานมีความสามารถในการอ่าน การเขียน 1.8 ผู้จบการศึกษาขั้นพื้นฐานนำความรู้ทักษะพื้นฐานที่ได้รับไปใช้หรือประยุกต์ใช้ มาตรฐานที่ 2 คุณภาพการจัดการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ซึ่งมีประเด็นการพิจารณา จำนวน 4 ประเด็น ประกอบด้วย 2.1 การพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษาที่สอดคล้องกับบริบท และความต้องการของผู้เรียน ชุมชน ท้องถิ่น 2.2 สื่อที่เอื้อต่อการเรียนรู้ 2.3 ครูมีความรู้ความสามารถในการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ 2.4 การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ของผู้เรียนอย่างเป็นระบบ มาตรฐานที่ 3 คุณภาพการบริหารจัดการของสถานศึกษา ซึ่งมีประเด็นการพิจารณา จำนวน 9 ประเด็น ประกอบด้วย 3.1 การบริหารจัดการของสถานศึกษาที่เน้นการมีส่วนร่วม 3.2 ระบบการประกันคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา 3.3 การพัฒนาครูและบุคลากรของสถานศึกษา 3.4 การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการ 3.5 การกำกับ นิเทศ ติดตาม ประเมินผลการดำเนินงานของสถานศึกษา 3.6 การปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษาที่เป็นไปตามบทบาทที่กำหนด 3.7 การส่งเสริม สนับสนุนภาคีเครือข่ายให้มีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา 3.8 การส่งเสริม สนับสนุนการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้
44 3.9 การวิจัยเพื่อการบริหารจัดการศึกษาสถานศึกษา มาตรฐานการศึกษาต่อเนื่อง มีจำนวน 3 มาตรฐาน ประกอบด้วย มาตรฐานที่1 คุณภาพของผู้เรียนการศึกษาต่อเนื่อง ซึ่งมีประเด็นการพิจารณา จำนวน 3 ประเด็น ประกอบด้วย 1.1 ผู้เรียนการศึกษาต่อเนื่องมีความรู้ความสามารถ และ หรือทักษะ และ หรือคุณธรรม เป็นไปตามเกณฑ์การจบหลักสูตร 1.2 ผู้จบหลักสูตรการศึกษาต่อเนื่องสามารถนำความรู้ที่ได้ไปใช้ หรือประยุกต์ใช้บนฐาน ค่านิยมร่วมของสังคม 1.3 ผู้จบหลักสูตรการศึกษาต่อเนื่องที่นำความรู้ไปใช้จนเห็นเป็นประจักษ์หรือตัวอย่างที่ดี มาตรฐานที่ 2 คุณภาพการจัดการเรียนรู้การศึกษาต่อเนื่อง ซึ่งมีประเด็นการพิจารณา จำนวน 5 ประเด็น ประกอบด้วย 2.1 หลักสูตรการศึกษาต่อเนื่องมีคุณภาพ 2.2 วิทยากรการศึกษาต่อเนื่อง มีความรู้ความสามารถ หรือประสบการณ์ตรงตามหลักสูตร การศึกษาต่อเนื่อง 2.3 สื่อที่เอื้อต่อการเรียนรู้ 2.4 การวัดและประเมินผลผู้เรียนการศึกษาต่อเนื่อง 2.5 การจัดกระบวนการเรียนรู้การศึกษาต่อเนื่องที่มีคุณภาพ มาตรฐานที่ 3คุณภาพการบริหารจัดการของสถานศึกษา ซึ่งมีประเด็นการพิจารณา จำนวน 9 ประเด็น ประกอบด้วย 3.1 การบริหารจัดการของสถานศึกษาที่เน้นการมีส่วนร่วม 3.2 ระบบการประกันคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา 3.3 การพัฒนาครูและบุคลากรของสถานศึกษา 3.4 การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการ 3.5 การกำกับ นิเทศ ติดตาม ประเมินผลการดำเนินงานของสถานศึกษา 3.6 การปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษาที่เป็นไปตามบทบาทที่กำหนด 3.7 การส่งเสริม สนับสนุนภาคีเครือข่ายให้มีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา 3.8 การส่งเสริม สนับสนุนการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ 3.9 การวิจัยเพื่อการบริหารจัดการศึกษาสถานศึกษา มาตรฐานการศึกษาตามอัธยาศัย มีจำนวน 3 มาตรฐาน ประกอบด้วย มาตรฐานที่ 1 คุณภาพของผู้รับบริการการศึกษาตามอัธยาศัยซึ่งมีประเด็นการพิจารณาจำนวน 1 ประเด็น ประกอบด้วย