ความรู้ กฎหมาย ข้อบังคับ คู่มือความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำ งาน สำ หรับร้านมินิมาร์ท คู่มือความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำ งาน สำ หรับร้านมินิมาร์ท บริษัท ปิโตรเลีย ลี มไทย คอร์ปอเรชั่น ชั่ จำ กัด กั PETROLEUMTHAI CORPORATION COMPANY LIMITED ฝ่ายความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม กลุ่มบริษัท พีทีจี เอ็นเนอยี
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น คำ นำ กลุ่ม ลุ่ บริษัท พีที พี ที จี เอ็น อ็ เนอยี มีค มี วามมุ่ง มุ่ มั่น มั่ ในการดูแ ดู ลเรื่องความปลอดภัย ภั และอาชีว ชี อนามัย มั แก่ พนักงานรวมถึง ถึ ผู้เข้ามาใช้บริการภายในสถานประกอบการของบริษัทฯเป็นสำ คัญ คั จึง จึได้มีก มี ารจัด จั ทำ คู่มื คู่ อ มื ฉบับ บั นี้ขึ้น ขึ้ เพื่อ พื่ ให้พนักงานมีค มี วามรู้ความเข้าใจในเรื่องหลัก ลั การพื้น พื้ ฐานเกี่ย กี่ วกับ กั ความปลอดภัย ภั ตลอดจนการปฏิบัฏิ ติ บั งานที่ถูก ถู ต้อง รวมถึง ถึ เป็นการลดอุบัติ บั เหตุภายในร้านสะดวกซื้อ ซื้ max mart และ เพื่อ พื่ ความปลอดภัย ภั ของผู้เข้ามาใช้บริการฝ่ายความปลอดภัย ภั และสิ่งสิ่แวดล้อมหวัง วั เป็นอย่างย่ิงย่ิว่า คู่มื คู่ อ มื เล่ม ล่ นี้จะเป็นประโยชน์แก่ทุ ก่ ทุ กท่าน หากมีข้ มี ข้ อคิดคิเห็น ห็ เพิ่มพิ่เติมเพื่อ พื่ ช่ว ช่ ยพัฒ พั นาคู่มื คู่ อ มื เล่ม ล่ นี้ ทางฝ่ายฯ ยินยิดีรั ดีรั บมาเพื่อ พื่ พิจพิารณาและปรับปรุง ด้วยความปรารถนาดี ฝ่ายความปลอดภัย ภั และสิ่งสิ่แวดล้อม กลุ่ม ลุ่ บริษัท พีที พี ที จี เอ็น อ็ เนอยี
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น สารบัญ บั นโยบายคุณ คุ ภาพ ความมั่น มั่ คงปลอดภัย ภั อาชีวชีอนามัย มั และสิ่งสิ่แวดล้อม 4 กฎพิทัพิ ทั กษ์ชีวิชีตวิ (Life Saving Rule) 5 กฎความปลอดภัย ภั สำ หรับผู้ขับ ขั ขี่รขี่ถจัก จั รยานยนต์ 6 นโยบายหยุดการทำ งาน เมื่อมื่เกิดกิเหตุก ตุ ารณ์ที่อาจมีคมีวามเสี่ยสี่งเกิดกิขึ้น ขึ้ 7 ความรู้เกี่ยกี่วกับ กั ความปลอดภัย ภั อาชีวชีอนามัย มั และสภาพแวดล้อมในการทำ งาน 8 กฎหมายเกี่ยวกับความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำ งาน 66 ข้อบัง บั คับ คั เกี่ยกี่วกับ กั ความปลอดภัย ภั อาชีวชีอนามัย มั และสภาพแวดล้อมในการทำ งาน 73 ภาคผนวก 75
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 4 นโยบายคุณ คุ ภาพ ความมั่น มั่ คงปลอดภัย ภั อาชีว ชี อนามัย มั และสิ่ง สิ่ แวดล้อม
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 5 กฎพิทักษ์ชีวิต วิ (Life Saving Rule)
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 6 กฎความปลอดภัย ภั สำ หรับผู้ขับ ขั ขี่ร ขี่ ถจัก จั รยานยนต์
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 7 นโยบายหยุด ยุ การทำ งาน เมื่อ มื่ เกิด กิ เหตุก ตุ ารณ์ที่ ณ์ ที่ อาจมีค มี วามเสี่ย สี่ งเกิด กิ ขึ้น ขึ้
C H A P T E R 1 ความรู้เกี่ยวกับ ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำ งาน
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 9 ความรู้เกี่ย กี่ วกับ กั ความปลอดภัย ภั อาชีว ชี อนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำ งาน คำ จำ กัด กั ความ 1 ความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำ งาน (Occupational Safety, health and environment) การกระทำ หรือสภาพการทำ งานซึ่งปลอดจากเหตุอันจะทำ ให้เกิดการประสบอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย จิตใจ หรือสุขภาพอนามัยอันเนื่องจากการทำ งานหรือเกี่ยวกับการทำ งาน 2 อุบัติการณ์ (Incident) เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นโดยไม่ได้คาดการณ์ไว้ล่วงหน้า แต่เมื่อเกิดขึ้นแล้วมีผลให้เกิด เหตุการณ์เกือบอุบัติเหตุ (Near miss) หรืออุบัติเหตุ (Accident) 3 อุบัติเหตุ (Accident) เป็นเหตุการณ์ที่เกิดโดยไม่ได้คาดการณ์ล่วงหน้า แต่ทำ ให้เกิดความสูญเสีย อาจจะเป็นการ บาดเจ็บ พิการ เสียชีวิต หรือทรัพย์สินเสียหาย เช่น น้ำ หกบนพื้นทางเดินในร้านมินิมาร์ท แล้ว ลูกค้าเดินลื่นแล้วล้ม ก้นกระแทกพื้น เป็นต้น 4 เหตุการณ์เกือบเกิดอุบัติเหตุ (Near Miss) เป็นเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ เมื่อเกิดขึ้นแล้วมีแนวโน้มที่จะก่อให้เกิดเป็นอุบัติเหตุ หรือ เกือบได้รับบาดเจ็บ พิการ เสียชีวิต หรือความสูญเสียต่อทรัพย์สิน เช่น น้ำ หกบนพื้นทางเดิน ในร้านมินิมาร์ท แล้วลูกค้าเดินลื่น แต่ไม่ล้มเนื่องจากทรงตัวได้ แผนภาพแสดงความสัมพันธ์ระหว่างอุบัติการณ์ อุบัติเหตุและเหตุการณ์เกือบอุบัติเหตุ อุบัติเหตุถึงขั้นบาดเจ็บรุนแรง / เสียชีวิต อุบัติเหตุถึงขั้นบาดเจ็บเล็กน้อย อุบัติเหตุถึงขั้นทรัพย์สินเสียหาย เหตุการณ์เกือบเกิดอุบัติเหตุ พีระมิดของการเกิดอุบัติเหตุ โดย Frank E. Bird
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 1 0 1. การกระทำ ที่ไม่ปลอดภัย (Unsafe Acts) เป็นสาเหตุหลัก 85% ของการเกิดอุบัติเหตุทั้งหมด เช่น 1.1 การทำ งานไม่ถูกวิธี หรือ ไม่ถูกขั้นตอน 1.2 การมีทัศนคติที่ไม่ถูกต้องเช่นอุบัติเหตุเป็นเรื่องของเคราะห์กรรม แก้ไขป้องกันไม่ได้ 1.3 ความไม่เอาใจใส่ในการทำ งาน 1.4 ความประมาท พลั้งเผลอ เหม่อลอย 1.5 การมีนิสัยชอบเสี่ยง 1.6 การไม่ปฏิบัติตามกฎระเบียบของความปลอดภัยในการทำ งาน 1.7 การทำ งานโดยไม่ใช้อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล 1.8 การแต่งการไม่เหมาะสม 1.9 การถอดเครื่องกำ บังส่วนอันตรายของเครื่องจักรออกด้วยความรู้สึกรำ คาญ ทำ งานไม่สะดวก หรือถอดออกเพื่อซ่อมแซมแล้วไม่ใส่คืน 1.10 การใช้เครื่องมือหรืออุปกรณ์ไม่เหมาะกับงาน เช่น การใช้ขวดแก้วตอกตะปูแทนการใช้ค้อน 1.11 การหยอกล้อกันระหว่างทำ งาน 1.12 การทำ งานโดยที่ร่างกายและจิตใจไม่พร้อมหรือผิดปกติ เช่น ไม่สบาย เมาค้าง มีปัญหา ครอบครัว ทะเลาะกับแฟน เป็นต้น 2. สภาพการณ์ที่ไม่ปลอดภัย (Unsafe Condition) เป็นสาเหตุรอง คิดเป็น 15% ของการเกิด อุบัติเหตุทั้งหมด เช่น 2.1 ส่วนที่เป็นอันตราย (ส่วนที่เคลื่อนไหว) ของเครื่องจักร ไม่มีเครื่องกำ บังหรืออุปกรณ์ป้องกัน อันตราย 2.2 การวางผังโรงงานที่ไม่ถูกต้อง 2.3 ความไม่เป็นระเบียบเรียบร้อยและสกปรกในการจัดเก็บวัสดุสิ่งของ 2.4 พื้นโรงงานขรุขระ เป็นหลุมเป็นบ่อ 2.5 สภาพแวดล้อมในการทำ งานที่ไม่ปลอดภัยหรือไม่ถูกสุขอนามัย เช่น แสงสว่างไม่เพียงพอ เสียง ดัง ความร้อนสูง ฝุ่นละออง ไอระเหยของสารเคมีที่เป็นพิษ เป็นต้น 2.6 เครื่องจักรกล เครื่องมือ หรืออุปกรณ์ชำ รุดบกพร่อง ขาดการซ่อมแซมหรือบำ รุง รักษาอย่าง เหมาะสม 2.7 ระบบไฟฟ้าหรืออุปกรณ์ไฟฟ้า ชำ รุดบกพร่อง เป็นต้น 5 อุบัติเหตุจากการทำ งาน (Occupational Accident) อุบัติเหตุที่เกิดขึ้นในภาวการณ์จ้างงาน ก่อให้เกิดความสูญเสียต่อชีวิต เครื่องจักร สิ่งของ ในเวลาทันทีทันใด/ช่วงเวลาถัดไป ในสถานที่ทำ งาน / นอกสถานที่ทำ งาน ตัวอย่างสภาพการณ์ทำ งานที่เป็นอันตราย เหตุการณ์เกือบอุบัติเหตุและอุบัติเหตุ 6 สาเหตุของการเกิดอุบัติเหตุ (โดย W. Heinrich) แบ่งเป็น 2 ประการ ได้แก่
