คณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4

แผนการจัดการเรียนรู้ เรื่อง การบวกลบทศนิยมไม่เกิน 3 ตำแหน่ง จัดทำโดย นางสาวสุธิดา แจ้งใจ กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ วิชาคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนไพบูลย์วิทยา ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2566

ก คำนำ แผนการจัดการเรียนรู้รายวิชาคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 เล่มนี้ได้จัดทำขึ้นเพื่อใช้เป็นแนวทางในการ จัดการเรียนรู้โดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ให้นักเรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรมและกระบวนการเรียนรู้ สามารถสร้างองค์ความรู้ ได้ด้วยตนเอง ทั้งเป็นรายบุคคลและรายกลุ่ม สร้างสถานการณ์การเรียนรู้ทั้งในห้องเรียนและนอกห้องเรียน ทำให้นักเรียน สามารถเชื่อมโยงความรู้ในกลุ่มสาระการเรียนรู้อื่น ๆ ได้ในเชิงบูรณาการด้วยวิธีการที่หลากหลาย เน้นกระบวนการคิด วิเคราะห์ สังเคราะห์ และสรุปความรู้ด้วยตนเอง ทำให้นักเรียนได้รับการพัฒนาทั้งด้านความรู้ ด้านทักษะ/กระบวนการ และด้านคุณธรรม จริยธรรม และค่านิยมที่ดี นำไปสู่การอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างสันติสุข แผนการจัดการเรียนรู้รายวิชาคณิตศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 เล่มนี้ได้ออกแบบการเรียนรู้ด้วยเทคนิคและ วิธีการสอนอย่างหลากหลาย เพื่อการจัดการเรียนรู้สำหรับนักเรียนให้บรรลุเป้าหมายของหลักสูตรต่อไป นางสาวสุธิดา แจ้งใจ ผู้จัดทำ

ข สารบัญ คำนำ...............................................................................................................................................................ก สารบัญ............................................................................................................................................................ข บทที่ 1 บทน ำ..................................................................................................................................................1 1.1 โครงสร้างรายวิชาเรื่องการบวกลบทศนิยม ....................................................................................................1 บทที่ 2 แผนการจัดการเรียนรู้..............................................................................................................................2 2.1 อธิบายแผนจัดการเรียนรู้............................................................................................................................2 2.2 การวัดและการประเมินผล..........................................................................................................................3 2.3 กิจกรรมการเรียนรู้.....................................................................................................................................4 2.4 สื่อ/แหล่งการเรียนรู้...................................................................................................................................4 บทที่ 3 กิจกรรมการเรียนรู้...................................................................................................................................6 3.1 กิจกรรมการเรียนรู้ที่ 1 การบวกทศนิยมไม่เกิน 3 ตำแหน่ง................................................................................6 3.2 กิจกรรมการเรียนรู้ที่ 2 การลบทศนิยมไม่เกิน 3 ตำแหน่ง...................................................................................9 3.3 กิจกรรมการเรียนรู้ที่ 3 โจทย์ปัญหาการบวกและการลบทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่ง.............................................11 บรรณานุกรม ..................................................................................................................................................14

1 บทที่ 1 บทน ำ 1.1 โครงสร้างรายวิชาเรื่องการบวกลบทศนิยม ลำดับที่ ชื่อหน่วยการเรียนรู้ มาตรฐานการ เรียนรู้ / ตัวชี้วัด สาระสำคัญ เวลา (ชม.) 11 การบวกและการลบ ทศนิยมไม่เกินสาม ตำแหน่ง ค 1.1 ป. 4/15 ป. 4/16 การบวกและการลบทศนิยมไม่เกิน ส า ม ต ำ แ ห น ่ ง ม ี ว ิ ธ ี ก า ร ที่ ห ล า ก ห ล า ย แ ล ะ ใ ช ้ ท ั ก ษ ะ กระบวนการทางคณิตศาสตร์ใน การหาคำตอบและตรวจสอบความ สมเหตุสมผลของคำตอบ ส่วนการ แก้โจทย์ปัญหาการบวกและการ ลบทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่ง ต้องวิเคราะห์โจทย์ และแสดงวิธี ท ำ เ พ ื ่ อ ห า ค ำ ต อ บ ร ว ม ทั้ ง ตรวจสอบความสมเหตุสมผลของ คำตอบ 9

