สรุปกิจกรรมการศึกษาตามอัธยาศัย ไตรมาส 1-2 ก

1

2

คำนำ

การจดั การศกึ ษาตามอัธยาศัย เป็นการจัดการศึกษาที่เกิดข้ึนตามวิถีชีวิตที่เปนการเรียนรูจากประสบ
การณ จากการทํางาน จากบุคคล จากครอบครวั จากชุมชน จากแหลงความรูตางๆ เพ่ือเพ่ิมพูนความรู ทักษะ
ความ บนั เทงิ และการพัฒนาคณุ ภาพชีวติ โดยมลี ักษณะท่ีสําคญั คอื ไมมีหลักสูตร ไมมีเวลาเรียนที่แนนอน ไม
จาํ กดั อายุ ไมมกี ารลงทะเบียน และไมมกี ารสอน ไมมีการรับประกาศนียบัตร มีหรือไมมีสถานท่ีแนนอน เรียน
ที่ไหนก็ ไดลักษณะการเรียนสวนใหญเปนการเรียนเพ่ือความรูและนันทนาการ อีกทั้งยังไมจํากัดเวลาเรียน
สามารถ เรียนไดตลอดเวลาและเกิดข้ึนในทุกชวงวัยตลอด เปนการจัดสภาพแวดลอม สถานการณ ปจจัย
เกือ้ หนนุ สือ่ แหลงความรูและบคุ คล เพื่อสงเสริมใหบคุ คล ไดเรียนรูตามความสนใจ

กศน.ตําบลห้วยขา้ วก่ําหวังเปน็ อยา่ งยงิ่ วา่ เอกสารเล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่อการจัดกิจกรรมของ กศน.
และผู้รับบริการและชุมชน ขอขอบคุณผู้ท่ีมีส่วนเกี่ยวข้องและให้ความร่วมมือในการจัดกิจกรรมทุกท่าน ณ
โอกาสน้ีดว้ ย

กศน.ตําบลห้วยขา้ วก่าํ
เมษายน 2565

สำรบญั 3

เรื่อง หน้ำ
บทที่ 1 บทนำ 1

ความเป็นมาและความสําคญั 3
วตั ถุประสงค์ 5
ขอบเขตของโครงการ 6
บทที่ 2 เอกสำรท่เี กีย่ วขอ้ ง 8
บทที่ 3 วธิ ีดำเนนิ กำร
บทท่ี 4 ผลที่เกิดขึ้น
ภำคผนวก
ภาพกิจกรรมการศกึ ษาตามอัธยาศยั อธั ยาศัย

4

บทที่ 1
บทนำ

ควำมเปน็ มำและควำมสำคัญ

ในพระราชบัญญตั ิส่งเสรมิ การศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศัย พ.ศ.2551 ไดใหคําจํากัด
ความของการศึกษาตามอัธยาศัย ไววา “การศึกษาตามอัธยาศัย” หมายความวา กิจกรรมการเรียนรูในวิถี

ชวี ิตประจาํ วนั ของบุคคลซ่ึงบคุ คลสามารถเลอื กทจ่ี ะเรียนรูไดอยางตอเนอ่ื งตลอดชวี ิต ตามความสนใจ ความ
ตองการ โอกาส ความพรอม และศกั ยภาพในการเรยี นรูของแตละบุคคล

พระราชบัญญัติการศึกษาแหงชาติ ฉบับ พุทธศักราช 2542 มาตรา 15 ไดนิยามการศึกษาตาม
อัธยาศัย ไววา “การศึกษาตามอัธยาศัย” เปนการศึกษาที่ใหผูเรียนไดเรียนรูดวยตนเอง ตามความสนใจ

ศักยภาพ ความพรอมและโอกาส โดยศึกษาจากบุคคล ประสบการณ สังคม สภาพแวดลอม สื่อ หรือแหลง
ความรูอื่นๆรู้

"การศกึ ษาตามอธั ยาศัย หมายถงึ วิธีการท่ีหลากหลายที่นําไปสูการเรียนรูอาจเกิดขึ้นโดยการถูก ผลัก
ดันใหเกิดขนึ้ ผานกระบวนการสนทนา เก่ียวของกับการสํารวจ และขยายประสบการณ โดยไมอาจทํานาย ลวง