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 1 1 2 3 อุปกรณ์ป้ณ์ป้ องกันอัน อั ตรายส่วนบุคคล 1 อุปกรณ์ป้องกันศีรษะ (Head Protection) ใช้สําหรับป้องกันศีรษะจากการกระแทก ชน หรือวัสดุจากที่สูงตกลงมากระแทก และ ใช้ต้านทานกระแสไฟฟ้าและป้องกันสารเคมีเหลว เช่น หมวกนิรภัย (Safety Helmet) 2 อุปกรณ์ป้องกันเท้า (Foot Protection) ใช้สำ หรับป้องกันอันตรายที่อาจเกิดจากการกระแทก วัตถุหรือสารเคมีหกใส่เท้า รวมถึง ป้องกันการสัมผัสกับกระแสไฟฟ้าจากการปฏิบัติงาน เช่น รองเท้านิรภัย (Safety Shoes) 7 อันตราย (Danger) แหล่งหรือสภาพการณ์ที่มีโอกาสทำ ให้เกิดอันตรายต่อคนเราในลักษณะของการบาดเจ็บ เจ็บป่วย ความเสียหายต่อทรัพย์สิน สภาพแวดล้อมในการทำ งาน 8 ความเสี่ยง (Risk) เหตุการณ์หรือสิ่งที่มีโอกาสที่จะเกิดเป็นอันตรายและความรุนแรงตามลักษณะหรือสภาพ ของเหตุการณ์ (ความเสี่ยง = โอกาส x ความรุนแรง) หรือ personal protective equipment (PPE) คือ อุปกรณ์หรือสิ่งหนึ่งสิ่งใดที่จะนํามาสวม ใส่บนส่วนใดส่วนหนึ่ง หรือหลายส่วนของบุคคลนั้น ๆ เพื่อป้องกันไม่ไห้ได้รับอันตรายจากการทํา งาน หรือ ลดความรุนแรงของการประสบอันตรายที่อาจจะเกิดขึ้น ประเภทของอุปกรณ์ป้องกัน อันตรายส่วนบุคคลสามารถจําแนกตามลักษณะของงานที่ใช้ป้องกันอันตรายได้ดังนี้ อุบัติเหตุ (Accident) สภาพการณ์ที่ ไม่ปลอดภัย (Unsafe Condition) การกระทำ ที่ ไม่ปลอดภัย (Unsafe Acts)
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 1 2 3 4 อุปกรณ์ป้องกันระบบทางเดินหายใจ (Respiratory Protection) ใช้สำ หรับป้องกันไม่ให้สารอันตราย หรือสารพิษ เช่น ฝุ่น ละอองจากการฉีดพ่นสารเคมี ควัน ก๊าซต่างๆ ไอระเหยจากสารเคมี เป็นต้น ที่ปนเปื้อนในอากาศเข้าสู่ร่างกายทาง ระบบหายใจ เช่น หน้ากากป้องกันสารเคมี 2 3 อุปกรณ์ป้องกันดวงตา ใช้สำ หรับป้องกันดวงตาจากของแข็ง ป้องกันสารเคมีหรือวัตถุ กระเด็นเข้าตาจนได้รับอันตรายขณะปฏิบัติงาน เช่น แว่นตานิรภัย (Safety glasses) 3 อุปกรณ์ป้องกันหน้าและดวงตา (Face and Eye Protection) อุปกรณ์ป้องกันหน้า ใช้สําหรับการป้องกันความร้อน การแผ่รังสีที่เป็นอันตราย สะเก็ด/ฟูมจากการเชื่อมโลหะ การตัดโลหะ เช่น หน้ากากนิรภัย (Safety face shield), หน้ากากเชื่อม (Welding helmet) 5 อุปกรณ์ป้องกันระบบการได้ยิน (Hearing Protection) ใช้สำ หรับป้องกันเสียงที่มีระดับดังเกินกว่าที่หูคนเราจะสามารถรับได้ โดยกฎหมาย กำ หนดว่าต้องได้รับสัมผัสเสียงไม่เกิน 85 เดซิเบลเอ ตลอดระยะเวลาการทำ งาน 8 ชม. เพื่อป้องกันไม่ให้หูหนวก หรือหูตึง เช่น ปลั๊กอุดหู (ear plug), ที่ครอบหู (ear muff)
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 1 3 7 อุปกรณ์ป้องกันการตกจากที่สูง (Fall Protection) ใช้สำ หรับการทำ งานบนที่สูง เพื่อป้องกันการตก เช่น เข็มขัดนิรภัย (Safety Belt) สายรัดตัวนิรภัย (Safety Harnesses) สายรัดช่วยชีวิต (Life Line) 6 อุปกรณ์ป้องกันมือและแขน (Hand and Arm Protection) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้สำ หรับป้องกันการสัมผัสไฟฟ้า วัสดุอุปกรณ์หรือสารเคมี สารรังสี ความร้อน ซึ่งต้องเลือกให้เหมาะสมกับลักษณะของงาน เช่น ถุงมือหนังกันความร้อน ถุงมือยางกันไฟฟ้า ถุงมือผ้ากันลื่น ถุงมือไนไตรป้องกันสารเคมี เป็นต้น 3 2 3
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 1 4 การแต่งกายสำ หรับการปฏิบัติงาน เน็ตคลุมผมสีดำ (กรณีผู้หญิงผมยาว) บัตรพนักงาน (ติดที่หน้าอกด้านขวา) เสื้อพนักงาน ตามที่บริษัทกำ หนด กางเกงขายาวสีดำ กางเกงผ้า/สแล็ค รองเท้าสีดำ รองเท้าคัชชู/รองเท้าผ้าใบ ชาย หญิง 2 พนักงานแคชเชียร์มินิมาร์ท
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 1 5 การแต่งกายสำ หรับการปฏิบัติงาน ชาย หญิง เน็ตคลุมผมสีดำ (กรณีผู้หญิงผมยาว) เสื้อพนักงาน ตามที่บริษัทกำ หนด บัตรพนักงาน (คล้องทุกครั้งขณะปฏิบัติงาน) กางเกงขายาวสีดำ กางเกงผ้า/สแล็ค รองเท้าสีดำ 80% ขึ้นไป รองเท้าคัชชู/รองเท้าผ้าใบ เข็มขัด (สายสีดำ หัวเข็มขัดสีดำ /สีเงิน) ผู้จัดการมินิมาร์ท 2
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 1 6 รูปทรงเรขาคณิต ณิ ความหมาย สีเ สีพื่อความปลอดภัย ภั เครื่องหมายห้าม สีแ สี ดง รูปทรงเรขาคณิต ณิ ความหมาย สีเ สีพื่อความปลอดภัย ภั เครื่องหมายอุปกรณ์ เกี่ย กี่ วกับ กั อัค อั คีภั คี ย ภั สีแ สี ดง ตัวอย่าง ตัวอย่าง แบ่งออกเป็นทั้งหมด 5 ประเภท (อ้างอิงตาม มอก.365-2554) ป้ายสัญลักษณ์เพื่อความปลอดภัย 2
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 1 7 รูปทรงเรขาคณิต ณิ ความหมาย สีเ สีพื่อความปลอดภัย ภั เครื่องหมายบัง บั คับ คั ให้ปฏิบั ฏิ ติ บั ติ สีน้ำ สี น้ำ เงิน งิ ตัวอย่าง รูปทรงเรขาคณิต ณิ ความหมาย สีเ สีพื่อความปลอดภัย ภั เครื่องหมายเตือ ตื น สีเ สี หลือ ลื ง ตัวอย่าง ป้ายสัญลักษณ์เพื่อความปลอดภัย 2
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 1 8 รูปทรงเรขาคณิต ณิ ความหมาย สีเ สีพื่อความปลอดภัย ภั เครื่องหมาย สภาวะปลอดภัย ภั สีเ สีขียว ตัวอย่าง ตัวอย่างป้ายความปลอดภัยในร้านมินิมาร์ท ป้ายสัญลักษณ์เพื่อความปลอดภัย 2 ติดบริเวณประตู ทางเข้า-ออกร้านมินิมาร์ท ติดที่เหนือจุดติดตั้ง ถังดับเพลิง ติดบริเวณตู้ควบคุมไฟฟ้า ติดที่ประตูทางเข้า ห้องเก็บสินค้า ติดที่เหนือประตูทางออกห้องเก็บสินค้า