2 บทที่ 2 แผนการจัดการเรียนรู้ 2.1 อธิบายแผนจัดการเรียนรู้ การบวกและการลบทศนิยมไม่เกิน 3 ตำแหน่ง เวลา9 ชั่วโมง 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด ค 1.1 เข้าใจความหลากหลายของการแสดงจำนวน ระบบจำนวน การดำเนินการของจำนวน ผลที่เกิดขึ้นจากการดำเนินการ สมบัติของการดำเนินการ และนำไปใช้ ค 1.1 ป.4/15 หาผลบวก ผลลบของทศนิยมไม่เกิน 3 ตำแหน่ง ป.4/16 แสดงวิธีหาคำตอบของโจทย์ปัญหาการบวก การลบ 2 ขั้นตอนของ ทศนิยมไม่เกิน 3 ตำแหน่ง 2. สาระการเรียนรู้ 2.1 สาระการเรียนรู้แกนกลาง 1) การบวกทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่ง 2) การลบทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่ง 3) โจทย์ปัญหาการบวกและการลบทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่ง 2.2 สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น (พิจารณาตามหลักสูตรสถานศึกษา) 3. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด การบวกและการลบทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่ง มีวิธีการที่หลากหลายและใช้ทักษะกระบวนการทาง คณิตศาสตร์ในการหาคำตอบและตรวจสอบความสมเหตุสมผลของคำตอบ ส่วนการแก้โจทย์ปัญหาการบวกและ การลบทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่ง ต้องวิเคราะห์โจทย์ และแสดงวิธีทำเพื่อหาคำตอบ รวมทั้งตรวจสอบความ สมเหตุสมผลของคำตอบ 4. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. ความสามารถในการสื่อสาร 2. ความสามารถในการคิดวิเคราะห์ 1) ทักษะการแปลความ 2) ทักษะการให้เหตุผล 1. มีวินัย 2. ใฝ่เรียนรู้ 3. มุ่งมั่นในการทำงาน

3 สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 3. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต 5. ชิ้นงาน/ภาระงาน (รวบยอด) ทศนิยมในชีวิตประจำวัน (ครูให้นักเรียนค้นหาสิ่งต่างๆ ในชีวิตประจำวันที่มีจำนวนเป็นทศนิยมให้ได้มากที่สุด พร้อมติดภาพประกอบ พร้อมทั้งนำมาสร้างเป็นโจทย์ปํญหาการบวกและการลบทศนิยมให้มีความสมเหตุสมผล) 2.2 การวัดและการประเมินผล รายการวัด วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 1 การประเมินชิ้นงาน/ ภาระงาน (รวบยอด) - ตรวจผลงานทศนิยมใน ชีวิตประจำวัน - แบบประเมินชิ้นงาน/ ภาระงาน - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 2 การประเมินก่อนเรียน - แบบทดสอบก่อน เรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 11 การบวกและการลบ ทศนิยมไม่เกิน 3 ตำแหน่ง - ตรวจแบบทดสอบ ก่อนเรียน - แบบทดสอบก่อนเรียน - ประเมินตามสภาพจริง 3 ประเมินระหว่างการจัด กิจกรรมการเรียนรู้ 1) การบวกทศนิยมไม่ เกินสามตำแหน่ง - ตรวจใบงานที่ 11.1 - ตรวจกิจกรรมฝึกทักษะ - ตรวจแบบฝึกหัด - ใบงานที่ 11.1 - กิจกรรมฝึกทักษะ - แบบฝึกหัด ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 2) การลบทศนิยมไม่ เกินสามตำแหน่ง - ตรวจใบงานที่ 11.2 - ตรวจกิจกรรมฝึกทักษะ - ตรวจแบบฝึกหัด - ใบงานที่ 11.2 - กิจกรรมฝึกทักษะ - แบบฝึกหัด ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 3) โจทย์ปัญหาการ บวกและการลบทศนิยมไม่ เกิน 2 ขั้นตอน - ตรวจใบงานที่ 11.3 - ตรวจกิจกรรมฝึกทักษะ - ตรวจแบบฝึกหัด - ใบงานที่ 11.3 - กิจกรรมฝึกทักษะ - แบบฝึกหัด ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 4) การนำเสนผลงาน/ ผลการทำกิจกรรม - ประเมินการนำเสนอ ผลงาน/ผลการทำกิจกรรม - แบบประเมินการ นำเสนอผลงาน - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์

