QUÁ TRÌNH TỪ 0-18 TUỔI PHÁT TRIỂN TÍNH DỤC Ở TRẺ Tài liệu và hình ảnh: Tổ chức Rutgers (Hà Lan) Dịch và biên soạn: RCI
Các khái niệm cơ bản là một trong những khía cạnh cơ bản trong cuộc sống con người (*) , bao gồm: TÍNH DỤC sự hiểu biết của và các mối quan hệ với cơ thể con người tình cảm gắn bó và tình yêu tình dục giới tính giới Tính dục rất phức tạp và bị ảnh hưởng bởi mối tương tác giữa các yếu tố sinh học, xã hội, tâm lý, tâm linh, tôn giáo, chính trị, luật pháp, lịch sử, đạo đức và văn hóa (*). nhận dạng, xu hướng tình dục sự gợi tình, sự âu yếm, thân mật khoái cảm và sinh sản (*)Theo: Hướng dẫn kỹ thuật quốc tế về Giáo dục giới tính và tình dục toàn diện - UNESCO PHÁT TRIỂN TÍNH DỤC Trẻ em phát triển về mặt NGOẠI HÌNH và về mặt TÍNH DỤC. Sự phát triển này mà bao gồm cả: tình yêu và tình bạn không chỉ đơn thuần là về tình dục tìm hiểu xem bản thân là con trai hay con gái biết bản thân muốn và không muốn gì cảm thấy khỏe mạnh về thể chất và tinh thần
Tiếp xúc cơ thể Trẻ sơ sinh thích tiếp xúc cơ thể như ôm ấp và âu yếm. Điều này khiến trẻ cảm thấy an toàn và tạo sự tin tưởng. Khám phá cơ thể bản thân Trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi khám phá cơ thể của chính mình bằng cách nhìn và cảm nhận. Trẻ cũng tự chạm vào bộ phận riêng tư của mình. Một số bé trai có thể cương cứng (dương vật cứng) và điều này hoàn toàn không liên quan gì đến sự hưng phấn vì tình dục. Việc chạm vào vùng kín có thể mang lại cho trẻ cảm giác dễ chịu, giống như việc trẻ mút ngón tay cái. Nói tục Một số trẻ nghĩ rằng thật vui khi hét lên những từ “bậy bạ” như ‘cục cứt.’ Trẻ thấy thú vị vì nhận ra rằng những từ này khiến người lớn phản ứng. Tò mò về cơ thể Trẻ mới biết đi rất tò mò về cơ thể của mình và của người khác. VD: trẻ muốn biết nguồn gốc của dương vât. Đây cũng là một cách để trẻ nhận biết trai - gái. 0-4 tuổi: Khám phá
HỎI & GIẢI ĐÁP THẮC MẮC Con gái 3 tuổi của tôi thường chạm tay vào âm đạo hoặc cọ thân mình vào ghế. Làm thế nào để sửa thói quen này của bé? 1 Không cần thiết phải cấm bé gái làm điều này vì đó là hành vi bình thường. Hành động này có thể mang lại cho bé một cảm giác dễ chịu hoặc giúp bé thư giãn. Điều này khác với sự hưng phấn tình dục ở người lớn. Cha mẹ có thể dạy con gái mình rằng con có thể làm điều này khi ở một mình nhưng không được làm khi có mặt người khác. Tôi nên làm sạch dương vật của con trai 2 tuổi như thế nào? Tôi có cần phải kéo bao quy đầu của con xuống không? 2 Cha mẹ nên rửa dương vật của con bằng nước ấm và khăn mặt hoặc vải mềm mà không sử dụng xà phòng. Ngoài ra, hãy chắc chắn rằng cặn bẩn trong các nếp gấp da được làm sạch. Ở độ tuổi này, không cần phải kéo bao quy đầu của trẻ xuống để làm sạch bên trong. Điều này chỉ nên thực hiện sau khi bao quy đầu dần tuột ra khi trẻ được 3 – 6 tuổi (bao quy đầu có thể tự động lột hoàn toàn ở trẻ vị thành niên)