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 1 9 ขั้น ขั้ ตอนการปฏิบัติงานเพื่อความปลอดภัย แถบสีข สี าวเขีย ขี ว - แสดงพื้น พื้ ที่สภาวะปลอดภัย ภั บริเวณทางหนีไฟ บริเวณพื้นที่ปลอดภัย ตัวอย่างพื้นที่การใช้งาน แถบสีกับลักษณะพื้นที่ในงานความปลอดภัย แถบสีมีความกว้างขนาดเท่ากันเอีย อี งทำ มุม 45 องศา แถบสีเ สี หลือ ลื งดำ - แสดงพื้น พื้ ที่อัน อั ตราย บริเวณที่อาจลื่นล้ม กระแทก พื้นต่างระดับ ตัวอย่างพื้นที่การใช้งาน แถบสีแ สี ดงขาว - แสดงพื้น พื้ ที่เขตหวงห้าม หรือพื้น พื้ ที่เก็บ ก็ อุปกรณ์ดั ณ์ บ ดั เพลิง ลิ พื้นที่เขตไวไฟ เช่น บริเวณตู้จ่าย อาคารเก็บก๊าซ หลุมลงน้ำ มัน เป็นต้น บริเวณจุดติดตั้งถังดับเพลิง ตัวอย่างพื้นที่การใช้งาน แถบสีข สี าวฟ้า - แสดงพื้น พื้ ที่บัง บั คับ คั ให้ปฏิบั ฏิ ติ บั ติ บริเวณเขตบังคับให้สวมใส่อุปกรณ์ป้องกันอัน อั ตรายส่วนบุคคล ตัวอย่างพื้นที่การใช้งาน ความปลอดภัยในการทำ งานที่อับ อั อากาศ ที่อับ อั อากาศ (Confined Space) = ที่ซึ่งมีทางเข้า-ออกจำ กัดและไม่ได้ออกแบบไว้ สำ หรับเป็นสถานที่ทำ งานอย่างต่อเนื่องเป็นประจำ และมีสภาพเป็นอัน อั ตรายหรือ บรรยากาศอัน อั ตราย เช่น อุโมงค์ ถ้ำ บ่อ หลุม ห้องใต้ดิน ห้องนิรภัย ถังน้ำ มัน ถัง หมัก ถัง ไซโล ท่อ เตา ภาชนะหรือสิ่งอื่น อื่ ที่มีลักษณะคล้ายกัน
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 2 0 ก่อนปฏิบัติงาน ขณะปฏิบัติงาน ยื่นขออนุญาตทำ งานก่อนปฏิบัติงานทุกวัน และระบุรายละเอีย อี ดงานลงในใบขออนุญาตการทำ งาน ที่อับ อั อากาศให้ชัดเจน โดยมีลายเซ็นต์ผู้อนุญาต ติดป้าย “อับ อั อากาศ อัน อั ตราย ห้ามเข้า” ที่บริเวณทางเข้า-ออก และต้องมีอุปกรณ์เฉพาะในการเปิด ทางเข้า-ออก มีสิ่งปิดกั้นที่สามารถป้องกันไม่ให้บุคคลใดเข้าหรือตกลงไปในที่อับ อั อากาศ ผู้ปฏิบัติงานต้องผ่านการอบรมความปลอดภัยในการทำ งานที่อับ อั อากาศ (4 ผู้ ได้แก่ ผู้อนุญาต ผู้ควบคุม ผู้ปฏิบัติงาน ผู้ช่วยเหลือ) ผู้ปฏิบัติงานต้องไม่เป็นโรคทางเดินหายใจ โรคหัวใจ หรือโรคที่แพทย์เห็นว่าไม่เหมาะสมกับการ ทำ งานที่อับ อั อากาศ (มีใบรับรองแพทย์ ยืนยัน) ตรวจวัดปริมาณอากาศก่อนเข้าไปในที่อับ อั อากาศ ( O2 มากกว่า 19.5% แต่ไม่เกิน 23.5% , ก๊าซ ไอระเหย สารพิษ = 0% LEL ) และเก็บบันทึกผลการตรวจวัดไว้ ณ สถานประกอบกิจการ หากปริมาณอากาศไม่เป็นไปตามมาตรฐาน แต่ต้องให้เข้าไปปฏิบัติงานผู้ควบคุมงานต้องจัด จั หา อุปกรณ์ช่วยหายใจชนิดมีถังออกซิเจนในตัว (SCBA) จัด จั ให้มีอุปกรณ์ป้องกันอัน อั ตรายส่วนบุคคล อุปกรณ์ช่วยเหลือและช่วยชีวิตที่เหมาะสมให้แก่ผู้ ปฏิบัติงานและผู้ช่วยเหลือ ห้ามสูบบุหรี่หรืออุปกรณ์จุดติดไฟที่ไม่เกี่ยวข้องเข้าไปในที่อับ อั อากาศ อุปกรณ์ไฟฟ้าที่ใช้งานในที่อับ อั อากาศ ต้องเป็นชนิดป้องกันการระเบิด (Explosion proof) ห้ามผู้ปฏิบัติงานคนเดียวกัน ปฏิบัติหน้าที่หลายตำ แหน่งในคราวเดียวกัน จัด จั ให้มีอุปกรณ์ดับเพลิงที่เหมาะสมและมีประสิทธิภธิาพในจำ นวนที่เพียงพอที่จะใช้ได้ทันทีเมื่อเกิด ไฟไหม้ ตรวจวัดสภาพอากาศเป็นระยะ และอาจต้องมีการระบายอากาศตลอดเวลาถ้าจำ เป็น จัด จั ให้มีผู้ช่วยเหลือเฝ้าอยู่ปากทางเข้า-ออกที่อับ อั อากาศตลอดเวลาที่ปฏิบัติงานและสามารถติดต่อ สื่อสารกับผู้ปฏิบัติงานข้างในได้ตลอดเวลา ปฏิบัติงานตามหลักความปลอดภัยต่อเนื่องตลอดเวลา
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 2 1 หลังปฏิบัติงาน ความปลอดภัยในงานบนที่สูง งานบนที่สูง (Work at height) = การทำ งานในพื้นที่ปฏิบัติงานที่สูงจากพื้น ตั้งแต่ 1.8 เมตรขึ้นไป ตรวจสอบพื้นที่ปฏิบัติงานและจำ นวนผู้ปฏิบัติงานทุกครั้งหลังปฏิบัติงาน ทำ การปิดทางเข้า-ออกพื้นที่ทุกครั้งหลังปฏิบัติงาน ส่งใบขอนุญาตการทำ งานให้เจ้าของพื้นที่ตรวจสอบเมื่อสิ้นสุดการปฏิบัติงาน ก่อนปฏิบัติงาน ยื่นขออนุญาตทำ งานก่อนปฏิบัติงานทุกวัน และระบุรายละเอีย อี ดงานให้ชัดเจน จัด จั ให้มีข้อบังคับและขั้นตอนการปฏิบัติงานเพื่อความปลอดภัยในการทำ งานที่สูง โดยระบุอัน อั ตราย การวางแผนการปฏิบัติงาน และการป้องกัน ควบคุมอัน อั ตราย ผู้ปฏิบัติงานต้องได้รับการฝึกอบรม “การทำ งานบนที่สูง” และมีสภาพร่างกาย จิตจิ ใจที่พร้อมปฏิบัติ งาน แต่งกายรัดกุมและสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันอัน อั ตรายส่วนบุคคล เช่น เข็มขัดนิรภัย เชือกนิรภัยหรือ สายช่วยชีวิต หมวกนิรภัย รองเท้าชนิดหุ้มส้นพื้นยาง หรือถุงมือ เป็นต้น จัด จั ให้มีราวกั้น/รั้วกันตก/แผงทึบสูง 0.9 – 1.1 เมตร กรณีทำ งานที่สูงตั้งแต่ 4 เมตรขึ้นไป จัด จั ให้มีนั่งร้าน/บันได/ขาหยั่งและม้ายืนที่มีความมั่นคง แข็งแรงและปลอดภัย ต้องมีผู้ปฏิบัติงานอย่างน้อย 2 คนทุกครั้ง และควบคุมผู้ที่ไม่เกี่ยวข้องเข้าไปในจุดที่ปฏิบัติงาน จัด จั ให้มีฝาปิดที่แข็งแรงปิดกั้นบริเวณปล่องหรือช่องเปิดต่างๆ เช่น บ่อ หลุมลึก เป็นต้น และมีรั้วกั้น ต้องติดตั้งป้ายเตือน กรวยสีส้ม หรือเส้นสีขาวแดงปิดกั้นพื้นที่ให้ชัดเจน
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 2 2 ขณะปฏิบัติงาน หลังปฏิบัติงาน ความปลอดภัยในงานเกี่ยวกับไฟฟ้า ก่อนปฏิบัติงาน ต้องปฏิบัติตามกฎระเบียบของบริษัทตามที่ระบุไว้ในใบขอนุญาตการทำ งานของบริษัทอย่าง เคร่งครัด กรณีทำ งานที่สูงนอกอาคาร/พื้นที่เปิดโล่ง ให้หยุดงานทันทีเมื่อเกิดลมพายุลมแรง ฝนตก/ฝนฟ้า คะนอง ตรวจสอบความเรียบร้อย และทำ ความสะอาดพื้นที่ ทำ การปิดทางเข้า-ออกพื้นที่ทุกครั้งหลังปฏิบัติงาน ส่งใบขอนุญาตการทำ งานให้เจ้าของพื้นที่ตรวจสอบเมื่อสิ้นสุดการปฏิบัติงาน ยื่นขออนุญาตทำ งานก่อนปฏิบัติงานทุกวัน และระบุรายละเอีย อี ดงานให้ชัดเจน ตรวจสอบสายไฟฟ้า ถ้าชำ รุดให้ใช้เทปพันเป็นฉนวนหุ้มให้เรียบร้อย ห้ามแขวนสายไฟฟ้าบนของมีคม เช่น ใบมีด เลื่อย ใบพัด ห้ามสวมใส่เสื้อผ้าที่เปียกหรือเป็นสื่อไฟฟ้าทุกชนิด เช่น แหวน สายสร้อย หัวเข็มขัดที่เป็นโลหะ เป็นต้น สวมใส่อุปกรณ์ป้องกันอัน อั ตรายส่วนบุคคล เช่น ถุงมือยาง ถุงมือหนัง แขนเสื้อยาง หมวกนิรภัย รองเท้ายางหุ้มข้อชนิดมีส้น/รองเท้าพื้นยางหุ้มส้น เป็นต้น จัด จั ให้มีข้อบังคับและขั้นตอนการปฏิบัติงานเพื่อความปลอดภัยในการทำ งานเกี่ยวไฟฟ้า ผู้ปฏิบัติงานต้องได้รับการฝึกอบรม “ความปลอดภัยในการทำ งานเกี่ยวกับไฟฟ้า” ก่อนเริ่มงาน ปิด/ตัดระบบไฟฟ้า ก่อนเริ่มปฏิบัติงานเกี่ยวกับไฟฟ้า