4 รายการวัด วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 5) พฤติกรรม การทำงานรายบุคคล - สังเกตพฤติกรรม การทำงานรายบุคคล - แบบสังเกตพฤติกรรม การทำงานรายบุคคล - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 6) พฤติกรรม การทำงานกลุ่ม - สังเกตพฤติกรรม การทำงานกลุ่ม - แบบสังเกตพฤติกรรม การทำงานกลุ่ม - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 7) คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - สังเกตความมีวินัย ใฝ่เรียนรู้ และมุ่งมั่น ในการทำงาน - แบบประเมิน คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 4 การประเมินหลังเรียน - แบบทดสอบหลัง เรียนหน่วยที่ 11 การบวก และการลบทศนิยมไม่เกิน 3 ตำแหน่ง - - ตรวจแบบทดสอบ หลังเรียน - แบบทดสอบหลัง เรียน ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 2.3 กิจกรรมการเรียนรู้ • เรื่องที่ 1 : การบวกทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่ง เวลา 3 ชั่วโมง แนวคิด/รูปแบบการสอน/วิธีการสอน/เทคนิค : การจัดการเรียนรู้แบบสืบสวนสอบสวน (Inquiry Process) • เรื่องที่ 2 : การลบทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่ง เวลา 3 ชั่วโมง แนวคิด/รูปแบบการสอน/วิธีการสอน/เทคนิค : การเรียนรู้โดยใช้กิจกรรมเป็นฐาน (Activity-Based Learning) • เรื่องที่ 3 : โจทย์ปัญหาการบวกและการลบทศนิยมไม่เกิน 2 ขั้นตอน เวลา 3 ชั่วโมง แนวคิด/รูปแบบการสอน/วิธีการสอน/เทคนิค : กระบวนการทางคณิตศาสตร์ (ทักษะการแก้ปัญหาโจทย์) (รวมเวลา 9 ชั่วโมง) 2.4 สื่อ/แหล่งการเรียนรู้ สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนคณิตศาสตร์ ป.4 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 11 เรื่อง การบวกและการลบทศนิยมไม่เกิน สามตำแหน่ง 2) แบบฝึกหัดคณิตศาสตร์ ป.4 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 11 เรื่อง การบวกและการลบทศนิยมไม่เกิน สามตำแหน่ง 3) ใบงานที่ 11.1 เรื่อง การบวกทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่ง

5 4) ใบงานที่ 11.2 เรื่อง การลบทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่ง 5) ใบงานที่ 11.3 เรื่อง โจทย์ปัญหาการบวกและการลบทศนิยมไม่เกิน 2 ขั้นตอน 6) สติ๊กเกอร์สีบัตรโจทย์ปัญหา 7) กระดาษ A4 (หน่วยการเรียนรู้ที่ 11 แผนที่ 1 และ 3) 8) กระดาษการ์ด (หน่วยการเรียนรู้ที่ 11 แผนที่ 1 และ 2) 9) ใบแสดงราคาสินค้า 10) กระดาษแข็ง 11) เทปใส 12) บัตรโจทย์ปัญหา 13) ปากกา แหล่งการเรียนรู้ 1) ห้องเรียน 2) อินเทอร์เน็ต

6 ขั้นนำ บทที่ 3 กิจกรรมการเรียนรู้ 3.1 กิจกรรมการเรียนรู้ที่ 1 การบวกทศนิยมไม่เกิน 3 ตำแหน่ง แนวคิด/รูปแบบการสอน/วิธีการสอน/เทคนิค : การจัดการเรียนรู้แบบสืบสวนสอบสวน (Inquiry Process) ชั่วโมงที่ 1 ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) 1. ครูกล่าวทักทายกับนักเรียน แล้วแจ้งจุดประสงค์การเรียนให้นักเรียนทราบ จากนั้นให้นักเรียนทำ แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 11 เรื่อง การบวกและการลบทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่ง 2. ครูให้นักเรียนทำกิจกรรมเพื่อทบทวนความรู้เรื่องหลักและค่าประจำหลักของทศนิยม มีขั้นตอนดังนี้ - ครูนำสติ๊กเกอร์สีติดที่พื้นหน้าชั้นเรียน ดังภาพ - ครูให้นักเรียนร่วมกันอภิปรายว่า ถ้าครูเขียนเลขโดดลงในช่องว่างจะได้เป็นทศนิยมกี่ตำแหน่ง ประกอบด้วยหลักใดบ้าง (หลักร้อย หลักสิบ หลักหน่วย หลักส่วนสิบ หลักส่วนร้อย หลักส่วนพัน ตามลำดับ) - จากนั้นครูสุ่มตัวแทนนักเรียนออกมาเขียนชื่อหลักต่างๆ บนกระดานดำ และให้เพื่อนในชั้นเรียน ร่วมกันตรวจสอบความถูกต้อง - ครูสุ่มตัวแทนนักเรียนออกมาครั้งละ 6 คน จากนั้นให้นักเรียนคิดเลขโดดคนละ 1 ตัว และยืน ในตำแหน่งที่ครูจัดให้ - ครูให้นักเรียนร่วมกันอ่านจำนวน พร้อมทั้งบอกค่าประจำหลักของเลขโดดแต่ละตัว โดยครูจะ ตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน และอธิบายเพิ่มเติมเพื่อให้นักเรียนเข้าใจยิ่งขึ้น - ครูทำกิจกรรมเช่นนี้ 3 – 4 รอบ 3. ครูตั้งคำถามกับนักเรียนว่า นักเรียนแต่ละคนเคยออมเงินหรือไม่ ปัจจุบันมีการออมเงินวันละเท่าไร อย่างไร จากนั้นครูสร้างสถานการณ์สมมติว่า มีนักเรียนอยู่ 1 คน สามารถออมเงินดังนี้ วันจันทร์ ออมเงิน 235.75 บาท วันอังคาร ออมเงิน 125.50 บาท

