ภูมิศาสตร์ภูมิภาคของไทย

ภูมิศาสตร์ภูมิภาคของไทย

(Regional Geography of The Thai)

รายวิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม รหัสวิชา ส15101

ครูผู้สอน นางสาวฤทัยชนก พรหมพันธ์
ตำแหน่ง ครูผู้ช่วย

คำนำ
นวัตกรรมการสอนสังคมศึกษาด้วยบทเรียนสำเร็จรูปเรื่อง“ภูมิศาสตร์ภูมิภาคของไทย
(Regional Geography of The Thai)” สาระภูมิศาสตร์ รายวิชาสังคมศึกษา ศาสนา และ
วัฒนธรรม รหัสวิชา ส15101 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สำหรับ
นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 เล่มนี้จัดทำขึ้นตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน
พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560 โดยมีเป้าหมายให้นักเรียนและครูใช้เป็นสื่อใน
การจัดการเรียนรู้ เพื่อพัฒนานักเรียนให้มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่น
ในสังคมไทยและสังคมโลกได้อย่างมี ความสุข
บทเรียนสำเร็จรูป(E-boox) เรื่อง “ภูมิศาสตร์ภูมิภาคของไทย (Regional Geography
of The Thai)” ฉบับนี้ เป็นการเสนอเนื้อหาในหน่วยการเรียนรู๎ที่ 4 เรื่องภูมิศาสตร์ภูมิภาค
ของไทย มีเนื้อหามุ่งเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ โดยคำนึงถึงศักยภาพของนักเรียน เน้นการเรียนรู้
แบบองค์รวมบนพื้นฐานของการบูรณาการแนวคิดทางการเรียนรู้อย่างหลากหลาย
ทางผู้จัดทำต้องขอขอบพระคุณผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านแม่แขก คณะกรรมการผู้ทรง
คุณวุฒิคณะครูโรงเรียนบ้านแม่แขกที่ให้คำปรึกษาในการจัดบทเรียนสำเร็จรูปเล่มนี้สำเร็จลุล่วง
ไปด้วยดี ทางผู้จัดทำต้องขอขอบพระคุณมา ณ ที่นี้ด้วย ทั้งนี้ทางผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่าบท
เรียนสำเร็จรูปเรื่อง “ภูมิศาสตร์ภูมิภาคของไทย (Regional Geography of The Thai)” ฉบับ
นี้จะเป็นส่วนหนึ่งของเครื่องมือที่จะช่วยให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้อย่างสมบูรณ์มีประสิทธิภาพ
และเป็นประโยชน์แก่นักเรียนหรือผู้ที่สนใจเพื่อเป็นพื้นฐานในการศึกษาเรื่ิองอื่นๆ ได้เป็น
อย่างดียิ่ง หากผู้อ่านพบความผิดพลาดประการใดผู้จัดทำต้องขออภัย และยินดีน้อมรับคำติชม
เพื่อปรับปรุงแก้ไขให้ดีขึ้นในครั้งถัดไป



( นางสาวฤทัยชนก พรหมพันธ์ )
ตำแหน่ง ครูผู้ช่วย



ส่วนที่ 1
ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน

คำชี้แจงเกี่ยวกับบทเรียนสำเร็จรูปเรื่อง

“ภูมิศาสตร์ภูมิภาคของไทย (Regional Geography of The Thai)”



นวัตกรรมการสอนสังคมศึกษาด้วยบทเรียนสำเร็จรูปเรื่อง “ภูมิศาสตร์ภูมิภาคของ
ไทย (Regional Geography of The Thai)” สาระภูมิศาสตร์ รายวิชาสังคมศึกษา
ศาสนา และวัฒนธรรม รหัสวิชา ส15101 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และ
วัฒนธรรม สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 รายละมีขั้นตอนการจัดกิจกรรมการ
เรียนรู้ดังนี้
ขั้นตอนที่ 1 ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน ก่อนการศึกษาใบความรู้ และทำกิจกรรมตาม
แผนการจัดการเรียนรู้ โดยนวัตกรรมการสอนสังคมศึกษาด้วยบทเรียนสำเร็จรูปที่ได้
กำหนดไว้ดังนี้
1. นักเรียนอ่านหรือฟังคำชี้แจงก่อนใช้แบบฝึกทักษะให้เข้าใจ
2. นักเรียนศึกษามาตรฐานการเรียนรู๎ ตัวชี้วัด สาระสำคัญ และจุดประสงค์การ
เรียนรู้
3. นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียนเพื่อตรวจสอบความรู้พื้นฐาน
ขั้นตอนที่ 2 ขั้นเรียนรู้ด้วยตนเอง โดยให้นักเรียนศึกษาเนื้อสาระในนวัตกรรมการ
สอนสังคมศึกษาด้วยบทเรียนสำเร็จรูป เรื่อง “ภูมิศาสตร์ภูมิภาคของไทย (Regional
Geography of The Thai)”
ขั้นตอนที่ 3 ขั้นประยุกต์ใช้ความรู้ โดยให้นักเรียนทำทำใบกิจกรรมการเรียนรู้
เรื่อง“ภูมิศาสตร์ภูมิภาคของไทย (Regional Geography of The Thai)”
ขั้นที่ 4 ขั้นสรุปองค์ความรู้