หนาไดเปนส่ิงท่ีบงั เอญิ เกิดขน้ึ อบุ ตั ขิ ึ้น(วิศนี ศิลตระกูล และอมรา ปฐภิญโญบูรณ, 2544: 2-3)" การศึกษาตาม
อธั ยาศัย หมายถงึ การศกึ ษาทเ่ี กิดขน้ึ ตามวถิ ีชีวิตที่เปนการเรยี นรูจากประสบการณ จากการทํางาน จากบุคคล

จากครอบครัว จากชุมชน จากแหลงความรูตางๆ เพ่ือเพ่ิมพูนความรู ทักษะ ความ บันเทิง และการพัฒนา
คุณภาพชีวิต โดยมีลักษณะท่ีสําคัญคือ ไมมีหลักสูตร ไมมีเวลาเรียนท่ีแนนอน ไมจํากัด อายุ ไมมีการ

ลงทะเบยี น และไมมกี ารสอน ไมมกี ารรบั ประกาศนียบัตร มีหรือไมมีสถานที่แนนอน เรียนท่ีไหนก็ ไดลักษณะ
การเรียนสวนใหญเปนการเรียนเพื่อความรูและนันทนาการ อีกทั้งยังไมจํากัดเวลาเรียน สามารถ เรียนได

ตลอดเวลาและเกิดขน้ึ ในทกุ ชวงวัยตลอดชีวิต (กรมการศึกษานอกโรงเรียน,2538: 83) ศูนยสงเสริมการศึกษา
ตามอธั ยาศยั กรมการศึกษานอกโรงเรยี น (2544) ใหนยิ ามการศึกษาตาม อธั ยาศยั วา เปนการจดั สภาพแวด

ลอม สถานการณ ปจจัยเกื้อหนุน ส่อื แหลงความรูและบคุ คลเพ่ือสงเสรมิ ใหบคุ คลไดเรียนรูตามความสนใจ

แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 1 ( พ.ศ. 2560 – 2564 ) และแผนบริหารราชการ
แผน่ ดนิ ประจาปีงบประมาณ 2562 เนน้ การพฒั นาแบบบรู ณาการโดยมี “ คน ( ไทย ) เป็นศนู ยก์ ลางการพัฒนา”
ดงั นน้ั ยทุ ธศาสตร์สาคัญประการหนึ่ง คือ ยทุ ธศาสตร์การพัฒนาคุณภาพคนและสังคมไทยสู่“สังคมแห่งภูมิปัญญา
และการเรียนรู้”ดังนั้นรัฐบาลจึงกาหนดนโยบายส่งเสริมการอ่านให้เป็นวาระแห่งชาติโดยมอบหมายให้
กระทรวงศกึ ษาธกิ ารเป็นแกนกลางประสานหน่วยงานต่างๆเพ่ือดาเนินการขับเคลื่อนและมียุทธศาสตร์ตลอดจน
แนวปฏิบัติที่เป็นรูปธรรมขึ้น 3 ประเด็น ยุทธศาสตร์ที่ 1 การพัฒนาคนไทยให้มีความสามารถในการอ่าน
ยทุ ธศาสตร์ที่ 2 การพฒั นาคนไทยให้มนี สิ ยั รักการอ่าน ยุทธศาสตร์ท่ี 3 การสร้างบรรยากาศและสิ่งแวดล้อมใน
การสง่ เสริมการอา่ น ตามพระราชบัญญตั กิ ารศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ คือ การเปล่ียนแปลงคร้ังยิ่งใหญ่ของ
วงการศึกษาไทยซง่ึ ทกุ ฝ่ายใหค้ วามสนใจและเคลื่อนไหวไปตามบทบาทหน้าท่ขี องตนเอง