7 ขั้นสอน ขั้นสอน วันพุธ ออมเงิน 320.25 บาท วันพฤหัสบดี ออมเงิน 245.50 บาท วันศุกร์ ออมเงิน 550.75 บาท 4. ให้นักเรียนร่วมกันอภิปรายหาคำตอบว่า นักเรียนคนนี้ออมเงินทั้งหมดกี่บาท โดยให้นักเรียนสังเกตว่า จำนวนเงินที่นักเรียนคนดังกล่าวออมในแต่ละวันเป็นทศนิยม ขั้นที่ 2 ขั้นสำรวจและค้นหา 5. ครูเขียนโจทย์การบวกบนกระดาน จากนั้นขอตัวแทนนักเรียนออกมาเขียนแสดงวิธีการบวกตามแนวตั้ง บนกระดาน และให้นักเรียนในชั้นเรียนช่วยกันตรวจสอบความถูกต้องของคำตอบ โดยครูเน้นย้ำให้ นักเรียนแสดงวิธีทำโดยเขียนหลักให้ตรงกัน 6. ครูตั้งคำถามชวนคิดกับนักเรียนว่า หลักการบวกจำนวนเต็ม เราจะนำเลขโดดในหลักเดียวกันมาบวก หลักการบวกทศนิยมสามารถทำเช่นเดียวกับการบวกจำนวนเต็มได้หรือไม่ 7. ครูให้นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 2-3 คน จากนั้นให้ช่วยกันค้นหาข้อมูลวิธีการบวกทศนิยมจากหนังสือ เรียนคณิตศาสตร์ป.4 เล่ม 2 หน้า 75 – 80 โดยครูให้เวลานักเรียนประมาณ 10 นาที 8. ครูสุ่มนักเรียน 2–3 กลุ่มหรือนักเรียนอาสาสมัครให้ออกมาหน้าชั้นเรียน และอธิบายหลักการบวก ทศนิยมตามที่ได้ค้นหาความรู้มา ขั้นที่ 3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป 1. ครูยกตัวอย่างโจทย์การบวกทศนิยมนักเรียน โดยนำจำนวนในสถานการณ์ที่ครูสมมุติขึ้นมาใช้ ซึ่งครู อธิบายให้นักเรียนฟังว่าครูจะเริ่มจากการหาผลบวกของจำนวนเงินออมในวันจันทร์และวันอังคาร คือ 235.75 + 125.50 2. ครูแจกกระดาษ A4 ให้นักเรียนกลุ่มละ 1 อัน จากนั้นอธิบายให้นักเรียนฟังว่า ขั้นตอนแรกของการ แสดง วิธีการบวกทศนิยมตามแนวตั้งคือ นำตัวตั้งเขียนในบรรทัดแรก และบรรทัดที่สองเขียนตัวบวก โดย เขียน จำนวนที่อยู่ในหลักต่างๆ ให้ตรงกัน 3. จากนั้นครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มหาผลบวก พร้อมทั้งเน้นย้ำให้นักเรียนเขียนผลบวกในแต่ละหลักให้ตรง กับตัวตั้งและตัวบวก และครูเดินตรวจสอบความถูกต้องของนักเรียนแต่ละกลุ่ม ชั่วโมงที่ 2