1. ให้นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียน
2. ตรวจแบบทดสอบและใบกิจกรรมการเรียนรู้ด้วยตนเอง
3. หากคะแนนต่ำกว่าร้อยละ 80 ให้ศึกษาบทเรียนใหม่อีกครั้งและทำใบ
กิจกรรมและแบบทดสอบจนกว่าจะผ่านเกณฑ์ที่กำหนด

คำแนะนำสำหรับครูในการใช้บทเรียนสำเร็จรูป

1. บทเรียนสำเร็จรูปนี้เป็นบทเรียนสำหรับให้นักเรียนศึกษาด้วยตนเองซึ่งเป็นเรื่อง
“ภูมิศาสตร์ภูมิภาคของไทย (Regional Geography of The Thai)” สาระ
ภูมิศาสตร์ รายวิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม รหัสวิชา ส15101 กลุ่มสาระ
การเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5
2. ครูควรชี้แจงจุดมุ่งหมายของการใช้บทเรียนสำเร็จรูปให้นักเรียนทราบก่อนลงมือ
ศึกษาบทเรียนด้วยตนเอง
3. ครูควรอธิบายวิธีการศึกษาโดยใช้บทเรียนสำเร็จรูปให้นักเรียนเข้าใจก่อนให้
นักเรียนศึกษาบทเรียนสำเร็จรูป
4. ในการให้นักเรียนศึกษาบทเรียนสำเร็จรูปครูทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาคอยให้คำ
แนะนำช่วยเหลือนักเรียนเมื่อเกิดปัญหา
5. ครูควรเน้นย้ำให้นักเรียนมีความซื่อสัตย์ในการเรียนไม่ดูคำเฉลยก่อนทำแบบ
ทดสอบ

คำแนะนำสำหรับนักเรียนในการใช้บทเรียนสำเร็จรูป

บทเรียนที่นักเรียนถืออยู่นี้เป็นบทเรียนที่ใช้เรียนตามความสามารถของตนเองขอ
ให้อ่านคำชี้แจงและทำตามคำชี้แจงแต่ละขั้นตอนตั้งแต่ต้นจนจบจะได้ความรู้ที่ครบถ้วน
ขั้นตอนการปฏิบัติมีดังนี้

1. บทเรียนสำเร็จรูปเล่มนี้เป็นบทเรียนสำหรับนักเรียนศึกษาด้วยตนเองขณะที่
นักเรียนกำลังศึกษาบทเรียนสำเร็จรูปแล้วเกิดความเสียใจให้สอบถามครูผู้สอน

2. จุดประสงค์การเรียนรู้แล้วจึงอ่านเนื้อหานักเรียนจะรู้ว่าจบบทเรียนแต่ละบท
แล้วจะสามารถทำอะไรได้บ้าง

3. ทำแบบทดสอบก่อนเรียนโดยทำตามความเข้าใจของตนเองถึงคำตอบจะผิดไป
บ้างก็ไม่เป็นไรเมื่อศึกษาบทเรียนต่อไปก็จะสามารถตอบคำถามได้ถูกต้องให้ทำอย่าง
สบายใจโดยไม่ต้องกังวลใดๆ

4. ให้นักเรียนศึกษาบทเรียนจากใบความรู้ที่หนึ่งและหลังจากศึกษาใบความรู้ที่
หนึ่งเสร็จแล้วให้นักเรียนลงมือทำใบกิจกรรมที่หนึ่งภายในเวลาที่กำหนด

5. เมื่อนักเรียนส่งใบกิจกรรมที่หนึ่งให้ครูผู้สอนแล้วให้ทำแบบทดสอบหลังเรียน
เพื่อวัดความรู้ความเข้าใจของตนเองอ่านแล้วทำความเข้าใจต่อไปอีก

6. เมื่อนักเรียนเข้าใจวิธีการศึกษาบทเรียนสำเร็จรูปดีแล้วเริ่มเปิดอ่านและปฏิบัติ
กันเลย

เกณฑ์การผ่านการประเมิน



1. นักเรียนต้องได้คะแนนประเมินหลังเรียนไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80
2. หากนักเรียนได้คะแนนไม่ถึงร้อยละ 80 ให้กลับไปทบทวนความรู้เพิ่มเติม จนกว่า
จะได้คะแนนไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80
3. นักเรียนต้องได้คะแนนใบกิจกรรมการเรียนรู้ไม่น้อยกว่าร้อยละ 80

