ใบกระท่อม

ใบกระท่อม

คำนำ

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้จัดทำขึ้นเพื่ อเป็ นส่วนหนึ่ งของวิชาเทคโนโลยี
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/2 เพื่อศึกษาเกี่ยวกับประโยชน์ของใบกระท่อม

ผู้จัดทำได้หาข้อมูลของใบกระท่อมไว้ในหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้เเล้ว
เช่น ใบกระท่อมคืออะไร สรรพคุณของใบกระท่อม สามารถหาได้จากที่ไหน สาย
พันธุ์ของใบกระท่อม ผลกระทบจากการกินใบกระท่อม วิธีการปลูกต้นกระท่อม
เป็ นต้น

ผู้จัดทำหวังว่า รายงานเล่มนี้จะเป็นประโยชน์กับผู้อ่าน หรือนักเรียน
นักศึกษา ที่กำลังหาข้อมูลหรือประโยชน์เกี่ยวกับใบกระท่อมอยู่ หากมีข้อแนะนำ
หรือข้อผิดพลาด ผู้จักทำขอน้ อมรับไว้และขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย

จัดทำโดย
นายศุภโชค ทัดเจริญ
นายเดชาธร เทียบเศียร
นายปฏิภาณ พันธ์แย้ม

2565

สารบัญ

เนื้อหา หน้า

พืชกระท่อม 3-7
8-12
สรรพคุณของพืืชกระท่อม 13-14
15
สายพันธุ์ของพืชกระท่อม

ข้อเสียของการกินใบกระท่อม

พืชกระท่อม

กระท่อมเป็นพืชที่อยู่ในวงศ์เข็มและกาแฟ เป็นไม้ยืนต้น สูง
ประมาณ 4-16 เมตร เติบโตได้ดีในที่ชุ่มชื้น ดินอุดมสมบูรณ์
และมีแสงแดดปานกลาง กระท่อมจัดเป็นพืชที่มีสารออกฤทธิ์
ต่อจิตประสาท เป็นพืชพื้นเมืองของประเทศไทยและมาเลเซีย
สามารถพบได้ในเขตร้อนและกึ่งร้อนของภูมิภาคเอเชียตะวัน
ออกเฉียงใต้และทวีปแอฟริกา มีการใช้กระท่อมในกลุ่มของผู้
ใช้แรงงานเพื่อกดความรู้สึกเมื่อยล้า ทนต่อการทำงานกลาง
แจ้ง ทนร้อน ทนแดด และสามารถทำงานได้ยาวนานมากขึ้น

https://pharmacy.mahidol.ac.th/th/knowledge/article/354/%E0
%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%97%E0%B

9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A1/

พืชกระท่อม

พืชกระท่อม เป็นพืชที่พบมากทางใต้ของ
ประเทศไทย ไปจนถึงเขตชายแดง เป็นไม้ยืนต้นที่มี
ถิ่นกำเนิดทางเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นิยมเคี้ยวใบ
สด หรือ ต้มเป็นชา เพื่อกระตุ้นให้ทำงานได้โดยไม่
เมื่อยล้า โดยเฉพาะกลุ่มทำสวน ทำนา ถึงจะเป็นพืช
พื้นบ้าน แต่ถูกกำหนดว่าผิดกฎหมาย ห้ามนำมาใช้
เป็นเวลานาน และมีการผลักดันให้ปลูกได้มาเกือบ
ศตรรษ

https://www.tnnthailand.com/news/social/88924/

พืชกระท่อม

กฎหมายพืชกระท่อมผ่านสภา ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2564 แต่ยังไม่
สามารถปลูกเสรีได้ จนกว่าจะมี ราชกิจจานุเบกษา ซึ่งประกาศอย่างเป็น
ทางการในวันที่ 26 พ.ค. 2564 และจะมีผลใน 90 วันนับจากประกาศ
หรือ มีผลตั้งแต่วันที่ 24 สิงหาคม 2564 เป็นต้นไป