8 (ต่อ) 4. ครูยกตัวอย่างโจทย์อีก 2-3 ข้อ โดยนำจำนวนในสถานการณ์ที่ครูสมมติขึ้นมาใช้อีกเช่นเดียวกัน โดยให้ นักเรียนทำกิจกรรมเช่นเดิมเหมือนในข้อ 2 และ 3 ของขั้นสอนชั่วโมงแรก 5. ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายเพื่อสรุปหลักการบวกทศนิยมว่า ต้องเริ่มต้นจากการเขียนเลขโดดของ ตัว ตั้งและตัวบวกในแต่ละหลักให้ตรงกัน จากนั้นนำเลขโดดที่อยู่ในหลักเดียวกันมาบวกกัน แล้วเขียน ผลบวก แต่ละหลักให้ตรงกับหลักของตัวตั้งและตัวบวก ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความรู้ 6. ครูแจกกระดาษการ์ดให้นักเรียนคนละ 1 ใบ จากนั้นให้นักเรียนเขียนทศนิยม 3 ตำแหน่งคนละ 1 จำนวน จากนั้นครูให้นักเรียนแต่ละคนอ่านจำนวนที่ตนเองเขียนขึ้น พร้อมบอกค่าประจำหลักของเลขโดดในแต่ ละหลัก 7. ครูให้นักเรียนทำกิจกรรม โดยครูอธิบายกติกาให้นักเรียนฟังดังนี้ - ครูจะเปิดเพลง แล้วให้นักเรียนเดินไปรอบๆ ห้อง - เมื่อเพลงหยุด ครูจะบอกให้นักเรียนจับกลุ่ม กลุ่มละ 2-4 คน (ในการเล่นเกมช่วงแรก ครูอาจให้ นักเรียนจับกลุ่มครั้งละ 2 คนก่อน เมื่อนักเรียนเกิดความชำนาญ ครูจึงเพิ่มจำนวนเป็น 3-4 คน โดยในการบวกจำนวน 3-4 จำนวน ครูอาจแนะนำวิธีการบวกให้นักเรียนฟังเพิ่มเติมได้)จากนั้น ให้นักเรียนรีบจับกลุ่มกับเพื่อนที่อยู่ใกล้ตัวที่สุด แล้วนำกระดานไวท์บอร์ดมาเขียนแสดงวิธี การบวกทศนิยมตามแนวตั้งให้ถูกต้องภายในเวลา 3 นาที - เมื่อหมดเวลาครูจะเป็นผู้เดินตรวจสอบคำตอบของนักเรียนแต่ละกลุ่ม หากกลุ่มใดทำถูกต้อง นักเรียนในกลุ่มจะมีคะแนนสะสมคนละ 1 คะแนน แต่ครูเน้นว่า นักเรียนทุกคนต้องช่วยกันทำ หากพบว่านักเรียนคนใดไม่ช่วยเพื่อนจะถือว่าผิดกติกา และโดนหักคะแนน - ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปคะแนนที่นักเรียนแต่ละคนได้รับ พร้อมทั้งชมเชยนักเรียนที่ได้ คะแนนมาก และให้กำลังใจนักเรียนที่ได้คะแนนน้อย