เวลาที่ใช้ในการศึกษาและปฏิบัติกิจกรรม



บทเรียนสำเร็จรูปนี้เป็นบทเรียนสำหรับให้นักเรียนศึกษาด้วยตนเองซึ่งเป็น
เรื่อง “ภูมิศาสตร์ภูมิภาคของไทย (Regional Geography of The Thai)” สาระ
ภูมิศาสตร์ รายวิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม รหัสวิชา ส15101 กลุ่มสาระการ
เรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5
เล่มนี้ใช้เวลาในการศึกษาและปฏิบัติกิจกรรม 5 ชั่วโมง

สาระสำคัญ



ประเทศไทยมีเนื้อที่ประมาณ 5 แสนตารางกิโลเมตร อยู่ระหว่างละติจูดที่ 5 องศา 37
ลิบดา เหนือ ถึง 20 องศา 27 ลิบดาเหนือ และลองจิจูดที่ 97 องศา 21 ลิบดาตะวันออก ถึง
105 องศา 37 ลิบดา ตะวันออก ลักษณะภูมิประเทศของไทยเป็นผลมาจากการเคลื่อนตัว ของ
เปลือกโลก และการกระทำของแม่น้ำ ลำธาร ทำให้มีลักษณะภูมิประเทศที่แตกต่างกันดังนี้คือ
ภาคเหนือเป็นภูเขาสูง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นที่ราบสูง ภาคกลางเป็นที่ราบลุ่ม ภาค
ตะวันออกราบลุ่มแม่น้ำและที่ราบชายฝั่งทะเล ภาคตะวันตกเป็นราบหุบเขา ภาคใต้เป็นทิวเขา
สูงและพื้นที่ชายฝั่งทะเล ส่งผลให้มีภูมิอาศ และทรัพยากรธรรมชาติที่แตกต่างกัน

มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด



มาตรฐาน ส ๕.๑ เข้าใจลักษณะทางกายภาพของโลกและความสัมพันธ์ ของสรรพสิ่ง
ซึ่งมีผลต่อกัน ใช้แผนที่และเครื่องมือทางภูมิศาสตร์ในการค้นหาวิเคราะห์ และสรุปข้อมูลตาม
กระบวนการทางภูมิศาสตร์ ตลอดจนใช้ภูมิสารสนเทศอย่างมีประสิทธิภาพ

ตัวชี้วีด ป 5/1 สืบค้นและอธิบายข้อมูลลักษณะทางกายภาพในภูมิภาคของตนด้วย
แผนที่และรูปถ่าย

ป.5/2 อธิบายลักษณะทางกายภาพที่ส่งผลต่อแหลงทรัพยากรและสถานที่
สำคัญในภูมิภาคของตน

จุดประสงค์การเรียนรู้

1. นักเรียนสามารถใช้แผนที่อธิบายภูมิประเทศของภูมิภาคต่างๆในไทยได้ (K)
2. นักเรียนสามารถนำเสนองานเรื่องภูมิประเทศของภูมิภาคต่างๆในไทยได้ (P)
3. นักเรียนมีความกระตือรือร้นในการทำใบกิจกรรมการเรียนรู้เรื่องภูมิประเทศของภูมิภาคต่างๆ
ในไทยได้ (A)

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง “ภูมิศาสตร์ภูมิภาคของไทย (Regional Geography of The Thai)”

รายวิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม รหัสวิชา ส15101
กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5

คำชี้แจง ให้นักเรียนทำเครื่องหมายกากบาท (X) เพื่อเลือกคำตอบที่ถูกที่สุดเพียงคำตอบเดียว
แบบทดสอบมีจำนวน 10 ข้อ ใช้เวลาในการทำ 15 นาที คะแนนเต็ม 10 คะแนน



1. ข้อใดมิใช่เกาะทางด้านตะวันออกของอ่าวไทย
ก. เกาะสีชัง ข.เกาะช้าง ค.เกาะกูด ง.เกาะสมุย

2. ข้อใดต่อไปนี้ที่มีสภาพภูมิประเทศคล้ายคลึงกันมากที่สุด

ก. ภาคเหนือ ภาคใต้ ข.ภาคเหนือ ภาคตะวันตก

ค. ภาคกลาง ภาคใต้ ง.ภาคกลาง ภาคตะวันตก

3. แม่น้ำของภาคเหนือไหลลงสู่แม่น้าใดบ้าง
ก. แม่น้า โขง ข.แม่น้าเจ้าพระยา ค.แม่น้าสาละวิน ง.แม่น้ำตาปี