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 2 3 ขณะปฏิบัติงาน ต้องปฏิบัติกฎระเบียบของบริษัทตามที่ระบุไว้ในใบขอนุญาตการทำ งานของบริษัทอย่างเคร่งครัด หลังปฏิบัติงาน ตรวจสอบความเรียบร้อย และทำ ความสะอาดพื้นที่ ทำ การปิดทางเข้า-ออกพื้นที่ทุกครั้งหลังปฏิบัติงาน ส่งใบขอนุญาตการทำ งานให้เจ้าของพื้นที่ตรวจสอบเมื่อสิ้นสุดการปฏิบัติงาน จัด จั ให้มีระบบ lock out/tag out เพื่อป้องกันการสับสวิตซ์เชื่อมต่อวงจรที่ตู้ควบคุมไฟฟ้า ขณะปฏิบัติงาน ต้องมีผู้ปฏิบัติงานอย่างน้อย 2 คนทุกครั้ง และควบคุมผู้ที่ไม่เกี่ยวข้องเข้าไปในจุดที่ปฏิบัติงาน หากเกิดเพลิงไหม้ ให้ทำ การดับเพลิงด้วยถังดับเพลิง ห้ามทำ งานใกล้สายไฟฟ้า/อุปกรณ์ไฟฟ้าแรงสูง ขณะเกิดฝนตก/ฝนฟ้าคะนอง หากต้องทำ งานในบริเวณที่มีระยะห่างจากสายไฟฟ้าแรงสูง < 60 เซนติเมตร ต้องใช้อุปกรณ์ ป้องกันอัน อั ตรายที่เป็นฉนวนไฟฟ้าอย่างดี และห้ามเหยียบสายไฟฟ้าทุกชนิด
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 2 4 การทำ งานกับอุปกรณ์ไฟฟ้าอย่ การทำ งานกับอุปกรณ์ไณ์ฟฟ้าอย่า ย่ างปลอดภัภั ภั ย ภั ย ตู้ควบคุมไฟฟ้า ต้องไม่มีช่องเปิด มีฝาครอบมิดชิด และมีป้ายบ่งชี้ตำ แหน่งสวิตซ์ไฟฟ้า เพื่อป้องกันเกิดไฟฟ้าลัดวงจร/กระแสไฟฟ้ารั่วไหล/แมลงกัดแทะเข้าไปกัดสายไฟภายใน TRUE FALSE TRUE FALSE ตู้ควบกรณีตู้ควบคุมไฟฟ้ามีช่องเปิดตรงสวิตซ์ไฟฟ้า > แจ้ง จ้ เบิกขอแผ่นปิดช่องว่างจาก SAFETY ความปลอดภัยในการทำ งาน 1 ตรวจสอบอุปกรณ์ไฟฟ้าก่อนใช้งานเสมอ เช่น แผ่นปิดช่องว่างตู้ไฟฟ้า ตู้ควบคุมไฟฟ้า
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 2 5 สภาพเต้ารับ/เต้าเสียบ สวิตซ์ไฟฟ้า ไม่ชำ รุดและมีฝาครอบเพื่อป้องกันไฟฟ้ารั่วไหล/ ไฟฟ้าลัดวงจร/พนักงานโดนไฟฟ้าดูด/แมลงกัดแทะเข้าไปกัดแทะภายในสายไฟ TRUE FALSE สภาพสายไฟฟ้า ไม่ชำ รุด ไม่เห็นเส้นทองแดง เก็บอย่างเป็นระเบียบ เพื่อป้องกันถูกไฟฟ้าดูด/ไฟฟ้าช็อต/ไฟฟ้าลัดวงจร/ แมลงกัดแทะเข้าไปกัดแทะภายในสายไฟ TRUE FALSE การเดินสายไฟภายนอกอาคาร ร้อยอยู่ในเส้นท่ออ่อ อ่ น/ ท่อ PVC เพื่อป้องกันไฟฟ้ารั่วไหล/ ไฟฟ้าลัดวงจร/พนักงานโดนไฟฟ้าดูด/แมลงกัดแทะเข้าไปกัดแทะภายในสายไฟ 2 ห้ามต่อสายไฟตรงโดยไม่ผ่านอุปกรณ์ค ณ์ วามปลอดภัย TRUE FALSE
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 2 6 การใช้งานปลั๊กพ่วงไฟฟ้า ควรต่อกันไม่เกิน 2 พ่วง/ไม่ต่อปลั๊กไฟฟ้าซ้อนกันหลายชั้น/ไม่นำ ปลั๊ก ของอุปกรณ์ไฟฟ้าที่กินไฟมาก เช่น ตู้แช่ มาเสียบที่ปลั๊กพ่วง เพื่อป้องกันไฟฟ้าช็อต/ไฟฟ้าลัดวงจร/ ไฟฟ้าภายในร้านดับ TRUE FALSE 3 ห้ามใช้ไฟฟ้าเกินกำ ลังจากการออกแบบ FALSE 4 มือเปียก พื้นแฉะ อย่าแตะอุปกรณ์ไฟฟ้า เพื่อป้องกันไม่ให้พนักงานถูกไฟฟ้าดูด 5 เมื่อซ่อมบำ รุงเกี่ยวกับไฟฟ้า ต้องมั่นใจว่า ได้ปิดหรือตัดระบบไฟฟ้า และล็อคตู้ไฟฟ้า พร้อม แขวนป้ายบอก
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 2 7 TRUE FALSE TRUE FALSE สายดิน ช่วยป้องกันไฟรั่ว ไฟดูด เนื่องจากไฟฟ้ารั่วไหล ดังนั้น : อุปกรณ์ไฟฟ้าที่มีส่วนของโลหะจะต้องมีสายดิน เช่น ตู้แช่ ตู้เย็น เครื่องทำ น้ำ ร้อน เครื่องทำ น้ำ แข็ง ไมโครเวฟ หม้อหุงข้าว กระทะไฟฟ้า เป็นต้น อุปกรณ์ค ณ์ วามปลอดภัย ภั ของเครื่องใช้ไฟฟ้ อุปกรณ์ า ค ณ์ วามปลอดภัย ภั ของเครื่องใช้ไฟฟ้า กรณีเ ณี ครื่องใช้ไฟฟ้าเป็นปลั๊ก ลั๊ แบบ 2 ขากลม >>> จัด จั หาปลั๊ก ลั๊ เพิ่มขากราวด์มาสวม ปลั๊กแบบ 2 ขา 1 รู ปลั๊กเพิ่มขากราวด์กราวด์ สังเกตจากเต้ารับไฟฟ้าต้องมี 3 รู และนำ Easy check ไปเสียบต้องขึ้นไฟถูกต้อง สังเกตจากปลั๊กไฟฟ้าต้องมี 3 ขา
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 2 8 อุปกรณ์ตั ณ์ ตั ดระบบไฟฟ้า เช่น ฟิวส์ เบรกเกอร์ ช่วยป้องกันไม่ให้อุปกรณ์ชำ รุด เสียหายหรือไหม้ เมื่อมีการใช้กระแสไฟฟ้าเกินกำ ลัง การใช้งาน คอมพิวเตอร์ เป็นเวลานานเกินไปโดยไม่พัก อาจส่งผลกระทบที่เป็นอัน อั ตรายต่อสุขภาพ และเสี่ยงต่อการเกิดโรคอื่น อื่ ๆ ตามมาในภายหลัง ดังนั้น เราควรป้องกันตั้งแต่เนิ่นๆ เพื่อลดอัต อั รา เสี่ยงจากผลกระทบดังกล่าว ซึ่งสามารถแบ่งอัน อั ตรายที่เกิดขึ้นออกได้เป็น 5 กลุ่ม ได้แก่ 1 สาเหตุ 2 อาการ การทำ งานกับอุปกรณ์ค ณ์ อมพิวเตอร์อย่ การทำ งานกับอุปกรณ์ค ณ์ อมพิวเตอร์อย่า ย่ างปลอดภัภั ภั ย ภั ย 1. โรคตาที่เกิด กิ จากคอมพิว พิ เตอร์ (Computer Vision Syndrome : CVS) มักเกิดในกลุ่มคนที่ทำ งานอยู่หน้าจอคอมพิวเตอร์ติดต่อกันนานเกิน 2 ชั่วโมง โดยไม่พักสายตา การใช้คอมพิวเตอร์ที่มีหน้าจอ สว่างมากเกินไป การมองหน้าจอ คอมพิวเตอร์ใกล้และเป็นระยะเวลา นานโดยไม่มีการพักสายตา รวมถึง การมองหน้าจอคอมพิวเตอร์ใน ระดับที่ไม่เหมาะสมกับระดับสายตา ดวงตาล้า ดวงตาแห้ง รู้สึกแสบตา และดวงตาไม่สามารถสู้แสงหรือ โฟกัสได้ ทั้งนี้อาจมีอาการปวดหัว คอ และบ่าร่วมด้วย
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 2 9 4 การป้องกัน กั พักสายตาบ่อยๆและหมั่นกระพริบตา เช่น หลับตาทุก 10 นาที ต่อการทำ งาน 1 ชั่วโมง หรือพักทุก 15 นาที ต่อการ ทำ งานต่อเนื่อง 2 ชั่วโมง เป็นต้น และใช้แผ่นกรองแสงเพื่อลดแสงจ้า ลดความล้าของสายตาลงได้ มักเกิดในกลุ่มคนที่ต้องใช้คอมพิวเตอร์ทำ งาน หรือคนที่ใช้ข้อมือหนัก 1 สาเหตุ การใช้ข้อมือในท่าทางเดิมเป็น ประจำ มีการใช้ข้อมือหนักๆ เช่น เวลาพิมพ์คีย์บอร์ด หรือตอน ควบคุมเมาส์โดยข้อมือเสียดสีกับ พื้นโต๊ะตลอดเวลา 2 อาการ ชา หรือปวดที่บริเวณนิ้วมือ ฝ่ามือ ลามไปถึงหัวไหล่ โดยอาการมักจะ เกิดตอนที่ใช้ข้อมือหนักๆ จนทำ ให้ กล้ามเนื้อมืออ่อ อ่ นแรงไม่สามารถกำ มือได้แน่น การรักษา 3 การรักษา ใช้น้ำ ตาเทียมหยอดตาบ่อยๆ หรือ ยาหยอดตาชนิดที่ยับยั้งการคั่ง ของเลือดบริเวณตา 2. โรคการกดทับเส้นประสาทบริเวณข้อ มือ มื (Carpal Tunnel Syndrome – CTS) 3 การรักษา ให้ทำ การประคบร้อน กดนวด บริเวณผังผืดที่กดทับเส้นประสาท หรือยืดเส้นประสาท แต่หากเริ่มมี อาการหนักขึ้นอาจต้องไปพบแพทย์ เพื่อทำ การรักษา 4 การป้องกัน กั หลีกเลี่ยงการใช้งานมือในลักษณะ เกร็งนานๆ ในงานที่ต้องใช้ข้อมือ กระดกขึ้น งอข้อมือนานๆ รวมถึงงาน ที่มีการสั่นกระแทกจนทำ ให้ความดัน ในโพรงข้อมือสูงขึ้น