ยกเลิกเป็นยาเสพติดให้โทษประเภท 5ในวันที่ 26 พ.ค. ราชกิจจานุ
เบกษา เผยแพร่ พระราชบัญญัติ ยาเสพติดให้โทษ ฉบับที่ 8 พ.ศ.2564

https://www.tnnthailand.com/news/social/88924/

พืชกระท่อม

โดยที่ปัจจุบันพืชกระท่อมเป็นยาเสพติด ให้โทษในประเภท
5 ตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 แต่ใน
หลายประเทศมิได้กำหนดให้ พืชกระท่อมเป็นยาเสพติดให้
โทษ
เพื่อให้สอดคล้องกับหลักสากลและบริบทของสังคมไทยใน
บางพื้นที่ ที่มีการบริโภคพืชกระท่อม ตามวิถีชาวบ้าน
สมควรยกเลิกพืชกระท่อมจากการเป็ นยาเสพติดให้โทษใน
ประเภท 5

https://www.tnnthailand.com/news/social/88924/

พืชกระท่อม

พืชกระท่อมในต่างประเทศ
องค์การสหประชาชาติไม่ได้ประกาศควบคุมพืชกระท่อมในบัญชีรายชื่อ
ยาเสพติดหรือวัตถุออกฤทธิ์ตามอนุสัญญาระหว่างประเทศ แต่จาก
สำนักงานควบคุมยาเสพติดและอาชญากรรมแห่งสหประชาชาติ
(UNODC) ได้ขอความร่วมมือให้ประเทศสมาชิกเฝ้ าระวังและติดตาม
สถานการณ์ของสารออกฤทธิ์ ซึ่งมีพืชกระท่อมรวมอยู่ด้วย ขณะที่บาง
ประเทศ เช่น เดนมาร์ก ลัตเวีย ลิทัวเนีย โปแลนด์ โรมาเนีย สวีเดน
นิวซีแลนด์จัดให้พืชกระท่อม สารไมทราไจนีน และสาร 7-
hydroxymitragynine เป็นยาควบคุม
แต่ก็มีหลายประเทศที่อนุญาตให้ซื้อขายและส่งออกกระท่อมได้อย่างถูก
กฎหมาย เช่น อินโดนีเซีย ในอังกฤษมีการขายกระท่อมทั้งใบสด
ใบแห้ง ผงและสารสกัดผู้บริโภคสามารถหาซื้อได้โดยไม่ต้องมีใบสั่งแพทย์

https://www.bbc.com/thai/thailand-58301713

สรรพคุณทางยา

สมัยโบราณ กระท่อมเป็นพืชที่ใช้เข้าเป็นตัวยาในตำหรับ
พวกประเภทยาแก้ท้องเสีย ปวดเบ่ง ปวดเมื่อยตามร่างกาย
ท้องเสีย ท้องเฟ้ อ ท้องร่วงทำให้นอนหลับ และระงับ
ประสาท ในมุมมองของแพทย์แผนไทยส่วนใหญ่ จะนำพืช
ใบกระท่อมมาใช้เป็นยารักษาแก้ท้องร่วง ในสูตรยาของ
หมอพื้นบ้านหรือหมอแผนโบราณ เช่น ตำหรับยาประสะ
กระท่อม เป็นต้น

ผศ.ดร.นิวัติ แก้วประดับ.//(2565).//ใบกระท่อม.//(ออนไลน์)