Em bé đến từ đâu? Trẻ con sẽ hỏi đủ loại câu hỏi bởi chúng tò mò về mọi thứ. Trẻ cũng có thể hỏi làm thế nào em bé xuất hiện trong bụng mẹ và em bé ra ngoài bằng cách nào. Bạn trai, bạn gái và những suy nghĩ Trẻ em có những suy nghĩ riêng về những hành vi mà các bé trai và bé gái thường có: bé gái thích màu hồng và chơi với búp bê, trong khi bé trai tỏ ra mạnh mẽ và chơi với ô tô đồ chơi. Trẻ có thể nghĩ rằng thật kỳ lạ nếu một đứa trẻ khác không cư xử theo đúng chuẩn mực trên. Đôi khi, một đứa trẻ cảm thấy muốn được là giới tính khác. Ý nghĩ này thường biến mất khi trẻ đến tuổi dậy thì, nhưng đôi khi thì không. Đây được gọi là giới tính trẻ em. Chơi đóng vai bác sĩ và y tá Trẻ nhỏ thích chơi trò "bác sĩ và y tá" hoặc "bố và mẹ". Bằng cách chơi những trò chơi này, trẻ có thể khám phá hình dạng cơ thể và tìm hiểu sự khác biệt giữa con trai và con gái. Đặt ra một số quy định Khi lớn hơn một chút, trẻ học tốt hơn ở nhà và ở trường về cách chúng nên cư xử như thế nào, điều gì được phép và điều gì không được phép. Ở độ tuổi này, trẻ học được rằng trẻ không nên khỏa thân chạy xung quanh hoặc chạm vào dương vật/ bộ phận sinh dục của mình khi có mặt những người khác. 4-6 tuổi: Vừa học vừa chơi
HỎI & GIẢI ĐÁP THẮC MẮC Chơi đóng vai bác sĩ và y tá không có hại và điều đó hoàn toàn bình thường đối với trẻ em ở độ tuổi này. Bạn nên nói với trẻ về một số quy tắc, ví dụ như: - Không cần phải chơi đóng vai bác sĩ và y tá nếu con không muốn, ngay cả khi những người khác đều chơi. - Không làm bất cứ điều gì mà bạn của con không muốn. - Không chọc bất cứ vật gì vào các lỗ/chỗ hở như miệng, tai, mũi, âm đạo, mông. - Không được làm đau nhau. Con gái 4 tuổi của tôi muốn biết em bé đến từ đâu. Tôi nên nói gì với con? 1 Bạn có thể nói: "Một trong những hạt giống của bố kết hợp với một trong những quả trứng của mẹ. Hạt này sẽ phát triển thành một em bé bên trong bụng mẹ. Khi đã đủ lớn, em bé sẽ ra ngoài qua âm đạo của mẹ.” Bạn cũng có thể kể cho con mình chi tiết hơn nếu con hỏi kỹ. Hoặc bạn có thể sử dụng một cuốn sách có tranh minh họa dễ hiểu hoặc sử dụng búp bê để giải thích cho con. Con trai 5 tuổi của tôi thường chơi đóng vai bác sĩ và y tá với bạn. Tôi có nên cho phép con chơi không? 2
6-9 tuổi: Đã bắt đầu cảm nhận “sự hấp dẫn” Tình bạn Ở độ tuổi này, trẻ thích chơi với bạn cùng giới. Con trai thường làm những điều được coi là “nam tính”, hành động mạnh mẽ và hiếu thắng. Con gái làm những việc nữ tính và thường chơi theo cặp dựa trên tinh thần hợp tác và sự tử tế. Nếu con trai và con gái chơi cùng nhau thường sẽ dễ nảy sinh cảm giác hấp dẫn lẫn nhau. So sánh bản thân với những người khác Trẻ ngày càng ý thức rõ hơn về ý kiến của người xung quanh và thường so sánh bản thân với người khác, hoặc so sánh với hình mẫu mà trẻ muốn giống về mặt tính cách lẫn ngoại hình. Con gái thường muốn mảnh mai hơn và con trai muốn cao hơn. Điều này có thể khiến trẻ luôn cảm thấy không chắc chắn hoặc không hài lòng với bản thân. Cột mốc cảm nhận “sự hấp dẫn” Từ khoảng bảy tuổi trở lên, hầu hết trẻ em đều biết vùng kín của mình còn có chức năng tình dục. Vì tò mò, trẻ bắt đầu nhìn hoặc thậm chí chạm vào vùng kín của nhau. Trẻ thường làm điều này khi không có người lớn để không bị mắng.