9 ขั้นนำ ขั้นสอน 3.2 กิจกรรมการเรียนรู้ที่ 2 การลบทศนิยมไม่เกิน 3 ตำแหน่ง แนวคิด/รูปแบบการสอน/วิธีการสอน/เทคนิค : การเรียนรู้โดยใช้กิจกรรมเป็นฐาน (Activity-Based Learning) ชั่วโมงที่ 1 1. ครูกล่าวสวัสดีทักทายนักเรียน จากนั้นติดใบแสดงราคาสินค้ารอบๆ ชั้นเรียน แล้วแจกกระดาษ A4 ให้นักเรียนคนละ 1 แผ่น พร้อมทั้งอธิบายให้นักเรียนฟังว่า ให้นักเรียนเลือกซื้อสินค้าคนละ 5 ชิ้น จากนั้น ให้เขียนแสดงวิธีการบวกตามแนวตั้งเพื่อหาราคาสินค้าทั้งหมดให้ถูกต้อง 2. เมื่อทำเสร็จ ครูให้นักเรียนแต่ละคนนำมาส่งครูหน้าชั้นเรียน จากนั้นครูจะตรวจสอบความถูกต้อง หากพบว่ามีข้อผิดพลาดครูจะให้กลับไปแก้ไขให้เรียบร้อย 3. ครูถามนักเรียนว่า หากครูมีงบประมาณให้คนละ 3000 บาท ในการซื้อสินค้า นักเรียนคนใดยังเหลือ เงินบ้าง และนักเรียนคนใดมีเงินไม่พอ จากนั้นครูสุ่มนักเรียนตอบคำถามเป็นรายบุคคล (เหลือเงินเท่าไร หรือขาดอีกเท่าใด) 4. ครูถามนักเรียนให้ช่วยกันอภิปรายต่อว่า ถ้าเราต้องการทราบว่าสำหรับนักเรียนที่ยังเหลือเงินนั้นเหลือ เงิน อยู่เท่าไร จะต้องใช้วิธีใดในการหาคำตอบ (การลบ) ส่วนนักเรียนที่เงินไม่พอ ถ้าต้องการทราบว่า ต้องการ เงินอีกเท่าไรจึงจะพอ ต้องใช้วิธีใดในการหาคำตอบ (การลบ) 1. ครูให้นักเรียนร่วมกันอภิปรายเพื่อหาคำตอบว่า เราสามารถแสดงวิธีการลบทศนิยมโดยใช้หลักการที่ ใกล้เคียงกันหลักการบวกทศนิยมได้อย่างไรบ้าง (เราต้องเขียนเลขโดดในแต่ละหลักให้ตรงกันเสมอ) 2. ครูให้นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นหลักการลบทศนิยม พร้อมทั้งสุ่มตัวแทนนักเรียนออกมาเขียน แสดงวิธีทำบนกระดานทีละขั้นตอน ดังนี้ ขั้นตอนที่ 1 นำตัวตั้งเขียนในบรรทัดแรก และบรรทัดที่สองเขียนตัวลบ โดยเขียนจำนวนที่อยู่ใน หลักต่างๆ ให้ตรงกัน

10 ขั้นสอน ขั้นตอนที่ 2 นำเลขโดดในหลักเดียวกันมาลบกัน แล้วเขียนคำตอบให้ตรงกับหลักต่างๆ 3. ครูให้นักเรียนช่วยกันยกตัวอย่างจำนวนเพื่อนำมาตั้งเป็นโจทย์การลบทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่ง จากนั้น ให้นักเรียนออกมาเขียนแสดงวิธีทำหน้าชั้นเรียน โดยครูและเพื่อนในชั้นเป็นผู้ตรวจสอบความถูกต้อง เพิ่ม เติมอีก 2–3 ตัวอย่าง 4. ครูให้นักเรียนแต่ละคนเลือกเปรียบเทียบราคาสินค้าต่างๆ จากใบแสดงราคาสินค้าที่ครูแจกให้ จำนวน 6 คู่ โดยเขียนแสดงวิธีทำลงในใบงานที่ 11.2 เรื่อง การลบทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่ง ชั่วโมงที่ 2 (ต่อ) 5. ครูให้นักเรียนแต่ละคนเขียนทศนิยมสามตำแหน่งคนละ 3 จำนวนลงในกระดาษการ์ด จากนั้นครู ตรวจสอบความถูกต้องของคำตอบ แล้วให้นักเรียนนำกระดาษการ์ดไปติดไว้รอบๆ ชั้นเรียน 6. ครูให้นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5 คน จากนั้นอธิบายกติกาว่า ครูจะให้นักเรียนแต่ละกลุ่มเลือกหยิบ กระดาษการ์ด มาครั้งละ 2 แผ่น จากนั้นให้นักเรียนนำมาหาผลลบ โดยแสดงวิธีทำตามแนวตั้งให้ เรียบร้อย 7. หากกลุ่มใดเสร็จ ครูจะเป็นผู้ตรวจสอบความถูกต้อง ถ้ากลุ่มใดทำถูกต้องจะได้รับคะแนนสะสมข้อละ 10 คะแนน 8. จากนั้นสุ่มนักเรียนในชั้นเรียนออกมาเลือกแผ่นป้ายจากที่ครูเขียนบนกระดาน ดังนี้ 9. หากกลุ่มใดได้ผลลบตรงกับเงื่อนไขในแผ่นป้ายจะได้รับคะแนนสะสมครั้งละ 20 คะแนน 10. ครูนำกิจกรรมเช่นนี้จนหมดคาบเรียน โดยในการตรวจคำตอบของนักเรียน ครูจะเน้นย้ำเสมอว่า นักเรียนต้องเขียนหลักให้ตรงกัน หากพบว่านักเรียนมีข้อสงสัยใดๆ ครูจะอธิบายเพิ่มเติมหน้าชั้นเรียน เพื่อให้นักเรียนเข้าใจยิ่งขึ้น 11. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปคะแนนของแต่ละกลุ่ม มากกว่า 100 มากกว่า 300 มากกว่า 500 มากกว่า 1000 น้อยกว่า 100 น้อยกว่า 300 น้อยกว่า 500 น้อยกว่า 1000