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 3 0 มักเกิดในกลุ่มคนที่ต้องนั่งทำ งานเป็นระยะเวลานาน หรือคนที่มีพฤติกรรมชอบบิดคอ หมุนคอ 1 สาเหตุ 2 อาการ ปวดบริเวณคอ ไหล่ และบ่า บางครั้งอาจมีอาการ ปวดร่วมกันจนทำ ให้อาการหนักขึ้น คือลามไปกด ทับเส้นประสาท ทำ ให้อาการปวดลามไปถึงแขน เริ่มมีอาการชา กล้ามเนื้ออ่อ อ่ นแรง และหากไปกด ทับหลอดเลือดเลี้ยงสมองจะทำ ให้รู้สึกปวดหัว ปวดกระบอกตาและบ้านหมุน การรักษา 3. โรคหมอนรองกระดูก ดู คอเสื่อ สื่ ม (Cervical Spondylosis) พฤติกรรมการใช้คอและกล้ามเนื้อ แผ่นหลังที่ผิดลักษณะ เช่น การบิดคอ การนั่งก้มหน้าทำ งาน เป็นระยะเวลานานโดยไม่มีการ เคลื่อนไหวใดๆ 3 การรักษา ทานยา ทำ กายภาพบำ บัด หรือ รักษาโดยใช้คลื่นวิทยุความถี่สูง (Nucleoplasty) 4 การป้องกัน กั หากต้องนั่งทำ งานนาน ควรหมั่นยืด กล้ามเนื้อบ่อยๆ ไม่ควรโน้มศีรษะอ่าน หนังสือเป็นเวลานาน เพราะจะทำ ให้ กล้ามเนื้อบริเวณคอทำ งานหนักกว่า ปกติ แต่ควรยกหนังสือให้ตั้งขึ้นใน ระดับสายตาแทน
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 3 1 1 สาเหตุ 2 อาการ การรักษา 4. โรคสมาธิสั้ ธิ น สั้ จากการทำ งาน (Attention Deficit Trait - ADT) สามารถเกิดได้กับพนักงานที่มีการใช้งานคอมพิวเตอร์ทุกคน สภาพแวดล้อมในการทำ งานที่บีบ คั้นและวุ่นวาย ต้องรับผิดชอบและ ทำ งานหลายอย่างพร้อมกันในเวลา เดียว ไม่สามารถจดจ่อ จ่ กับอะไรบางอย่างได้นาน ความอดทนต่ำ ความสามารถในการคิด วิเคราะห์แก้ไขปัญหา ความคิดสร้างสรรค์ การแบ่งเวลา และการจัด จั ลำ ดับความ สำ คัญลดลง รวมถึงมีอาการเครียด กังวล และคิดถึงปัญหาอยู่ตลอดเวลาโดยไม่ แสดงออก 3 การรักษา ปรึกษาจิตจิแพทย์ 4 การป้องกัน กั พักผ่อนหรือเปลี่ยนอิริอิริยาบถ หากรู้สึกว่า ทำ งานติดต่อกันเป็นระยะเวลานาน และ ควรมีปฏิสัมพันธ์กัธ์ กั บคนรอบข้าง รวมถึง พยายามจัด จั ลำ ดับความสำ คัญ แบ่งเวลา ให้กับการทำ งานอย่างเหมาะสม
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 3 2 มักเกิดจากการทำ งานอย่างใดอย่างหนึ่งซ้ำ กัน/ทำ ท่าทางการทำ งานที่ไม่เหมาะสมต่อเนื่องเป็นเวลา นาน/ปัจจัย จั เสี่ยงอื่น อื่ ๆ 1 สาเหตุ สภาพแวดล้อม/อุปกรณ์ในการ ทำ งานไม่เหมาะสม เช่น นั่งทำ งาน กับโต๊ะ/เก้าอี้ที่ อี้ ที่ สูง/ต่ำ เกินไป ไม่ เหมาะกับสรีระร่างกาย 2 อาการ การรักษา 5. โรคออฟฟิศซิน ซิ โดรม (Office Syndrome) ปวดหลัง ปวดไหล่ ปวดคอ ปวดหัว ปวดตา ปวดข้อมือ 3 การรักษา ทานยา สามารถเห็นผลในช่วงแรก แต่ถ้าไม่มีการปรับเปลี่ยน พฤติกรรมอาจกลับมาเป็นอีก อี ทำ กายภาพบำ บัด การนวดเฉพาะ จุดที่ปวด หรือการฝังเข็ม เป็นวิธีที่ ธี ที่ เห็นผลเร็ว และลดภาวะแทรกซ้อน จากการทานยาได้ 4 การป้องกัน กั ปรับเปลี่ยนอิริอิริยาบถในการทำ งาน เช่น พักสายตา 10 นาที ต่อการ ทำ งาน 1 ชั่วโมง, ทุกๆ 20 นาที เปลี่ยนท่าทางการทำ งาน เป็นต้น นั่ง ทำ งานในท่าทางที่เหมาะสมตามหลัก การยศาสตร์ และหมั่นบริหารร่างกาย เป็นประจำ
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 3 3 6 ท่าบริหารร่างกายป้องกัน กั โรค Office Syndrome ท่ท่าทางที่เหมาะสมในการนั่งทำ งานกับ กั คอมพิว พิ เตอร์ าทางที่เหมาะสมในการนั่งทำ งานกับ กั คอมพิว พิ เตอร์
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 3 4 การยกของอย่ การยกของอย่า ย่ างปลอดภัภั ภั ย ภั ย ในปัจจุบันประเทศไทยมีกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการยกเคลื่อนย้ายของหนัก คือ กฎกระทรวง กำ หนด อัต อั ราน้ำ หนักที่นายจ้างให้ลูกจ้างทำ งานได้ พ.ศ. ๒๕๔๗ ได้กำ หนดให้ลูกจ้างทำ งานยก แบก หาม หาบ ทูน ลาก หรือเข็นของหนัก ไม่เกินอัต อั ราน้ำ หนักต่อลูกจ้างหนึ่งคน ดังต่อไปนี้ เป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในกลุ่มพนักงาน ซึ่งมักมีอาการปวดที่บริเวณเอวและหลัง เมื่อพักผ่อนก็จะมี อาการดีขึ้น แต่เมื่อเริ่มเคลื่อนไหวทำ งานก็จะเริ่มมีอาการปวดหลังขึ้นอีก อี อาการปวดหลังเรื้อรังนี้ สามารถส่งผลไปถึงการหยุดงาน การสูญเสียรายได้ การเสียค่ารักษาพยาบาลได้ โดยเกิดจาก 3 ปัจจัย จั หลัก ดังนี้ ทำ ไมยกของจึง จึปวดหลัง ลั เด็กหญิง (อายุ15-18 ปี) ไม่เกิน 20 กิโลกรัม เด็กชาย (อายุ15-18 ปี) ไม่เกิน 25 กิโลกรัม ลูกจ้างหญิง (อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป) ไม่เกิน 25 กิโลกรัม ลูกจ้างชาย (อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป) ไม่เกิน 55 กิโลกรัม
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 3 5 1. ปวดหลัง ทั้งเฉียบพลันและเรื้อรัง หากดันทุรังยกต่อจะยิ่งทำ ให้อาการเพิ่มมากขึ้น 2. โรคกระดูกทับเส้นประสาท เป็นผลพวงจากการที่กระดูกสันหลังกระจายแรงกดไม่เท่ากัน 3. เข่าเสื่อม จากการย่อเข่าผิดวิธี 4. มือชา เนื่องจากเส้นเลือดและเส้นประสาทถูกกดทับ 5. ไส้เลื่อน คุณผู้หญิงก็เป็นได้ เกิดจากการยกของหนักเกินไป จนเกิดแรงดันในช่องท้อง เข็มขัดพยุงหลัง (Back support) เป็นอุปกรณ์ที่เหมาะสำ หรับพนักงานที่ได้รับบาดเจ็บ จ็ และกำ ลัง ฟื้นฟูสมรรถภาพเพื่อกลับเข้าทำ งานเดิม เช่น ผู้ที่ผ่าตัดหลังมา/กระดูกสันหลังเคลื่อนการใส่จะมี ประโยชน์มากในช่วงแรกเพื่อลดอาการเจ็บ จ็ แต่ควรจะใช้ในช่วงเวลาสั้นๆ แต่ไม่ใช่อุปกรณ์ป้องกัน อัน อั ตรายส่วนบุคคล อัน อั ตรายที่เกิด กิ จากการยกของผิด ผิ วิธี วิธี การใช้เข็ม ข็ ขัด ขั พยุง ยุ หลัง ลั กับ กั การยกของ ทำ ให้ผู้ที่บาดเจ็บ จ็ บริเวณหลัง อาการดีขึ้น เนื่องจากไปทำ หน้าที่แทนกล้ามเนื้อที่อ่อ อ่ นแรงลง ทำ ให้พนักงานสามารถทำ งานได้ตามปกติ ช่วยพยุงให้กระดูกสันหลังมีความมั่นคงมากขึ้น ช่วยให้อาการบาดเจ็บ จ็ ทุเลาลงเร็วขึ้น เนื่องจากจำ กัดการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อที่บาดเจ็บ จ็ ข้อดี ส่วนหลังกล้ามเนื้อรอบลำ ตัวทำ งานลดลงและฝ่อลง เนื่องจากเข็มขัดไปทำ งาน แรงดันในช่องท้องเพิ่มสูงขึ้น ส่งผลให้ความดันเลือดเพิ่มสูงขึ้น ข้อเสีย สี แทนที่กล้ามเนื้อ ทำ ให้ผู้ที่มีความดันเลือดสูงอยู่แล้วก็จะสูงยิ่งขึ้น “ดัง ดั นั้น BACK SUPPORT จึง จึไม่ส ม่ ามารถป้องกัน กั อาการปวดหลัง ลัได้อย่างแท้จริง”
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 3 6 2. หลีกเลี่ยงการอยู่ในท่าเดียวนานๆ โดยเฉพาะท่านั่ง 3. การยืนทำ งานนานๆ ควรมีที่พักเท้า 4. อย่าให้น้ำ หนักตัวมากเกินไป ซึ่งมีเกณฑ์มาตรฐานดังนี้ เพศชาย : ส่วนสูง (เซนติเมตร) – 105 = น้ำ หนัก ± 10 กิโลกรัม เพศหญิง: ส่วนสูง (เซนติเมตร) – 110 = น้ำ หนัก ± 10 กิโลกรัม เช่น เพศชาย สูง 170 เซนติเมตร น้ำ หนักควรอยู่ระหว่าง 65 ± 10 กิโลกรัม (55 – 75 กิโลกรัม) เป็นต้น 5. ออกกำ ลังกายให้กล้ามเนื้อบริเวณหน้าท้องและหลังแข็งแรง เช่น การใช้วิธีน ธี อนคว่ำ นำ หมอน หนุนใต้ท้อง ค่อยๆยกศีรษะขึ้น ค้างไว้ 3 – 5 วินาที แล้วค่อยๆลดศีรษะลง โดยทำ ซ้ำ 5 – 10 ครั้ง เป็นต้น 6. เมื่อมีอาการปวดหลัง อาจใช้กระเป๋าน้ำ ร้อนวางบริเวณที่ปวด นาน 20 – 30 นาที แต่ถ้ามีอาการ ปวดร้าวลงขา อาจเกิดจากหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท ควรรีบไปปรึกษาแพทย์ทันที 1. ท่าทางในการยกต้องทำ ให้ถูกวิธี โดยยืนให้ชิดสิ่งของที่จะยก ย่อเข่าให้หลังเป็นแนวตรง แขนแนบชิด ลำ ตัว และอย่ายกสิ่งของที่มีน้ำ หนักมากเกินไป เทคนิคการยกของอย่าปลอดภัย 1. พิจารณาว่าของยกคนเดียวได้ไหม? 2. นั่งยองๆ หลังตรง ใกล้กับสิ่งของ ที่ต้องการยก เท้า 2 ข้างแยกกัน การป้องกันอาการปวดหลัง 3. ยกของขึ้นมาในระดับอกก่อน 4. ยืนขึ้น ให้แขนและศอกแนบใกล้ลำ ตัว