HỎI & GIẢI ĐÁP THẮC MẮC Con trai 6 tuổi của tôi nói rằng nó sẽ kết hôn với bạn của nó khi nó lớn. Có phải con tôi đồng tính? Điều này có thể đúng hoặc không đúng. Nếu trẻ ở độ tuổi này nói rằng sau này trẻ sẽ kết hôn với một người bạn cùng giới, điều đó có nghĩa là trẻ thực sự thích người bạn đó. Ngày mai trẻ có thể lại nói rằng trẻ sẽ kết hôn với cha/mẹ, hoặc thậm chí là với hàng xóm kế bên. Biết thích bạn khác Trẻ em ở độ tuổi này có thể mô tả cảm giác yêu thích là như thế nào. Nhiều trẻ đã bắt đầu “biết yêu”. Điều này thường chỉ có nghĩa là trẻ thích ai đó rất nhiều. Sự khác biệt giữa tình bạn, việc phải lòng và thực sự yêu ai đó sẽ trở nên ngày càng rõ ràng hơn đối với trẻ. Một đứa trẻ cũng có thể yêu thích một người cùng giới tính với chúng. 6-9 tuổi: Đã bắt đầu cảm nhận “sự hấp dẫn” (tiếp)
9-12 tuổi: Trước tuổi vị thành niên Xấu hổ • Trẻ bắt đầu cảm thấy xấu hổ khi trần chuồng. Ở độ tuổi này, trẻ thích tự tắm hoặc tự thay quần áo hơn là nhờ cha mẹ. Tuy nhiên, cảm giác xấu hổ cũng có thể thay đổi, tùy thuộc vào người trước mặt là ai. • Ví dụ, một số trẻ thấy không có vấn đề gì khi thay quần áo trước mặt những người thân trong nhà, nhưng lại không muốn làm vậy trong phòng thay đồ thể dục ở trường. Buổi hẹn hò đầu tiên Ở giai đoạn này, một số trẻ bắt đầu 'hẹn hò' lần đầu tiên, thường là với một bạn nào đó trong lớp. Cặp đôi thường không làm gì hơn ngoài đứng cùng nhau vào giờ ra chơi, hoặc tụ tập cùng với một nhóm bạn. Ở tuổi này, cặp đôi thậm chí hầu như không chạm vào nhau, cũng không dành nhiều thời gian ở một mình với nhau.
Tò mò về tình dục Trẻ từ khoảng 10 tuổi bắt đầu tò mò về tình dục. • Một số trẻ muốn biết mọi thứ về tình dục, trong khi những bạn khác cho rằng điều đó thật hư hỏng. • Một số trẻ bắt đầu đặt nhiều câu hỏi hơn về vấn đề liên quan tới tính dục, trong khi những trẻ khác không muốn nói về vấn đề này, hoặc cảm thấy xấu hổ nếu nghe. Thay đổi cơ thể Tuổi dậy thì bắt đầu tới, và các bé gái thường dậy thì sớm hơn một chút so với các bé trai. Những thay đổi về thể chất và cảm xúc có thể khiến trẻ cảm thấy hoang mang. Trẻ có thể bắt đầu tự hỏi liệu cơ thể của mình có thực sự hấp dẫn hoặc thậm chí là bình thường không. 9-12 tuổi: Trước tuổi vị thành niên (tiếp)
HỎI & GIẢI ĐÁP THẮC MẮC 1 Chúng tôi có nên bắt đầu chuẩn bị cho con trai và con gái 9 tuổi của mình về tuổi dậy thì không? Đến giờ học giáo dục giới tính rồi, con yêu! Khi con ở tuổi này, cha mẹ hãy: - Nói với con rằng cơ thể con sẽ bắt đầu thay đổi một cách từ từ, ví dụ như lông mu và lông nách xuất hiện, vú và môi âm hộ bắt đầu phát triển, có kinh nguyệt hoặc xuất tinh (điều này giúp con chuẩn bị tốt hơn và sẽ không quá bất ngờ hay hoảng sợ khi có thay đổi) - Giải thích rằng cảm xúc của trẻ cũng có thể thay đổi (cáu gắt, thoáng vui thoáng buồn, xấu hổ...) - Chọn 1 vài cuốn sách nói về chủ đề này cho con đọc nếu bạn cảm thấy khó nói 2 Con trai tôi 11 tuổi đã xem phim khiêu dâm. Tôi nên làm gì? Các bé trai ở độ tuổi này đã bắt đầu có hứng thú với những hình ảnh gợi dục. Cha mẹ hãy: - Nói với trẻ rằng phim khiêu dâm chỉ là hình ảnh của việc quan hệ tình dục giữa các diễn viên nhằm mục đích kích thích người xem. Trên thực tế, việc làm tình rất khác. - Nói với con làm tình cũng có nghĩa là âu yếm và thể hiện sự ngọt ngào dành cho nhau. Các cặp đôi nên chú ý đến những gì khiến cả hai thích. - Có thể xem cùng với trẻ rồi hỏi trẻ nghĩ gì về nó. Sau đó, cũng nên chia sẻ với trẻ về suy nghĩ của cha mẹ.