5

นโยบายเร่งดว่ นเพ่อื ร่วมขับเคล่อื นยุทธศาสตรก์ ารพัฒนาประเทศ ปีงบประมาณ 256๓ เพ่ิมอัตราการ
อ่านของประชาชน โดยการจัดกิจกรรมส่งเสริมการอ่านในรูปแบบต่างๆ เพ่ือพัฒนา ให้ประชาชนมีคุณภาพ
สามารถรบั รู้ข้อมูลข่าวสาร ทถ่ี ูกต้อง ทันเหตุการณ์ นาความรู้ท่ไี ดร้ บั ไปใชป้ ฏบิ ัตจิ รงิ ในชีวติ ประจาวัน ภารกิจด้าน
การจดั การศึกษาตามอัธยาศัย

 สง่ เสริมใหม้ กี ารพฒั นาแหล่งการเรียนรู้ ในระดบั ตาบล เพ่อื ถา่ ยทอดองค์ความรู้ และ
กจิ กรรม เพอ่ื เผยแพรอ่ งค์ความรู้ ในชุมชน ไดอ้ ยา่ งทั่วถงึ

 จัดกจิ กรรมส่งเสรมิ การเรียนรเู้ พือ่ ปลกู ฝังนิสัยรักการอ่านและพัฒนาความสามารถในการ
อา่ น และศกั ยภาพการเรยี นรู้ของประชาชน ทุกกล่มุ เปา้ หมาย

 สง่ เสริมให้มีการสร้างบรรยากาศ และสิ่งแวดลอ้ มท่ีเอือ้ ต่อการอา่ น ให้เกิดขน้ึ ในสังคมไทย
สร้างเครอื ขา่ ยสง่ เสริมการอ่าน รวมทง้ั เสรมิ สรา้ งความพรอ้ มในดา้ นสอื่ อุปกรณ์ เพอ่ื
สนบั สนนุ การอา่ น และการจดั กิจกรรม เพ่อื สง่ เสรมิ การอา่ นอยา่ งหลากหลาย

ดังนัน้ กศน.ตําบลห้วยข้าวกาํ่ ศนู ย์การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอําเภอจุนจึงได้จัด
กิจกรรมการศึกษาตามอัธยาศัยในพ้ืนที่ตําบลห้วยข้าวก่ําเพ่ือขยายขอบเขตและเพิ่มโอกาสการเรียนรู้ให้กับ
ผูเ้ รยี นและเป็นการกระตุ้นให้เกิดความสนใจท่ัวทุกพ้ืนท่ีอย่างทั่วถึง และต่อเน่ือง อันจะนําไปสู่สังคมแห่งการ
เรียนรู้

วตั ถุประสงค์

1.เพื่อเพ่มิ โอกาสทางการเรยี นรใู้ หก้ บั ประชาชนในพ้ืนที่ตําบลห้วยข้าวกา่ํ ได้อยา่ งทวั่ ถงึ

2.เพื่อใหป้ ระชาชนในพืน้ ที่ตาํ บลหว้ ยขา้ วกาํ่ เกดิ การเรยี นรู้อยา่ งตอ่ เน่อื ง

เป้ำหมำย

เชงิ ปรมิ าณ
ประชาชนในพ้นื ท่ตี าํ บลห้วยข้าวกํ่า จํานวน 300 คน

เชงิ คุณภาพ
ประชาชนในพนื้ ท่ีตาํ บลห้วยข้าวก่าํ มคี วามรู้ ความสามารถ จดั กจิ กรรมส่งเสริมการเรยี นรตู้ าม

อัธยาศยั ไดอ้ ย่างหลากหลายมีประสิทธภิ าพและต่อเนือ่ งและเปน็ สังคมแห่งการเรยี นรู้