4. ข้อใดต่อไปนี้ที่มีสภาพภูมิอากาศใกล้เคียงกันมากที่สุด

ก. ภาคเหนือ ภาคกลาง ข.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก

ค.ภาคกลาง ภาคตะวันตก ง.ภาคใต้ ภาคตะวันตก

5. ประชากรภาคเหนือนิยมตั้งถิ่นฐานในบริเวณใดมากที่สุด ง.ที่ราบสูง
ก.ที่ราบระหว่างภูเขา ข.เนินเขา ค.เทือกเขาสูง

6.ภาคใดของประเทศไทยประสบปัญหาภัยแล้งมากที่สุด
ก.ภาคเหนือ ข.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ค. ภาคใต้ ง.ภาคกลาง

7. ภาคใดของประเทศที่มีที่ราบดินตะกอนที่หนาและกว้างขวางมากที่สุดของประเทศ
ก.ภาคเหนือ ข.ภาคกลาง ค.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ง.ภาคใต้

8. หากนักเรียนต้องการไปท่องเที่ยวในแหล่งท่องเที่ยวประเภทน้ำตก ถ้ำ ภูเขา ทะเล
นักเรียนสามารถไปเที่ยวได้ในภาคใดที่สุด
ก.ภาคกลาง ข.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ค.ภาคใต้ ง.ภาคตะวันตก

9. ทางตอนบนของภาคกลางมีลักษณะภูมิประเทศแบบใด

ก.ที่ราบเรียบ ข.ที่ราบดินตะกอน ค.ที่ราบลูกฟูก ง.ภูเขาสูง

10.ภูมิประเทศภาคใดที่มีลักษณะส่วนใหญ่เป็นทิวเขา หุบเขาแต่ไม่มีที่ราบระหว่างภูเขา
เหมือนทางภาคเหนือ และที่ราบไม่กว้างขวางเหมือนภาคกลาง
ก.ภาคตะวันออก ข.ภาคตะวันตก ค.ภาคใต้ ง.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ส่วนที่ 2 ขั้นเรียนรู้ด้วยตนเอง

ภูมิศาสตร์ภูมิภาคของไทย
(Regional Geography of The Thai)

ลักษณะภูมิศาสตร์กายภาพของประเทศไทย

ประเทศไทยมีเนื้อที่ประมาณ 5 แสน
ตารางกิโลเมตร อยู่ระหว่างละติจูดที่ 5
องศา 37 ลิบดา เหนือ ถึง 20 องศา 27
ลิบดาเหนือ และลองจิจูดที่ 97 องศา 21
ลิบดาตะวันออก ถึง 105 องศา 37 ลิบดา
ตะวันออก ลักษณะภูมิประเทศของไทย
เป็นผลมาจากการเคลื่อนตัว ของเปลือก
โลก และการกระทำของแม่น้ำ ลำธาร
ทำให้มีลักษณะภูมิประเทศที่แตกต่างกัน
มีทั้งเขตภูเขาและหุบเขา ทางภาคเหนือ
เขตราบลุ่มแม่น้ำ ในภาคกลาง เขตเทือก
เขาทาง ภาคตะวันตก เขตที่ราบสูงภาค
ตะวันออกเฉียงเหนือจากลักษณะ
ภูมิประเทศ ที่แตกต่างกัน

ทำให้ประเทศไทยมีลักษณะภูมิอากาศทั้งแบบทุ่งหญ้า
เมืองร้อนคือ มีฝนตกปานกลาง ฤดูฝนสั้น ฤดูร้อนยาว พืชพรรณ
ธรรมชาติจะเป็นทุ่งหญ้าสลับด้วยป่าไม้ และภูมิอากาศแบบมรสุม
เขตร้อน คือ มีฝนตกชุกเกือบตลอดปี จะมีฤดูฝนยาวนาน พืช
พรรณธรรมชาติจะเป็นป่า ดงดิบทรัพยากรธรรมชาติของไทยมี
มากมาย มีทั้งแร่ธาตุต่าง ๆ ที่สำคัญ

ลักษณะที่ตั้งและอาณาเขตติดต่อ

ประเทศไทยเป็นส่วนหนึ่งของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ตั้งอยู่บริเวณ
ตอนกลางของ คาบสมุทรอินโดจีนจุดที่สุดของประเทศไทย

เหนือสุด ติดกับ อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ติดกับ ประเทศพม่า และลาว
ใต้สุด ติดกับ อำเภอเบตง จังหวัดยะลา ติดกับ ประเทศ มาเลเชียและพม่า
ตะวันตกสุด ติดกับ อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน ติดกับประเทศพม่า
ตะวันออก ติดกับ อำเภอพิบูลมังสาหาร

ลักษณะภูมิประเทศของภูมิภาค
ต่างๆในประเทศไทย

1. ภาคเหนือ

ภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นทิวเขาสลับกับที่ราบหุบเขาทิวเขาที่สำคัญคือ
ทิวเขาหลวงพระบาง ทิวเขาแดนลาวทิวเขาถนนธงชัย ทิวเขาผีปันน้ำ ทิวเขา
ขุนตาลและเทือกเขาเพชรบูรณ์ยอดเขาที่สูงที่สุด ในภาคเหนือและ สูงที่สุด
ของประเทศ คือดอยอินทนนท์จังหวัดเชียงใหม่เป็นแหล่งกำเนิดของแม่น้ำ
ปิง วัง ยม น่าน