12-15 tuổi: Dậy thì Trở nên độc lập Thanh thiếu niên khi đến tuổi dậy thì ngày càng muốn tự mình làm hết mọi việc. Họ nghĩ rằng mình có thể tự làm được tất cả và không cần nghe lời cha mẹ nữa. Vì vậy, ở độ tuổi này cha mẹ bắt đầu tranh cãi nhiều hơn với các con. Nhưng đừng bao giờ quên: cha mẹ vẫn rất quan trọng trong suy nghĩ của trẻ. Bạn bè thậm chí còn quan trọng hơn Việc có bạn bè và tham gia vào một nhóm/hội nào đó ngày càng trở nên quan trọng hơn đối với các thanh thiếu niên ở tuổi này. Đồng thời, thanh thiếu niên rất nhạy cảm với những lời từ chối và chỉ trích. Điều này khiến các con dễ tổn thương trước những áp lực đến từ các bạn cùng trang lứa. Hấp dẫn tình dục Nhiều bạn trẻ phải lòng hoặc cảm thấy bị hấp dẫn tình dục bởi một ai đó. Người này có thể là người khác giới hoặc cùng giới. Trường hợp bị hấp dẫn bởi người cùng giới có thể gây ra sự bối rối cho trẻ. Rất nhiều bạn trẻ có nụ hôn đầu ở độ tuổi này.
HỎI & GIẢI ĐÁP THẮC MẮC Con trai tôi đã bước sang tuổi 14 và chuyện gì cũng giấu diếm tự làm. Tôi không ngại điều này nhưng tôi muốn biết con mình định làm gì. Có rất nhiều cách để thể hiện sự quan tâm của bạn với con trai: - Trò chuyện với con trong bữa tối hoặc khi có cơ hội. Ví dụ: Ngày hôm nay của con như thế nào? Con đã gặp những ai? Con cảm thấy thế nào và làm gì trên mạng? Dù con trai bạn đang trở nên độc lập, bạn vẫn có thể bày tỏ sự quan tâm để cho con biết rằng, cha mẹ luôn sẵn sàng hỗ trợ khi con cần Mạng xã hội Các bạn trẻ dành nhiều thời gian lên mạng để kết nối với bạn bè, tán tỉnh nhau cũng như bắt đầu tìm kiếm các thông tin trên mạng về tình dục. Nguồn ảnh: Phim “Gấu đỏ biến hình” (Disney) 12-15 tuổi: Dậy thì (tiếp)
15-18 tuổi: Sắp trưởng thành Xây dựng các mối quan hệ yêu đương Thanh thiếu niên bắt đầu các mối quan hệ yêu đương ở độ tuổi này. Họ tán tỉnh, hẹn hò, kết thúc mối quan hệ và học cách đối mặt với những cảm xúc khi thất tình. Một số thanh thiếu niên lại cảm thấy không cần thiết phải yêu đương và thích đợi thêm một thời gian, hoặc đơn giản là chưa thấy yêu thích ai. Kinh nghiệm tình dục Nhiều thanh thiếu niên có những trải nghiệm tình dục đầu tiên ở độ tuổi này, chẳng hạn như thủ dâm, sờ soạng, âu yếm hay vuốt ve. Công khai xu hướng tính dục Đây là thời điểm thanh thiếu niên phát hiện ra xu hướng tính dục của mình (LGBTQ+), và chấp nhận sống thật với bản thân. Tuy nhiên, thường mất một khoảng thời gian để họ có thể công khai với mọi người. Sự ủng hộ của cha mẹ và bạn bè đóng vai trò rất quan trọng để tiếp thêm dũng khí cho con, bởi đây là khoảng thời gian rất căng thẳng trong cuộc đời con. Mong muốn và giới hạn Thanh thiếu niên ở độ tuổi này vẫn gặp khó khăn để nói ra họ thích gì cũng như xác định các giới hạn khi họ đang tán tỉnh và hẹn hò với một ai đó. Điều này có thể dẫn đến nhiều hiểu lầm và tạo trải nghiệm tình dục không dễ chịu.