รักษาโรคเบาหวาน

-ใช้กระท่อมทั้ง 5 (ใบ กิ่ง เปลือกต้น รากเนื้อไม้ หรือ
ใช้ต้นกระท่อมต้นเล็ก สูงประมาณ 1 ศอก 1 ต้น) สับ
ใส่หม้อตามวิธี รับประทานครั้งละ 3-5 ซ้อนแกง เช้า-
เย็น
- เคี้ยวใบกระท่อม วันละ 1 ใบ นาน 41 วัน
- ต้มใบกระท่อม หญ้าหนวดแมว ไม้ค้อนตีนหมา
อย่างละเท่ากัน ต้มน้ํา 3 เอา 1 ดื่มครั้งละ 1 ช้อนโต๊ะ
เช้า-เย็น
- ใบกระท่อม อินทนินน้ํา กระเทียมต้น กระเทียมเถา
ต้มน้ำดื่ม

https://www.thairath.co.th/scoop/theissue/2181425

รักษาโรคท้องล่วง ปวดท้อง

- เคี้ยวใบกระท่อมให้ละเอียด ดื่มน้ำตาม
- ต้มใบกระท่อม เกลือ น้ําตาลทรายแดง กินแก้ปวดท้อง
- เปลือกต้นกระท่อม เปลือกต้นสะเดา เปลือกต้นมะขาม หนักอย่างละ
50 กรัม หัวขมิ้นชัน (แก่) หัวกระทือ (แก่) อย่างละ 1 หัว เผาไฟพอสุก
ต้มรวมกับน้ําปูนใส น้ํา ธรรมดาอย่างละเท่าๆ กัน รับประทานครั้งละ
2-3 ช้อนแกง เมื่อหายจึงหยุด

https://www.thairath.co.th/scoop/theissue/2181425

แก้ปวดเมื่อย

- เถาวัลย์เปรียง มะคําไก่ มะแว้งต้น มะแว้งเครือ เถาโคคลาน
เถาสังวาล พระอินทร์ หญ้าหนู ต้นผักเสี้ยนผี แก่นขี้เหล็ก ใบ
มะกา อย่างละ 1 ส่วน เนื้อในฝัก ราชพฤกษ์ 5 ฝัก ใบกระท่อม
2 ส่วน เถากําแพงเจ็ดชั้น 3 ส่วน ต้มตามวิธี ใช้รับประทาน
ก่อนอาหาร เช้า-เย็น ครั้งละ ครึ่ง-1 ถ้วยกาแฟ

https://www.thairath.co.th/scoop/theissue/2181425

แก้ไอ





- ใช้ใบสด 1-2 ใบ ต้มกับน้ําตาลทรายแดง ดื่มแก้ไอ หรือเคี้ยวใบสด
คายกาก และดื่มน้ําตามมากๆ

ขับพยาธิ



- ใช้ใบสดขยี้กับปูน (กินหมาก) ทาท้อง ฯลฯ

https://www.thairath.co.th/scoop/theissue/2181425

สายพันธุ์พืชกระท่อม

ในประเทศไทยมีอยู่ 3 สายพันธุ์ คือ 1. ก้านเขียว 2. ก้านแดงหางกั้ง
และ 3. ก้านแดง มักพบมากในป่าธรรมชาติบริเวณภาคใต้ ซึ่งในแต่ละ
สายพันธุ์นั้น จะมีสารสำคัญที่แตกต่างกันออกไป รวมถึงรสชาติของใบ
ที่มีไม่เหมือนกัน ขึ้นอยู่กับการนำไปใช้ประโยชน์ สำหรับท่านที่จะนำ
ไปทำในเชิงอุตสาหกรรม แนะนำให้ปลูกสายพันธุ์ก้านแดง และก้าน
แดงหางกั้ง จะเป็นที่ต้องการของอุตสาหกรรมแปรรูป และในส่วนของ
สายพันธุ์ก้านเขียวนั้นเหมาะสำหรับการนำมาบริโภค หรือใช้เป็น
สมุนไพรรักษาโรคในครัวเรือน

https://www.technologychaoban.com/agricultural-
technology/article_198744

แหล่งที่พบ

แหล่งที่พบกระท่อมในไทยบางจังหวัดของภาคกลาง
เช่น ปทุมธานี แต่จะพบมากในป่าธรรมชาติบริเวณ
ภาคใต้ เช่น สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช ตรัง สตูล
พัทลุง สงขลา ยะลา ปัตตานี นราธิวาส