2. ภาคกลาง

เป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำ แบ่งเป็นภาคกลาง
ตอนบนและ ภาคกลางตอนล่างภาคกลางตอน
บนมีลักษณะภูมิประเทศสูงๆต่ำๆ แบบลูกฟูกมี
แม่น้ำปิง แม่น้ำน่าน ไหลมาบรรจบที่ตำบล
ปากน้ำโพเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำเจ้าพระยา
ภาคกลางตอนล่างเป็นที่ราบกว้างเกิดจากดิน
ตะกอน โดยมีแม่น้ำปิง วัง ยม น่าน ไหลมา
รวมกันเหมาะแก่การเพาะปลูก

3. ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ภูมิประเทศ ส่วนใหญ่เป็นที่ราบสูง และทิวเขา คือทิวเขาดงพญา

เย็น ทิวเขาเพชรบูรณ์ ทิวเขาพนมดงรัก ทิวเขาสันกำแพง แม่น้ำชี
และแม่น้ำมูลเป็นแม่น้ำสายสำคัญจะไหลลงสู่แม่น้ำโขง

4. ภาคตะวันออก

ภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำและที่ราบชายฝั่งทะเล โดยมีทิว
เขาบรรทัดและทิวเขา จันทบุรีอยู่บริเวณ ตอนกลางของภาค ชายฝั่ง
ทะเลมีลักษณะ ไม่เว้าแหว่งมาก มีสภาพ เป็นเกาะเรียงราย เช่น
เกาะช้าง เกาะกูด เกาะสีชัง เกาะล้าน บริเวณจังหวัดปราจีนบุรี และ
สระแก้วไม่มีอาณาเขตจดทะเล ส่วนจังหวัดอื่นๆของภาคมีทางออก
ทะเลทั้งหมด

5. ภาคตะวันตก

ภูมิประเทศเป็นทิวเขาสลับที่ราบ
หุบเขาคล้ายกับภาคเหนือ บริเวณที่ติดต่อ
กับชายฝั่ง ทะเลคือเพชรบุรีและ
ประจวบคีรีขันธ์ทิวเขาถนนธงชัยและทิวเขา
ตะนาวศรี เป็นต้นกำเนิด ของแม่น้ำแคว
น้อย(ไทรโยค) แม่น้ำแควใหญ่(ศรีสวัสดิ์)
ไหลมาบรรจบกันเป็นแม่น้ำแม่กลอง
จังหวัดกาญจนบุรีก่อนไหลลงสู่ทะเล

6. ภาคใต้
ภูมิประเทศเป็นทิวเขาสูง แนวยาวตามคาบสมุทร ทิวเขาที่
สำคัญๆ ทิวเขาภูเก็ต ทิวเขานครศรีธรรมราช และทิวเขาสันกาลา
คีรีที่ เป็นเส้นพรมแดนธรรมชาติกั้นระหว่าง ไทยกับมาเลเซีย แม่น้ำ
ส่วนใหญ่เป็นสายสั้นๆ สายยาวที่สุด คือแม่น้ำตาปีจุดเด่นของภูมิ
ประเทศในภาคใต้ มีทะเลสาบเปิด(Lagoon) ที่ใหญ่แห่งหนึ่งใน
เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ คือทะเลสาบสงขลา

ลักษณะภูมิอากาศ

1. อยู่ในเขตภูมิอากาศร้อน
2. ความใกล้ไกลของทะเลจึงมีอากาศต่างจากบริเวณตอนล่าง
3. ทิศทางลมประจำ ลมประจำที่พัดผ่านประเทศไทยมี 2 ชนิดคือ

3.1. ลมมรสุมฤดูร้อน (ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้)
ลมชนิดนี้พัดมาจากมหาสมุทรอินเดีย เข้าสู่ไทยทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ไป
ยังทิศตะวันตกเฉียงเหนือระหว่างเดือนพฤษภาคม จนถึงเดือนตุลาคม
เป็นระยะเวลาประมาณ 6 เดือน ในช่วงที่ลมนี้พัดผ่านจะมีฝนตกชุก และ
จะมีฝนตกมาก

3.2. ลมมรสุมฤดูหนาว(ลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ)
ลมชนิดนี้พัดมาจากแถบไซบีเรียทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ไปยังทิศตะวัน
ตกเฉียงใต้ระหว่าง เดือนพฤศจิกายน-เมษายน เวลาประมาณ 6 เดือน จะ
นำความแห้งแล้งค่อนข้าง หนาวเย็น ภูมิภาคที่ได้รับอิทธิพลจากลมนี้คือ
ภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