HỎI & GIẢI ĐÁP THẮC MẮC Con gái 14 tuổi của tôi thỉnh thoảng gửi những bức ảnh gợi cảm cho bạn trai. Tôi nên làm thế nào? 1 Việc gửi hình ảnh gợi cảm cho mọi người trên mạng và mạng xã hội còn được gọi là chat sex. Điều nguy hiểm của hành động này là người khác cũng có thể thấy được những hình ảnh này và không thể kiểm soát được người xem sẽ làm gì với những bức ảnh đó. Con gái bạn nên ngừng gửi những loại hình ảnh này nếu không muốn người khác nhìn thấy chúng. Và tất nhiên, con cũng không nên chia sẻ hình ảnh riêng tư của người khác. Tôi không muốn con gái 16 tuổi của mình bắt đầu quan hệ tình dục. Làm thế nào để có thể ngăn con bé lại? 2 Cấm đoán thường không phải là giải pháp tốt nhất. Càng cấm con sẽ càng cố gắng để lén lút làm mà không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Tốt hơn hết là bạn nên giải thích quan điểm của bạn về việc vì sao không nên quan hệ tình dục sớm. Nếu phân tích của bạn hợp lý, có thể con sẽ tiếp thu. Hãy thường xuyên chia sẻ quan điểm của bạn về chủ đề này với con của mình.
2. Sử dụng kinh nghiệm để gợi chuyện Việc gợi chuyện thường dễ hơn nhiều khi có ví dụ trực quan. VD, nếu một trong những bà mẹ trong khu phố đang mang thai, bạn có thể sử dụng điều này để gợi chuyện với con về việc mang thai và em bé. Nếu một cô gái trên TV được gọi là “gợi cảm”, bạn có thể giải thích với con “gợi cảm” nghĩa là gì trong suy nghĩ của mọi người nói chung. 3. Chọn đúng thời điểm Nếu cha mẹ đang cùng con làm một việc gì đó thì việc gợi chuyện thường dễ dàng hơn là ngồi xuống và đối mặt trò chuyện một cách nghiêm túc. VD, bạn có thể tranh thủ gợi chuyện với con lúc đang lái xe đi đâu đó, dắt chó đi dạo hoặc lúc nấu ăn. Điều này sẽ khiến chủ đề tình dục trở nên 'bình thường' trong hội thoại. GÓC DÀNH CHO CHA MẸ/ NGƯỜI CHĂM SÓC MỘT SỐ CÁCH GỢI CHUYỆN VỀ CHỦ ĐỀ TÌNH YÊU VÀ TÌNH DỤC 1. Cha mẹ hãy trả lời các câu hỏi của trẻ Nếu cha mẹ né tránh các câu hỏi liên quan đến tình dục thì trẻ có thể bắt đầu nghĩ rằng việc trò chuyện về tình dục là không đúng. Hãy đưa ra câu trả lời phù hợp với từng giai đoạn phát triển của trẻ. Nếu bạn không thể nghĩ ra câu trả lời ngay lập tức, hãy nói là bạn chưa nghĩ ra và hứa với trẻ rằng bạn sẽ trả lời sau. Hãy giữ lời hứa của mình.