11 ขั้นนำ ขั้นสอน 3.3 กิจกรรมการเรียนรู้ที่ 3 โจทย์ปัญหาการบวกและการลบทศนิยมไม่เกินสามตำแหน่ง แนวคิด/รูปแบบการสอน/วิธีการสอน/เทคนิค : กระบวนการทางคณิตศาสตร์ (ทักษะการแก้ปัญหาโจทย์) ชั่วโมงที่ 1 ขั้นที่ 1 วิเคราะห์ปัญหาโจทย์ 1. ครูแบ่งนักเรียนออกเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 4 คน แจกบัตรโจทย์ปัญหาการบวกและการลบทศนิยม 1 ขั้นตอน (ขั้นตอนการวิเคราะห์โจทย์) ให้นักเรียนแต่ละกลุ่ม กลุ่มละ 1 ข้อ แล้วให้นักเรียนร่วมกันอ่านโจทย์ ทำความเข้าใจ และพิจารณาว่า โจทย์กำหนดอะไรมาให้บ้าง และสิ่งที่โจทย์ถามคืออะไร แล้วครูให้ ตัวแทนแต่ละกลุ่มออกมาวิเคราะห์การแก้ปัญหาโจทย์หน้าชั้นเรียน ขั้นที่ 2 วางแผนกำหนดขั้นตอน 1. ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มวางแผนแก้โจทย์ปัญหาการบวกและการลบทศนิยม 1 ขั้นตอน โดยดูตัวอย่าง จากหนังสือเรียนคณิตศาสตร์ ป.4 เล่ม 2 หน้า 87 และครูยกตัวอย่างการวางแผนแก้โจทย์ตามประเด็น ต่อไปนี้ - สังเกตจากข้อความที่โจทย์กำหนดให้ - สังเกตสิ่งที่โจทย์ถาม - วางแผนหาคำตอบโดยวิธีใด 2. ครูอธิบายเพิ่มเติมให้นักเรียนเข้าใจว่า การวางแผน แก้โจทย์ปัญหานั้น นักเรียนจะต้องอ่านโจทย์ ปัญหา ให้เข้าใจ แล้วนำความรู้เรื่อง แผนภาพที่เรียนในคาบที่แล้วมาช่วยในการวิเคราะห์โจทย์ 3. นักเรียนแต่ละกลุ่มลงมือเขียนประโยคสัญลักษณ์ และส่งตัวแทนออกมานำเสนอหน้าชั้นเรียน โดยมีครู คอยให้คำแนะนำ 4. จากนั้นครูให้นักเรียนทำกิจกรรมอีก 1 กิจกรรม โดยครูให้นักเรียนอ่านโจทย์พร้อมกันแล้วร่วมกัน วิเคราะห์ภายในกลุ่มแล้วออกมาเขียนคำตอบที่เป็นเครื่องหมายที่คิดว่าตรงกับโจทย์ปัญหาบนกระดาน 5. ครูและนักเรียนร่วมกันวิเคราะห์โจทย์และเฉลยคำตอบ กลุ่มที่ถูกต้องได้รับคะแนนสะสม 6. ทำกิจกรรม 4-5 รอบแล้วสรุปคะแนนสะสม 7. มอบของรางวัลให้กลุ่มที่มีคะแนนสะสมสูงสุด