3.3. พายุหมุนเขตร้อนที่มีอิทธิพลต่อประเทศไทย พายุไต้ฝุ่น, พายุ
โซนร้อน, พายุดีเปรสชั่น ความเร็วลมสูงสุดใกล้ศูนย์กลาง

ทรัพยากรธรรมชาติของแต่ละภาค

1. ภาคเหนือ

น้ำ
เป็นแหล่งกำเนิดของต้นน้ำ มีแหล่งน้ำ

ธรรมชาติ กว๊านพะเยามีเขื่อนขนาดใหญ่ใช้
ผลิต ไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนสิริกิติ์ จังหวัดอุตรดิตถ์

ดิน พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นทิวเขา ดินที่มีความอุดม
สมบูรณ์จะมีอยู่บริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำและ ที่ราบ
หุบเขา

ป่าไม้
ป่าไม้ที่สำคัญคือ ป่าเบณจพรรณกับ

ป่าแดงไม้ที่สำคัญมีชื่อเสียงทั่วโลกคือไม้สัก

แร่ธาตุ
ถ่านลิกไนต์ใช้เป็นเชื้อเพลิงในโรงงานผลิต

ไฟฟ้าดินขาวใช้ทำเครื่องปั้นดินเผาที่จังหวัด ลำปาง
แมงกานีส ใช้ทำถ่านไฟฉายมีที่จังหวัดเชียงราย

2. ภาคกลาง

น้ำ
มีแม่น้ำลำคลองเป็นจำนวนมากจึงมีน้ำที่อุดมสม

บูรณ ม์ ีแม่น้ำเจ้าพระยาที่ได้ชื่อว่าเป็น เส้นเลือดใหญ่มี
บึงบอระเพ็ดแหล่งน้ำตามธรรมชาติขนาดใหญ่

ดิน มีแม่น้ำลำธารกระจายอยู่ดินส่วนใหญ่เป็น
ดินตะกอนที่แม่น้ำนำมาทับถมกัน

ป่าไม้ เนื่องจากมีพื้นที่เป็นที่ราบ ถูกนำพื้นที่มา
ใช้ประโยชน์ทางการเกษตรเป็นส่วนใหญ่จึงทำ
ให้มีเนื้อที่ป่าไม้น้อย

แร่ธาตุ
มีแร่ธาตุที่สำคัญไม่มากนัก เช่น หินปูน มี

มากที่สระบุรี, นครสวรรค์ หินอ่อน ที่สระบุรี,
ชัยนาท น้ำมันและก๊าซธรรมชาติที่อำเภอลาน
กระบือ จังหวัดกำแพงเพชร

3. ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
น้ำ

เป็นภาคที่ขาดแคลนน้ำมาก

ที่สุดส่วนใหญ่มีหินทรายรองรับอยู่

น้ำซึมผ่านได้ง่าย เขื่อนหลายแห่ง เขื่อน

อุบลรัตน์ ที่จังหวัดขอนแก่น, เขื่อนสิริน

ธร ที่จังหวัดอุบลราชธานี เขื่อนจุฬาภรณ์

ที่จังหวัดชัยภูมิ เขื่อนลำปาว ที่จังหวัด

ดิน ไม่ค่อยอุดมสมบูรณ์ กาฬสินธุ์

ประสบปัญหาดินเค็ม

ประมาณ 18 ล้านไร่

ป่าไม้
ป่าไม้เพียงเล็กน้อยมีความ
อุดมสมบูรณ์ของป่าไม้น้อย
ที่สุดของประเทศ

แร่ธาตุ
มีแร่เกลือหินและแร่โพ
แทซจำนวนมากนำมาใช้ทำ
โซดาไฟและปุ๋ยเคมี

4. ภาคตะวันออก

น้ำ แม่น้ำของภาคนี้ส่วนใหญ่เป็นสายสั้นๆ
สายยาวเพียงสายเดียว คือ แม่น้ำปราจีนบุรี

บางปะกง

ดิน บริเวณที่ภาคนี้ใช้ดินมาทำ
ประโยชน์ทางการเกษตร คือ แม่น้ำ
เขตจังหวัดปราจีนบุรี และฉะเชิงเทรา

ป่าไม้ ปัจจุบันถูกถางทำลายป่าเพื่อทำการ
เกษตร จึงทำให้มีเนื้อที่ของป่าน้อยลงป่า
ไม้ที่มีใน ภาคนี้ได้แก่ ป่าดงดิบ , ป่าเขต
ร้อนผลัดใบ, ป่าชายเลน

แร่ธาตุ เป็นภาคที่ไม่มีทรัพยากรแร่ที่สำคัญ
แร่รัตนชาติมีมากที่จังหวัดจันทบุรี, ตราด
ทรายแก้วที่นำมาทำกระจกพบมากที่จังหวัด
ระยอง, จันทบุรี อัญมณีที่จังหวัดจันทบุรี