6. Sử dụng sách vở Nếu bạn cảm thấy khó nói chuyện với con về vấn đề tình dục, hãy sử dụng những tài liệu sẵn có. Bạn có thể đọc cho con nghe hoặc để sẵn trong nhà ở vị trí dễ thấy. Nếu tò mò, con sẽ tự lấy sách đọc. 4. Đặt câu hỏi tình huống Bạn có thể chuẩn bị trước cho con cách ứng phó khi rơi vào tình huống khó xử bằng cách đặt ra các câu hỏi tình huống để xem con sẽ phản ứng như thế nào. Bạn có thể hỏi: "Con sẽ làm gì nếu...?" Điều quan trọng là để trẻ tự nghĩ ra câu trả lời trong các tình huống khác nhau. CÁCH LỰA CHỌN TỪ NGỮ Có rất nhiều từ ngữ để chỉ những thứ như vùng kín và làm tình. Nên sử dụng những từ mà bạn và con bạn đều cảm thấy thoải mái, nhưng hãy đảm bảo từ đó thể hiện rõ ràng những điều mà bạn đang nói đến. GÓC DÀNH CHO CHA MẸ/ NGƯỜI CHĂM SÓC MỘT SỐ CÁCH GỢI CHUYỆN VỀ CHỦ ĐỀ TÌNH YÊU VÀ TÌNH DỤC 5. Đặt câu hỏi cho con Bạn có thể tìm hiểu xem con bạn biết những gì và chúng nghĩ gì về tình dục bằng cách đặt câu hỏi cho con. Hãy đặt những câu hỏi bắt đầu bằng từ 'ai', 'cái gì', 'ở đâu', 'như thế nào' hoặc 'cái nào'. LƯU Ý
Giáo dục giới tính là trách nhiệm của nhà trường và phụ huynh Tập tài liệu này giải thích rõ ràng rằng không chỉ trường học mà cả phụ huynh cũng có trách nhiệm giáo dục giới tính cho trẻ. Cha mẹ là người mà con cái tin tưởng nhất, và cũng là tấm gương sáng nhất cho chúng. Cha mẹ cũng nên tìm hiểu những gì trường học dạy trẻ về các mối quan hệ và tình dục để có thể trò chuyện với con nhiều hơn về những chủ đề này khi ở nhà. HÃY GHI NHỚ… Trẻ nhỏ đã biết nghĩ về tình yêu, các mối quan hệ và tình dục Trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi đã biết khám phá cơ thể của chính mình. Trẻ trước tuổi đi học đã biết thích, và các bé trai, bé gái đã bắt đầu trò chuyện với nhau từ khi 8 tuổi. Vì vậy, trẻ nhỏ cũng biết nghĩ về tình yêu, các mối quan hệ và tình dục, mặc dù chúng nghĩ theo một cách khác so với những trẻ lớn. Điều quan trọng là cha mẹ cần quan tâm đúng mực trong các giai đoạn phát triển của trẻ. Giáo dục giới tính không chỉ là nhiệm vụ của các bà mẹ Các ông bố cũng có vai trò quan trọng không kém khi giáo dục giới tính cho trẻ. Các ông bố có thể kể cho con gái nghe tất tần tật về đàn ông con trai và giải thích cho con trai về cơ thể của một người đàn ông hoạt động ra sao. Tất nhiên, các bà mẹ cũng có thể kể cho con trai mình nghe tất cả những điều cần biết về con gái và giải thích cho con gái cách cơ thể phụ nữ hoạt động ra sao. Nói chuyện với trẻ về tình dục không khiến trẻ quan hệ tình dục sớm hơn Trên thực tế, những đứa trẻ được cung cấp thông tin đúng cách thường ít tò mò hơn về giới tính và tình dục. Nếu có phát sinh quan hệ tình dục, trẻ sẽ biết cách quan hệ một cách an toàn (sử dụng thuốc tránh thai và bao cao su). Những đứa trẻ biết ít về tình dục thường có xu hướng phát sinh quan hệ tình dục sớm hơn vì tò mò.
Dự án CƠ THỂ NÓI Dự án được Quỹ Liliane Fonds tài trợ, hỗ trợ kỹ thuật bởi tổ chức Rutgers (Hà Lan) và do Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Hòa nhập (RCI) phối hợp cùng Sở Giáo dục & Đào tạo tỉnh Quảng Trị và Đắk Lắk thực hiện. Mục tiêu của dự án Hỗ trợ thanh thiếu niên khuyết tật trong độ tuổi từ 12 đến 25, giúp các em đưa ra lựa chọn sáng suốt về cơ thể và cuộc sống của chính các em, để có thể tự tin và khám phá hình ảnh tích cực bản thân, và phát triển tình dục và các mối quan hệ, bao gồm cả mong muốn và ranh giới của riêng mình. Trong khuôn khổ dự án, RCI lập trang Facebook Cơ thể nói nhằm cung cấp kiến thức về sức khỏe sinh sản cho thanh thiếu niên khuyết tật. Vui lòng quét QR code sau để truy cập: Facebook Cơ thể nói Facebook RCI