เอกสาร1_merged

คล่นื

ปกติเราสามารถพบเหน็ คล่ืนไดเ้ กอื บทุกแห่ง ไม่ว่าจะเป็นคล่นื
ในผวิ นำ้ ทัง้ ในทะเล แอ่งน้ำ หนอง คลอง บงึ หรอื แมน่ ำ้ สาย
ตา่ งๆ นอกจากนีย้ งั มีคลื่นอยู่ในอากาศ และมอี ยู่หลายชนิดดว้ ย
เชน่ วิทยุ ไมโครเวฟ และแสงเป็นต้น

คลื่น คอื คลนื่ คือการรบกวนซำ้ ๆหรอื การเคลอื่ นที่ คลน่ื คืออะไร
แลว้ ทำให้เกิดการถ่ายเทพลังงานผา่ นตวั กลาง กนั หนอ?
หรอื ไม่ผา่ นตวั กลางก็ได้ (through matter or
space)

คำว่าคล่นื ตามคำจำกดั ความ หมายถงึ การรบกวน (disturbance)
สภาวะ สมดุลทางฟสิ กิ ส์ และการรบกวนน้นั จะเคล่ือนทีจ่ ากจดุ หนึง่

ออกไปยงั อีกจุดหนงึ่ ไดต้ ามเวลาท่ีผ่านไป

- คลนื่ ทีถ่ า่ ยเทพลงั งานผา่ นตวั กลาง เรยี กวา่ คลนื่ กล

- คล่ืนท่ถี ่ายเทพลงั งานโดยไมต่ ้องอาศัยตวั กลาง คือ คลน่ื แมเ่ หลก็ ไฟฟา้

- คลื่นเป็นการเคลอ่ื นยา้ ยถา่ ยเทพลงั งานเทา่ นนั้ ไมไ่ ดถ้ า่ ยเทสสาร

***ตวั กลาง ไดแ้ ก่ น้ำ ลวดสปริง เชอื ก และอากาศ มีการ
เคลอ่ื นท่ีอยเู่ ฉพาะที่ ไม่ได้เคล่ือนท่ีตามคลน่ื ไปด้วย

ธรรมชาติของคลื่น

Concept !!!
เมื่อเราสะบัดเชือก
ข้ึนลงก็จะทำให้เกิดคลื่น
ว่ิงออกไปจากมือของเรา
เมื่อคลื่นวิ่งไปถึงก้อนวัตถุ
ก็จะถ่ายโอนพลังงานท้า
ใหก้ อ้ นวตั ถเุ คล่ือนที่

****ควรจำ : พลังงานจะถกู ถ่ายโอนไปพรอ้ มกับการ
เคลือ่ นทีข่ องคลน่ื เสมอ

***สรุป...จ้า คลื่น คือการถ่ายทอด
พลังงานจากบริเวณหน่ึงไปยังอีกบริเวณ
หน่ึง และขณะที่คล่ืนเคล่ือนที่ไปก็จะพา
พลงั งานตดิ ไปพร้อมกับคลื่นดว้ ย

1 จำแนกโดยการพจิ ารณาตัวกลางในการถ่ายโอนพลังงาน ชนิดของคลื่น

1.1 คลื่นกล (Mechanical wave) เป็นคลื่นท่ีจำเป็นต้องใช้ การจำแนกประเภทของคลน่ื
ตัวกลางในการเคลื่อนท่ี เช่น คลื่นท่ีเกิดในเส้นเชือก คล่ืน แบ่งได้ 3 กรณี ดงั น้ี
บนผวิ นำ้ คลืน่ เสียง
1 . 2 ค ลื่ น แ ม่ เ ห ล็ ก ไ ฟ ฟ้ า
2.1 คล่ืนตามยาว (Longitudinal wave)ทิศทางการส่ัน (Electromagnetic waves) เป็นคล่ืนที่
ของตัวกลางจะอยู่ในแนวขนานกับการเคล่ือนท่ีของคลื่น ไม่ได้อาศัยตัวกลางในการเคลื่อนที่ เช่น
เช่น คลืน่ เสยี ง สปริง คล่ืนแสง คล่ืนไมโครเวฟ รังสีคอสมิก
ต่างๆ คลื่นวิทยุ

2 จำแนกตามลกั ษณะการสนั่ ของตวั กลาง 2.2 คล่ืนตามขวาง (Transverse wave) เป็น
คล่นื ทเี่ คล่ือนที่ตามแนวขวาง โดยทิศทางการ

สั่นของตัวกลางจะอยู่ในแนวตั้งฉากกับการ

3.1 คล่ืนดล (Pulse wave) เป็น เคล่ือนที่ของคลื่น เช่น คล่ืนน้ำ คล่ืนในเส้น
คลื่นท่ีเกิดจากแหล่งกำเนิดถูก เชอื ก

รบกวนเพียงคร้ังเดียว เช่น การ

โยนหินลงในน้ำ ทำให้เกิดระลอก 3 จำแนกตามลกั ษณะของการเกิดคลน่ื
คลื่นกระจายเป็นวงออกจากจุด

ศูนย์กลางตำแหน่งท่ีหินตกลงไป

และมันเกิดคล่ืนเพียงแค่ระลอก 3.2 คล่ืนต่อเน่ือง (Continuous wave) เป็นคลื่นท่ีเกิดจากการที่

เดยี วกอ่ นจะหายไป แหล่งกำเนิดถูกรบกวนเร่ือย ๆ อย่างเป็นจังหวะ ดังน้ัน คล่ืนที่ได้ก็จะ

ออกมาอย่างต่อเนือ่ ง

องค์ประกอบของคลนื่

5. ความยาวคลื่น (Wave length ; ) คือ เป็น 1. สันคล่ืน หรือ ยอดคลื่น (Crest) คือ ส่วนท่ีนูน
ระยะทางทว่ี ัดจากสนั้ คลนื่ หรอื ทอ้ งลกู หน่ึงกบั อีกลกู หน่ึง หรือสนั บนสดุ ของคล่นื แตล่ ะลูก



A

4. แอมพลิจูด (Amplitude ; A) คอื ระยะ 1 ลูกคลื่น
กระจัดทม่ี ีค่ามากทสี่ ุดจากแนวสมดลุ ไปยงั สนั คล่ืน
2. ท้องคลื่น (Trough) คือ ส่วน
หรอื ทอ้ งคลนื่ ล่างสดุ ของคลนื่ แต่ละลูก

3. การกระจัด (Displacement) คือ ระยะทีว่ ัดจากแนวกลาง (แนวสมดุล) ไปยงั ตำแหนง่ ใดๆ บนคลน่ื

6. เฟส (Phase) คอื การเรยี กตำแหน่งบนคล่ืน โดยมคี วามสัมพนั ธ์กบั การกระจัดของการเคลอื่ นท่ขี องคลน่ื

7. คาบ (Period : T) คือ เวลาของการเกดิ คล่ืน 1 ลกู คล่ืน 8. ความถี่ (Frequency ; f)คอื จำนวนคลื่นใน1หน่วยเวลา
9. หน้าคลื่น (Wave front) คือ แนวทางเดินของตำแหน่งบนคลื่นที่มีเฟสเท่ากัน ในคล่ืนขบวนหนึ่งอาจมีหน้าคลื่นกี่
หนา้ ก็ได้ และหน้าคลน่ื ที่ตดิ กันจะหา่ งกันเทา่ กับความยาวคลื่น