6

บทท่ี 2
เอกสำรท่เี กยี่ วข้อง

ปฐม นิคมานนท 2532 : 112) ใหความหมายวา การศึกษาตามอัธยาศัย เปนกระบวนการตลอดชีวติ
ซ่ึงบคุ คลไดเสรมิ สราง เจตคตคิ านิยม ทักษะ และความรูตางๆ ในสภาพแวดลอม เชน การเรยี นรูจากครอบครวั
เพือ่ นบาน จากการทํางาน การเลน จากตลาด รานคาหองสมุด ตลอดจนเรียนรูจาก ส่อื มวลชนตางๆ ตวั อยาง
เชน เด็กเรยี นรูเก่ียวกบั ภาษาและคาํ ศพั ทตางๆ จากบาน เด็กหญิงเรยี นรูวิธที าํ กับขาว การเลีย้ งนอง การจดั บ
านเรือน การอบรมส่งั สอน และการสังเกตจากมารดา เด็กผูชายเรยี นรูดานอาชพี จากบดิ า เรียนรูการเฝาดู และ
สงั เกตธรรมชาติ หรือ แมแตการคนพบสิง่ ตางๆ โดยบงั เอญิ หรือเรียนรโู ดยไมไดตั้งใจเปนตน

ชัยยศ อิม่ สวุ รรณ และคณะ (2544 : 33-34) ใหนยิ ามการศกึ ษาตามอธั ยาศัยวา เปนการจดั สภาพ
แวดลอม สถานการณปจจยั เก้อื หนนุ สื่อ แหลงความรู และบุคคล เพอื่ สงเสรมิ ใหบุคคลไดเรยี นรูตาม ความ
สนใจ ศักยภาพ ความพรอม และโอกาส เพ่ือพัฒนาคณุ ภาพชวี ติ ท้ังของตนเอง ครอบครัว ชุมชน และ สงั คม

นกั การศกึ ษาคนสําคญั ชือ่ Coombs และ Ahmed (1974)ใหความหมายวาเปนกระบวนการเรยี นรู
ตลอดชวี ติ ซ่ึงบุคคลแสวงหาและรบั ความรูทักษะ ทัศนคติความเขาใจท่ีกระจางชัดที่เก่ียวกับประสบการณใน
ชีวติ ประจําวัน และการแสดงออกตอสงิ่ แวดลอมรอบๆ ตวั บุคคล

(La Belle, 1982:161) การศกึ ษาตามอธั ยาศยั หมายถึงผลของการเรียนรูอนั เกดิ จากสถานการณทผ่ี ู
เรยี น หรอื แหลงความรู อยางใดอยางหนึง่ มเี จตจํานงเพอื่ สงเสริมการเรียนรแู ตไมใชทั้งสองปจจยั เกิดตรงกัน
(Evan, 1981:chaptr II)
รปู แบบกำรจดั กำรศึกษำตำมอัธยำศยั

การจัดการศึกษาตามอัธยาศัยไมมีรูปแบบการศึกษา หรือการเรียนรูที่ตายตัว ไมมีหลักสูตรเปนตัว

กําหนด กรอบกจิ กรรม หรือขอบขายสาระการเรียนรูการเรียนรูขึ้นอยูกับความตองการ และแรงจูงใจใฝรูของ

แตละ บคุ คล อยางไรกด็ ีเราสามารถจัดกจิ กรรม เพอ่ื เสริมใหเกิดการเรียนรูตามอัธยาศยั ได ดังนี้

1. จัดกิจกรรมในแหลงการเรียนรูประเภทตางๆ เชนหองสมุดประชาชน การเรียนรูดวยระบบ

คอมพิวเตอรออนไลน พิพธิ ภัณฑการจดั กิจกรรมการเรียนรูจากภูมิปญญาชาวบาน การจัดกลุมเสวนา หรือการ

อภิปราย กจิ กรรมทางศาสนาและวัฒนธรรม กิจกรรมสงเสรมิ การอาน การเผยแพรขาวสาร ขอมูล และความรู

ตางๆ ฯลฯ

2. สงเสริมสนับสนุน และพัฒนาการจัดการศึกษาตามอัธยาศัย ไดแก สนับสนุนสื่อแกหนวยงานและ

แหลงความรูตางๆ

3. สงเสริมใหหนวยงานเครือขายจัดการศึกษาตามอัธยาศัย เชน หองสมุดในสถานท่ีราชการ สถาน

ประกอบการ ฯลฯ

7

4. สงเสรมิ สนบั สนุนการพัฒนากลุมตางๆ ตามความตองการ และความสนใจ เชน กลุมดนตรี กลุมส่ิง
แวดลอม พฒั นาชมุ ชน ฯลฯ