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 3 7 การทำ ความสะอาดถังดักไขมันอย่ การทำ ความสะอาดถังดักไขมันอย่างถูกวิธี ย่ างถูกวิธี ใช้สำ หรับบำ บัดน้ำ เสียจากการอุปโภคในร้านค้า เนื่องจากน้ำ เสียจะมีปริมาณน้ำ มันและไขมันปน อยู่มาก หากไม่จำ กัดออกจะทำ ให้ท่อระบายน้ำ อุดตันได้ โดยจะกักน้ำ เสียไว้ระยะหนึ่งเพื่อให้ไขมันและน้ำ มันลอยตัวขึ้นมาสะสมกันอยู่บนผิวน้ำ เมื่อ ปริมาณไขมันและน้ำ มันสะสมมากขึ้น ประมาณ 7 วัน ควรตักคราบไขมันออก แบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่ 1. ถังดักไขมันชนิดบนดิน อ้างอิงอิจาก ถังดักไขมัน (Grease Trap) ชนิดของถังดักไขมัน 2. ถังดักไขมันชนิดผังใต้ดิน
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 3 8 1. ตะแกรงดักเศษอาหาร : จะช่วยกรองเศษอาหาร และสิ่งสกปรกต่างๆไว้ 2. ส่วนแยกไขมัน : ถูกออกแบบให้เหมาะสมกับทิศทางการไหลของน้ำ และรูปร่างถัง จึง จึ มีประสิทธิภธิาพ ในการแยก และสกัดไขมันให้ลอยอยู่เหนือผิวน้ำ 3. ท่อระบายไขมัน : เมื่อไขมันถูกแยกออกจากน้ำ และสะสมอยู่ภายในถัง ในระยะเวลาประมาณ 7 วัน ก็สามารถระบายไขมันออกทางท่อน้ำ ออกลงถุงดำ หรือภาชนะที่เตรียมไว้เพื่อนำ ไปทิ้ง มีทั้งหมด 3 ขั้นตอน ส่วนประกอบของถังดักไขมัน ระบบการทำ งาน ถัง ถั ดัก ดั ไขมัน มั ชนิดใต้ดิน ดิ ส่ว ส่ นประกอบของถัง ถั ดัก ดั ไขมัน มั
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 3 9 TRUE FALSE 1. จัด จั เตรียมอุปกรณ์ให้พร้อม ได้แก่ ถุง ถุ มือ มื ยาง กระชอนตัก ตั แปรงขัด ขั 2. เปิดฝาถังดัก ดั ไขมัน มั และนำ ตะแกรงออกมา พร้อมนำ เศษอาหารออกมาใส่ถุ ส่ ง ถุ ดำ และทำ ความสะอาดตะแกรงให้สะอาด 3. นำ แปรงขัด ขั ที่บริเวณขอบถัง ถั และใช้กระชอนตัก ตั คราบไขมัน มั ใส่ถุ ส่ ง ถุ ดำ 4. มัด มั ปากถุงดำ และแปะกระดาษที่ถุง ถุ ดำ ว่า "ขยะอัน อั ตราย" เพื่อ พื่ ให้เทศบาล นำ ไปกำ จัด จั 5. ทำ ความสะอาดอุปกรณ์ และล้างมือ มื ให้สะอาด 1. ตะแกรงดักเศษอาหาร : จะช่วยกรองเศษอาหารและสิ่งสกปรกต่างๆ ไว้ 2. ส่วนแยกไขมัน : ถูกออกแบบให้เหมาะสมกับทิศทางการไหลของน้ำ และ รูปร่างถังจึง จึ มีประสิทธิภธิาพ ในการแยกและสกัดไขมันให้ลอยอยู่เหนือผิวน้ำ ก่อนปล่อยน้ำ ออกสู่รางระบายน้ำ สาธารณะ มีทั้งหมด 2 ขั้นตอน ระบบการทำ งาน ตัว ตั อย่างการดูแ ดู ลรักษาบ่อ บ่ ดัก ดั ไขมัน มั ในร้านมินิ มิ นิ มาร์ท ขั้น ขั้ ตอนการทำ ความสะอาดถัง ถั ดัก ดั ไขมัน มั ประโยชน์ของการทำ ความสะอาดบ่อดักไขมัน 1. ป้องกันการบูดเน่าของเศษอาหารเพื่อไม่ให้เกิดมลพิษทางกลิ่นในบริเวณร้านมินิมาร์ท 2. ไม่ให้มีการสะสมของคราบไขมันที่มากเกินความสามารถของถังดักไขมัน เพื่อป้องกันการอุดตัน ของท่อระบายน้ำ
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 4 0 ทฤษฎีการเกิดเพลิงไหม้ องค์ประกอบของไฟ องค์ประกอบของไฟมีด้วยกันอยู่3 อย่าง คือ 1. เชื้อเพลิง เป็นสารซึ่งเมื่อเผาไหม้แล้วให้พลังงานความร้อนออกมาในปริมาณที่สูงพอที่จะนำ ไปใช้ ประโยชน์ได้ แบ่งออกเป็นทั้งหมด 3 สถานะ ของแข็ง เช่น ไม้ กระดาษ หญ้า พลาสติก พลาสติก นุ่น ฝ้าย ฯลฯ ของเหลว เช่น น้ำ มัน สี ทินเนอร์ แอลกอฮอล์ จารบี ก๊าซ เช่น LPG NGV 2. ออกซิเจน ที่อยู่ในบรรยากาศมีอยู่21% แต่ออกซิเจนที่ใช้ในการจุดติดของไฟต้องมีอยู่ในบรรยากาศ ไม่ต่ำ กว่า 16% จึง จึ จะทำ ให้เกิดการจุดติดขึ้นได้ 3. ความร้อน หมายถึง เป็นสิ่งที่ทำ ให้อุณหภูมิของเชื้อเพลิงสูงขึ้นถึงจุดติดไฟทำ ให้องค์ประกอบของการ เกิดไฟ หรือเรียกว่าปฏิกิริยาการสันดาปเกิดขึ้นอย่างเหมาะสม ซึ่งเชื้อเพลิงแต่ละชนิดย่อมจะมีจุดติดไฟไม่ เหมือนกันมีแหล่งกำ เนิดมาจาก มนุษย์สร้างขึ้น เช่น ไฟฟ้า เครื่องยนต์ บุหรี่ โทรศัพท์มือถือ การเสียดสีของอุปกรณ์ ธรรมชาติสร้างขึ้น เช่น ฟ้าผ่า ไฟฟ้าสถิตย์ นิยามศัพท์สำ คัญ จุดวาบไฟ (Flash Point) คืออุณหภูมิที่ต่ำ ที่สุดที่สามารถทำ ให้เชื้อเพลิงคายไอออกมา ผสมกับ อากาศในอัต อั ราส่วนที่เหมาะสมถึงจุดที่มีค่าต่ำ สุดถึงค่าสูงสุดของไอเชื้อเพลิง เมื่อมีประกายไฟก็จะลุก ติดไฟวาบหนึ่งและดับไป จุดติดไฟ (Fire Point) คืออุณหภูมิของสารที่เป็นเชื้อเพลิงได้รับความร้อนจนถึงจุดที่จะติดไฟได้ แต่การติดไฟนั้นจะต้องต่อเนื่องกันไป โดยปกติความร้อนของ Fire Point จะสูงกว่า Flash Point ประมาณ 7 องศา จุดลุกติดไฟได้เอง (Auto ignition temperature) คือ อุณหภูมิต่ำ สุดที่ทําให้สารเชื้อเพลิงเกิดการ ลุกไหม้ขึ้นได้เอง โดยไม่ต้องอาศัยการจุดติดไฟจากแหล่งภายนอก การเกิดเพลิงไหม้ เป็นปฏิกิริยาทางเคมีของ “เชื้อเพลิง” ในสภาพที่เป็น “ก๊าซหรือไอ” ที่มี “ออกซิเจน” ในปริมาณพอเพียง ซึ่งถ้ามี “ความร้อน” อย่างมากพอที่จะก่อให้เกิดเปลวไฟและชักนำ ให้สารเชื้อเพลิงที่มี อยู่ติดไฟเกิดการลุกไหม้ขึ้น การป้องกัน กั และระงับอัค อั คีภัย รูปภาพแสดง สามเหลี่ยมของไฟ