https://www.technologychaoban.com/agricultural-
technology/article_198744

ผลเสีย

ถ้ากินใบกระท่อมในปริมาณมากเกินไป หรือกินบ่อยๆก็จะมี
ผลข้างเคียง ดังนี้

• หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ
• รู้สึกกระวนกระวาย สับสน
• เซื่องซึมเคลื่อนไหวช้า
• ร่าเริงผิดปกติ
• นอนไม่หลับ หรือร่างกายตื่นตัวอยู่ตลอดเวลา
• ไตเกิดความเสียหาย ทำให้ปัสสาวะมีสีเข้มมาก
• ผิวหนังเป็นสีเหลือง เกิดจากจับทำงานอย่างหนักในการกรอง

สารพิษออกจากร่างกาย

https://www.innnews.co.th/lifestyle/news_183795/

วิธีการปลูกต้นกระท่อม

ใช้ต้นพันธุ์เสียบยอดสายพันธุ์จะนิ่ง ลักษณะการปลูกจะใช้ตอก
ระทุ่มนาเป็ นต้นตอในการเสียบยอด

ปลูกในระยะ 4×4 เมตร พื้นที่ 1 ไร่ จะปลูกได้ประมาณ 100
ต้น จากนั้นใช้เวลาอีกประมาณ 3-5 เดือน ถ้าใช้ต้นพันธุ์จากการ
เสียบยอดก็จะสามารถเก็บผลผลิตขายได้ทุกๆ 15 วัน ขึ้นอยู่กับ
การดูแลรักษา

https://www.technologychaoban.com/agricultural-technology/article_198744

วิธีการปลูกต้นกระท่อม

การเตรียมดิน สำหรับพืชกระท่อมเสียบยอด จะเหมาะกับการ
ปลูกในพื้นที่นาที่ลุ่มมีน้ำทั่วถึง การเตรียมดินจึงไม่มีปัญหายุ่งยาก
เพราะเหมาะกับปลูกในสภาพพื้นที่มีน้ำขังอยู่แล้ว หรืออาจจะมีการ
ยกร่องเปิดทางน้ำให้ไหลสักเล็กน้ อย
สำหรับกระท่อมที่ขยายพันธุ์โดย
การเสียบยอดจะชอบน้ำมากกว่า
การปลูกกระท่อมด้วยเมล็ด

การดูแลรดน้ำ กระท่อมเป็นพืชที่ชอบน้ำ ถ้าปลูกในที่น้ำขัง ก็ไม่
ต้องกังวลอะไรมาก แต่ถ้าหากเป็นพื้นที่มีการเตรียมดิน มีการปรับแต่ง
พื้นที่ให้ทำการรดน้ำโดยเฉลี่ย 1-2 วันครั้ง นานประมาณ 30 นาที ให้
เกิดความชุ่มชื้น

การใส่ปุ๋ย เน้ นใส่ปุ๋ยคอก ในทุกๆ 20-30 วัน ใส่ปุ๋ย 1 ครั้ง

https://www.technologychaoban.com/agricultural-technology/article_198744

จัดทำโดย

นายศุภโชค ทัดเจริญ
เลขที่ 1 รหัสนักเรียน 16314
กำลังศึกษาอยู่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/2
โรงเรียนนวมินทราชินูทิศสวนกุหลาบวิทยาลัย
สมุทรปราการ

นายเดชาธร เทียบเศียร
เลขที่ 2 รหัสนักเรียน 16336
กำลังศึกษาอยู่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/2
โรงเรียนนวมินทราชินูทิศสวนกุหลาบวิทยาลัย
สมุทรปราการ

นายปฏิภาณ พันธ์แย้ม
เลขทีี 4 รหัสนักเรียน 16338
โรงเรียนนวมินทราชินูทิศสวนกุหลาบวิทยาลัย
กำลังศึกษาอยู่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/2
สมุทรปราการ