8

บทที่ 3
วิธีดำเนนิ กำร

ลำดับที่ โครงกำร/กจิ กรรม พื้นที่ดำเนนิ กำร
กศน.ตําบลหว้ ยข้าวก่ํา
1 กจิ กรรมส่งเสริมการอ่านใน กศน.ตาบล
บำ้ นหนงั สือชุมชน
(กศน.ตาบล/ศูนย์การเรยี นชมุ ชน) -บ้านสันป่าก้าว
-บา้ นไชยสถาน
- กจิ กรรมยมื – คืน หนังสือเรยี น พื้นที่ กศน.ตำบลห้วยขำ้ วก่ำ
- หอ้ งสมดุ ในกศน.ตาํ บล ตลาดเพมิ่ ทรพั ย์
-หอ้ งสมดุ ออนไลน์ (E-Library)
2 บ้านหนงั สอื ชุมชนตําบลห้วยขา้ วกํ่า โรงเรียนจุนวิทยาคม
- กิจกรรมสง่ เสรมิ การอ่านในบ้านหนงั สือชมุ ชน ศูนย์พฒั นาเด็กเลก็ บา้ นกว่ิ แกว้

3 กิจกรรมอาสาสมัครสง่ เสรมิ การอ่าน

4 กิจกรรมสง่ เสริมการอ่านห้องสมดุ เคลอื่ นท่ีชาวตลาด
5 กจิ กรรมส่งเสริมการอ่านรว่ มภาคีเครือข่าย

-เปิดบ้านวชิ าการ การทาขนมดอกจอก
-กิจกรรมวันเดก็ แห่งชาติ

9

บทที่ 4
ผลท่ีเกดิ ขน้ึ

ลำดับท่ี โครงกำร/กิจกรรม ค่ำเปำ้ หมำย ผลกำร

ตำมแผน (คน) ดำเนนิ งำน(คน)

1 กจิ กรรมสง่ เสรมิ การอ่านใน กศน.ตาบล 190 240
(กศน.ตาบล/ศูนยก์ ารเรยี นชมุ ชน)

- กจิ กรรมยมื – คืน หนังสือเรียน 70 80
- ห้องสมดุ ในกศน.ตาํ บล 50 80
-หอ้ งสมุดออนไลน์ (E-Library) 70 80
2 บา้ นหนังสือชมุ ชนตําบลห้วยขา้ วก่ํา
- กิจกรรมส่งเสริมการอา่ นในบ้านหนังสอื ชมุ ชน 247 277
3 กจิ กรรมอาสาสมัครสง่ เสริมการอ่าน 247 277
8 12

4 กิจกรรมสง่ เสรมิ การอ่านห้องสมดุ เคลือ่ นท่ีชาวตลาด 50 86
5 กจิ กรรมส่งเสรมิ การอา่ นร่วมภาคเี ครือข่าย
20 75
-เปิดบ้านวิชาการ การทาขนมดอกจอก 15 27
-กจิ กรรมวันเด็กแหง่ ชาติ 495 717

รวม

10

ภำคผนวก

11

ภำพกิจกรรมงำนอธั ยำศยั ตำบลหว้ ยขำ้ วก่ำ

กจิ กรรมห้องสมุดใน กศน.ตำบล

12

กิจกรรมสง่ เสรมิ กำรอำ่ นในบำ้ นหนังสือชุมชน

13

กิจกรรมอำสำสมคั รส่งเสริมกำรอำ่ น

กจิ กรรมสง่ เสรมิ กำรอำ่ นห้องสมดุ เคล่อื นท่ชี ำวตลำด

เปดิ บำ้ นวชิ ำกำร กำรทำขนมดอกจอก

กจิ กรรมสง่ เสรมิ กำรอำ่ นในวันเดก็ ณ ศนู ยพ์ ัฒนำเด็กเลก็ บ้ำนก่ิวแก้ว
เทศบำลตำบลหว้ ยข้ำวก่ำ และโรงเรยี นชุมชนบำ้ นทงุ่ อนิ มีอปุ ถัมภ์