12 ขั้นสอน ชั่วโมงที่ 2 (ต่อ) ขั้นที่ 3 ปฏิบัติตามขั้นตอน 8. ครูติดบัตรโจทย์ปัญหาการบวกและการลบทศนิยม ขั้นตอนที่ 2 (การวางแผนแก้โจทย์ปัญหา) บนกระดาน ให้นักเรียนอ่านพร้อมกัน 9. ครูให้นักเรียนสังเกตโจทย์แล้วถามคำถามเพื่อวิเคราะห์วางแผนแก้โจทย์ปัญหา - โจทย์กำหนดอะไรมาบ้าง - โจทย์ถามอะไร - สามารถแบ่งขั้นตอนในการหาโจทย์ข้อนี้กี่ขั้นตอน 10. ครูแยกบัตรโจทย์ปัญหาออกเป็น 2 ขั้นตอน แล้วให้นักเรียนร่วมกันเขียนแผนภาพแล้วครูติดแผนภาพ และประโยคสัญลักษณ์ 11. ครูให้นักเรียนเขียนประโยคสัญลักษณ์ แสดงวิธีทำ และหาคำตอบตามขั้นตอนที่วางแผนไว้ พร้อมกัน บน กระดาน โดยครูตรวจสอบความถูกต้อง 12. ครูให้นักเรียนทำกิจกรรมกลุ่มเพิ่มเติมเพื่อฝึกฝนการแก้โจทย์ปัญหาการบวกและการลบทศนิยม โดย ครูแบบกลุ่มนักเรียนกลุ่มละ 4 คน โดยร่วมกันวิเคราะห์โจทย์ปัญหาการบวกและการลบ ทศนิยม โดยครู แจกกระดาษ A4 ให้นักเรียนกลุ่มละ 1 อัน พร้อมปากกา แล้วให้นักเรียนอ่านโจทย์ปัญหาการบวกและการลบ ทศนิยมจากหนังสือเรียนคณิตศาสตร์ ป.4 เล่ม 2 หน้า 92 ข้อ 1-5 ทีละข้อ คุณพ่อมีที่ดิน 1,785.206 ตารางวา ซื้อมาเพิ่มอีก 356.159 ตารางวา จากนั้นแบ่งพื้นที่ไปทำไร่ผลไม้ 985.169 ตารางวา จะมีที่ดินที่ไม่ได้ใช้งานอีก กี่ตารางวา คุณพ่อมีที่ดิน 1,785.206 ตารางวา ซื้อมาเพิ่มอีก 356.159 ตารางวา จากนั้นแบ่งพื้นที่ไปทำไร่ผลไม้ 985.169 ตารางวา จะมีที่ดินที่ไม่ได้ใช้งานอีกกี่ตารางวา ที่ดิน 1,785.206 ตารางวา เพิ่มอีก 356.159 ตารางวา ? ไร่ผลไม้ 985.169 ตารางวา ที่ดินที่ยังไม่ได้ใช้งาน ที่ดินทั้งหมด 2,141.365

13 13. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์โจทย์ภายในกลุ่มแล้วเขียนประโยคสัญลักษณ์ลงในกระดาน เมื่อครูบอกหมด เวลาให้นักเรียนชูคำตอบของตน 14. ครูและนักเรียนร่วมกันเฉลยคำตอบบนกระดาน กลุ่มที่เขียนประโยคสัญลักษณ์ถูกต้องได้คะแนน ใน การเขียนประโยคสัญลักษณ์ครูเน้นยำความรู้เรื่องสมบัติการสลับที่การบวกให้นักเรียนฟังและบอก นักเรียนว่าการลบไม่มีสมบัติการสลับที่ นักเรียนต้องดูจำนวนที่มีค่ามากกว่าเป็นตัวตั้ง 15. ทำกิจกรรมจนครบข้อทุกข้อ สรุปคะแนนสะสม กลุ่มที่ชนะได้รับรางวัล 16. ครูให้นักเรียนแสดงวิธีทำโจทย์ปัญหาการบวกการลบทศนิยม จากกิจกรรมฝึกทักษะ ในหนังสือเรียน คณิตศาสตร์ ป.4 เล่ม 2 หน้า 93 ลงในสมุด เสร็จแล้วนำส่งครูตรวจ (หากยังทำไม่เสร็จให้ทำส่งในคา ถัดไป)

บรรณานุกรม สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการศึกษาขั้นพื้นฐาน(2560).ตัวชี้วัดและ สาระการเรียนรู้แกนกลางกลุ่มสาระคณิตศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2560).พิมพ์ครั้งที่ 3.กรุงเทพฯ นางรุ่งนภา นาคกล.ชุดกิจกรรมคณิตศาสตร์โดยใช้เทคนิคการสอนแบบ STAD.(ออนไลน์). เข้าถึงข้อมูล ได้จาก : https://www.kroobannok.com/news_file/p29941291908.pdf สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.).สอนคิดคณิตศาสตร์.(ออนไลน์).เข้าถึงข้อมูล ได้จาก : https://www.scimath.org/sornkidkanit/item/