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 4 1 กระบวนการลุกติดไฟอย่างต่อเนื่อง พัฒนาการของไฟ พัฒนาการของไฟมีอยู่ด้วยกัน 5 ขั้น คือ 1. ไฟระยะเริ่มเติบโต (Growth Period) เป็นระยะแรกเริมของไฟ ที่ลุกติดวัสดุเชื้อเพลิงอยู่ในช่วง 1 - 2 นาที ความร้อนจะทำ ให้วัสดุใกล้เคียงเริ่มคายอนุภาคเล็กๆ เนื่องจากผลของความร้อน โดยถ้าสังเกตจะเห็น เป็นควันสีเทาลอยขึ้นมาจากนั้นจะเกิดเป็นเปลวไฟ อุณหภูมิประมาณ 38 °c 2. ช่วงลุกไหม้อย่างต่อเนื่องและเริ่มพัฒนาเป็นไฟใหญ่ หลังจากลุกไหม้ผ่านมาในช่วง 4 – 5 นาที ความร้อน จากการลุกไหม้ของวัสดุในห้องจะลอยขึ้นสู่เพดาน เมื่อกระทบเพดานจะไม่มีออกซิเจนบริเวณส่วนบริเวณตอน ล่างที่สัมผัสกับอากาศ ก็จะเกิดการสันดาปลุกเป็นเปลวไฟม้วนเคลื่อนไปตามฝ้าเพดาน ในขณะเดียวกันก็แผ่ รังสีความร้อนไปยังวัสดุอื่น อื่ ๆ ในห้องจนเกิดออกมาเรื่อยๆ โดยมีอุณหภูมิประมาณ 700°c 3. ช่วงลุกไหม้อย่างฉับพลันไปทั่วของควัน/ไอเชื้อเพลิง (FLASH OVER) เป็นช่วงที่ผ่านการลุกไหม้มาแล้ว ประมาณ 7 – 8 นาที วัสดุเชื่อเพลิงต่างๆ ในห้องได้คายไอออกมาเป็นปริมาณมากเหมาะสมกับสัดส่วนของ ออกซิเจน และความร้อนที่มีอยู่แล้วในห้อง ทำ ให้เกิดการลุกไหม้อย่างฉับพลัน โดยมีอุณหภูมิประมาณ 1000°c และแผ่รังสีความร้อนออกมาประมาณ 25 KW/M2 โดยวัสดุเชื้อเพลิงซึ่งเป็นควันและไอในห้องจะถูก เผาไหม้เกือบหมด 4. ช่วงลุกไหม้เต็มที่ จะมีอุณหภูมิประมาณ 1300°c โดยขึ้นอยู่กับปัจจัย จั ต่างๆ เช่น ปริมาณเชื้อเพลิง ความ หนาแน่นของเชื้อเพลิง รูปร่างและตำ แหน่งที่ตั้งของเชื้อเพลิง ปริมาณอากาศลักษณะทางเลขาคณิตของห้อง และคุณสมบัติของสิ่งต่างๆ รอบบริเวณนั้น 5. ช่วงไฟเริ่มมอด เมื่อพัฒนาถึงขั้นเต็มที่แล้ว และไม่มีเชื้อเพลิงหรือขาดออกซิเจนไฟจะค่อยๆ ดับลง เมื่อมีองค์ประกอบทั้ง 3 ครบแล้วไฟจะเกิดลุกไหม้ขึ้นและเกิดปฎิกิริยาลูกโซ่ ทำ ให้ไฟลุกไหม้อย่างต่อเนื่อง ดังนั้นองค์ประกอบในการเผาไหม้มีอยู่ 4 องค์ประกอบ เรียกว่า “ ทฤษฎีปีรามิดของไฟ ” ปฏิกิ ฏิ ริ กิริ ยาลูก ลู โซ่ หมายถึง ถึ การติด ติ ต่อ ต่ ลุก ลุ ลาม ต่อ ต่ เนื่องไปเรื่อยๆ โดยไม่มี ม่ จุ มี จุ ดสิ้น สิ้ สุด สุ มีลั มี ก ลั ษณะเหมือ มื นลูก ลู โซ่ รูปภาพแสดง กระบวนการลุกติดไฟอย่างต่อเนื่อง องค์ประกอบของไฟ ปฏิกิริยาลูกโซ่
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 4 2 วิธีก ธี ารดับเพลิง ประเภทของไฟ ขณะเกิด กิ เพลิง ลิไหม้ จะเกิด กิ สิ่ง สิ่ ต่อ ต่ ไปนี้ 1. ความมืด ซึ่งเกิดจากกลุ่มควันและจากเปลวไฟที่ทำ ให้เกิดการปิดกั้นสายตาทำ ให้มองทะลุผ่านไปไม่ได้ 2. ความร้อน ซึ่งเกิดจากอุณหภูมิที่แฝง ที่อยู่ในกลุ่มควันหรือในเชื้อเพลิง ซึ่งเกิดการคายไอ และพร้อม ที่จะจุดติดไฟ 3. ไอและควัน ซึ่งเกิดจาการคายไอของเชื้อเพลิง ควันบางอย่างจัด จั เป็นควันพิษและเกิดภาวการณ์ขาด ออกซิเจนในขณะนั้น 4. เวลา ซึ่งในที่นี้หมายถึงเวลาที่ใช้ในการหนีไฟ จะทำ การดับเพลิงหรือหนีไฟมีโอกาส เพียง 2 นาที การดับเพลิงแบ่งออกได้เป็น 4 อย่าง 1. กำ จัด จั ความร้อน หมายถึง ลดอุณหภูมิของเชื้อเพลิงให้ต่ำ กว่าจุดติดไฟ จะทำ ให้เปลวไฟดับลงและเมื่อ ลดอุณหภูมิให้ต่ำ กว่าจุดคายไอก็จะทำ ให้ไม่มีควัน 2. กำ จัด จั เชื้อเพลิง หมายถึง ทำ ให้เชื้อเพลิงเกิดการกระจัด จั กระจาย ไม่สามารถรวมตัวกันมีความหนา แน่นพอทำ ให้เกิดการจุดติดไฟได้หรือกำ จัด จั ในส่วนที่ยังไม่ได้ ไหม้ออกไปจากปฏิกิริยา 3. กำ จัด จั ออกซิเจน หมายถึง ทำ ให้ออกซิเจนที่จะไปรวมตัวกับปฏิกิริยาของเพลิงไหม้ให้ต่ำ กว่า 16 % ใน บรรยากาศ 4. ตัดปฏิกิริยาลูกโซ่ หมายถึง ตัดการติดต่อลุกลามหรือนำ สารเคมีบางอย่าง เข้าไปแทรกในปฏิกิริยา ทำ ให้เชื้อเพลิง ออกซิเจน และความร้อน ไม่สามารถรวมตัวเป็นองค์ประกอบของไฟได้ ความร้ร้ ร้ร้ อน เชื้ชื้อ ชื้ชื้ เพลิลิง ลิลิ อากาศ ปฏิฏิกิ ฏิ ริ กิริ ยาลูก ลู โซ่ กิ ฏิ ริ กิริ ยาลูก ลู โซ่ ในประเทศไทยมีการนำ มาตรฐานการดับเพลิงของหน่วยงาน National Fire Protection Association (NFPA) NFPA 10 : Standard for Portable Fire Extinguishers มาใช้ในการอ้างอิงอิที่เกี่ยวกับถังดับเพลิง โดยมาตรฐาน NFPA 10 มีการแบ่งประเภทของไฟเป็น 5 ประเภท
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 4 3 ประเภทของไฟ วัส วั ดุที่ ดุ ที่ เป็นเชื้อ ชื้ เพลิง ลิ วิธี วิ ดั ธี บ ดั ไฟ สัญ สั ลัก ลั ษณ์รูปภาพ ประเภท A ประเภท B ประเภท B ประเภท B ประเภท B เป็นไฟที่เกิดจากเชื้อเพลิงที่มีลักษณะ เป็นของแข็งเชื้อเพลิงธรรมดา เช่น ฟาง ยาง ไม้ ผ้า กระดาษ พลาสติก สัตว์ รวม ทั้งตัวเราเอง A การลดความร้อน (Cooling) โดยใช้น้ำ เป็นไฟที่เกิดจากเชื้อเพลิงที่มีลักษณะ เป็นของเหลวและก๊าซ เช่น น้ำ มันทุก ชนิด แอลกอฮอล์ ทินเนอร์ ยางมะตอย จารบี และก๊าซติดไฟ ทุกชนิด เป็นต้น B กำ จัด จั ออกซิเจนทำ ให้อับ อั อากาศโดยคลุมดับใช้ผง เคมีแห้ง/ฟองโฟมคลุม ชนิดพิเศษที่สามารถดับ ไฟชนิดนี้โดยเฉพาะ เป็นไฟที่เกิดจากเชื้อเพลิงที่มีลักษณะ เป็นของแข็งที่มีกระแสไฟฟ้าไหลอยู่ เช่น การอาร์ค การสปาร์ค อุปกรณ์ ไฟฟ้าทุกชนิด c ตัดกระแสไฟฟ้า แล้วจึง จึใช้ ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ หรือ น้ำ ยาเหลวระเหยที่ ไม่มี CFC ไล่ออกซิเจน ออกไป เป็นไฟที่เกิดจากเชื้อเพลิงที่มีลักษณะ เป็นโลหะและสารเคมีติดไฟ เช่น วัตถุ ระเบิด ปุ๋ยยูเรีย(แอมโมเนียมไนเตรต) ล้อแม็กซ์รถยนต์ ฯลฯ D การทำ ให้อับ อั อากาศ หรือ ใช้สารเคมีเฉพาะ (ห้ามใช้ น้ำ เป็นอัน อั ขาด) ซึ่งต้อง ศึกษาหาข้อมูลแต่ละชนิด ของสาร เคมีหรือโลหะ นั้นๆ เป็นไฟที่เกิดจากน้ำ มันที่ติดไฟยาก เช่น น้ำ มันทำ อาหาร น้ำ มันพืช ไขมัน สัตว์ ติดไฟ k การกำ จัด จั ออกซิเจน การ ทำ ให้อับ อั อากาศ ซึ่งจะมี ถังดับเพลิงชนิดพิเศษที่ สามารถดับไฟชนิดนี้โดย เฉพาะ
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 4 4 เครื่องดับเพลิงแบบมือถือ (Portable Fire Extinguisher) เครื่องมือดับ เพลิงชนิดน้ำ ธรรมดา (Water fire extinguisher) 1 บรรจุน้ำ ได้ประมาณ 10 ลิตร หรือรื 3 ใน 4 ของถัง นิยมใช้กั ช้ กันมากคือ “เครื่อรื่งดับเพลิงขนิดน้ำ ธรรมดาแบบสะสมแรงดัน” ใช้สำ ช้ สำหรับรัดับเพลิงประเภท A เท่านั้นนั้ ตัวถังทำ ด้วยแสตนเลสเพื่อพื่ป้อ ป้ งกันการเกิดสนิม ภายในถังบรรจุก๊าซ N2 /ก๊าซ CO2 เพื่อพื่ ให้มี ห้ คมีวามดันสะสม 100 PSI คุณ คุ สมบัติบั ติในการดับเพลิง น้ำ สามารถดูดดูกลืนความร้อ ร้ น/ลดอุณหภูมิภูขมิองเชื้อชื้เพลิงถึง 170 เท่า จนอุณหภูมิภูต่ำมิต่ำกว่า ว่ จุดติดไฟ ไฟจึงจึดับลง บรรจุก๊าซ CO2 ที่ถูกถูอัดด้วยความดันสูงสูเพื่อพื่แปรสภาพเป็นของเหลว ถังสามารถทนแรงดันสูงสูได้ เมื่อมื่ ได้รับรัความร้อ ร้ นตัวถังจะไม่ร ม่ ะเบิดบิ แต่ก๊าซสามารถรั่วรั่ซึมซึออกมาจนหมดได้ ใช้สำ ช้ สำหรับรัดับเพลิงประเภท B และ C เท่านั้นนั้ ตัวถังต้องไร้ต ร้ ะเข็บ ข็ เท่านั้นนั้เพื่อพื่ทนแรงดันภายในถัง 1,200 PSI ตรวจสอบโดยวิธีวิชั่ธีงชั่น้ำ หนัก หากน้ำ หนักสูญสูหายไปเกินกว่า ว่ 10% ควร ทำ การเติมก๊าซใหม่ คุณ คุ สมบัติบั ติในการดับเพลิง CO2 เป็นก๊าซเฉื่อยและไม่เ ม่ ป็นสื่อสื่นำ ไฟฟ้า ฟ้ หนักกว่า ว่ อากาศ จึงจึปิดกั้นกั้ ออกซิเซิจน ในอากาศไม่ใม่ ห้ไห้ปผสมกับไอเชื้อชื้เพลิงในสัดสัส่ว ส่ นที่เหมาะสมได้ ไฟจึงจึดับลง