อัตราการเกิดปฏิกิริยาและกฎอัตรา

อั ตราการ
เกิ ดปฏิ กิ ริย า

คำนำ

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มน้ีเป็นส่วนหนึ่งของรำยวิชำ
เคมี ว30223 ทำขึน้ เพ่ือเป็นสื่อกำรเรียนกำรสอน
และกำรศึกษำในรำยวิชำเคมี ว30223 ในระดับช้ัน
มธั ยมศกึ ษำปที ่ี 5 หำกมขี อ้ ผดิ พลำดประกำรใด
ต้องขออภยั ไว้ ณ ท่ีนด้ี ว้ ย

คณะผู้จัดทำ

สำรบญั 1
2
ปัจจยั การเกิดปฏกิ ริ ยิ า 3
4
1. ธรรมชำติของสำรตัง้ ตน้ 5
2. ควำมเขม้ ข้นของสำรต้งั ต้น
3. พื้นที่ผวิ สัมผัส 6-7
4. อุณหภูมิ 8
5. ตัวเรง่ ปฏิกริ ิยำ

กฎอัตรา
วดิ ีโอ

1

ปจั จัยการเกดิ ปฏิกิรยิ า

1. ธรรมชำตขิ องสำรตัง้ ตน้

เน่อื งจำกสำรเคมีมกี ำรยึดเหน่ยี วด้วย
พนั ธะที่ต่ำงกนั โดยปกตสิ ำรละลำยของสำร
ประไอออนิกเวลำเข้ำทำปฏกิ ริ ิยำจะแตกตวั
เปน็ ไอออน +,-
จะเคล่ือนที่เร็วกว่ำสว่ นสำรประกอบโควำเลนต์

2

2. ควำมเขม้ ข้นของสำรตั้งตน้

กำรเพิ่มควำมเข้มขน้ ของสำรตงั้ ตน้
จะทำใหจ้ ำนวนอนภุ ำคของสำรตั้งตน้ ในระบบ
มำกขึน้ เพ่ิมโอกำสในกำรชนกนั ของโมเลกุล
ทำใหอ้ นุภำคที่มีพลงั งำนสูงกม็ ีจำนวนมำกขึ้น
ดว้ ย

3

3. พน้ื ท่ีผิวสัมผสั

สำรต้ังต้นมพี ืน้ ทผ่ี ิวมำก มีผลใหอ้ นภุ ำค
ของสำรมโี อกำสเขำ้ ชนกนั ไดม้ ำก สำรตง้ั ต้นจงึ
มโี อกำสทีจ่ ะชนกนั ในทิศทำงท่ถี กู ต้องมำกขน้ึ
และเกดิ เปน็ สำรผลติ ภัณฑ์

4

4. อุณหภูมิ

เมอื่ อุณหภมู สิ งู ข้ึนทำใหอ้ นภุ ำคของ
สำรตั้งตน้ มีพลังงำนจลน์เฉล่ียมำกขึ้นวง่ิ ชน
กนั เร็ว และถข่ี ึน้ มโี อกำสชนกันในทศิ ทำงท่ี
ถูกต้อง และเกิดเป็นสำรผลติ ภณั ฑ์ได้มำกข้นึ

5

5. ตวั เร่งปฏกิ ิริยำ

ตัวเรง่ ปฏิกิริยำจะทำหน้ำท่ีจับให้
โมเลกุลของสำรต้ังตน้ ชนกันในทศิ ทำงท่ี
ถูกตอ้ งโดยกำรเปล่ยี นเส้นทำงและลด Ea
ของปฏกิ ริ ิยำ ทำใหส้ ำรตัง้ ต้นสำมำรถเกิด
เป็นสำรผลติ ภัณฑ์ไดอ้ ยำ่ งรวดเร็ว

กฎอตั รา 6

กฎอัตรำ คือ สมหำรท่ีแสดงว่ำ อัตรำกำรเกิด
ปฎกิ ริ ยิ ำข้ึนกบั ควำมเข้มข้นของสำรตั้งต้น แต่ละชนดิ
(Law of mass action)

กฎอัตรำ กล่ำวว่ำ อัตรำกำรเกิดปฎิกิริยำเคมีเป็น
สัดส่วนโดยตรงกับผลคูณของควำมเข้มข้น ของสำรตั้ง
ตน้ และควำมเข้มขน้ แตล่ ะค่ำมีเลขยกกำลงั (แตไ่ มเ่ กิน 3)

สมกำรทั่วไป A+B⇋C+D
แต่สมกำรท่ใี ช้ Rate = k[Reactant]orber

# เพรำะกฎอตั รำจะพูดถงึ แค่ควำมเข้มขน้

Rate = k[ x ]orber Δ
#และตัวท่เี รำตอ้ งหำ x,y [ ] = ควำมเข้มขน้ Δ
ควำมเขม้ ข้น
-จะมีแต่สถำนะ g(แก๊ส)
-aq(สำรละลำย)

7

ปฎิกริ ยิ ำ 1 จะมีตัวใดตวั หนึ่งเปน็ ควำมเข้นขน้ ท่สี ง่ ผล
ตอ่ อัตรำกำรเกดิ ปฎกิ ิรยิ ำ

P=k[A1][B0]

P=k[A1][B1]

ปฎิกริ ยิ ำ อันดบั สอง (ควำมเขน้ ข้นเพ่มิ เปน็ 22 = 4
เท่ำ)

P=k[A1][B1]

P=k[A1][B0]

P=k[A0][B1]
ถำ้ หำกอตั รำกำรเกิดปฎิกิรยิ ำตวั ใด ให้เอำไปหำรเชน่



R= 1 × Δ = 1 × Δ = 1 × Δ

Δ Δ Δ

วดิ ีโอ 8

ปจั จัยท่มี ผี ลตอ่ อตั รำกำรเกิดปฏิกิรยิ ำเคมี | สรปุ ให้ง่ำยสดุ ๆ

อัตรำกำรเกิดปฏิกิริยำเคมี 3 : กฎอัตรำ
[Chemistry#65]

นำย มณฑน์ธนัฎ วีรภัทรภูสิทธิ เลขท่ี 4 ม.5/7
นำย ศภุ กร อำรมคง เลขที่ 16 ม.5/7
นำงสำว ภำนี บัวทอง เลขที่ 25 ม.5/7
นำงสำว กชกร อุ่นใจดี เลขที่ 29 ม.5/7
นำงสำว ลฏำภรณ์ บุตรพรม เลขท่ี 36 ม.5/7