5. ภาคตะวันตก

น้ำ น้ำตามธรรมชาติน้อยเนื่องจากตั้งอยู่ใน
เขตพื้นที่อับฝนได้รับปริมาณฝนน้อยสร้าง
อ่าง เก็บน้ำขนาดใหญ่ เช่น เขื่อนภูมิพล,
เขื่อศรีนครินทร์, เขื่อนเขาแหลม, อ่างเก็นน้ำ
เขื่อน แก่งกระจาน
ดิน

ภูมิประเทศเป็นทิวเขาสูงเป็นส่วน
มาก ความอุดมสมบูรณ์ค่อนข้างต่ำ

ป่าไม้
ความอุดมสมบูรณ์ของป่าไม้เป็นที่สอง

รองจากภาคเหนือจังหวัดที่มีเนื้อที่ป่าไม้มาก
ที่สุดคือตาก

แร่ธาตุ
สังกะสีที่จังหวัดตาก, แร่ฟลูออไรด์ที่

จังหวัดกาญจนบุรี, เพชรบุรี

6. ภาคใต้

น้ำ

มีฝนตกชุกจึงมีแม่น้ำอยู่จำนวนมากแม่น้ำ
ส่วนใหญ่เป็นสายสั้นๆจึงทำให้ประสบปัญหาขาด
แคลนน้ำในช่วงฤดูแล้ง

ดิน
ดินคุณภาพต่ำเนื่องจากสภาพของภูมิประเทศ
ที่เป็นภูเขา

ป่าไม้
ภูมิประเทศที่มีภูเขาและมีฝนตกชุกจึงทำให้
มีเนื้อที่ป่ามาก ป่าส่วนใหญ่เป็นป่าดงดิบและ

ป่าชายเลน

แร่ธาตุ
ภาคนี้เป็นแหล่งแร่ที่ขึ้นชื่อมากที่สุด
เป็นแหล่งผลิตดีบุกที่ใหญ่ที่สุดของภาคและ
ประเทศ

ส่วนที่ 3
ขั้นประยุกต์ใช้ความรู้

ใบกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 1
ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของประเทศไทย

ใบกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 2
ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของภาคกลาง

ใบกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 3
ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของภาคตะวันตก

ใบกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 4
ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของภาคตะวันออก

ใบกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 5
ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของภาคเหนือ

ใบกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 6
ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของภาคใต้

ส่สว่วนที่ 44
ขั้นขั้นสสรุรปุปอองงคค์์คคววาามมรู้ รู้

แบบทดสอบหลังเรียน
เรื่อง “ภูมิศาสตร์ภูมิภาคของไทย (Regional Geography of The Thai)”

รายวิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม รหัสวิชา ส15101
กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5

คำชี้แจง ให้นักเรียนทำเครื่องหมายกากบาท (X) เพื่อเลือกคำตอบที่ถูกที่สุดเพียงคำตอบเดียว
แบบทดสอบมีจำนวน 10 ข้อ ใช้เวลาในการทำ 15 นาที คะแนนเต็ม 10 คะแนน



1. ข้อใดมิใช่เกาะทางด้านตะวันออกของอ่าวไทย
ก. เกาะสีชัง ข.เกาะช้าง ค.เกาะกูด ง.เกาะสมุย

2. ข้อใดต่อไปนี้ที่มีสภาพภูมิประเทศคล้ายคลึงกันมากที่สุด

ก. ภาคเหนือ ภาคใต้ ข.ภาคเหนือ ภาคตะวันตก

ค. ภาคกลาง ภาคใต้ ง.ภาคกลาง ภาคตะวันตก

3. แม่น้ำของภาคเหนือไหลลงสู่แม่น้าใดบ้าง
ก. แม่น้า โขง ข.แม่น้าเจ้าพระยา ค.แม่น้าสาละวิน ง.แม่น้ำตาปี

4. ข้อใดต่อไปนี้ที่มีสภาพภูมิอากาศใกล้เคียงกันมากที่สุด

ก. ภาคเหนือ ภาคกลาง ข.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก

ค.ภาคกลาง ภาคตะวันตก ง.ภาคใต้ ภาคตะวันตก

5. ประชากรภาคเหนือนิยมตั้งถิ่นฐานในบริเวณใดมากที่สุด ง.ที่ราบสูง
ก.ที่ราบระหว่างภูเขา ข.เนินเขา ค.เทือกเขาสูง

6.ภาคใดของประเทศไทยประสบปัญหาภัยแล้งมากที่สุด
ก.ภาคเหนือ ข.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ค. ภาคใต้ ง.ภาคกลาง

7. ภาคใดของประเทศที่มีที่ราบดินตะกอนที่หนาและกว้างขวางมากที่สุดของประเทศ
ก.ภาคเหนือ ข.ภาคกลาง ค.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ง.ภาคใต้