ผงเคมีแมีห้ง ห้ ที่ใช้เ ช้ป็นหลัก มี 2 มี ประเภท ได้แก่ ความดันปกติในการใช้ง ช้ านอยู่ที่ ยู่ ที่ 195 PSI กระจายตัวออกมาโดยใช้ท่ ช้ ท่ อก๊าซขับขัดันหรือรืแบบสะสมแรงดัน ถังมีอมีายุการใข้ง ข้ านยาวนานเพราะตัวผงเคมีไมีม่เ ม่ สื่อสื่มคุณคุภาพ ผงเคมีแมีห้ง ห้ ไม่เ ม่ ป็น ป็ สื่อสื่นำ ไฟฟ้า ฟ้ หนักนักว่า ว่ อากาศ และแพร่ก ร่ ระจาย ตัวออกมาได้ดี ด้ ดีจึงจึปิดปิกั้นกั้ O2 ในอากาศไม่ใม่ ห้ทำ ห้ ทำ ปฏิกิริยริากับเชื้อชื้ เพลิงได้ได้ฟจึงจึดับดัลง ผงเคมีแมีห้ง ห้ ทำ ปฏิกิริยริากับความร้อ ร้ น เพื่อพื่กำ บังบัความร้อ ร้ นแก่ผู้ ใช้ไช้ ด้ - ผงโซเดียม/โปตัสเซียซีมไบคาร์บร์อเนต ดับเพลิง B และ C เท่านั้นนั้ - ผงแอมโมเนียมฟอตเฟส ดับเพลิง A, B และ C เท่านั้นนั้ คุณ คุ สมบัติบั ติในการดับเพลิง หรือแบบยกหิ้วใช้ในการระงับไฟเบื้องต้น (ไม่ควรฉีดถ้าไม่เห็นแสงไฟ เครื่องดับเพลิงมีมากกว่า 20 ชนิด แต่ควรรู้เป็นหลัก 5 ชนิด คือ) เครื่องดับ ดั เพลิงลิ ชนิดก๊าซ คาร์บอน ไดออกไซด์ (CO2 fire extinguisher) 2 เครื่องดับเพลิง ชนิดผงเคมี แห้ง (Dry chemical fire extinguisher) 3
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 4 5 เป็นสารทดแทนฮาลอน (BCF) ฉีดสารดับเพลิงออกมาเป็นของเหลว มีคมีวามสะอาด ประสิทสิธิภธิาพสูงสู น้ำ ยาบรรจุในถังสเตนเลสกลมยกหิ้วหิ้ทนทาน ป้อ ป้ งกันการกัดกร่อ ร่ นและเกิด สนิม เหมาะสำ หรับรัการใช้ง ช้ านในร่ม ร่ และกลางแจ้ง จ้ ใช้สำ ช้ สำหรับรัดับเพลิงประเภท A B C และ K เท่านั้นนั้ คุณ คุ สมบัติบั ติในการดับเพลิง น้ำ ยา เป็นมิตมิรต่อสิ่งสิ่แวดล้อม สามารถยับยัยั้งยั้การเกิดก๊าซพิษพิและป้อ ป้ งกัน การลุกลุติดกลับของไฟได้ไม่มี ม่ ฝุ่มี ฝุ่ น จึงจึมองเห็น ห็ จุดเพลิงไหม้ไม้ ด้ชัดชัเจนขณะฉีดใช้ งาน ผ่า ผ่ นการทดสอบไฟฟ้า ฟ้ ที่ 50,000โวลต์ ตามมาตรฐาน BS:EN3-7 จึงจึ สามารถใช้ง ช้ านกับอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์แส์ละ อุปกรณ์ไฟฟ้า ฟ้ได้ ข้อ ข้ ควรระวังวั เหมาะสำ หรับรัฉีดใช้กั ช้ กับอุปกรณ์ไฟฟ้า ฟ้ไม่เ ม่ กิน 1,000 โวลท์ในระยะไม่น้ ม่ อยกว่า ว่ 1 เมตร ตามมาตรฐาน BS:EN 3-7 ถังดับเพลิงผ่า ผ่ นการวิจัวิยจัและพัฒพันาโดยบริษัริ ษัท Fire Service Plus ใช้สำ ช้ สำหรับรัดับเพลิงประเภท A B C D และ K สามารถเปลี่ยนสารไวไฟชนิดเหลว เช่น ช่ น้ำ มันมั ให้แ ห้ ปรสภาพไม่เ ม่ ป็นเชื้อชื้เพลิง ได้อีก และไม่เ ม่ ป็นพิษพิสามารถสลายตัวด้วยขบวนการทางธรรมชาติได้ อายุการใช้ง ช้ านที่ยาวนาน โดยจะไม่สู ม่ ญสูเสียสีคุณคุลักษณะในการดับไฟ คุณ คุ สมบัติบั ติในการดับเพลิง ประจุบวกของ Fire Ade 2000 จะเข้า ข้ ดึงดูดดูและล้อมด้านลบของโมเลกุลกุ ของสารไฮโดรคาร์บร์อนที่เป็นเชื้อชื้เพลิง โมเลกุลกุของของเหลวไวไฟจะเกิดการ แยกตัว ทำ ให้เ ห้ ชื้อชื้เพลิงและเชื้อชื้เพลิงเหลวเปลี่ยนสภาพเป็นสารไม่ไม่ วไฟ เพลิง ไหม้จึ ม้ งจึดับลงได้อย่า ย่ งกว้า ว้ งขวางและรวดเร็ว ร็ และยังยัหยุดการเกิดเพลิงปะทุซ้ำทุซ้ำอีก เครื่องดับ ดั เพลิงลิ ชนิดเคมีสูมีต สู รน้ำ (Vapor mist fire extinguisher) 4 เครื่องดับ ดั เพลิงลิ ชนิดเคมีสูมีต สู รน้ำ (Fire Ade 2000 fire extinguisher) 5 การเลือกใช้เครื่องดับเพลิง ต้องพิจารณาคุณสมบัติในการดับเพลิง ประสิทธิภ ธิ าพ ตามสมรรถนะของเครื่องดับเพลิง ขนาดของเครื่องดับเพลิงต้องเหมาะสมกับพื้นที่ ของไฟที่จะเกิดขึ้น และต้องมีการฝึกหัดในการใช้เครื่องดับเพลิงสำ หรับระงับเหตุ เบื้องต้นจนมั่นใจในการใช้งาน ที่สำ คัญต้องบำ รุงรักษาให้เครื่องดับเพลิงพร้อมที่จะ ใช้งานเมื่อเกิดเพลิงไหม้ขึ้น
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 4 6 มาตรวัด (Pressure Gauge) เครื่องดับเพลิง Fire Rating (ประสิทธิภ ธิ าพในการดับเพลิง) ถ้ามีมาตรวัด (Pressure Gauge) ต้องดูที่เข็ม “อยู่ในแถบสีเขียว แสดงว่าความดันปกติใช้งานได้” หากแรงดันตก เข็มจะเอีย อี งมาทางซ้าย ต้องรีบนำ ไปบรรจุใหม่ทันที หากเข็มเอีย อี งไปทางขวาอาจเกิด จากความร้อนรอบถังทำ ให้แรงดันในถังสูงขึ้น ซึ่งไม่มีผลเสีย ควรตรวจสอบอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง ถ้าไม่มีมาตรวัด (Pressure Gauge) คือ เครื่อดับเพลิงชนิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) ใช้วิธีชั่ ธี ชั่ ง น้ำ หนักก๊าซที่อยู่ในถัง หากลดลงต่ำ กว่า 90 % ควรนำ ไปบรรจุใหม่ เกจถังดับเพลิงที่ใช้งานไม่ได้ เกจถังดับเพลิงที่ใช้งานได้ รูปแสดงมาตรวัดเครื่องดับเพลิงที่ใช้งานได้และเครื่องดับเพลิงที่ใช้งานไม่ได้ Fire rating คือ ประสิทธิภธิาพการดับไฟของถังดับเพลิง ให้ดูที่ค่า Fire Rating ที่ติดอยู่ฉลากข้าง ถัง คือแสดงเป็น xA : xB เช่น 2A:2B , 1A:10B , 6A:20B ตัวเลขยิ่งมากยิ่งแสดงถึงประสิทธิภธิาพ การดับไฟได้มาก
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 4 7 การตรวจสอบถังดับเพลิง ถังดับเพลิงผงเคมีแห้ง ถังดับเพลิงคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2)
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 4 8 วิธีก ธี ารใช้ถังดับเพลิง ดึง ดึ ปลด กด ส่าย เทคนิคการดับเพลิง ถังดับเพลิง Vapor mist, FireAde2000, Softex ให้เข้าทิศทางเหนือลม และส่ายข้อมือซ้าย-ขวาไปที่ฐานของไฟ
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชี ว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 4 9
คู่ มื อ ค ว า ม ป ล อ ด ภั ย อ า ชีว อ น า มั ย แ ล ะ ส ภ า พ แ ว ด ล้ อ ม ใ น ก า ร ทำ ง า น 5 0 1.แจ้ง จ้ กำ หนดการ ผ่านทาง E-mail (3-7 วัน) 2.เข้าตรวจมินิมาร์ท และฝึกอบรมทบทวน ให้พนักงาน (1-2 ชั่วโมง) 3.เปิด Ticket ปัญหาที่ตรวจพบให้ ผู้จัด จั การทำ การ แก้ไขปัญหา 4.สรุปผลการตรวจ พร้อมแจ้ง จ้ คำ แนะนำ ในการแก้ไข ปัญหา 5.ติดตามผล การแก้ไขปัญหา ความปลอดภัย กระบวนการด้านความปลอดภัย การตรวจความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม ทางฝ่ายความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม จะดำ เนินการส่งเจ้าหน้าที่ความปลอดภัย/เจ้า หน้าที่สิ่งแวดล้อม เข้าตรวจร้านมินิมาร์ท อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง โดยแบ่งออกเป็นทั้งหมด 3 รูปแบบ ตามความเหมาะสม ดังนี้ 1 กรณีเ ณี ข้าตรวจรูปแบบปกติ 2 กรณีเ ณี ข้าตรวจช่วงสถานการณ์ก ณ์ ารระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)