8. หากนักเรียนต้องการไปท่องเที่ยวในแหล่งท่องเที่ยวประเภทน้ำตก ถ้ำ ภูเขา ทะเล
นักเรียนสามารถไปเที่ยวได้ในภาคใดที่สุด
ก.ภาคกลาง ข.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ค.ภาคใต้ ง.ภาคตะวันตก

9. ทางตอนบนของภาคกลางมีลักษณะภูมิประเทศแบบใด

ก.ที่ราบเรียบ ข.ที่ราบดินตะกอน ค.ที่ราบลูกฟูก ง.ภูเขาสูง

10.ภูมิประเทศภาคใดที่มีลักษณะส่วนใหญ่เป็นทิวเขา หุบเขาแต่ไม่มีที่ราบระหว่างภูเขา
เหมือนทางภาคเหนือ และที่ราบไม่กว้างขวางเหมือนภาคกลาง
ก.ภาคตะวันออก ข.ภาคตะวันตก ค.ภาคใต้ ง.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

บรรณานุกรม

วิชญ์ จอมวิญญาณ์. (2560). ภูมิศาสตร์ประเทศไทย : มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี
สุภาวดี ปราณี. (2562). ภูมิศาสตร์ประเทศไทย : มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี
อังคณา สุริยวงค์. (2562). ภูมิศาสตร์กายภาพ : มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร

ภาคผนวค

แบบทดสอบหลังเรียน
เรื่อง “ภูมิศาสตร์ภูมิภาคของไทย (Regional Geography of The Thai)”

รายวิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม รหัสวิชา ส15101
กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5

คำชี้แจง ให้นักเรียนทำเครื่องหมายกากบาท (X) เพื่อเลือกคำตอบที่ถูกที่สุดเพียงคำตอบเดียว
แบบทดสอบมีจำนวน 10 ข้อ ใช้เวลาในการทำ 15 นาที คะแนนเต็ม 10 คะแนน



1. ข้อใดมิใช่เกาะทางด้านตะวันออกของอ่าวไทย
ก. เกาะสีชัง ข.เกาะช้าง ค.เกาะกูด ง.เกาะสมุย

2. ข้อใดต่อไปนี้ที่มีสภาพภูมิประเทศคล้ายคลึงกันมากที่สุด

ก. ภาคเหนือ ภาคใต้ ข.ภาคเหนือ ภาคตะวันตก

ค. ภาคกลาง ภาคใต้ ง.ภาคกลาง ภาคตะวันตก

3. แม่น้ำของภาคเหนือไหลลงสู่แม่น้าใดบ้าง
ก. แม่น้า โขง ข.แม่น้าเจ้าพระยา ค.แม่น้าสาละวิน ง.แม่น้ำตาปี

4. ข้อใดต่อไปนี้ที่มีสภาพภูมิอากาศใกล้เคียงกันมากที่สุด

ก. ภาคเหนือ ภาคกลาง ข.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก

ค.ภาคกลาง ภาคตะวันตก ง.ภาคใต้ ภาคตะวันตก

5. ประชากรภาคเหนือนิยมตั้งถิ่นฐานในบริเวณใดมากที่สุด ง.ที่ราบสูง
ก.ที่ราบระหว่างภูเขา ข.เนินเขา ค.เทือกเขาสูง

6.ภาคใดของประเทศไทยประสบปัญหาภัยแล้งมากที่สุด
ก.ภาคเหนือ ข.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ค. ภาคใต้ ง.ภาคกลาง

7. ภาคใดของประเทศที่มีที่ราบดินตะกอนที่หนาและกว้างขวางมากที่สุดของประเทศ
ก.ภาคเหนือ ข.ภาคกลาง ค.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ง.ภาคใต้

8. หากนักเรียนต้องการไปท่องเที่ยวในแหล่งท่องเที่ยวประเภทน้ำตก ถ้ำ ภูเขา ทะเล
นักเรียนสามารถไปเที่ยวได้ในภาคใดที่สุด
ก.ภาคกลาง ข.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ค.ภาคใต้ ง.ภาคตะวันตก

9. ทางตอนบนของภาคกลางมีลักษณะภูมิประเทศแบบใด

ก.ที่ราบเรียบ ข.ที่ราบดินตะกอน ค.ที่ราบลูกฟูก ง.ภูเขาสูง

10.ภูมิประเทศภาคใดที่มีลักษณะส่วนใหญ่เป็นทิวเขา หุบเขาแต่ไม่มีที่ราบระหว่างภูเขา
เหมือนทางภาคเหนือ และที่ราบไม่กว้างขวางเหมือนภาคกลาง
ก.ภาคตะวันออก ข.ภาคตะวันตก ค.ภาคใต้ ง.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